1963/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1963 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1963/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Ελένη Σπίτσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1.... και 2. ..., που ενεργούν ατομικά και ως ασκούντες τη γονική μέριμνα της ανήλικης θυγατέρας τους .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ξενοφόντα Νικολάου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Της αναιρεσίβλητης: Ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "... ΟΕ", που εδρεύει στην ..., και εκπροσωπείται από τους εκκαθαριστές αυτής ... και .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνος Σαγρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-4-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 653/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 852/2006 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 29-6-2007 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Σπίτσα ανέγνωσε την από 23-2-2008 έκθεσή τους, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 939 και 943§1 ΑΚ, σε συνδυασμό προς εκείνες των άρθρων 936§3, 953§2 και 992§1 Κ.Πολ.Δ., που προστέθηκαν με το άρθρο 4§§3, 6 και 19 του Ν. 2298/1995, προκύπτει ότι, για τη γέννηση του δικαιώματος του δανειστή προς διάρρηξη της εκ μέρους του οφειλέτη του επιχειρηθείσας καταδολιευτικής απαλλοτριώσεως, προϋποτίθεται, πλην άλλων, ότι η υπόλοιπη περιουσία του τελευταίου δεν επαρκεί για την ικανοποίηση της απαιτήσεως του πρώτου.

Από τη νομοθετική αυτή ρύθμιση συνάγεται ότι η διάρρηξη μπορεί να ζητηθεί από τον δανειστή και να διαταχθεί από το δικαστήριο, κατ' αρχήν, μόνο στο μέτρο που αυτό είναι αναγκαίο για την ικανοποίηση του δανειστή, ο οποίος και δεν έχει έννομο συμφέρον για διάρρηξη πέρα από αυτό το μέτρο. Σε περίπτωση έτσι που αντικείμενο της καταδολιευτική απαλλοτριώσεως είναι περισσότερα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη, η διάρρηξη περιορίζεται σε όσα (και σε εκείνα που) απαιτούνται για την ικανοποίηση της απαιτήσεως του δανειστή, ενώ σε περίπτωση που αντικείμενό της είναι μόνο ένα (ενιαίο) περιουσιακό στοιχείο, η διάρρηξη περιορίζεται στο ποσοστό του εκείνο, η αξία του οποίου καλύπτει την αξία της απαιτήσεως του δανειστή.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση, το δικαστήριο, για να διατάξεις τη μερική διάρρηξη (λ.χ. ως προς το καθοριζόμενο εξ αδιαιρέτου ποσοστό συγκυριότητας επί του ενός ακινήτου που αποτελεί αντικείμενο της καταδολιευτικής απαλλοτριώσεως), θα πρέπει, προκειμένου να καταστεί δυνατή η ολοσχερής ικανοποίηση της απαιτήσεως του ενάγοντος δανειστή από το πλειστηρίασμα, να συνεκτιμήσει, πέρα από την εν λόγω απαίτηση (κατά το κεφάλαιο και τους τυχόν οφειλόμενους τόκους), τα έξοδα της κατά του οφειλέτη επικείμενης αναγκαστικής εκτελέσεως, καθώς και το γεγονός ότι κατά τον πλειστηριασμό είναι απίθανο να επιτευχθεί πλειστηρίασμα ίσο με την αγοραία αξία του ακινήτου.

Συνεκτιμητέο είναι επίσης και το γεγονός ότι in concreto δεν αποκλείεται η ολική διάρρηξη να συμφέρει περισσότερο σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, αφού η μερική διάρρηξη (λ.χ. κατά ποσοστό 60%) θα οδηγήσει σε διαίρεση του ακινήτου σε δύο ιδανικά μερίδια (60% και 40%), η αθροιστική αξία των οποίων θα υπολείπεται προδήλως της αξίας του ενιαίου ακινήτου.

Εν προκειμένω, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: Η πρώτη των εναγομένων (ήδη αναιρεσείουσα), που διατηρούσε στην ... εμπορική επιχείρηση, κατά το 1996 αγόρασε από την ενάγουσα (ήδη αναιρεσίβλητη) διάφορα εμπορεύματα συνολικής αξίας 3.159.025 δρχ. και, επειδή δεν κατέβαλε το τίμημα, εκδόθηκε εναντίον της η υπ' αριθμ. 11458/1997 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, μετά δε την απόρριψη της ανακοπής και της κατ' αυτής εφέσεως, η ενάγουσα επέδωσε στις 30-4-2001 επιταγή στην εναγομένη να της καταβάλει το ποσό των 7.765.000 δρχ., πλέον τόκων κ.λ.π.

εξόδων, στο οποίο είχε ανέλθει η απαίτηση της. Στις 5-5-2001, δηλαδή πέντε ημέρες μετά την παραπάνω επίδοση, η εναγομένη, με το υπ' αριθμ. ... συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Πατρών Ελένης Ραγιά που νόμιμα μεταγράφηκε, μεταβίβασε στον δεύτερο των εναγομένων σύζυγο της (ήδη αναιρεσείοντα) και στο κοινό ανήλικο τέκνο τους ..., τρίτη των εναγομένων (ήδη αναιρεσείουσα), την επικαρπία στον πρώτο (σύζυγο) λόγω δωρεάς και την ψιλή κυριότητα στο δεύτερο (τέκνο) λόγω γονικής παροχής μιας διώροφης οικοδομής, που αποτελείται από το ισόγειο και τον πρώτο υπέρ τούτου όροφο έκτασης 87,75 τ.μ.

εκάστου ορόφου. Η ανωτέρω οικοδομή αποτελεί αυτοτελή και ανεξάρτητη κάθετη ιδιοκτησία και έχει ανεγερθεί σε τμήμα ενός ενιαίου οικοπέδου επιφανείας 430,07 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "..." της περιφέρειας της πρώην κοινότητας και ήδη Δήμου ... στη διασταύρωση των οδών ..., ... και .... Η παραπάνω μεταβίβαση έγινε από την πρώτη εναγομένη με αποκλειστικό σκοπό τη βλάβη της ενάγουσας από τη ματαίωση της ικανοποίησης της παραπάνω απαίτησης της, αφού δεν αποδείχθηκε ότι διαθέτει άλλα περιουσιακά στοιχεία, ενώ οι λοιποί εναγόμενοι τεκμαίρεται ότι γνώριζαν ότι η μεταβίβαση αυτή έγινε προς βλάβη της ενάγουσας, εφόσον ο δεύτερος απ' αυτούς είναι σύζυγος και το ανήλικο τέκνο εκπροσωπήθηκε από τους γονείς του, ήτοι τους δυο πρώτους εναγομένους, στο πρόσωπο των οποίων κρίνεται η γνώση, δεδομένου ότι η κρινόμενη αγωγή ασκήθηκε εντός έτους (18-4-2002) από την παραπάνω μεταβίβαση (5-5-2001).

Οι εναγόμενοι, συνεχίζει το Εφετείο, ισχυρίζονται ότι δεν πρέπει να διαρρηχθεί ολόκληρη η παραπάνω δικαιοπραξία, αλλά μόνο κατά το 1/3 αυτής, εφόσον η απαίτηση της ενάγουσας ανέρχεται σε 25.000 Ευρώ, ενώ η αξία του ακινήτου σε 90.000 Ευρώ και συνεπώς η ακύρωση μέρους αυτής αρκεί για την ικανοποίηση της απαίτησης της ενάγουσας.

Τον ισχυρισμό αυτόν απέρριψε το Εφετείο, δεχθέν ότι η απαίτηση της ενάγουσας θα υπερβεί τα 30.000 Ευρώ, ενώ η αξία του παραπάνω ακινήτου δεν υπερβαίνει τα 50.000 Ευρώ, καθώς και ότι η κατά ποσοστό ακύρωση του παραπάνω συμβολαίου θα προκαλούσε σημαντική μείωση της αξίας του ακινήτου, με συνέπεια, σε ενδεχόμενο πλειστηριασμό του, να μην επιτευχθεί τίμημα, που θα καλύψει την απαίτηση της ενάγουσας.

Ακολούθως, το Εφετείο, εξαφανίσαν - κατ' αποδοχή της εφέσεως των αναιρεσειόντων - την ερήμην αυτών εκδοθείσα και ομοίως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση, δέχθηκε την αγωγή της αναιρεσίβλητης και απήγγειλε τη διάρρηξη της ειρημένης δικαιοπραξίας, που καταρτίσθηκε μεταξύ των αναιρεσειόντων. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις προαναφερθείσες διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου.

Ειδικότερα, την απαγγελθείσα ολική διάρρηξη της κρίσιμης καταδολιευτικής απαλλοτριώσεως δικαιολογούν πλήρως οι εκτεθείσες πραγματικές διαπιστώσεις του, δηλαδή ότι η απαίτηση της αναιρεσίβλητης θα υπερβεί (προδήλως εννοείται: κατά τον χρόνο του πλειστηριασμού) τα 30.000 ευρώ και ότι, σε περίπτωση μερικής (κατά ποσοστό) διαρρήξεως της εν λόγω απαλλοτριώσεως, η αξία του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, μη υπερβαίνουσα τα 50.000 ευρώ, θα υφίστατο σημαντική μείωση, με συνέπεια, σε ενδεχόμενο πλειστηριασμό, να είναι αδύνατη η επίτευξη πλειστηριάσματος, που να καλύπτει την απαίτηση της αναιρεσίβλητης.

Επομένως, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., απορρέων πρώτος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο προσάπτεται στο Εφετείο ότι, κατά παράβαση των προαναφερθεισών διατάξεων, απήγγειλε την ολική διάρρηξη της επίμαχης απαλλοτριώσεως, ενώ, με βάση την παραδοχή του, ότι η αξία αφενός της ανήκουσας στην αναιρεσίβλητη απαιτήσεως και αφετέρου του απαλλοτριωθέντος ακινήτου ανέρχεται σε 30.000 και 50.000 ευρώ, αντιστοίχως, έπρεπε να απαγγείλει τη διάρρηξη της απαλλοτριώσεως μόνο κατά τα 6/10 αδιαιρέτως του ακινήτου, δηλαδή κατά ποσοστό που επαρκεί για την ικανοποίηση της εν λόγω απαιτήσεως, είναι αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Εν προκειμένω, από το εκτεθέν περιεχόμενο της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει ότι διαλαμβάνονται σ' αυτή επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες, έτσι ώστε να καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των αναφερόμενων πιο πάνω, κατά τη διερεύνηση του πρώτου λόγου, διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου.

Ειδικότερα, ως προς τη συνδρομή του στοιχείου της αφερεγγυότητας της πρώτης των αναιρεσειόντων, τόσο κατά τη σύναψη της επίμαχης καταδολιευτικής δικαιοπραξίας (5-5-2001) όσο και κατά την άσκηση της προκείμενης αγωγής (18-4-2002), αρκούν οι παραδοχές του Εφετείου α)ότι το απαλλοτριωθέν ακίνητο ήταν το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο της πρώτης των αναιρεσειόντων, η οποία "δεν αποδείχθηκε ότι διαθέτει άλλα περιουσιακά στοιχεία", β) ότι η απαίτηση της αναιρεσίβλητης, ποσού 3.159.025 δραχμών κατά το έτος 1996, είχε διαμορφωθεί στις 30-4-2001 στο ποσό των 7.765.000 δραχμών πλέον τόκων και εξόδων και "θα υπερβεί" (ήτοι:

μετά τη γενόμενη στις 9-3-2006 κατ' έφεση συζήτηση της υποθέσεως) το ποσό των 30.000 ευρώ και γ) ότι η αξία του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, ανερχόμενη στις 5-5-2001 στο ποσό των 16.834.330 δραχμών, ήτοι των 49.403,75 ευρώ (όπως αναφέρεται στο ανωτέρω με αριθμό ... συμβόλαιο), "δεν υπερβαίνει" (δηλαδή: από την άσκηση της αγωγής έως την κατ' έφεση συζήτηση της υποθέσεως) το ποσό των 50.000 ευρώ.

Επομένως, ο περί του αντιθέτου, εκ του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., απορρέων, δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως .

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29-6-2007 αίτηση των 1.... και 2. ..., ενεργούντων ατομικώς και ως ασκούντων τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου τους ..., για αναίρεση της 852/2006 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών. Και,

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Ιουνίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 1 Σεπτεμβρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ