1964/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1964 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1964/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. .... 2. ... και 3. ....για τον εαυτό τους ατομικά και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του αρχικά ενάγοντος .... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Νεραντζή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Τριανταφυλλίδη και 2. ... ο οποίος δεν παραστάθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26 Ιανουαρίου 2001 αγωγή, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 94/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1153/2005 οριστική του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 16 Μαϊου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην του 2ου εκ των αναιρεσιβλήτων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 3 Νοεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της παραστάσας αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την προσκομιζόμενη με επίκληση 10022Β/11.9.2006 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Μεσολογγίου Δημοσθένη Κοντογιάννη, αποδεικνύεται, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση στη σημερινή δικάσιμο επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στο δεύτερο αναιρεσίβλητο .... Όμως αυτός δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο και δεν παραστάθηκε με πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Συνεπώς, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες επικαλούνται το εδάφιο 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ. και προβάλλουν την αιτίαση, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από τη διάταξη αυτή, γιατί παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτη την ένσταση της πρώτης αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας, για απαλλαγή της από την υποχρέωση για παροχή ασφαλιστικής κάλυψης στον ασφαλισμένο της δεύτερο αναιρεσίβλητο, υπαίτιο του ένδικου τροχαίου ατυχήματος, δεδομένου ότι αυτός οδηγούσε σε κατάσταση μέθης, η οποία δεν καλυπτόταν από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο.

Ειδικότερα εκθέτουν, ότι ο ως άνω ουσιώδης ισχυρισμός έπρεπε να προβληθεί στις 25-10-2001, όταν συζητήθηκε για πρώτη φορά η από 26-1-2001 αγωγή τους και εκδόθηκε η 122/2001 απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου Μεσολογγίου που ανέβαλε την εκδίκαση της υπόθεσης μέχρι την έκδοση απόφασης σε ασκηθείσα ενώπιον του Εφετείου Πατρών από 28-6-2001 έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά της ...

ενώ προβλήθηκε στη δικάσιμο της 19-6-2003 που ορίστηκε για συζήτηση της πιο πάνω αγωγής, μετά την έκδοση της 87/2003 απόφασής του Εφετείου Πατρών στην από 28-6-2001 έφεση των αναιρεσιβλήτων, όταν και εκδόθηκε η πρωτόδικη 94/2003 οριστική απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου Μεσολογγίου στην από 26-1-2001 αγωγή τους. Με αυτό το περιεχόμενο ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από την επισκόπηση των ως άνω διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.) προκύπτει, ότι με την 122/2001 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου αναβλήθηκε η συζήτηση της αγωγής κατά το άρθρο 249 Κ.Πολ.Δικ.

εωσότου εκδοθεί απόφαση του Εφετείου Πατρών σε έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά της 55/2001 απόφασης του μονομελούς πρωτοδικείου Μεσολογγίου, η οποία είχε εκδοθεί στην από 15-5-2000 αγωγή των ...και... που στρεφόταν και κατά των εδώ αναιρεσιβλήτων (εναγομένων), άρα "πρώτη" συζήτηση κατά την έννοια του άρθρου 281 Κ.Πολ.Δικ.

δεν θεωρείται η αναβληθείσα, δηλαδή η ανωτέρω 25-10-2001, αλλά η μετά την αναβολή νέα δικάσιμος της 19-6-2003, που ορίστηκε μετά την από 8-4-2003 κλήση των αναιρεσειόντων, και κατά την οποία εκδόθηκε η ως άνω πρωτόδικη απόφαση, όπως σωστά έκρινε το Εφετείο που απέρριψε αντίθετους ισχυρισμούς των αναιρεσειόντων για απαράδεκτο προβολής της ένστασης αυτής στη δικάσιμο της 19-6-2003.

ΙΙΙ.- Από την εκτίμηση του περιεχομένου των παρακάτω διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτουν και τα εξής : Στο μονομελές πρωτοδικείο Μεσολογγίου ασκήθηκε η από 26-1-2001 (κύρια και επικουρική) αγωγή των .... ο οποίος πέθανε στις 3-1-2003 και στη θέση του υπεισήλθαν οι τρεις προαναφερόμενοι πρώτοι ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του.

Με το δικόγραφο αυτό οι ενάγοντες ζήτησαν κύρια να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι (αναιρεσίβλητοι), υπαίτιος οδηγός του ζημιογόνου ... Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου που προκάλεσε το θανάσιμο τραυματισμό του ... (τέκνου των δύο πρώτων και αδελφού των λοιπών) και ασφαλιστική εταιρεία στην οποία ήταν ασφαλισμένο, σε ολόκληρο ο καθένας, να καταβάλουν διάφορα ποσά ως αποζημίωση από στέρηση διατροφής κ.λ.π., επικουρικά δε, για την περίπτωση που η ασφαλιστική εταιρεία προβάλει την ένσταση διετούς παραγραφής και γίνει δεκτή, να υποχρεωθεί η εταιρεία αυτή να καταβάλει στον ασφαλισμένο της εναγόμενο (δεύτερο αναιρεσίβλητο), που αδρανεί στην άσκηση των δικαιωμάτων από την ασφαλιστική σύμβαση, τα ίδια χρηματικά ποσά.

Στην αγωγή αυτή εκδόθηκε η οριστική 94/2003 απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου Μεσολογγίου η οποία : α) δέχτηκε την κύρια αγωγή εν μέρει, κατά το μέρος που στράφηκε κατά του εναγόμενου ... (δεύτερου αναιρεσίβλητου), β) απέρριψε την ίδια ευθεία αγωγή, κατά το μέρος που στράφηκε κατά της εναγόμενης (πρώτης αναιρεσίβλητης) ασφαλιστικής εταιρείας και γ) δέχτηκε την επικουρική πλαγιαστική αγωγή και υποχρέωσε την εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία να καταβάλει στον ως άνω ...

τα ίδια ποσά που ο ίδιος υποχρεώθηκε να καταβάλει στους ενάγοντες της κύριας αγωγής. Κατά της πρωτόδικης αυτής απόφασης η ηττημένη εναγόμενη της πλαγιαστικής αγωγής αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία άσκησε, την από 21-10-2003 έφεσή της που έστρεψε κατά των αναιρεσειόντων αντιδίκων της, τόσο ατομικά κατ΄ αυτών, όσο και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων του αρχικού ενάγοντος ...

που υπεισήλθαν στη θέση του και συνέχισαν τη δίκη, όπως είχαν παραστεί στο πρωτοδικείο, καθώς και τον πρόσθετο με τις από 15-3-2005 προτάσεις ενώπιον του εφετείου λόγο, ζήτησε δε, για εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων και κακή εφαρμογή του νόμου, να εξαφανιστεί ως προς τις διατάξεις της που αφορούν την πλαγιαστική αγωγή, ώστε να απορριφθεί η τελευταία.

Με τέτοια δεδομένα, όπως ορθά έκρινε το Εφετείο, ήταν παραδεκτή η έφεση, διότι σωστά κατά το άρθρο 517 εδ. α Κ.Πολ.Δικ. απευθύνθηκε κατά των αναιρεσειόντων, ατομικά και ως κληρονόμων του ... που ήταν διάδικοι στην πρωτόδικη δίκη, δεν χρειαζόταν δε να απευθυνθεί και κατά του ασφαλισμένου της ... (δεύτερου αναιρεσίβλητου), αφού αυτός δεν υπήρξε διάδικος στην πλαγιαστική αγωγή που δεν στράφηκε εναντίον του (γιατί δεν ήταν αναγκαίο), ούτε άσκησε παρέμβαση στην πρωτόδικη δίκη για την επικουρική αυτή αγωγή.

Συνακόλουθα το Εφετείο δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του εδαφίου 14 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ. για παρά το νόμο μη κήρυξη απαραδέκτου και ο αντίθετος δεύτερος λόγος του αναιρετηρίου πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

IV.- Με βάση την παράγραφο 8 του άρθρου 25 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ που εκδόθηκε κατ΄ εξουσιοδότηση του άρθρου 6 παρ. 7 του ν. 489/1976, αποκλείονται της ασφάλισης ζημίες που προξενήθηκαν σε χρόνο που ο οδηγός του αυτοκινήτου οχήματος τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ΚΟΚ.

Ο όρος αυτός για να είναι δεσμευτικός για τα μέρη της ασφαλιστικής σύμβασης πρέπει να έχει καταστεί περιεχόμενο της σύμβασης ασφάλισης. Τούτο μπορεί να γίνει, είτε με ενσωμάτωση αυτούσιου του όρου στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με παραπομπή της σύμβασης στους όρους της Κ4/585/1978 ΑΥΕ και συγκεκριμένα στον παραπάνω όρο.

Αρκεί και παραπομπή απευθείας στο ΦΕΚ που περιέχει την άνω υπουργική απόφαση. Αν στην πρόταση που απευθύνει ο αντισυμβαλλόμενος περιέχεται ο όρος του μνημονεύθηκε, για να καταστεί αυτός περιεχόμενο της ασφαλιστικής σύμβασης απαιτείται και αρκεί αποδοχή του από τον ασφαλιστή του, χωρίς αποστολή νέας πρότασης με το ίδιο περιεχόμενο από τον τελευταίο στον αντισυμβαλλόμενο.

Για τη δέσμευση του ασφαλισμένου δεν είναι απαραίτητο να υπογράφεται το ασφαλιστήριο απ΄ αυτόν, αλλά αρκεί να καταβάλλει τα ασφάλιστρα και να παραλαμβάνει το ασφαλιστήριο, που είναι αποδεικτικό και όχι συστατικό της σύμβασης έγγραφο. Οι περιεχόμενοι σ΄ αυτό γενικοί και ειδικοί όροι, από τους οποίους οι ειδικοί επικρατούν των γενικών, δεσμεύουν τον ασφαλιζόμενο και όταν ακόμη δεν το υπέγραψε, εφόσον σ΄ αυτό στηρίζει τις αξιώσεις του, το επικαλείται και το προσκομίζει στο δικαστήριο.

Τέλος, οι γενικοί όροι της ασφάλισης υπάγονται στην ευρύτερη κατηγορία των γενικών όρων των συναλλαγών. Στην ουσία πρόκειται για όρους που επιβάλλονται από τον ασφαλιστή στον αντισυμβαλλόμενο και ισχύουν σε όλες τις ασφαλιστικές συμβάσεις ορισμένου τύπου. Ειδικά στα αυτοκινητικά ατυχήματα οι γενικοί όροι δεν επιβάλλονται από τον ασφαλιστή, αλλά διατυπώνονται στην άνω Κ4/585/1978 ΑΥΕ.

Δεν δικαιολογείται άγνοια των όρων από τα συμβαλλόμενα μέρη και δεν επιτρέπεται τροποποίησή τους με συμφωνία των μερών ή μονομερώς από τον ασφαλιστή. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, ύστερα από αξιολόγηση του όλου αποδεικτικού υλικού, δέχτηκε και τα παρακάτω κρίσιμα πραγματικά περιστατικά : "Το ζημιογόνο αυτοκίνητο του ... , που οδηγούσε ο ίδιος υπό την επήρεια οινοπνεύματος (σε κατάσταση μέθης), κατά το χρόνο του ατυχήματος (20-12-1998) ήταν ασφαλισμένο στην εναγόμενη της πλαγιαστικής αγωγής ασφαλιστική εταιρεία, δυνάμει του 19-121782 ασφαλιστηρίου συμβολαίου που καταρτίστηκε μεταξύ τους.

Από το κείμενο του ασφαλιστηρίου αυτού συμβολαίου αποδεικνύεται, ότι συμφωνήθηκε μεταξύ των συμβαλλομένων ότι τούτο διέπεται υπό των διατάξεων της κειμένης νομοθεσίας εγκεκριμένου τιμολογίου ασφαλίστρων και υπό των ενιαίων όρων ασφαλίσεως αυτοκινήτων των διαλαμβανομένων εις το 795 ΦΕΚ 8-4-1978 και ότι ο ασφαλισμένος γνωρίζει και αποδέχεται τους ενιαίους όρους ασφάλισης αυτοκινήτων (ΦΕΚ 795/8-4-1978), αντίγραφο τέθηκε στη διάθεσή του και συνεπώς συμφωνήθηκε η έκπτωση της ασφαλιστικής κάλυψης σε περίπτωση μέθης του εν λόγω οδηγού του ασφαλισμένου αυτοκινήτου κατά το χρόνο του ατυχήματος που προβλέπεται στο άρθρο 25 παρ. 8 της ΥΑ Κ4/585/1978.

Μάλιστα στην πρώτη σελίδα του ασφαλιστηρίου συμβολαίου στο δεξιό επάνω μέρος υπάρχει με κεφαλαία γράμματα εντός πλαισίου με την επικεφαλίδα "επεκτάσεις - ειδικοί όροι" "ΠΡΟΣΟΧΗ : Σε περίπτωση μέθης του οδηγού του ασφαλισμένου οχήματος ή χρήσεως υπ΄ αυτού τοξικών ουσιών, ούτος είναι υπόχρεος προς αποκατάσταση πάσης ζημίας που υπέστη η ασφαλιστική εταιρεία λόγω προκλήσεως ζημίας σε τρίτους αρ. 25 περ. 8 ΥΑ Κ4/585/1978".

Στο συμβόλαιο δεν υπάρχει η υπογραφή του ασφαλισμένου, πλην αρκεί μόνο η υπογραφή του ασφαλιστή που υπάρχει επ΄ αυτού για το κύρος του. ΄Αλλωστε δεν αρνούνται οι ενάγοντες της πλαγιαστικής αγωγής (αναιρεσείοντες), ότι ο ασφαλισμένος παρέλαβε το εν λόγω συμβόλαιο το οποίο έχει το παραπάνω περιεχόμενο και η παραλαβή αυτή, καθώς και η πληρωμή των ασφαλίστρων και η δήλωση που αυτός υπέβαλε στην ασφαλιστική εταιρεία για το ένδικο ατύχημα, που αποδείχθηκαν, κατά το βάσιμο ισχυρισμό της εκκαλούσας (αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας), αποτελούν αποδοχή του περιεχομένου των γενικών όρων και των διαλαμβανομένων στην Κ4/585/1978 ΑΥΕ και δεν μπορούν να ισχυριστούν άγνοιά τους από τον ασφαλισμένο".

Με τις αιτιολογίες αυτές δέχτηκε το σχετικό λόγο έφεσης και την ένσταση της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας (εναγόμενης στην πλαγιαστική αγωγή), για συμφωνία έκπτωσης της ασφαλιστικής κάλυψης σε περίπτωση μέθης του ασφαλισμένου της, ως κατ΄ ουσίαν βάσιμη, στη συνέχεια δε απέρριψε την πλαγιαστική αγωγή ως αβάσιμη.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, στο κρίσιμο πιο πάνω ζήτημα της δέσμευσης του αναιρεσείοντος από το περιεχόμενο του ασφαλιστηρίου 19-121782 συμβολαίου στο οποίο ενσωματώθηκε η ως άνω εξαίρεση της αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας, οι οποίες (αιτιολογίες) επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν.

Με την κρίση του αυτή σωστά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερθείσες διατάξεις τις οποίες και δεν παραβίασε. Επίσης δεν παραβίασε τις επικαλούμενες από τους αναιρεσείοντες των άρθρων 361 Α.Κ. , 189, 192 ΕμπΝ, 11 παρ. 1 ν. 489/1976. Σύμφωνα με αυτά δεν υπέπεσε στις αποδιδόμενες πλημμέλειες από τα εδάφια 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δικ., συνεπώς ο τρίτος και τελευταίος λόγος αναίρεσης που υποστηρίζει τα αντίθετα, ανεξάρτητα από την αοριστία του για έλλειψη παράθεσης στο αναιρετήριο των αναγκαίων κρίσιμων παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασης (σχ.

Ολ. ΑΠ 28/1998, 32/1996, ΑΠ 784/2006), πρέπει να απορριφθεί σε κάθε περίπτωση ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16.5.2006 αίτηση των ... κλπ, για αναίρεση της 1153/2005 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της παρούσας αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "Ευρωπαϊκή Πρόνοια Ανώνυμη Εταιρεία Γενικών Ασφαλειών", την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Νοεμβρίου 2006.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 15 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ