Supreme Court allows appeal against appellate court's dismissal of set-off defense due to insufficient reasoning.

Απόφαση 1977 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1977/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Μαΐου 2009, με την παρουσία και της γραμματέα Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΜΑΓΚΑΦΙΝΗΣ ΑΔΑΜ ΑΕ" που εδρεύει στην Καβάλα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηρακλή Γαρίδη, με δήλωση του αρθρ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-2-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 12965/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 893/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά αναιρεσείουσα με την από 17-1-2008 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου, ανέγνωσε την από 14-5-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ. αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη με επίκληση υπ' αριθ. 5852 Ε'/19-3-2008 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την σημειούμενη στην αρχή της παρούσης και κλήση προς συζήτηση για την δικάσιμο αυτή επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια της αναιρεσείουσας στον αναιρεσίβλητο.

Επομένως, εφ' όσον αυτός (αναιρεσίβλητος) δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου, πρέπει, παρά την απουσία του, να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ. Από τις διατάξεις των άρθρων 416 και 422 ΑΚ, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 361 του ίδιου κώδικα, προκύπτει ότι, αν ο οφειλέτης έχει περισσότερα χρέη προς τον δανειστή και η καταβαλλόμενη παροχή δεν επαρκεί για την εξόφληση όλων, τότε ο προσδιορισμός του εξοφλούμενου χρέους θα γίνει με βάση την τυχόν συμφωνία των μερών, ελλείψει δε τέτοιας συμφωνίας, ο προσδιορισμός αυτός θα γίνει μονομερώς από τον οφειλέτη, κατά την καταβολή, ενώ, σε περίπτωση που ούτε ο οφειλέτης άσκησε το εν λόγω δικαίωμα επιλογής, η παροχή θα καταλογισθεί με τη σειρά που ορίζει το εδάφιο β' του άρθρου 422 ΑΚ.

Ενόψει έτσι και της ρυθμίσεως του άρθρου 338 §1 Κ.Πολ.Δ, ο μεν εναγόμενος (οφειλέτης), προτείνων την ένσταση της εξοφλήσεως του επίδικου χρέους με καταβολή, πρέπει (και αρκεί), για την ουσιαστική βασιμότητα της ενστάσεώς του, να αποδείξει μόνο την καταβολή, ο δε ενάγων (δανειστής), ισχυριζόμενος, κατ' αντένσταση, ότι υπάρχουν και άλλα χρέη και ότι η καταβληθείσα παροχή δεν αφορούσε στο επίδικο αλλά σε άλλο ληξιπρόθεσμο χρέος, φέρει το βάρος αποδείξεως της υπάρξεως του άλλου χρέους.

Αν αποδειχθεί η ύπαρξη του άλλου χρέους, ο εναγόμενος οφείλει, προτείνων σχετική επαντένσταση, να αποδείξει ότι ο καταλογισμός της παροχής στο επίδικο χρέος έγινε είτε βάσει συμφωνίας των μερών, είτε κατόπιν ασκήσεως από αυτόν του σχετικού δικαιώματος επιλογής, είτε σύμφωνα με την προβλεπόμενη στο άρθρο 422 εδ.

Β' ΑΚ σειρά. Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος του αριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν στη δεύτερη (ελάσσονα) πρόταση του νομικού συλλογισμού της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Εν προκειμένω, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε, αναφορικώς με την ένσταση της αναιρεσείουσας (εναγομένης) περί καταβολής της αξιούμενης από τον αναιρεσίβλητο (ενάγοντα) εργολαβικής του αμοιβής για την εκτέλεση των αναφερόμενων στην αγωγή του εργασιών βαφής σε κτήρια της πρώτης, ότι η εκ μέρους της αναιρεσείουσας τμηματική καταβολή του ποσού των 16.261.160 δραχμών (7.825.800+6.116.400+2.318.960) στον αναιρεσίβλητο αφορά όχι στην επίδικη, αλλά σε "διαφορετικές προγενέστερες οφειλές της εναγομένης προς αυτόν από εργασίες του στα ίδια κτήρια", ακολούθως δε αυτό (εφετείο) απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της ομοίως κρίνασας πρωτόδικης αποφάσεως, με την οποία, κατόπιν απορρίψεως της εν λόγω ενστάσεως εξοφλήσεως, είχε γίνει εν μέρει δεκτή η αγωγή και είχε επιδικασθεί στον αναιρεσίβλητο το εξ 24.409 ευρώ μέρος της απαιτήσεώς του.

Με την κρίση του αυτή, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των αναφερόμενων πιο πάνω διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου. Ειδικότερα, χωρίς πάντως να διευκρινίζει αν την περί εξοφλήσεως ένσταση της αναιρεσείουσας την απέρριψε κατ' αποδοχή αντενστάσεως του αναιρεσιβλήτου περί υπάρξεως και άλλων (προγενέστερων) χρεών, παραλείπει να αναφέρει αν για τον καταλογισμό του ποσού των 16.261.160 δραχμών στα άλλα αυτά χρέη υπήρχε σχετική συμφωνία των διαδίκων, ή αν η επιλογή αυτή έγινε μονομερώς από την αναιρεσείουσα, ή αν συνέτρεχαν οι όροι του άρθρου 422 ΑΚ για τον κατά προτεραιότητα καταλογισμό του εν λόγω ποσού στα προγενέστερα χρέη.

Δεν προσδιορίζει επίσης με ακρίβεια τα παραγωγικά των άλλων χρεών πραγματικά γεγονότα, ήτοι τις γενόμενες "στα ίδια κτήρια" συγκεκριμένες επί μέρους εργασίες του αναιρεσιβλήτου και τα αντίστοιχα χρηματικά ποσά της εργολαβικής του αμοιβής, με συνέπεια να μην προκύπτει σαφώς ο συσχετισμός των καταβληθέντων χρηματικών ποσών προς τα άλλα χρέη της αναιρεσείουσας.

Επομένως, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ απορρέων τέταρτος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο καταλογίζεται στο Εφετείο η ανωτέρω πλημμέλεια, είναι βάσιμος, και ως εκ τούτου, παρελκούσης της εξετάσεως όλων των λοιπών λόγων, με τους οποίους η εφετειακή απόφαση πλήττεται μόνον ως προς την απόρριψη της κρίσιμης ενστάσεως εξοφλήσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 893/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 24 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 17 Σεπτεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ