1980/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1980 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1980/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεωργίου Σακκά, Γεώργιο Κοντό, Αβροκόμη Θούα - Εισηγήτρια, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου και Γεώργιο Αποστολάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Σεπτεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ι. Α. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Απόστολο Φωτιάδη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ως καθολικού διαδόχου του πρώην ..., ο οποίος εκπροσωπείται νόμιμα και δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-7-2014 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ορεστιάδας.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 15/451/55/2015 του ίδιου Δικαστηρίου, που κήρυξε εαυτό αναρμόδιο για να δικάσει την αγωγή και παρέπεμψε αυτήν προς εκδίκαση στο Πενταμελές Εφετείο Θράκης και 27/2016 του Πενταμελούς Εφετείου Θράκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 22-8-2016 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 576 παρ.2, 568 παρ.1 και 498 παρ.1ΚΠολΔ συνάγεται, ότι ο Άρειος Πάγος οφείλει να εξετάσει αυτεπαγγέλτως αν κλήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως ο μη εμφανισθείς αντίδικος του επισπεύδοντος τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και σε καταφατική περίπτωση να προχωρήσει στη συζήτηση παρά την απουσία του. Στην κρινόμενη υπόθεση, από την προσκομιζόμενη με επίκληση από τον αναιρεσείοντα .../10-2-2017 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Εφετείου Θράκης, Α. Κ., προκύπτει ότι, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για να παραστεί κατά την ορισθείσα και αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νομοτύπως και προσηκόντως στον αναιρεσίβλητο Δήμο. Επομένως, αφού αυτός δεν παραστάθηκε, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της στο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση, παρά την απουσία του.

Σε εκτέλεση της διάταξης του άρθρου 94 του Συντάγματος, εκδόθηκε ο νόμος 1406/1983, με το άρθρο 1 παρ.2 του οποίου, υπήχθησαν στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, μεταξύ άλλων, και οι διαφορές που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας των διοικητικών συμβάσεων (εδ. ι), δηλαδή εκείνες οι διαφορές που προέρχονται από διοικητική σύμβαση και ανάγονται στο κύρος, την ερμηνεία και την εκτέλεση αυτής ή σε οποιαδήποτε παρεπόμενη της σύμβασης αυτής αξίωση.

Η σύμβαση είναι διοικητική, αν ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη είναι το Ελληνικό Δημόσιο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και με τη σύναψη της σύμβασης επιδιώκεται η ικανοποίηση σκοπού, τον οποίον ο νόμος έχει αναγάγει σε δημόσιο, το δε Ελληνικό Δημόσιο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, είτε βάσει του κανονιστικού καθεστώτος που διέπει τη σύμβαση, είτε βάσει ρητρών, που προβλέπονται κανονιστικώς και έχουν περιληφθεί στη σύμβαση και που αποκλίνουν από το κοινό δίκαιο, βρίσκεται, προς ικανοποίηση του εν λόγω σκοπού, σε υπερέχουσα θέση απέναντι στο αντισυμβαλλόμενο μέρος, δηλαδή σε θέση μη προσιδιάζουσα στον δυνάμει των διατάξεων του ιδιωτικού δικαίου συναπτόμενο συμβατικό δεσμό (Α.Ε.Δ.28/2011, 21/2009, 14/2007, 10/2003).

Συμβάσεις που δεν συγκεντρώνουν σωρευτικά τα προαναφερθέντα γνωρίσματα είναι ιδιωτικές και οι διαφορές που προέρχονται από αυτές υπάγονται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Με βάση τα ανωτέρω, γίνεται δεκτό, ότι η διαφορά που απορρέει από προφορική σύμβαση, για τη διάγνωση του χαρακτήρα της οποίας ο δικαστής δεν μπορεί προδήλως να αναζητήσει ρήτρες αποκλίνουσες από το κοινό δίκαιο, ούτε να διαγνώσει το κανονιστικό καθεστώς που τη διέπει, είναι ιδιωτικού δικαίου, ανεξαρτήτως αν συμβαλλόμενο σ’ αυτή είναι το Ελληνικό Δημόσιο ή Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή άλλο ν.π.δ.δ.

ή αν φέρεται να έχει συναφθεί για την εκτέλεση δημοτικού έργου αποβλέποντος στην εξυπηρέτηση δημοσίου σκοπού (Α.Ε.Δ. 7/2017, 1, 2/2016, 11, 12/2013, 2/2012, 28/2011). Περαιτέρω, διαφορές από αδικαιολόγητο πλουτισμό του Ελληνικού Δημοσίου ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου υπάγονται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, όταν δεν υφίσταται σχέση δημοσίου δικαίου, συνδέουσα το Δημόσιο ή το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με κάποιο πρόσωπο, από την οποία(σχέση) ή με αφορμή τη λειτουργία της οποίας δημιουργείται ο πλουτισμός του Δημοσίου ή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (Α.Ε.Δ. 1/2016, 28/2011, 18/2009).

Τέλος, η αρνητική υπέρβαση δικαιοδοσίας, η οποία υπάρχει όταν το πολιτικό δικαστήριο παρά το νόμο κηρύσσει απαράδεκτο και δεν επιλαμβάνεται της υπόθεσης καίτοι ανήκει στην δικαιοδοσία του, ελέγχεται με τον από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ.14ΚΠολΔ αναιρετικό λόγο (Ολ ΑΠ2/1999, ΑΠ 741/2017). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση (αρθρ.561 παρ.2ΚΠολΔ) της από 24-7-2014 αγωγής του ενάγοντος (ήδη αναιρεσείοντος), ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ορεστιάδας, αφού εκθέτει, ότι τον Σεπτέμβριο του έτους 2009, δυνάμει προφορικής και συνεπώς άκυρης σύμβασης ο Δήμος ..., τον οποίον διαδέχθηκε ως καθολικός του διάδοχος ο εναγόμενος (και ήδη αναιρεσίβλητος) Δήμος, του ανέθεσε την εκτέλεση του έργου "αποχέτευση ακάλυπτου Δημαρχείου", το οποίο και εκτέλεσε και του παρέδωσε τον Φεβρουάριο του έτους 2011, ζητεί να υποχρεωθεί ο τελευταίος να του καταβάλει το ποσό των 45.000 ευρώ, με το νόμιμο τόκο, σύμφωνα με τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού, εφόσον κατά το ποσό αυτό στο οποίο ανέρχεται η νόμιμη αμοιβή του από την εκτέλεση του ανωτέρω έργου, ο εναγόμενος που δεν του έχει καταβάλει οποιοδήποτε ποσό, κατέστη αδικαιολόγητα πλουσιότερος, σε βάρος της περιουσίας του.

Σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, η εισαγόμενη με την ένδικη αγωγή διαφορά, ανήκει στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, εφόσον πρόκειται για διαφορά από αδικαιολόγητο πλουτισμό και, κατά τα εκτιθέμενα, η υποκείμενη σχέση που τον προκάλεσε δεν είναι σχέση δημοσίου δικαίου, δοθέντος ότι, λόγω της προφορικής σύναψης της σύμβασης δεν μπορεί να διαγνωσθεί αν το συμβαλλόμενο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου βρίσκεται σε υπερέχουσα θέση από τον αντισυμβαλλόμενο του αναιρεσείοντα.

Επομένως, το Εφετείο (στο οποίο παραπέμφθηκε η υπόθεση από το Μονομελές Πρωτοδικείο, ως καθ’ ύλην αρμόδιο) που με την προσβαλλόμενη απόφαση του, έκρινε αντιθέτως, ότι στερείται δικαιοδοσίας και απέρριψε για το λόγο αυτό την αγωγή, παρά το νόμο, κήρυξε απαράδεκτο.

Συνεπώς, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης που αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την, κατ’ ενιαία ορθή εκτίμηση του νοηματικού της περιεχομένου, πλημμέλεια από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ.14ΚΠολΔ,είναι βάσιμη.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θράκης και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που την εξέδωσαν (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου σ’ αυτόν (αρθρ.495 παρ.4 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (αρθρ.176,183 ΚΠολΔ) μειωμένα όμως κατά το άρθρο 281 παρ.2 του νόμου 3463/2006,όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 27/2016 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θράκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων (1.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 14 Νοεμβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 5 Δεκεμβρίου 2017.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ