1978/2025 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1978 / 2025 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1978/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μαρουλιώ Δαβίου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Θεοφάνη, Αγαθή Δερέ, Μερόπη Τζουγκαράκη, Ευαγγελία Στεργίου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 20 Μαρτίου 2024, με την παρουσία και του γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) J. D. P. (Ζ. Ν. Π.) του E. και της M., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 2) A. P. P. (Α. Π. Π.) του A. και της J., κατοίκου ..., 3) A. P. P. (Α. Φ. Π.) του A. και της J., κατοίκου ..., 4) S. A. P. (Σ. Α. Π.) του A. και της J., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ουρανία Βαλεντή, και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Μ. Β. του Β., συνταξιούχου δικηγόρου, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Θεοδώρα Βολάκου, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις. Στο σημείο αυτό, η πληρεξούσια των υπό στοιχεία 2, 3 και 4 αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο από την Πρόεδρο, δήλωσε ότι η υπό στοιχείο 1 αναιρεσείουσα απεβίωσε στις ...-2021 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του της περιφέρειας του Ανατολικού Τσέσαϊρ (Cheshire) του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εκ διαθήκης κληρονόμοι αυτής υπό στοιχεία 2, 3 και 4 ήδη αναιρεσείοντες, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την ίδια ως άνω πληρεξούσια δικηγόρο τους, και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-2-2016 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Γυθείου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 16/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 101/2020 του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση των ανωτέρω αποφάσεων, ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15-2-2021 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.- Από τις διατάξεις των άρθρων 62, 73, 286 περ. α' , 287, 291, 292 και 313 ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573 παρ. 1 ίδιου Κώδικα και στην αναιρετική δίκη, προκύπτει, ότι η δίκη διακόπτεται, αν, μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος.

Η διακοπή επέρχεται από τη γνωστοποίηση στον αντίδικο, του λόγου της διακοπής, με επίδοση δικογράφου ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός του ακροατηρίου κατά την επιχείρηση διαδικαστικής πράξεως. Η γνωστοποίηση γίνεται από εκείνον που έχει δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή και από εκείνον που, μέχρι τη στιγμή του θανάτου του διαδίκου, ήταν πληρεξούσιός του.

Η επανάληψη μπορεί να γίνει εκουσίως από τους κληρονόμους του θανόντος, με δήλωσή τους στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης για συζήτηση, ακόμη και ταυτόχρονα με τη δήλωση διακοπής, εφόσον παρίσταται ο αντίδικος, αλλά και με την επίδοση ιδιαίτερου δικογράφου ή και με εξώδικη δήλωση, ακόμη και σιωπηρά με την κοινοποίηση κλήσης για συζήτηση της υπόθεσης.

Έτσι ο θάνατος του διαδίκου που επιφέρει τη βίαιη διακοπή της δίκης, καθώς και η εκούσια επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση της υπόθεσης εφόσον δεν υπάρχει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων, οπότε ακολουθεί η άμεση συζήτηση της υπόθεσης (ΟλΑΠ 22/2000, ΑΠ 152/2023).

Στην προκείμενη περίπτωση, η αρχική πρώτη εκ των διαδίκων ενάγουσα- αναιρεσείουσα J. D. P. (Ζ. Ν. Π.), απεβίωσε στις ...-2021, όπως προκύπτει από την προσκομισθείσα από τους λοιπούς αναιρεσείοντες υπ' αρ. ... ληξιαρχική πράξη θανάτου της, της Περιφέρειας του Ανατολικού Τσεσάϊρ (Cheshire) του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας, ήτοι μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης. Κατά την, στην αρχή της απόφασης αναφερομένη δικάσιμο συζήτησης της αίτησης αναίρεσης, οι δεύτερος, τρίτος και τέταρτος αναιρεσείοντες δήλωσαν στο ακροατήριο, κατά τα αναφερόμενα στα πρακτικά της δίκης, δια της δικηγόρου Ουρανίας Βαλεντή αφενός μεν τον θάνατο της πρώτης αναιρεσείουσας και την εξ αυτού του λόγου βιαία διακοπή της δίκης και αφετέρου ότι οι ίδιοι είναι μοναδικοί εκ διαθήκης κληρονόμοι της και θα συνεχίσουν τη δίκη ατομικά και στο όνομά της ως εκ διαθήκης κληρονόμοι της.

Η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης, κατά τα σημεία που ενδιαφέρουν την αναιρετική δίκη, διαδικαστικής διαδρομής: Α). Οι ενάγοντες- αρχικοί αναιρεσείοντες, με την από 28-02-2016 κτηματολογική διεκδικητική αγωγή τους, (άρθρ. 6 παρ.2 του ν. 2664/1998), που άσκησαν κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Γυθείου, ζήτησαν να διορθωθεί η ανακριβής πρώτη εγγραφή στα οικεία κτηματολογικά βιβλία για τα επίδικα ακίνητα, όπως αυτά λεπτομερώς αναφέρονται στην αγωγή ώστε να καταχωρηθούν στην (συγ)κυριότητά τους και να αναγνωριστούν καθένας τους (συγ)κύριοι κατά το πρόσθετο ποσοστό του 3,5/36, την (συγ)κυριότητά τους επί των οποίων, αμφισβητεί ο εναγόμενος.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία η 16/2018 απόφαση του ως άνω δικαστηρίου, με την οποία οι ενάγοντες δικάστηκαν ερήμην και απερρίφθη η αγωγή λόγω μη καταβολής του δικαστικού ενσήμου Β). Κατά της απόφασης αυτής οι ερημοδικασθέντες ενάγοντες άσκησαν ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου την από 12.06.2018 ανακοπή ερημοδικίας επί της οποίας συζητήσεως γενομένης εκδόθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Γυθείου η 54/2019 απόφαση με την οποία απερρίφθη αυτή.

Κατά της απόφασης αυτής οι ενάγοντες άσκησαν την από 26.11.2019 έφεσή τους ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας, το οποίο με την 101/2020 απόφασή του απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση της ανακοπής. Γ). Κατά της τελευταίας αυτής απόφασης (101/2020 του Μονομελούς Εφετείου Καλαμάτας, με την οποία απερρίφθη τελεσίδικα η ανακοπή ερημοδικίας τους κατά της 16/2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Γυθείου) και κατά της 16/2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Γυθείου, με την οποία οι ενάγοντες- ανακόπτοντες κρίθηκαν πλασματικά ερημοδικασθέντες, άσκησαν την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, η αρχική δικάσιμος της οποίας, με επίσπευση των αναιρεσειόντων, ορίστηκε για την 21.09.2022, οπότε εμφανίσθηκε στο ακροατήριο η πληρεξούσια δικηγόρος των τελευταίων και δήλωσε ότι η πρώτη αναιρεσείουσα (Ζ.

Ν. Π.) απεβίωσε και επειδή δεν είχε προλάβει να συγκεντρώσει τα απαιτούμενα για την συνέχιση της δίκης έγγραφα, αιτήθηκε αναβολής, δηλώνοντας ότι έχει γνωστοποιήσει το κώλυμά της και στον αναιρεσίβλητο ο οποίος κατά την παραπάνω δικάσιμο (21.09.2022) είχε καταθέσει παράσταση με δήλωση του άρθρ. 242 ΚΠολΔ. Στη συνέχεια με επίσπευση των αναιρεσειόντων οι οποίοι κλήτευσαν νομότυπα τον αναιρεσίβλητο, η δίκη προσδιορίστηκε για την 17-05-2023 οπότε ματαιώθηκε λόγω των βουλευτικών εκλογών της 21-05-2023 και προσδιορίστηκε εκ νέου, οίκοθεν για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 94 παρ. 1, 96 παρ. 1 και 3, 97 και 104 ΚΠολΔ προκύπτει ότι στα πολιτικά δικαστήρια οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο και ότι η πληρεξουσιότητα προς αυτόν, κατά τη διαδικασία ενώπιον του Αρείου Πάγου, δίνεται μόνο είτε με συμβολαιογραφική πράξη είτε με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση και του παρέχει το δικαίωμα να εκπροσωπεί στο δικαστήριο εκείνον που την έδωσε, να ενεργεί όλες τις κύριες ή παρεπόμενες πράξεις που αφορούν τη διεξαγωγή της δίκης, στις οποίες περιλαμβάνεται, πλην άλλων, και η άσκηση ένδικων μέσων, καθώς και να παρίσταται στις αντίστοιχες δίκες που δημιουργούνται, παύει δε η πληρεξουσιότητα για όλες τις δίκες να ισχύει, μετά πέντε έτη από τη χορήγησή της (ΑΠ 46/2022, ΑΠ 1591/2018, ΑΠ 2128/2014).

Για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως τη συζήτηση στο ακροατήριο θεωρείται ότι υπάρχει πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και, αν αυτή δεν υπάρχει, κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως. Το δικαστήριο εξετάζει αυτεπάγγελτα, σε κάθε στάση της δίκης, την έλλειψη της πληρεξουσιότητας, καθώς και την υπέρβασή της (ΑΠ Ολομ. 13/2008, ΑΠ 2062/2017, ΑΠ 1863/2017).

Από τις παραπάνω διατάξεις, σε συνδυασμό με αυτές των άρθρων 576 παρ.1 και 2 και 577 παρ. 1 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι στην περίπτωση κατά την οποία ο παριστάμενος κατά τη συζήτηση της αναίρεσης ως πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος, δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητας, που αυτεπαγγέλτως εξετάζει το δικαστήριο, ο αναιρεσείων θεωρείται ως μη παριστάμενος και για να είναι παραδεκτή η συζήτηση της αναίρεσης θα πρέπει να αποδεικνύεται, ότι ο ίδιος είχε παράσχει την απαιτούμενη για την επίσπευση της συζήτησης δικαστική πληρεξουσιότητα στον παριστάμενο ως πληρεξούσιό του δικηγόρο, ή σε εκείνον τον πληρεξούσιο δικηγόρο που υπέγραψε για λογαριασμό του την κλήση, διαφορετικά κηρύσσεται άκυρη και η κλήση με βάση την οποία εμφανίζεται, ως επιμελούμενος τη συζήτηση, με αποτέλεσμα να μην χωρεί εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 576 παρ. 1 ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία, αν ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί, αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, εκτός αν ο αναιρεσείων έχει κλητευθεί νομίμως και εμπροθέσμως από τον παριστάμενο αναιρεσίβλητο, οπότε πλέον η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι (ΑΠ 1471/2021, ΑΠ 4/2017, ΑΠ859/2007).

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 254 παρ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται και επί της διαδικασίας της κατ' αναίρεση δίκης, σύμφωνα προς τη διάταξη του άρθρου 573 παρ. 1 ιδίου Κώδικα, προκύπτει ότι ο Άρειος Πάγος δύναται να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης της υπόθεσης, η οποία έχει κηρυχθεί περαιωμένη, όταν κατά την μελέτη της αυτής ή την διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρήζουν συμπλήρωσης ή επεξήγησης. Βάσιμος λόγος επανάληψης της συζήτησης συντρέχει, κατ' εφαρμογή της εν λόγω διάταξης, και προκειμένου να προσκομισθούν τα αναγκαία έγγραφα, ώστε να ερευνηθεί η εγκυρότητα της εκπροσώπησης ορισμένου διαδίκου και της χορηγηθείσας προς τον παρασταθέντα ως πληρεξούσιο δικηγόρο αυτού πληρεξουσιότητας (ΑΠ 323/2023, ΑΠ 242/2022, ΑΠ 954/2020, ΑΠ 676/2020, ΑΠ 711/2019, ΑΠ 356/2019).

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης και από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου προκύπτει, ότι κατά τη συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, που έγινε με εκφώνησή της από τη σειρά του οικείου πινακίου, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο της 24-03-2024, οι αναιρεσείοντες εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο Ουρανία Βαλεντή, η οποία επικαλέστηκε και προσκόμισε το .../2016 της 24ης Οκτωβρίου 2016, πληρεξούσιο που συντάχθηκε ενώπιον του συμβολαιογραφούντος Προξένου της Ελλάδος στο Μπέρμινγκχαμ Μεγάλης Βρετανίας, Χ. Φ., από το οποίο προκύπτει, ότι οι αναιρεσείουντες διορίζουν ως γενική πληρεξούσια την παρασταθείσα δικηγόρο Ουρανία Βαλεντή πέραν των άλλων και για την εκπροσώπησή τους ενώπιον των δικαστηρίων.

Πλην όμως το ως άνω πληρεξούσιο, έπαυσε να ισχύει μετά παρέλευση πενταετίας, ήτοι από 24/10/2021, σύμφωνα με το άρθρο 97 παρ. 3 ΚΠολΔ και επομένως, κατά τη συζήτηση της ένδικης αναίρεσης ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου που έλαβε χώρα στις 20-03-2024, δεν ίσχυε, ενώ επιπλέον δεν αποδεικνύεται πληρεξουσιότητα παρασχεθείσα στην εν λόγω δικηγόρο με κάποιο άλλο νόμιμο τρόπο.

Η ίδια δε δικηγόρος δεν είχε πληρεξουσιότητα, διότι αυτή είχε ήδη λήξει, ούτε στις 30.09.2022, όταν, προς επίσπευση της συζήτησης της υπόθεσης, έδωσε έγγραφη παραγγελία στον δικαστικό επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Καλαμάτας με έδρα το Πρωτοδικείο Γυθείου Ν. Β., για επίδοση στον εναγόμενο - αναιρεσίβλητο Μ.

Β., αντιγράφου της από 28.09.2022 βεβαίωσης αναβολής της υπόθεσης ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου και κλήση προς συζήτηση για την δικάσιμο της 17.05.2023 για την εκτέλεση της οποίας συντάχθηκε από τον ίδιο ως άνω δικαστικό επιμελητή η ....2022 έκθεση επιδόσεως προς τον εναγόμενο- αναιρεσίβλητο. Επομένως, η ως άνω δικηγόρος, που παρέστη κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν είχε πληρεξουσιότητα ούτε για την επίσπευση της συζήτησης ούτε για την εκπροσώπηση των αναιρεσειόντων, αφού, κατά τα ανωτέρω, η ισχύς του ειρημένου πληρεξουσίου είχε ήδη παύσει από τις 24.10.2021, και ως εκ τούτου δεν ήταν νόμιμη η παράσταση των αναιρεσειόντων κατά την δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης (20-03-2024).

Με τα δεδομένα αυτά και ενόψει του ότι δεν αποδεικνύεται η πληρεξουσιότητα της παρισταμένης για λογαριασμό των αναιρεσειόντων δικηγόρου, το Δικαστήριο κρίνει αναγκαίο να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, σύμφωνα με το άρθρο 254 ΚΠολΔ, προκειμένου να προσκομισθεί από τους αναιρεσείοντες έγκυρο και ισχυρό συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, με το οποίο να παρέχουν, στην ανωτέρω δικηγόρο την ειδική εντολή και πληρεξουσιότητα να παραστεί κατά τη συζήτηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης και να τους εκπροσωπήσει στη δίκη ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης της υπόθεσης στο ακροατήριο, προκειμένου, κατά την νέα δικάσιμο που θα ορισθεί, να προσκομισθεί με επιμέλεια των αναιρεσειόντων το αναφερόμενο στο σκεπτικό πληρεξούσιο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19/6/2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25/11/2025.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης, και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου, Αθανάσιος Θεοφάνης Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ