197/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 197 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Απαλλοτρίωση αναγκαστική. Αποζημίωση για τμήμα απαλλοτριωθέντος ακινήτου που χαρακτηρίστηκε ως αυτοαποζημιούμενο κατ’ εφαρμογήν του τεκμηρίου ωφελείας που ανατράπηκε. Πρόκειται για αποζημίωση από αναγκαστική απαλλοτρίωση και όχι από αδικοπραξία του άρθρου 105 του Εισ.Ν Α.Κ. Πότε παραγράφεται η σχετική αξίωση (χρόνος και έναρξη της παραγραφής). Απορρίπτει αίτηση αναιρέσεως κατά Εφ. Πατρ. 140/2009.

Αριθμός 197/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Οκτωβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος και τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Πάτρα και την Αθήνα, αντίστοιχα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Ευάγγελο Μαρίνη, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Γ. Κ. του Ε., κατοίκου ..., 2. Γ. Κ. του Ν., κατοίκου ..., και 3. Γ. Κ. του Χ., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-7-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 182/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 140/2009 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά το αναιρεσείον με την από 10-6-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον, όπως σημειώνεται πιο πάνω. O εισηγητής Αρεοπαγίτης Αργύριος Σταυράκης ανέγνωσε την από 5-10-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Όπως προκύπτει από τις υπ' αριθμ. 1164/11-8-2010, του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πατρών ..., και 10346/21-7-2010 και 10469/10-8-2010, της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., εκθέσεις επιδόσεως, τις οποίες το αναιρεσείον προσκομίζει και επικαλείται, σε συνδυασμό με τα επίσης προσκομιζόμενα από 4-9-2010 και 5-9-2010 φύλλα των εφημερίδων Αθηνών και "ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΩΝ" και "ΓΕΝΙΚΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ", που υποδείχθηκαν από τον αρμόδιο Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου για τον τρίτο αναιρεσίβλητιο, που είναι άγνωστης διαμονής (άρθρο 134 παρ. 1, 135 παρ. 1 και 136 παρ. 1 του ΚΠολΔ), ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 140/2009 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών, με την κάτω από αυτήν πράξη, με την οποία ορίζεται δικάσιμος προς συζήτησή της η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης και με κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο αυτή, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον καθένα από τους αναιρεσιβλήτους. Επομένως και σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ πρέπει το δικαστήριο να προχωρήσει στη συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά την προαναφερθείσα δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά του πινακίου, και δεν έλαβαν μέρος στη συζήτηση της υποθέσεως. Ως προς τον δεύτερο, ειδικότερα, αναιρεσίβλητο ..., του οποίου το πατρώνυμο εκ προφανούς παραδρομής αναφέρεται στο αναιρετήριο ως "Ε." αντί του αληθούς "Ν.", όπως τούτο προκύπτει από τα λοιπά διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, αλλά και τα έγγραφα της ένδικης απαλλοτρίωσης, σημειώνεται ότι έχει κληθεί με τα αληθή στοιχεία της ταυτότητάς του, ήτοι ως Γ. Κ. του Ν., σύμφωνα με τη δεύτερη, ως ανωτέρω, έκθεση επιδόσεως.

ΙΙ. Η αποζημίωση του ιδιοκτήτη απαλλοτριωθέντος ακινήτου για το τμήμα του ακινήτου ως προς το οποίο θεωρήθηκε ότι έχει υποχρέωση αποζημιώσεως τρίτων ή (και) αυτοαποζημίωσης κατ' εφαρμογήν του τεκμηρίου της ωφέλειας του άρθρου 1 παρ. 1, 3 και 4 του ν. 653/1977, το οποίο (τεκμήριο) ήδη και νομοθετικώς ορίστηκε ως μαχητό (άρθρ. 33 του ν. 2971/2001) και το οποίο ανατράπηκε δικαστικώς, δεν έχει ως βάση τη διάταξη του άρθρου 105 του ΕισΝΑΚ, αφού δεν πρόκειται για παράνομη πράξη ή παράλειψη των οργάνων του δημοσίου κατά την άσκηση των καθηκόντων τους στη διαδικασία της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης (χαρακτηρισμός τμήματος ακινήτου ως αυτοαποζημιούμενου κ.λ.π. λόγω τεκμαιρόμενης ωφέλειας), οι εκ της οποίας άλλωστε (παράνομης πράξης κ.π.λ.) διαφορές θα υπήγοντο στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων (ΑΕΔ 13/1992), αλλά για νόμιμη, κατά τις προρρηθείσες διατάξεις των άρθρων 1 του ν. 653/77 και 33 του ν. 2971/01, ενέργεια των οργάνων του δημοσίου, αποτελεί δε η αποζημίωση αυτή μέρος της πλήρους αποζημιώσεως που κατ' εφαρμογήν της σχετικής συνταγματικής επιταγής (άρθρ. 17 παρ. 2 του Συντάγματος) οφείλεται για την απαλλοτριούμενη ιδιοκτησία. Επομένως η αξίωση για την αποζημίωση αυτή, που καθορίζεται από τα πολιτικά δικαστήρια μετά την ανατροπή του τεκμηρίου της ωφέλειας (ήδη άρθρου 33 του ν. 2971/2001, Ολομ.ΑΠ 10 και 11/2004, 11/2011), δεν υπόκειται στην κατά το άρθρο 90 παρ. 1 του ν. 2362/1995 γενική (πενταετή) παραγραφή των αξιώσεων κατά του δημοσίου, ούτε αρχίζει από τη δημοσίευση στο ΦΕΚ της απόφασης για την απαλλοτρίωση, οπότε ο ενδιαφερόμενος ιδιοκτήτης λαμβάνει γνώση του χαρακτηρισμού της έκτασής του ως αυτοαποζημιούμενης (από τα οικεία κτηματολογικά διαγράμματα και πίνακα). Αλλά, ενόψει και της διατάξεως του άρθρου 10 παρ. 1 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑ), που εφαρμόζεται και στις απαλλοτριώσεις που κηρύχθηκαν από την 1η Φεβρουαρίου 1971, κατά το άρθρο 29 παρ. 3 του ίδιου ν. 2882/2001, και έχουν συντελεστεί πριν από τον τελευταίο αυτό νόμο (2882/2001), όπως εν προκειμένω, και κατά την οποία διάταξη (10 παρ. 1 ν. 2882/2001) μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης η αξίωση για την είσπραξη της αποζημίωσης που προσδιορίστηκε προσωρινά ή οριστικά παραγράφεται μετά δεκαετία από την κατάληψη του ακινήτου που απαλλοτριώθηκε, η παραγραφή της ένδικης αποζημίωσης, υποκείμενη στις προμνησθείσες (τελευταίες) διατάξεις, προφανώς δεν έχει παραγραφεί, αφού από τον χρόνο της συντέλεσης της απαλλοτρίωσης (30-1-2001) και την κατάληψη του ακινήτου μέχρι την άσκηση της αγωγής (επίδοση στο αναιρεσείον την 19-7-2005) δεν έχει συμπληρωθεί η προαναφερθείσα (δεκαετής) παραγραφή.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο απέρριψε την ένσταση της παραγραφής που υπό την επίκληση των άρθρων 105 του ΕισΝΑΚ και 90 παρ. 1 του ν. 2362/1995 είχε προβάλει το αναιρεσείον ελληνικό δημόσιο κατά της αξιώσεως προς αποζημίωση την οποία είχαν ασκήσει με την ένδικη αγωγή τους οι αναιρεσίβλητοι για την αναφερόμενη έκτασή τους που είχε απαλλοτριωθεί αναγκαστικά το έτος 1999 και η οποία είχε χαρακτηρισθεί στον οικείο κτηματολογικό πίνακα ως αυτοαποζημιούμενη κατ' εφαρμογήν του ειρημένου τεκμηρίου της ωφέλειας, του οποίου την ανατροπή είχαν ζητήσει οι αναιρεσίβλητοι επίσης με την ένδικη αγωγή τους. Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε, με την μη εφαρμογή τους, τις ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 105 του ΕισΝΑΚ και 90 παρ. 1 του ν. 2362, οι οποίες και δεν ήταν πράγματι εφαρμοστέες εν προκειμένω, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, και τα αντίθετα που το αναιρεσείον υποστηρίζει με τον μοναδικό, από το άρθρο 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ, λόγο της αιτήσεώς του είναι αβάσιμα και απορριπτέα. Σημειώνεται ότι το εν μέρει λανθασμένο αιτιολογικό της αναιρεσιβαλλομένης, κατά το οποίο πρόκειται μεν για αποζημίωση εξ απαλλοτριώσεως, υποκείμενη όμως στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 90 παρ. 1 του ν. 2362/95, που αρχίζει από την συζήτηση της αιτήσεως για τον καθορισμό οριστικής αποζημίωσης, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 143/2003 απόφαση του Εφετείου Πατρών, δεν οδηγεί στην αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης, αφού το διατακτικό της απόφασης αυτής (απόρριψη ενστάσεως παραγραφής) είναι ορθό, κατά τα προεκτεθέντα, και δεν υπάρχει έννομο συμφέρον για την αποτροπή δεδικασμένου (άρθρ. 578 του ΚΠολΔ).

Μετά από αυτά πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, ενώ δεν τίθεται ζήτημα δικαστικής δαπάνης, λόγω της προαναφερθείσης ερημοδικίας των αναιρεσιβλήτων και της μη υποβολής από αυτούς σχετικού αιτήματος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-6-2009 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθμ. 140/2009 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 17 Ιανουαρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Φεβρουαρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ