1968/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1968 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1968/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Οκτωβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Χορομίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα α) από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, και β) από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας που κατοικοεδρεύει στη Θεσσαλονίκη, το οποίο δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμό καταθέσεως 4010/2005, 4392/2003, 882/2004, 4579/2003, 5093/2004, 4910/2005, 591/2006, 741/2006 αιτήσεις και τις με αριθμό καταθέσεως 3994/2005,1366/2004 κύριες παρεμβάσεις-ανταιτήσεις, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν.

Εκδόθηκε η με αριθμό 2397/2006 οριστική απόφαση του ίδιου την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15/10/2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 20/10/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του λόγου αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και την απόρριψη του άλλου λόγου.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την ..... έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών ....., και την ..... όμοια του δικαστικού επιμελητή Θεσσαλονίκης ....., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση αναιρεσείοντα στον Υπουργό των Οικονομικών και τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας αντίστοιχα για το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο. Το αναιρεσίβλητο δεν εμφανίστηκε κατά την προαναφερόμενη δικάσιμο, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της, ούτε κατέθεσε δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και, επομένως, το Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης σαν αν ήταν όλοι οι διάδικοι παρόντες, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 του Συντάγματος και 13 παρ. 4 του Ν 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων", σε συνδυασμό με το άρθρο 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, συνάγεται ότι για να είναι πλήρης η αποζημίωση για την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου, για να ανταποκρίνεται δηλαδή στην αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου και των συναπαλλοτριούμενων συστατικών κατά το χρόνο της συζητήσεως για τον προσωρινό ή τον οριστικό (εφόσον από την πρώτη συζήτηση παρήλθε έτος) προσδιορισμός της αποζημιώσεως, πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο την αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου και των συστατικών του, αλλά και τη ζημία που ενδεχομένως υφίσταται ο δικαιούχος από τη μείωση της αξίας ή την, κατά προορισμό, αχρήστευση του εκτός απαλλοτριώσεως εναπομένοντος τμήματος του απαλλοτριούμενου ακινήτου, ακόμη και αν η ζημία αυτή που προκαλείται από την εκτέλεση του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση (ΟλΑΠ 31/2005).

Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων, όχι όμως και όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του συναχθέντος από αυτές και με σαφήνεια διατυπωμένου αποδεικτικού πορίσματος.

Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά σχετικά με το πληττόμενο κεφάλαιο για την απόρριψη του αιτήματος για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για το απαλλοτριωθέν ακίνητο: "Με την αριθμ 442/1-8-2001 απόφαση του γενικού γραμματέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, που δημοσιεύτηκε στο αριθ. 602/22-8-2001 τ.

Δ ΦΕΚ και μεταγράφηκε νόμιμα στα οικεία βιβλία του Υποθηκοφυλακείου Πολυγύρου, κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του έργου *οδικός άξονας Ν. Μουδανιά-Νικήτη, βελτίωση κυκλοφοριακή διασταύρωση οδικού τμήματος στην περιοχή Γερακινής από χ.θ. 13+000 έως χ.θ. 14+915,25*, εκτάσεως συνολικού εμβαδού 61.863,32 τ.μ., που βρίσκεται στον κόμβο Γερακινής του οδικού άξονα Νέων Μουδανιών-Νικήτης του Ν.

Χαλκιδικής, όπως αυτή αποτυπώνεται με κλίμακα 1:500, αρχικά στο αριθμ 2593 κτηματολογικό διάγραμμα και στον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της Διεύθυνσης Δημοσίων Έργων-Τμήμα Τοπογραφήσεων-απαλλοτριώσεων της Γενικής Γραμματείας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ... . Ακολούθως τα κτηματολογικά στοιχεία διορθώθηκαν, κατ' άρθρο 16 Ν 2882/2001, ...

και συντάχθηκαν τα σχετικά διορθωμένα κτηματολογικά διαγράμματα και οι αντίστοιχοι κτηματολογικοί πίνακες, ... . Η απαλλοτριωθείσα έκθεση βρίσκεται στην κτηματική περιοχή Γερακινής του Δήμου Πολυγύρου Χαλκιδικής και τα περισσότερα από τα επιμέρους ακίνητα έχουν πρόσωπο στη νέα επαρχιακή οδό Ν. Μουδανιών-Ν.

Μαρμαρά. Η περιοχή παρουσιάζει σημαντική οικιστική τουριστική και επαγγελματική ανάπτυξη, ενώ τα περισσότερα ακίνητα δευτερευόντως αξιοποιούνται για γεωργικές δραστηριότητες. Τα επίδικα κείνται εκτός σχεδίου πόλης ή οικισμών και εμπίπτουν στο σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του εδάφους. ...

Τα υπόλοιπα αιτήματα των διαδίκων για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως ένεκα μειώσεως της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων, είναι αβάσιμα και απορριπτέα. Ειδικότερα: Από την ΚΠ ... ιδιοκτησία, εκτάσεως 2.003,50 τ.μ. απαλλοτριώνονται 375,31 τ.μ. και απομένει τμήμα άρτιο και οικοδομήσιμο". Επιπλέον, το Εφετείο κατά τον προσδιορισμό της αποζημιώσεως για το απαλλοτριούμενο τμήμα δέχεται ότι αυτό έχει πρόσωπο σε επαρχιακή οδό, είναι δομημένο και βρίσκεται σε απόσταση 500-800 μέτρα από τη θάλασσα.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς αιτιολογίες σχετικά με την απόρριψη του αιτήματος για επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης, ώστε δεν μπορεί να ελεγχθεί αν συνέτρεχαν οι όροι εφαρμογής της διάταξης ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 13 παρ. 4 του Ν 2882/2001. Ειδικότερα δεν καθορίζονται τα κριτήρια με βάση τα οποία το δικαστήριο που δίκασε έκρινε ότι το εναπομένον τμήμα του απαλλοτριούμενου ακινήτου δεν υφίσταται μείωση της αξίας από την εκτέλεση του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση.

Συγκεκριμένα, δεν προσδιορίζεται αν υφίσταται ή όχι οικοδομή στο ακίνητο και αν με τη κατασκευή του έργου 1) δυσχεραίνεται ή όχι η επικοινωνία του με την οδό, 2) η παρεμβαλλόμενη μεταξύ των ορίων της οδού και του ακινήτου απόσταση (μειώνεται ή ολικά 3) εντεύθεν καθίσταται ή όχι πλέον οχληρή η χρήση του ακινήτου ή περιορίζεται η θέα προς τη θάλασσα.

Ο πρώτος λόγος της αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος, επομένως, είναι βάσιμος.

ΙΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η αναίρεση πρέπει να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τον εδώ αναιρεσείοντα και μόνο καθόσον αφορά το αίτημα για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για το απαλλοτριωθέν ακίνητο αυτού ΚΠ 16, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο Εφετείο Θεσσαλονίκης, η συγκρότηση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο να καταβάλει τη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2397/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης ως προς τον αναιρεσείοντα Χ και μόνο κατά το μέρος, που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ