1981/2013 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1981 / 2013 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1981/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Λυκούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο, Δημήτριο Κόμη και Ασπασία Καρέλλου (κωλυομένης της Αρεοπαγίτου Στυλιανής Γιαννούκου), Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1η Οκτωβρίου 2013, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο - Σέργιο Σακαλή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ρ. Α., κατοίκου ... 2) Ν. Α., κατοίκου ... 3) Ε. Α., κατοίκου ... 4) Ι. Α., κατοίκου ... 5) Α. Γ., κατοίκου ... 6) Α. Δ., κατοίκου ... 7) Χ. Δ., κατοίκου ... 8) Μ. Δ., κατοίκου ... 9) Ε. - Κ. Ι., κατοίκου ... 10) Δ. Ι., κατοίκου ... 11) Ε. Ι., κατοίκου ... 12) Ι. Π., ως έχοντος την επιμέλεια της Μ. Π., κατοίκου ... 13) Κ. Π., κατοίκου ... 14) Σ. Π., κατοίκου ... 15) Β. Π., κατοίκου ... 16) Ν. Σ., κατοίκου ... 17) Π. Σ., ως έχοντος την επιμέλεια της Μ. Σ., κατοίκου ... 18) Μ. Σ., κατοίκου ... 19) Α. Σ., κατοίκου ... 20) Μ. Τ., κατοίκου Αθηνών και 21) Α. Κ., κατοίκου ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Μαρία Ντότσικα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-6-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1065/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3452/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26-11-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Πάσσος διάβασε την από 18-9-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθ. 410 και 411 ΑΚ προκύπτει ότι γνήσια σύμβαση υπέρ τρίτου, κατά την οποία ο τελευταίος, παρότι δεν μετέσχε στην κατάρτισή της, δικαιούται ν' απαιτήσει την παροχή απευθείας από τον υποσχεθέντα, υπάρχει, όταν από την σύμβαση προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη, έστω και αν δεν εκφράσθηκαν ρητά, συνάγεται, όμως, τούτο από την φύση και τον σκοπό της σύμβασης (όπως στην περίπτωση που καταρτίσθηκε κυρίως προς το συμφέρον του τρίτου), σκοπούσαν να προσπορίσουν απευθείας στον τρίτο ίδιο προς τούτο δικαίωμα, τούτο δε είναι ζήτημα πραγματικό, αναγόμενο στην ερμηνεία της σύμβασης, και δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 501/2010, 104/2007). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο Αθηνών κρίνοντας επί αγωγής των ήδη αναιρεσιβλήτων κατά της τώρα αναιρεσείουσας Τράπεζας με την προσβαλλομένη 3452/2012 απόφασή του και όπως απ' αυτήν προκύπτει δέχθηκε, ότι οι αναιρεσίβλητοι ενάγοντες είναι τέκνα υπαλλήλων της πρώην τράπεζας "Εθνική Κτηματική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ", οι οποίοι είχαν συνταξιοδοτηθεί πριν από την 2-10-1998, όταν η ως άνω τράπεζα συγχωνεύθηκε με την εναγομένη "Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ" με απορρόφηση αυτής από την τελευταία, δυνάμει της Κ2-95572/1998 απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης, ότι μετά την συγχώνευση το προσωπικό της Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας (της απορροφηθείσης), δηλ. οι εν ενεργεία και οι συνταξιούχοι υπάλληλοί της, υπήχθησαν υποχρεωτικά στα ασφαλιστικά ταμεία του προσωπικού της εναγομένης, ότι με το άρθ. 33 του ν. 2843/2000 ρυθμίσθηκαν τα ασφαλιστικά δικαιώματα των πρώην εργαζομένων στην Εθνική Κτηματική Τράπεζα ως προς την κύρια και την επικουρική σύνταξη και το εφάπαξ και εξαιρέθηκε η ρύθμιση του κλάδου γονικής παροχής του Μετοχικού Ταμείου Υπαλλήλων Τράπεζας της Ελλάδος και της Κτηματικής Τράπεζας, ότι για την ρύθμιση αυτή στην συνέχεια μεταξύ των Διοικητών των Τραπεζών Εθνικής (εναγομένης) και Τράπεζας της Ελλάδος και των συνδικαλιστικών οργανώσεων των Ασφαλιστικών Ταμείων τους καταρτίσθηκε το από 26-7-2000 Πρακτικό Συμφωνίας, με το οποίο οι μεν υπάλληλοι (εργαζόμενοι και συνταξιούχοι) της πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας θ' αποχωρούσαν αναγκαστικά από τον Λογαριασμό Γονικών Παροχών του Μετοχικού Ταμείου, που θα εκκαθαριζόταν, η δε εναγομένη ανέλαβε την υποχρέωση να τους χορηγήσει το δικαίωμα να ασφαλίσουν τα ηλικίας μέχρι 30 ετών τέκνα τους (όσοι είχαν τέκνα αυτής της ηλικίας) στον Λογαριασμό Αποκατάστασης Τέκνων του προσωπικού της, σκοπός του οποίου είναι να δίνεται η προβλεπομένη απ' αυτόν παροχή ως οικονομική ενίσχυση του τέκνου, εφόσον ο γονέας του (τραπεζικός υπάλληλος) έχει, λόγω της ιδιότητάς του ως μισθωτού, περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες για την οικονομική υποστήριξη του τέκνου και γι' αυτό τον λόγο, άλλωστε, καταβάλλει μηνιαία συνδρομή (εισφορά) για όλο το χρονικό διάστημα ασφάλισης του τέκνου στον Λογαριασμό, το οποίο (χρονικό διάστημα που καλύπτει η ασφάλιση) διαρκεί από την γέννηση του τέκνου έως την λήψη της παροχής, ότι η εναγομένη εφάρμοσε εσφαλμένα τον συμπληρωματικό όρο V του Πρακτικού Συμφωνίας, δηλ. μόνο για τα τέκνα των εν ενεργεία και των συνταξιοδοτηθέντων μετά την 2-10-1998 υπαλλήλων της πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας, αποκλείοντας από την ασφάλιση τα (ηλικίας κάτω των 30 ετών) τέκνα των συνταξιοδοτηθέντων πριν από την 2-10-1998 υπαλλήλων της ως άνω Τράπεζας και στερώντας τους έτσι την δυνατότητα να ασφαλισθούν και αυτά και να λάβουν την προβλεπομένη παροχή, ότι ειδικότερα η εναγομένη εξέδωσε την 26-6-2002 την Εγκύκλιο Διοίκησης Σειράς Α' 14, με την οποία τροποποίησε τον από 1-1-1996 ισχύοντα "Κανονισμό Παροχών" του Λογαριασμού, προσθέτοντας σ' αυτόν το άρθ. 15 που ορίζει ότι στον Λογαριασμό μπορούν να συμμετέχουν από τους προερχομένους από το προσωπικό της πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας (α) όσοι ανήκουν στο εν ενεργεία προσωπικό της Τράπεζας και είναι ασφαλισμένοι στο Ταμείο Συντάξεων Προσωπικού ΕΤΕ (εναγομένης) (β) όσοι αποχώρησαν από την υπηρεσία της Τράπεζας μετά την 2-10-1998 και έχουν καταστεί συνταξιούχοι του Ταμείου Συντάξεων Προσωπικού ΕΤΕ, ότι ενεργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο η εναγομένη παραβίασε την προαναφερομένη συμβατική υποχρέωσή της, καθόσον (α) ο όρος V του πρακτικού Συμφωνίας δεν προέβλεπε εξαίρεση (από την ασφάλιση) των τέκνων των υπαλλήλων της Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας που είχαν συνταξιοδοτηθεί πριν από την 2-10-1998 (β) η πρόθεση (και βούληση) όλων των συμβαλλομένων στο ως άνω Πρακτικό Συμφωνίας, ήταν να ασφαλισθούν στον Λογαριασμό αυτόν τα τέκνα όλων των πρώην υπαλλήλων της Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας, εν ενεργεία και συνταξιούχων είτε είχαν συνταξιοδοτηθεί πριν την 2-10-1998 είτε μετά (γ) η ανάληψη της υποχρέωσης της εναγομένης για ασφάλιση, στον πιο πάνω Λογαριασμό της, των τέκνων των υπαλλήλων της πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας έγινε ως αντιστάθμισμα της αναγκαστικής αποχώρησης των παραπάνω (με το από 26-7-2000 Πρακτικό Συμφωνίας) από το Μετοχικό Ταμείο Υπαλλήλων της Τράπεζας της Ελλάδος και της Κτηματικής Τράπεζας, στο οποίο υπάγονταν μέχρι την συγχώνευση της Τράπεζάς τους με την εναγομένη, από το οποίο (Μετοχικό Ταμείο), αν δεν αποχωρούσαν, θα ελάμβαναν (σύμφωνα με το άρθ. 6 του καταστατικού του) παροχή οικονομικής ενίσχυσης ανάλογη με την προβλεπομένη στον Λογαριασμό Αποκατάστασης Τέκνων της εναγομένης, για την ασφάλιση δε αυτή (αναδρομική) των μέχρι 30 ετών τέκνων των υπαλλήλων της πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας οι τελευταίοι ήταν αναγκασμένοι να καταβάλλουν (ως αναδρομική εισφορά για όλα τα έτη ηλικίας του τέκνου) μεγάλα χρηματικά ποσά, περιερχόμενοι για τον λόγο αυτόν σε πολύ δυσχερή οικονομική θέση και γι' αυτό μετά από παρέμβαση του συνδικαλιστικού οργάνου τους η εναγομένη τους χορήγησε άτοκα δάνεια, με τα οποία κατάφεραν να πληρώσουν τα ποσά αυτά και να ασφαλίσουν τα τέκνα τους, ότι μετά την εκ μέρους της εναγομένης τροποποίηση του Κανονισμού Παροχών του λογαριασμού της, ο Σύλλογος Συνταξιούχων πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας με τις 386/2002, 479/2004 και 520/2005 επιστολές του προς την εναγομένη διαμαρτυρήθηκε έντονα για την εξαίρεση, από την ασφάλιση στον Λογαριασμό της, των τέκνων των συνταξιοδοτηθέντων πριν από την 2-10-1998 υπαλλήλων της πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας, ζητώντας παράλληλα να προβεί στις κατάλληλες ρυθμίσεις για την υπαγωγή σ' αυτόν όλων, η εναγομένη, όμως, με την 007962/2006 επιστολή της αρνήθηκε να συμμορφωθεί, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει τέτοια υποχρέωση, καθόσον η συμμετοχή των συνταξιούχων αυτών στον Λογαριασμό της δεν στηρίζεται σε (ούτε ρυθμίσθηκε με) διάταξη νόμου, όσον δε αφορά το από 26-7-2000 Πρακτικό Συμφωνίας ότι δεν κυρώθηκε με νόμο, ούτε με άλλη πράξη έχουσα ισχύ νόμου και ότι λόγω της φύσης και του περιεχομένου του μπορεί να νοηθεί μόνο ως μη γνήσια σύμβαση υπέρ τρίτου, πλην, όμως, αβασίμως, καθόσον για να μην απολέσουν οι υπάλληλοι της συγχωνευθείσας τράπεζας τα δικαιώματά τους από τις μέχρι τότε εισφορές τους στα ασφαλιστικά τους ταμεία, καταρτίσθηκαν νέες ειδικές συμβάσεις μεταξύ των διοικήσεων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων όλων των ενδιαφερομένων μερών και συμπεριελήφθη ο ως άνω με στοιχ. V ειδικός συμπληρωματικός όρος, με τον οποίο η εναγομένη, κατά τα προαναφερθέντα, ανέλαβε την υποχρέωση να προβεί στις κατάλληλες ρυθμίσεις, ώστε να παρασχεθεί η δυνατότητα ασφάλισης στον Λογαριασμό των τέκνων των συνταξιούχων της πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας, ότι με βάση τα γενόμενα ως άνω δεκτά με το από 26-7-2000 Πρακτικό Συμφωνίας καταρτίσθηκε γνήσια υπέρ τρίτου σύμβαση, ως τρίτων νοουμένων των εναγόντων, που νομιμοποιούνται ενεργητικά προς τούτο, τέκνων των πρώην συνταξιούχων της Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας, εφόσον κατά τα παραπάνω η παροχή από τον προαναφερόμενο Λογαριασμό καταβάλλεται απευθείας στα τέκνα αυτών των υπαλλήλων και με την σύμβαση που καταρτίσθηκε οι συμβαλλόμενοι σε αυτήν αποσκοπούσαν να προσπορίσουν στα ασφαλισμένα στον Λογαριασμό αυτόν τέκνα, ίδιο και αυτοτελές δικαίωμα για την καταβολή σ' αυτά της εν λόγω παροχής, ότι σύμφωνα με τα άρθ. 6 §§ 3 και 8, 7 και 15 § 3 του Κανονισμού τα τέκνα των συνταξιούχων υπαλλήλων της πρώην Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας που ήταν ηλικίας κάτω των 30 ετών την 31-12-1998 (τέλος του έτους συγχώνευσης με την εναγομένη) θα ασφαλίζονταν αναδρομικά από την γέννησή τους στον Λογαριασμό και θα ελάμβαναν την παροχή που προβλέπεται σ' αυτόν, ανερχομένη για κάθε ενάγοντα στο ποσό που αναφέρεται στην προσβαλλομένη απόφαση. Με βάση τα γενόμενα ως άνω δεκτά το Εφετείο (και αφού έκρινε επίσης ότι από την παράβαση της συμβατικής υποχρέωσης της εναγομένης οι ενάγοντες δεν υπέστησαν προσβολή της προσωπικότητάς τους) απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας εναγομένης (και την ασκηθείσα με τις προτάσεις αντέφεση των αναιρεσιβλήτων εναγόντων) επικυρώνοντας την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η ένδικη αγωγή. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθ. 411 ΑΚ (ούτε αυτές των άρθ. 297, 298, 361 ΑΚ, ως προς τις οποίες ουδεμία συγκεκριμένη πλημμέλεια αποδίδεται, ενώ εξάλλου οι δύο πρώτες απ' αυτές αφορούν αποζημίωση και όχι ενοχή από σύμβαση, όπως στην προκειμένη περίπτωση) και επομένως πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμη η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης κατά τον μοναδικό λόγο της από το άρθ. 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 26-11-2012 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" για αναίρεση της 3452/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Οκτωβρίου 2013. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Νοεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ