Legislator Case Law & Legislation
1974/2007 AI generated

Supreme Court dismisses appeal due to recusal of presiding judge's wife having issued the first-instance judgment.

Case Number 1974/2007
Court / Authority
Jurisdiction Greece (EL)
Decision Date
Outcome Dismissed

Legislator summary

AI generated

The Supreme Court dismissed the appeal request because the presiding judge, Ioannis Papannikolaou, declared himself recused due to his wife having issued the first-instance judgment. The court found that this marital relationship created a legitimate appearance of bias, violating the principle of impartiality under Article 6 of the ECHR. Consequently, the court ordered a new hearing to be held before a different composition of judges.

Legislator headnote

AI generated

Articles 52(1)(st) of the Code of Civil Procedure and Article 6(1) of the ECHR; A judge must recuse themselves if their spouse has rendered the first-instance judgment, as this creates a legitimate appearance of bias requiring a new hearing.

Keywords

AI generated
judicial recusal marital relationship appearance of bias impartiality principle new hearing order Code of Civil Procedure European Convention on Human Rights

Cited Legislation

AI generated
Article 52(1)(st) of the Code of Civil Procedure
Article 6(1) of the European Convention on Human Rights

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Απόφαση 1974 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1974/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Των

αναιρεσειόντων:

1) Χ1 , 2) Χ2 , 3) Χ3 , εκ των οποίων η 1 η παραστάθηκε με τη πληρεξούσια δικηγόρο της Αργυρή Χαραλαμποπούλου, ο 2ος παραιτήθηκε εξωδίκως με την από 28/9/2007 δήλωση παραίτησης, ενώ για τον 3ο ο οποίος παραστάθηκε με την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρή Χαραλαμποπούλου έγινε παραίτηση επί της έδρας.

Του αναιρεσίβλητου:Ψ1, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Εμμανουήλ Γρηγοριάδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2/4/2003 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1577/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3851/2006 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η 1η αναιρεσείουσα με την από 1/9/2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την από 4/10/2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια της 1ης αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

Κατά την 7η Νοεμβρίου 2007, ημέρα που συγκροτήθηκε το παρόν δικαστήριο, προκειμένου να διασκεφθεί την ανωτέρω υπόθεση, ένα μέλος του, ο Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Ιωάννης Παπανικολάου, διαπίστωσε ότι η πρωτόδικη απόφαση επί της κρινόμενης υπόθεσης, ήτοι η 1577/2004 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εκδόθηκε από τη σύζυγό του Παναγιώτα - Κυριακή Παπανικολάου, γι΄ αυτό και υπέβαλε, στη συνέχεια, προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου την από 8-11-2007 δήλωση εξαιρέσεως, η οποία έχει ως εξής: "Δήλωση εξαιρέσεως του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννη Παπανικολάου (ΚΠολΔ 55 παρ. 1). Την 19-10-2007 συζητήθηκε ενώπιον του Αρείου Πάγου (Δ΄ Πολιτικό Τμήμα), υπό την προεδρία μου, η από 1-9-2006 αίτηση της Χ1, για αναίρεση της 3851/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Κατά τη διάσκεψη επί της υπόθεσης αυτής στις 7-11-2007 (Εισηγητής ο Αρεοπαγίτης κ. Αθαν. Πολυζωγόπουλος) διαπιστώθηκε ότι η πρωτόδικη απόφαση επί της υπόθεσης, ήτοι η 1577/2004 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εκδόθηκε από τη σύζυγό μου Παναγιώτα - Κυριακή Παπανικολάου, Πρόεδρο Πρωτοδικών. Κατόπιν τούτου, υπάρχει λόγος εξαίρεσής μου από την αναίρεση αυτή, σύμφωνα με τα άρθρα 52 περ. στ΄ ΚΠολΔ, και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Αθήνα 8-11-2007.

Ο Δηλών Ιωάννης Παπανικολάου Αντιπρόεδρος Αρείου Πάγου".

Στη συνέχεια, το Δικαστήριο συγκροτήθηκε από τον Αχιλλέα Νταφούλη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (που ορίστηκε με πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες, και από τον ίδιο ως άνω Γραμματέα, προκειμένου να αποφασίσει για την ανωτέρω αίτηση και τη δήλωση.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 55 παρ. 1 και 4 ΚΠολΔ, "Δικαστές Πολυμελών δικαστηρίων και Εισαγγελείς, αν υπάρχει λόγος εξαίρεσής τους, οφείλουν να το δηλώσουν στον Πρόεδρο του δικαστηρίου", "Το δικαστήριο αποφασίζει χωρίς τη συμμετοχή εκείνου που υπέβαλε τη δήλωση και χωρίς συζήτηση στο ακροατήριο".

Συνεπώς, νόμιμα φέρεται στο Δικαστήριο τούτο, που συνεδριάζει σε Συμβούλιο, η από 8-11-2007 δήλωση κωλύματος (αυτοεξαίρεσης), που υποβλήθηκε στον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου από τον Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου Ιωάννη Παπανικολάου, Πρόεδρο του Πολιτικού αυτού Τμήματος και πρέπει να ερευνηθεί.

ΙΙ. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 52 παρ. 1 περ. στ΄ ΚΠολΔ και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ που υπηρετούν πρωτίστως την αμεροληψία της δικαιοσύνης, σαφώς προκύπτει ότι οι δικαστές μπορεί να προτείνουν την εξαίρεσή τους ή να εξαιρεθούν από οποιονδήποτε διάδικο, αν προκαλούν υπόνοια μεροληψίας. Η δήλωση αυτού του κωλύματος δεν υπόκειται σε κανένα χρονικό περιορισμό και μπορεί να γίνει και στη διάσκεψη της υπόθεσης για την έκδοση της σχετικής απόφασης, οπότε, αν αποφασιστεί η έξοδος του εξαιρετέου από τη σύνθεση δικαστή, το δικαστήριο οφείλει να απόσχει από την εκδίκαση της υπόθέσης.

Στην προκειμένη περίπτωση από τα έγγραφα της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής : Μετά τη συζήτηση στο ακροατήριο της κρινόμενης από 1-9-2006 αιτήσεως των Χ1, Χ2 και Χ3 για αναίρεση της 3851/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, στη διάσκεψη της προκειμένης υπόθεσης ο Πρόεδρος του Τμήματος αυτού διαπίστωσε ότι συντρέχει περίπτωση αυτοεξαίρεσής του, γι΄ αυτό και υπέβαλε προς τον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου την ακόλουθη δήλωση : "Δήλωση εξαιρέσεως του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννη Παπανικολάου.

Την 19-10-2007 συζητήθηκε ενώπιον του Αρείου Πάγου (Δ΄ Πολιτικό Τμήμα), υπό την προεδρία μου, η από 1-9-2006 αίτηση της Χ1, για αναίρεση της 3851/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Κατά τη διάσκεψη επί της υπόθεσης αυτής στις 7-11-2007 (Εισηγητής ο Αρεοπαγίτης κ. Αθαν. Πολυζωγόπουλος) διαπιστώθηκε ότι η πρωτόδικη απόφαση επί της υπόθεσης, ήτοι η 1577/2004 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εκδόθηκε από τη σύζυγό μου Παναγιώτα - Κυριακή Παπανικολάου, Πρόεδρο Πρωτοδικών.

Κατόπιν τούτου, υπάρχει λόγος εξαίρεσής μου από την αναίρεση αυτή, σύμφωνα με τα άρθρα 52 περ. στ΄ ΚΠολΔ, και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ. Αθήνα 8-11-2007. Ο Δηλών Ιωάννης Παπανικολάου Αντιπρόεδρος Αρείου Πάγου". Η διαπίστωση αυτή του δηλούντος ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και εντεύθεν είναι βάσιμα τα αναφερόμενα στη δήλωσή του, αποδεικνυόμενα από τα έγγραφα της δικογραφίας.

Συνακόλουθα, επειδή είναι ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στους διαδίκους η εντύπωση ότι θα οδηγηθεί σε κρίση επηρεασμένος από τη συζυγική σχέση μεταξύ αυτού και της Προέδρου Πρωτοδικών που δίκασε πρωτοδίκως, γεγονός που επιφέρει κατ΄ ανάγκη δυσπιστία ως προς το αμερόληπτο της κρίσης του, πρέπει να αποφανθεί το δικαστήριο τούτο, ότι ο παραπάνω Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου και Πρόεδρος του Τμήματος αυτού είναι εξαιρετέος στην εξεταζόμενη υπόθεση.

΄Υστερα από αυτά πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της συζήτησης της προκειμένης υπόθεσης, κατά το άρθρο 307 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-Αποφαίνεται ότι ο Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Ιωάννης Παπανικολάου, Πρόεδρος του Δ΄ Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, στη δικάσιμο της 19-10-2007, είναι εξαιρετέος στη συζήτηση της αναφερόμενης στο σκεπτικό υποθέσεως. Και

-Διατάσσει την επανάληψη της συζήτησης της από 1-9-2006 αιτήσεως των Χ1, Χ2 και Ψ1 για αναίρεση της 3851/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, σε νέα δικάσιμο που θα οριστεί με επιμέλεια των διαδίκων, ενώπιον του ιδίου τμήματος του Αρείου Πάγου, στη σύνθεση του οποίου δεν θα μετέχει ο εξαιρετέος δικαστής.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Νοεμβρίου 2007. O ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ