1967/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1967 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1967/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Οκτωβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, νόμιμα εκπροσωπούμενης από τους ασκούντες τη γονική μέριμνα Χ1 και Χ2-Α, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Χορομίδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα α) από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, και β) από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας που κατοικοεδρεύει στη Θεσσαλονίκη, το οποίο δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμό καταθέσεως 4010/2005, 4392/2003, 882/2004, 4579/2003, 5093/2004, 4910/2005, 591/2006, 741/2006 αιτήσεις και τις με αριθμό καταθέσεως 3994/2005,1366/2004 κύριες παρεμβάσεις-ανταιτήσεις, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν.

Εκδόθηκε η με αριθμό 2397/2006 οριστική απόφαση του ίδιου την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 15/10/2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 20/10/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του λόγου αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ καθόσον αφορά το ακίνητο ... και την απόρριψη των άλλων λόγων.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την ..... έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών ....., και την ..... όμοια του δικαστικού επιμελητή Θεσσαλονίκης ....., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από τους επισπεύδοντες τη συζήτηση αναιρεσείοντες στον Υπουργό των οικονομικών και τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας αντίστοιχα για το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο. Το αναιρεσίβλητο δεν εμφανίστηκε κατά την προαναφερόμενη δικάσιμο, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της, ούτε κατέθεσε δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και, επομένως, το Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης σαν αν ήταν όλοι οι διάδικοι παρόντες, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 του Συντάγματος και 13 παρ. 4 του Ν 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων", σε συνδυασμό με το άρθρο 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, συνάγεται ότι για να είναι πλήρης η αποζημίωση για την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου, για να ανταποκρίνεται δηλαδή στην αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου και των συναπαλλοτριούμενων συστατικών κατά το χρόνο της συζητήσεως για τον προσωρινό ή τον οριστικό (εφόσον από την πρώτη συζήτηση παρήλθε έτος) προσδιορισμός της αποζημιώσεως, πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο την αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου και των συστατικών του, αλλά και τη ζημία που ενδεχομένως υφίσταται ο δικαιούχος από τη μείωση της αξίας ή την, κατά προορισμό, αχρήστευση του εκτός απαλλοτριώσεως εναπομένοντος τμήματος του απαλλοτριούμενου ακινήτου, ακόμη και αν η ζημία αυτή που προκαλείται από την εκτέλεση του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση (ΟλΑΠ 31/2005).

Εξάλλου, ο αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του εφαρμοσθέντος κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων, όχι όμως και όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του συναχθέντος από αυτές και με σαφήνεια διατυπωμένου αποδεικτικού πορίσματος.

Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ανέλεγκτα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά σχετικά με το πληττόμενο κεφάλαιο για την απόρριψη του αιτήματος για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα απαλλοτριωθέντα ακίνητα: "Με την αριθμ 442/1-8-2001 απόφαση του γενικού γραμματέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, που δημοσιεύτηκε στο αριθ. 602/22-8-2001 τ.

Δ ΦΕΚ και μεταγράφηκε νόμιμα στα οικεία βιβλία του Υποθηκοφυλακείου Πολυγύρου, κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή του έργου *οδικός άξονας Ν. Μουδανιά-Νικήτη, βελτίωση κυκλοφοριακή διασταύρωση οδικού τμήματος στην περιοχή Γερακινής από χ.θ. 13+000 έως χ.θ. 14+915,25*, εκτάσεως συνολικού εμβαδού 61.863,32 τ.μ., που βρίσκεται στον κόμβο Γερακινής του οδικού άξονα Νέων Μουδανιών-Νικήτης του Ν.

Χαλκιδικής, όπως αυτή αποτυπώνεται με κλίμακα 1:500, αρχικά στο αριθμ 2593 κτηματολογικό διάγραμμα και στον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της Διεύθυνσης Δημοσίων Έργων-Τμήμα Τοπογραφήσεων-απαλλοτριώσεων της Γενικής Γραμματείας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ... . Ακολούθως τα κτηματολογικά στοιχεία διορθώθηκαν, κατ' άρθρο 16 Ν 2882/2001, ...

και συντάχθηκαν τα σχετικά διορθωμένα κτηματολογικά διαγράμματα και οι αντίστοιχοι κτηματολογικοί πίνακες, ... . Η απαλλοτριωθείσα έκθεση βρίσκεται στην κτηματική περιοχή Γερακινής του Δήμου Πολυγύρου Χαλκιδικής και τα περισσότερα από τα επιμέρους ακίνητα έχουν πρόσωπο στη νέα επαρχιακή οδό Ν. Μουδανιών-Ν.

Μαρμαρά. Η περιοχή παρουσιάζει σημαντική οικιστική τουριστική και επαγγελματική ανάπτυξη, ενώ τα περισσότερα ακίνητα δευτερευόντως αξιοποιούνται για γεωργικές δραστηριότητες. Τα επίδικα κείνται εκτός σχεδίου πόλης ή οικισμών και εμπίπτουν στο σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του εδάφους. ...

Τα υπόλοιπα αιτήματα των διαδίκων για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως ένεκα μειώσεως της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων, είναι αβάσιμα και απορριπτέα. Ειδικότερα: Από την ΚΠ ... ιδιοκτησία, των 3.300 τ.μ. απαλλοτριώνονται 426,33 τ.μ.". Επιπλέον, το Εφετείο κατά τον προσδιορισμό της αποζημιώσεως για το απαλλοτριούμενο τμήμα δέχεται για το υπ' αριθμ ...

ότι έχει πρόσωπο σε επαρχιακή οδό βρίσκεται σε απόσταση 500-800 μέτρα από τη θάλασσα και εντός αυτού υπάρχουν κτίσματα επαγγελματικής στέγης (βενζινάδικο). Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς αιτιολογίες σχετικά με την απόρριψη του αιτήματος για επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης, αναφορικά με το υπ' αριθμ ...

ακίνητο, ώστε δεν μπορεί να ελεγχθεί αν συνέτρεχαν οι όροι εφαρμογής της διάταξης ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 13 παρ. 4 του Ν 2882/2001. Ειδικότερα δεν καθορίζονται τα κριτήρια με βάση τα οποία το δικαστήριο που δίκασε έκρινε ότι το εναπομένον τμήμα του απαλλοτριούμενου ακινήτου δεν υφίσταται μείωση της αξίας από την εκτέλεση του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση και συγκεκριμένα, αν με την κατασκευή του έργου το τμήμα αυτό του ακινήτου του υποβαθμίζεται λόγω της υψομετρικής διαφοράς που δημιουργείται από την οδό, αν αποκλείεται η ευθεία πρόσβαση στην οδό και προς τη θάλασσα, αν αφαιρείται ο αύλειος χώρος της επιχείρησης και αν μειώνεται η κίνησή της και εμποδίζεται η επέκταση αυτής, καθώς και αν αποκόπτεται η θέα.

Επομένως, ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ κατά το μέρος που αναφέρεται στο υπ' αριθμό ... ΚΤ ακίνητο είναι βάσιμος.

ΙΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τους εδώ αναιρεσείοντες και μόνο καθόσον αφορά το υπ' αριθμ ... ΚΤ ακίνητο και τον μη καθορισμό γι' αυτό ιδιαίτερης αποζημίωσης, και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο Εφετείο Θεσσαλονίκης, η συγκρότηση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Περαιτέρω, παρέλκει η εξέταση του άλλου λόγου αναίρεσης, ενώ η αναίρεση ως προς αμφότερους τους από τις διατάξεις των αριθμών 8 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ απορρέοντες λόγους κατά το μέρος που αναφέρεται στο υπ ... ακίνητο, πρωτίστως, είναι αόριστη και απορριπτέα, διότι στο αναιρετήριο δεν διαλαμβάνονται οι παραδοχές της απόφασης σχετικά με το ακίνητο αυτό, και οι ελλείψεις της, ούτε τα περιστατικά που προτάθηκαν για τη θεμελίωση του αιτήματος επιδίκασης ιδιαίτερης αποζημίωσης για το ακίνητο αυτό. Τέλος, πρέπει να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2397/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης ως προς τους εδώ αναιρεσείοντες, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο Εφετείο Θεσσαλονίκης, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και,

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ