1969/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1969 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1969/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Πηνελόπη Ζωντανού,Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Μαϊου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Τoυ αναιρεσείοντος: Ι. Τ. του Σ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Στυλιανή Βαλάνη.

Της αναιρεσιβλήτου Κ. συζ. Σ. Τ., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-7-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 898/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 15440/2013 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 1-11-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Πηνελόπη Ζωντανού, ανέγνωσε την από 2-5-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναίρεσης κατά το δεύτερο σκέλος του και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι) Από τις διατάξεις των άρθρων 108, 110 παρ.2, 498 παρ.1, 568 παρ.1, 2, 4 και 576 παρ.1 έως 3 Κ.Πολ.Δ, προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί και δεν μετάσχει με τον προσήκοντα τρόπο σ' αυτήν κάποιος διάδικος, το Δικαστήριο ερευνά αυτεπαγγέλτως ποιος από τους διαδίκους επέσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης. Και, αν μεν τη συζήτησή της επέσπευσε εγκύρως ο απολειπόμενος διάδικος κλητεύοντας νόμιμα και εμπρόθεσμα τους λοιπούς ή κλητεύθηκε ο ίδιος νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση άλλο διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι. Στην προκειμένη περίπτωση, κατά τη συζήτηση της από 1-11-2013 αίτησης αναίρεσης η αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε με οποιοδήποτε νόμιμο τρόπο από πληρεξούσιο δικηγόρο, αν και κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα για να παραστεί, όπως αυτό προκύπτει από την 5868 β/30-1-2014 έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Κατερίνης Μ. Γ.. Πρέπει, επομένως, να προχωρήσει η συζήτηση σαν να είναι και αυτή παρούσα.

ΙΙ) Με την από 1-11-2013 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 15440/2013 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία, αφού έγινε δεκτή η ασκηθείσα κατ' αυτής έφεση και εξαφανίστηκε η πρωτόδικη 898/2007 απόφαση του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης, έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 560, 564, 566§1 Κ.Πολ.Δ). Είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577§1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577§3 Κ.Πολ.Δ).

ΙΙΙ) Με το άρθρο 560 αριθ. 1 εδ. α Κ.Πολ.Δ. ορίζεται: "Κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων καθώς και των αποφάσεων των Πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου...Η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνον αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ'αυτούς....".

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 7/2006, 4/2005). Επίσης, δεν δημιουργείται ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν ο Άρειος Πάγος διαπιστώσει εσφαλμένη μνεία άλλης νομικής διάταξης και όχι της εφαρμοστέας (ΑΠ 1385/2011). Περαιτέρω, με το άρθρο 1885 ΑΚ ορίζεται: "Οι απαιτήσεις και τα χρέη της κληρονομίας διαιρούνται αυτοδικαίως μεταξύ των κληρονόμων ανάλογα με τη μερίδα του καθενός".

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι ως "χρέη" της κληρονομίας νοούνται οι υπάρχουσες κατά τον χρόνο του θανάτου του προσώπου (ενοχικές) υποχρεώσεις του προς τρίτους, οι οποίες (υποχρεώσεις), όταν έχουν αντικείμενο διαιρετή παροχή, υπάγονται στην αυτοδίκαιη διαίρεση της ΑΚ 1885. Στα χρέη της κληρονομίας δεν εμπίπτουν τα έξοδα νοσηλείας, τα οποία δαπανήθηκαν για το θανόντα πριν τον θάνατό του, όπως και τα έξοδα κηδείας του, διότι αυτά, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 928, 929, 1831 ΑΚ, βαρύνουν εκείνον, που ήταν υποχρεωμένος να διατρέφει τον θανόντα και σε περίπτωση που δεν υπήρχε υποχρέωση διατροφής, (διότι αυτός διατρεφόταν μόνος του από την εργασία του ή την περιουσία του) βαρύνουν τους κληρονόμους του.

Εάν τα παραπάνω νοσήλεια και έξοδα κηδείας τα κατέβαλε ένας εκ των κληρονόμων, αυτός μπορεί να τα αναζητήσει από τους λοιπούς κληρονόμους κατά τις διατάξεις της διοίκησης αλλοτρίων ή του αδικαιολογήτου πλουτισμού. Στα έξοδα κηδείας περιλαμβάνεται όχι κάθε δαπάνη, αλλά μόνο εκείνη που σχετίζεται άμεσα με την πράξη της ταφής του προσώπου και την τελετή, η οποία συνήθως συνδέεται με την ταφή και είναι ανάλογη με την κοινωνική του θέση του αποβιώσαντος.

Με την έννοια αυτή, περιλαμβάνονται τα έξοδα τέλεσης της νεκρώσιμης ιεροπραξίας και του στολισμού με άνθη της εκκλησίας, καθώς και τα έξοδα μνημοσύνου, τα οποία έχουν αιτία το θρησκευτικό καθήκον και την ευσέβεια προς τη μνήμη του θανόντος.

ΙV) Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της αίτησής του, ο αναιρεσείων, υπό την επίκληση του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. α Κ.Πολ.Δ., μέμφεται την προσβαλλομένη απόφαση για εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, ισχυριζόμενος ότι το δικαστήριο: α) εσφαλμένα υπήγαγε τα πραγματικά περιστατικά στη διάταξη του άρθρου 1885 ΑΚ, μολονότι αυτή δεν τύγχανε εφαρμογής, διότι τα νοσήλεια και τα έξοδα κηδείας των θανόντων γονέων τους δεν θεωρούνται χρέη της κληρονομίας και αναζητούνται με τις διατάξεις περί διοίκησης αλλοτρίων ή περί αδικαιολογήτου πλουτισμού και β) εσφαλμένα εφήρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 928 εδ.

α' και 1831 ΑΚ και συμπεριέλαβε στα έξοδα κηδείας τη δαπάνη για τη διακόσμηση του ναού με άνθη, όπως και τη δαπάνη μνημοσύνου. Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι αβάσιμος. Κατά μεν το πρώτο σκέλος του, διότι μόνη η εσφαλμένη μνεία της νομικής διάταξης δεν καθιστά την απόφαση αναιρετέα, δεδομένου ότι ο αναιρεσείων δεν ισχυρίζεται ότι με την εσφαλμένη αναγραφή της διάταξης μεταβάλλεται η υποχρέωσή του ως κληρονόμου στη γενόμενη δαπάνη για τα νοσήλεια των γονέων του και τα έξοδα κηδείας τους.

Ειδικότερα, όπως προεκτέθηκε, η ως άνω δαπάνη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 928, 929, 1831 ΑΚ, βαρύνει τους κληρονόμους, εφόσον δεν επικαλούνται ότι οι γονείς τους, ενόσω βρισκόταν εν ζωή, δεν διατρέφονταν μόνοι τους από την εργασία ή την περιουσία τους ή ότι άλλος ήταν υποχρεωμένος να τους διατρέφει και άρα υποχρεωμένος σε καταβολή των δαπανών αυτών.

Κατά δε το δεύτερο σκέλος του, διότι στα έξοδα κηδείας συμπεριλαμβάνονται τα άνθη για τη διακόσμηση του ναού, καθώς και η δαπάνη μνημοσύνου, τα οποία συνηθίζονται εθιμικά στην Ελληνική κοινωνία σε ένδειξη σεβασμού προς τη μνήμη του νεκρού.

ΙΙΙ) Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας ιδρύει, κατά το άρθρο 560 αριθ. 1 εδ. β` ΚΠολΔ, λόγο αναίρεσης, όταν αυτά λαμβάνονται ή δεν λαμβάνονται υπόψη από το δικαστήριο κατά την ερμηνεία των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή σ` αυτούς των πραγματικών περιστατικών, όχι δε και όταν χρησιμοποιούνται ή δεν χρησιμοποιούνται για την εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως (ΑΠ 1142/1992).

Με τον δεύτερο λόγο της αίτησής του, ο αναιρεσείων, υπό την επίκληση του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. β Κ.Πολ.Δ., παραπονείται ότι η προσβαλλομένη απόφαση, χρησιμοποιώντας τα διδάγματα κοινής πείρας, δέχθηκε λανθασμένα ότι οι δαπάνες για "ιατρικά είδη μιας χρήσης" δεν καλύπτονται από τον ασφαλιστικό οργανισμό αλλά επιβαρύνεται γι' αυτά ο ασφαλισμένος και αγνόησε το πραγματικό περιστατικό ότι ουδέν ποσό καταβλήθηκε από την αναιρεσίβλητη για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των γονέων τους, σύμφωνα με σχετική βεβαίωση της ιδιωτικής κλινικής στην οποία αυτοί (γονείς) νοσηλεύτηκαν, με αποτέλεσμα το δικαστήριο προβαίνοντας σε λανθασμένη εφαρμογή του άρθρου 1885 ΑΚ, να τον υποχρεώσει να καταβάλει το ήμισυ των δαπανών αυτών λόγω της ιδιότητάς του ως συγκληρονόμου κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου στην κληρονομιαία περιουσία.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι τα επικαλούμενα διδάγματα κοινής πείρας δεν υφίστανται έτσι δεν συντρέχει περίπτωση παραβίασής τους, κατά το άρθρο 559 αρ. 1 εδ. β Κ.Πολ.Δ., εφόσον είναι κοινώς γνωστό ότι "τα ιατρικά είδη μιας χρήσης" άλλα ασφαλιστικά ταμεία τα καλύπτουν και άλλα όχι. Πέραν όμως αυτού, στην προκειμένη περίπτωση αυτά χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίσθηκαν.

Κατόπιν αυτών, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, και να εισαχθεί το καταβληθέν παράβολο στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 Κ.Πολ.Δ, όπως η παράγραφος αυτή προστέθηκε με άρθρο 1παρ. 2 Ν. 4055/2012 με έναρξη ισχύος 2-4-2012).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-11-2013 αίτηση του Ι. Τ. για αναίρεση της 15440/2013 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Ιουλίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Οκτωβρίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ