Supreme Court quashes appeal judgment for failure to consider witness affidavits properly cited by the respondent.

Απόφαση 1968 / 2024 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1968/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ζαμπέττα Στράτα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Γεώργιο Αυγέρη και Κωνσταντίνα Νάκου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 11 Οκτωβρίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Φ. του Χ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παύλο Στεφάνου, ο oποίος κατέθεσε προτάσεις

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Β. του Π., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στέργιο Διαμαντή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο oποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-9-2019 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: …/2019 του ίδιου Δικαστηρίου και ../2021 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29-6-2021 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 29-6-2021 και με αριθ. κατ…30-6-2021 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθ. …/19-4-2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών-εργατικών διαφορών επί της από 11-12-2019 και με αριθ. κατ. ../11-12-2919 έφεσης του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος κατά της με αριθ. …-2019 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ίδια, ως άνω, διαδικασία επί της από 4-9- 2019 και με αριθ. κατ. …-2019 αγωγής.

Με την, ως άνω, από 4-9-2019 αγωγή ο ενάγων, ήδη αναιρεσείων, ισχυρίζεται ότι με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης προσλήφθηκε από τον εναγόμενο, ήδη αναιρεσίβλητο, ο οποίος διατηρεί επιχείρηση γραφείου κηδειών, όπου και απασχολήθηκε ως νεκροκομιστής, οδηγός οχημάτων και υπάλληλος γραφείου, από 1-11-2017 έως 23-8-2019, αντί μηνιαίων αποδοχών ποσού 1.000 έως 1.200 ευρώ, παρέχοντας την εργασία του και πέραν του νομίμου ωραρίου, νύχτα, Σάββατα και Κυριακές.

Ότι ο εναγόμενος δεν του κατέβαλε και του οφείλει το συνολικό ποσό των 45.174,30 ευρώ, που αφορά αμοιβή για υπερεργασία, για παράνομη υπερωριακή εργασία, για εργασία τη νύχτα, τα Σάββατα και τις Κυριακές, για δώρα εορτών για αποζημίωση λόγω μη ληφθείσας αδείας και για επιδόματα αδείας. Ότι στις 23-8-2019 ο εναγόμενος κατήγγειλε τη σύμβαση εργασίας, Ότι η καταγγελία έγινε για λόγους εκδίκησης και χωρίς την καταβολή πλήρους αποζημίωσης και, επομένως, είναι άκυρη, οπότε ο εναγόμενος, που έπαυσε έκτοτε να αποδέχεται τις υπηρεσίες του περιήλθε σε κατάσταση υπερημερίας.

Ζήτησε δε: α) να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της καταγγελίας και να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να του καταβάλει για μισθούς υπερημερίας και για όσο αυτή διαρκεί το ποσό των 1.000 ευρώ μηνιαίως, άλλως σε περίπτωση που κριθεί ότι η καταγγελία είναι έγκυρη να υποχρεωθεί να του καταβάλει για υπόλοιπο οφειλόμενης αποζημίωσης το ποσό των 2.738 ευρώ, β) κατόπιν παραδεκτού μερικού περιορισμού του καταψηφιστικού αιτήματος της αγωγής περί επιδίκασης του ποσού των 45.174, 30 ευρώ σε αναγνωριστικό, να αναγνωρισθεί ότι ο εναγόμενος οφείλει να του καταβάλει το ποσό των 28.088 ευρώ και να υποχρεωθεί να του καταβάλει το υπόλοιπο ποσό νομιμοτόκως κατά τις αναφερόμενες στην αγωγή διακρίσεις, κυρίως με βάση τη· σύμβαση και επικουρικώς με βάση τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης με την, ως άνω, με αριθ. …./2019 οριστική απόφαση απέρριψε την αγωγή ως αβάσιμη κατ' ουσίαν. Κατά της απόφασης αυτής ο ενάγων άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης την, ως άνω, από 11-12-2019 έφεση. Το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, με την προσβαλλόμενη με αριθ. ../2021 απόφαση, δέχθηκε τυπικά την έφεση και την απέρριψε κατ' ουσίαν, κρίνοντας, όπως και το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, ότι η αγωγή είναι αβάσιμη κατ' ουσίαν.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, στις 30-6-2021, ενώ η επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης έλαβε χώρα στις 1-6-2021, όπως προκύπτει από τη σχετική επί του προσκομιζόμενου αντιγράφου αυτής επισημείωση του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης Ε. Π. (άρθρα 552, 553, 556, 564 παρ. 1, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Με τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 11 περ. β' ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται (και) αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις, που δεν προσκομίσθηκαν. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, σε συνδυασμό και προς τις διατάξεις των άρθρων 106, 237 παρ.1, 346, 453 παρ.1 και 524 παρ.1 ΚΠολΔ, ως αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν νοούνται και εκείνες που προσκόμισε ο διάδικος, χωρίς να τις επικαλεσθεί με τις προτάσεις του κατά τρόπο ειδικό, σαφή και ορισμένο, ώστε να προκύπτει η ταυτότητα του επικαλούμενου αποδεικτικού μέσου.

Η δε σχετική επίκληση μπορεί να γίνει είτε με τις προτάσεις της συζήτησης, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, είτε με αναφορά αυτών σε συγκεκριμένο μέρος των προσκομιζόμενων προτάσεων προηγούμενης συζήτησης, στις οποίες γίνεται ειδική, σαφής και ορισμένη επίκληση του αποδεικτικού μέσου, κατά αναλογική εφαρμογή του άρθρου 240 ΚΠολΔ, που αφορά μεν τον τρόπο επαναφοράς ισχυρισμών, πλην όμως εφαρμόζεται και για την επίκληση αποδεικτικών μέσων, όπως γίνεται παγίως δεκτό στη νομολογία για την ταυτότητα του νομικού λόγου (ΟλΑΠ 14/2005, ΑΠ 374/2019, ΑΠ 794/2017).

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 421 ΚΠολΔ, η οποία προστέθηκε με το άρθρο 1 άρθρο δεύτερο Ν.4335/2015 και ισχύει από 1.1.2016 κατά την ρητή μεταβατική διάταξη του άρθρου 1 άρθρου ενάτου παρ. 4 του ίδιου Νόμου, "Οι διάδικοι μπορούν να προσάγουν προαποδεικτικά ένορκες βεβαιώσεις, εφόσον αυτές λαμβάνονται ενώπιον του ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου της έδρας του δικαστηρίου ή της κατοικίας ή της διαμονής του μάρτυρα ή ενώπιον του προξένου της κατοικίας ή της διαμονής του μάρτυρα κατά τη διαδικασία των επομένων άρθρων", κατά δε τη διάταξη του άρθρου 422 του ίδιου Κώδικα, η οποία προστέθηκε και ισχύει κατά τα αμέσως προεκτιθέμενα, "1.0 διάδικος που επιδιώκει τη λήψη ένορκης βεβαίωσης, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο προηγούμενο άρθρο, επιδίδει δύο (2) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη βεβαίωση στον αντίδικο κλήση, η οποία αναφέρει την αγωγή, το ένδικο βοήθημα ή μέσο, που αφορά η βεβαίωση, τόπο, ημέρα και ώρα που θα δοθεί, το ονοματεπώνυμο, το επάγγελμα και τη διεύθυνση της κατοικίας του μάρτυρα. 2.

Κατά τη βεβαίωση παρίστανται, εφόσον το επιθυμούν, οι διάδικοι. 3. Δεν επιτρέπεται η λήψη ενόρκων βεβαιώσεων πάνω από πέντε (5) για κάθε διάδικο και τρεις (3) για την αντίκρουση", ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 424 του ίδιου Κώδικα, η οποία προστέθηκε και ισχύει κατά τα παραπάνω, "Ένορκη βεβαίωση, που δίδεται κατά παράβαση των προηγουμένων διατάξεων, δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη στο πλαίσιο της δίκης, για την οποία δόθηκε, ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων".

Η ένορκη βεβαίωση αποτελεί διαφορετικό αποδεικτικό μέσο από τους μάρτυρες ή από τα έγγραφα, ενώ ήδη, μετά την αντικατάσταση του άρθρου 339 ΚΠολΔ με το άρθρο 36 του ν. 3994/2011, η ένορκη βεβαίωση αποτελεί πλέον αυτοτελές αποδεικτικό μέσο. Γι' αυτό, όταν προσκομίζεται τέτοιο αποδεικτικό μέσο στο δικαστήριο της ουσίας προς απόδειξη ή ανταπόδειξη ουσιώδους ισχυρισμού, πρέπει ειδικά να αναφέρεται στην απόφασή του ότι αυτό έχει ληφθεί υπόψη.

Επομένως, μόνη η σχετική μνεία στην απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι λήφθηκαν υπόψη τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, δεν αποδεικνύει και ότι λήφθηκαν υπόψη και οι ένορκες βεβαιώσεις, τις οποίες οι ίδιοι είχαν επικαλεστεί και προσκομίσει, αφού αυτές δεν περιλαμβάνονται στα έγγραφα (ΑΠ 17/2015, ΑΠ 42/2007).

Επίσης, η επίκληση της ένορκης βεβαίωσης πρέπει να γίνεται με τις προτάσεις κατά τη συζήτηση, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση και, συνακόλουθα, αν προσκομίζεται στο Εφετείο, η επίκληση πρέπει να γίνεται με τις προτάσεις της δευτεροβάθμιας δίκης (ΑΠ 204/2017, 1461/2013, ΑΠ 481/2013) και να είναι ειδική, έτσι ώστε να προκύπτει από αυτήν ο αριθμός, ο μάρτυρας που εξετάστηκε και εκείνος που τον εξέτασε και, επιπλέον, να καθορίζεται ότι έλαβε χώρα νόμιμη κλήτευση του αντιδίκου ή ότι αυτός παραστάθηκε, οπότε, στην τελευταία αυτή περίπτωση, η ακυρότητα από τη μη κλήτευσή του θεραπεύεται (ΑΠ 1730/2022, ΑΠ 1103/2022, ΑΠ 18/2021, ΑΠ 26/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο αναίρεσης, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την, από τον αριθμό 11 περ. β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλημμέλεια ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που δεν προσκομίστηκαν νόμιμα και συγκεκριμένα ότι έλαβε υπόψη τις αναφερόμενες ένορκες βεβαιώσεις του εναγομένου, ήδη αναιρεσιβλήτου, τις οποίες αυτός δεν επικαλέστηκε κατά τρόπο σαφή και ορισμένο με τις έγγραφες προτάσεις του, καθόσον δεν επικαλέστηκε ότι είχαν ληφθεί μετά από νόμιμη κλήτευση του ιδίου (ενάγοντος- αναιρεσείοντος) ή ότι αυτός παραστάθηκε κατά την εξέταση των μαρτύρων.

Από την παραδεκτή, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου επισκόπηση των έγγραφων προτάσεων που κατέθεσε ο εναγόμενος- εφεσίβλητος, ήδη αναιρεσίβλητος, ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, προκύπτει ότι αυτός αναφέρει ότι προσκομίζει και επικαλείται, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες ένορκες βεβαιώσεις και συγκεκριμένα τη με αριθ.

…2019 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα Χ. Σ., τη με αριθ. …2019 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα…, τη με αριθ. …2019 ένορκη βεβαίωση της μάρτυρα Δ. Β., τη με αριθ. ….10-2019 ένορκη βεβαίωση των μαρτύρων Δ. Κ., Θ. Κ., Δ. Β.. Κ. Μ. και Ν. Γ., τη με αριθ. ….-2020 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα Θ. Κ., τη με αριθ. …2020 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα Χ.

Κ.. Δεν αναφέρει όμως ο εναγόμενος- εφεσίβλητος ήδη αναιρεσίβλητος στις ενώπιον του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου έγγραφες προτάσεις του ότι οι, ως άνω ένορκες βεβαιώσεις ελήφθησαν μετά από νόμιμη κλήτευση του ενάγοντος-εκκαλούντος ήδη αναιρεσείοντος, ή ότι ο τελευταίος είχε παραστεί κατά τη εξέταση των μαρτύρων.

Περαιτέρω, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, κατά την εκτίμηση των αποδείξεων έλαβε υπόψη και τις ένορκες βεβαιώσεις που προσκομίστηκαν από τον εναγόμενο και συγκριμένα τις ρητά μνημονευόμενες "υπ' αριθ. ……2019 ένορκες βεβαιώσεις των μαρτύρων Δ.

Β., Χ. Σ., Κ. Κ. και Δ. Κ., αντίστοιχα, ενώπιον του Ειρηνοδίκου Θεσσαλονίκης, οι οποίες λήφθηκαν κατόπιν νόμιμης κλήτευσης του ενάγοντος....τις υπ'αριθ. ….1-11-2019 ένορκες βεβαιώσεις των μαρτύρων Θ. Κ. και Χ. Κ., αντίστοιχα, ενώπιον του συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ζ. Κ. ... που ελήφθησαν κατόπιν νόμιμης κλήτευσης του ενάγοντος...".

Ωστόσο, σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προεκτέθηκαν, ο εναγόμενος-εφεσίβλητος, ήδη αναιρεσίβλητος, με τις ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου έγγραφες προτάσεις του δεν επικαλέστηκε νομίμως, κατά τρόπο σαφή και ορισμένο τις, ως άνω, ένορκες βεβαιώσεις αφού δεν επικαλέσθηκε ότι αυτές είχαν ληφθεί μετά από νόμιμη κλήτευση του ενάγοντος, ήδη αναιρεσείοντος ή ότι ο τελευταίος είχε παραστεί κατά την εξέταση των μαρτύρων.

Επομένως, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, που, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ότι έγινε νόμιμη επίκληση από τον εναγόμενο-εφεσίβλητο, ήδη αναιρεσίβλητο, των, ως άνω, ενόρκων βεβαιώσεων, τις οποίες συνεκτίμησε με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα για το σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης, παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν, κατά την προεκτεθείσα έννοια και υπέπεσε στην από τον αριθμό 11 περ.

β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια. Ως εκ τούτου, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος. Επομένως, κατά παραδοχή του αναιρετικού αυτού λόγου, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου εκτείνεται στο σύνολο της προσβαλλόμενης απόφασης και καθιστά αλυσιτελή την έρευνα των λοιπών λόγων, που προβάλλονται με την ένδικη αίτηση αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλο Δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Ο αναιρεσίβλητος, που ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που παρέστη και κατέθεσε προτάσεις, κατά το βάσιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183, 191 παρ. ΚΠολΔ), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη με αριθ. …2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Ιουνίου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ταύτης καθώς και της αρχαιότερης Αρεοπαγίτου αποχωρησασών, ο αρχαιότερος της σύνθεσης Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Δεκεμβρίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ