Supreme Court allows appeal against second-instance judgment for damages due to bank employee negligence in property sale.

Απόφαση 1961 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1961/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Γεώργιο Κοντό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Απριλίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΕUROBΑΝΚ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΕ (πρώ ην με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΕFG EUROGBANK ERGASIAS AE" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φώτιο Σαρρή.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Γ. Κ. του Α., κατοίκου ... και 2. Α. Κ. του Α., κατοίκου .... Ο πρώτος παραστάθηκε αυτοπροσώπως με την ιδιότητα του ως δικηγόρος και η δεύτερη παραστάθηκε με τον πρώτο πληρεξούσιο δικηγόρο της.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-4-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2466/2010 του ίδιου Δικαστηρίου και 3944/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 1-10-2013 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος, ανέγνωσε την από 14-4-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αναίρεσης και την απόρριψη του δεύτερου τούτου της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο αναιρεσίβλητος την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Εισάγεται αίτηση για αναίρεση απόφασης δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία εισήχθη προς κρίση απαίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων-εναγόντων από αδικοπραξία, την οποία προβάλλουν, ότι τέλεσε σε βάρος τους η αναιρεσίβλητη-εναγόμενη λόγω αμελούς συμπεριφοράς των υπαλλήλων της, από την οποία αυτοί ζημιώθηκαν.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αρ. 11 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται, πλην άλλων, αν το δικαστήριο, παρά τον νόμο, έλαβε υπ' όψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει. Περαιτέρω, για να ληφθούν υπόψη οι αποδείξεις, πρέπει, αυτές να προσκομίστηκαν στο δικαστήριο κατά τρόπο παραδεκτό και νόμιμο, δηλαδή κατά τα άρθρα 270 επ.

Κ.Πολ.Δ. (ΑΠ 1936/2007, ΑΠ 1877/2005). Κατά τα άρθρα 106, 237 παρ. 1 β', 346 και 453 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. ως αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν, νοούνται και εκείνες των οποίων δεν έγινε σαφής και συγκεκριμένη επίκληση με τις προτάσεις του διαδίκου που τις προσκόμισε (Ολ. ΑΠ 23/2008, ΑΠ 353/2011). Η επίκληση πρέπει να γίνει, είτε με τις προτάσεις της συζήτησης, μετά την οποία εκδόθηκε η απόφαση, είτε με σαφή αναφορά σ' αυτές, σε συγκεκριμένο μέρος των προσκομιζόμενων προτάσεων προηγούμενης συζήτησης, όπου γίνεται σαφής και ορισμένη επίκληση του αποδεικτικού μέσου με ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 240 Κ.Πολ.Δ. (Ολ.

ΑΠ 23/2008, Ολ. ΑΠ 14/2005, Ολ. ΑΠ 9/2010, ΑΠ 401/2011, ΑΠ 324/2009, ΑΠ 1247/2006). Στο Εφετείο, άρα, η επίκληση των αποδεικτικών μέσων μπορεί να γίνει, είτε με τις προτάσεις της συζήτησης μετά την οποία εκδόθηκε η απόφαση, είτε με αναφορά σε συγκεκριμένο μέρος των προσκομιζομένων προτάσεων προηγούμενης συζήτησης, όπου γίνεται σαφής και ορισμένη επίκλησή τους (ΑΠ 2182/2007, Απ 242/2006). 'Αρα, δεν είναι νόμιμη η κατ' έφεση επίκληση αποδεικτικών μέσων, όταν στις προτάσεις του Εφετείου περιέχεται γενική μόνο αναφορά σε εκείνα, που ο διάδικος έχει επικαλεστεί και προσαγάγει στον πρώτο βαθμό, χωρίς παραπομπή σε συγκεκριμένα μέρη των επανυποβαλλόμενων πρωτόδικων προτάσεων που περιέχεται σαφής και ορισμένη επίκληση των αποδεικτικών στοιχείων, έστω και αν οι προτάσεις των προηγουμένων συζητήσεων ενσωματώνονται αυτούσιες (δια συρραφής) στις προτάσεις του Εφετείου (Ολ.

ΑΠ 23/2008, Ολ. Απ 14/2005, Ολ. ΑΠ 9/2000, ΑΠ 1721/2010). Στην κρινόμενη περίπτωση, το Εφετείο αναφέρει, πως σχημάτισε την ουσιαστική κρίση του "... από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάστηκαν στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και περιέχονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλούμενη απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης, τις με αριθ. ...

και .../14.05.2008 ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων που δόθηκαν στη Συμβολαιογράφο Αθηνών ... μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση της εναγομένης, όπως αποδεικνύεται από τη με αριθ. ... έκθεση επίδοσης του Δικαστικού Επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., τις με αριθ. .../27.10.2009 και .../29.10.2009 ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων που δόθηκαν στον Ειρηνοδίκη Αθηνών οι οποίες λήφθηκαν μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση των εναγόντων, όπως αποδεικνύεται από τις με αριθ. ...

εκθέσεις επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών ... και από όλα χωρίς εξαίρεση τα έγγραφα που προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι ...". 'Ομως οι παραπάνω αποδείξεις και συγκεκριμένα οι ... και .../14-5-2008 ένορκες βεβαιώσεις δεν ελήφθησαν νόμιμα υπόψη, εφ' όσον δεν προσκομίστηκαν παραδεκτά, με νόμιμη επίκλησή τους, από μέρους των ήδη αναιρεσιβλήτων (εφεσιβλήτων).

Ειδικότερα: 1) όπως προκύπτει, από την παραδεκτή επισκόπηση (άρθρ. 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), των προτάσεων των τελευταίων στο Εφετείο, ουδεμία επίκλησή τους γίνεται, αλλά αντίθετα αναφέρεται: "Προσάγουμε και επικαλούμαστε την αγωγή μας, τις πρωτόδικες προτάσεις μας, όλα τα έγγραφα που νομίμως προσκομίσαμε στην πρωτόδικη δίκη, τα πρακτικά και την πρωτόδικη απόφαση.

Επειδή επαναφέρουμε, κατ' άρθρο 240 Κ.Πολ.Δ., τις πρωτοδίκως κατατεθείσες προτάσεις μας..". Σύμφωνα, όμως με τα νομικά δεδομένα που προπαρατέθηκαν, η παραπάνω επίκληση δεν ήταν νόμιμη. 2) όπως, ακόμη, προκύπτει από την όμοια επισκόπηση των προτάσεων της ήδη αναιρεσείουσας, η τελευταία, επικαλέστηκε στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, όπως έπρεπε (ΑΠ 1419/2007), την πιο πάνω πλημμέλεια.

Είναι δε αναμφίβολο, πως η προσβαλλόμενη απόφαση στήριξε, μαζί με τα λοιπά αποδεικτικά μέσα (όπως μνημονεύεται και στο αναιρετήριο), την κρίση της, στις πιο πάνω αποδείξεις. Η πιο πάνω παραδοχή δε, ουδόλως αντίκειται στο άρθρ. 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, εφ' όσον ο διάδικος, ουδόλως εμποδίζεται να έχει πρόσβαση στα δικαστήρια, τηρώντας ορισμένους δικονομικούς κανόνες, τους οποίους ουδόλως αποκλείει η πιο πάνω Σύμβαση.

Κατά ταύτα, ο πρώτος λόγος της αναίρεσης, ο οποίος προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση το προαναφερθέν σφάλμα, είναι βάσιμος.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο λόγος αυτός υπάρχει, όταν εχώρησε ψευδώς ερμηνεία ή κακή εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Εσφαλμένη, κατ' ακρίβειαν, εφαρμογή υπάρχει, όταν αποδόθηκε μεν στη μείζονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, ορθά, η έννοια του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, στη συνέχεια, όμως, δεν εφαρμόσθηκε ο ίδιος στην κρινόμενη περίπτωση, αν και τα περιστατικά που δέχτηκε, ανέλεγκτα, ο δικαστής της ουσίας υπάγονταν στον κανόνα αυτόν, ή, αντίστροφα, εφαρμόστηκε ο κανόνας αυτός, αν και περιστατικά δεν υπάγονταν σ' αυτόν (Ολ.

ΑΠ 36/1988, Ολ. ΑΠ 4/2006, ΑΠ 159/2004). Εξ άλλου, η στηριζόμενη στην αδικοπραξία (άρθρ. 297, 298, 914, 922, 932 ΑΚ) αγωγή, πρέπει να αναφέρει τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία θεμελιώνουν, κατά νόμον, την παράνομη, ζημιογόνο συμπεριφορά του εναγομένου, ότι η συμπεριφορά αυτή είναι υπαίτια και ότι από αυτή προηγήθηκε ζημία στον ενάγοντα, η οποία τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με τη συμπεριφορά του εναγόμενου.

Η ύπαρξη δε της αιτιώδους συνάφειας αποτελεί την αναγκαία προϋπόθεση της ευθύνης του δράστη προς αποζημίωση. Τέτοια υπάρχει, όταν, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και της λογικής, η πράξη ή η παράλειψη ήταν ικανή να επιφέρει το επιζήμιο αποτέλεσμα και όντως το επέφερε (ΑΠ 1910/2007, ΑΠ 831/2005, ΑΠ 1839/2005). Η κρίση του δικαστηρίου, για το αν η συμπεριφορά ήταν ικανή να επιφέρει το επιζήμιο αποτέλεσμα ελέγχεται αναιρετικά (ΑΠ 1197/2005, ΑΠ 831/2005).

Δεν ελέγχεται όμως, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, αν η πράξη ή παράλειψη αποτέλεσε, όντως, την αιτία του επιζήμιου αποτελέσματος (ΑΠ 1760/2001, ΑΠ 167/2001). Στην υπό κρίση περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση (άρθρ. 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), του δικογράφου της ένδικης αγωγής, σ' αυτήν οι ήδη αναιρεσίβλητοι εξέθεσαν, πλην άλλων, ότι:

α) ήταν κύριοι εξ αδιαθέτου ενός οικοπέδου στον οικισμό 'Ασσου Κορινθίας και β) στο οικόπεδο αυτό είχαν, νόμιμα, ανεγερθεί κτίσματα, γ) το έτος 2006, ο επιχειρηματίας Γ.Α. τους πρότεινε να αγοράσει το ακίνητό τους, αντί 390.000 δραχμών, έχοντας εξασφαλίσει προς τούτο δάνειο εκ μέρους της ήδη αναιρεσείουσας Τράπεζας, δ) προς τούτο, επισκέφθηκαν την τελευταία και έγινε επαφή με στελέχη αυτής, ζήτησαν δε διαβεβαίωση για την προέγκριση του δανείου και την εκταμίευσή του, η δε διαβεβαίωση τους δόθηκε, από τους προστηθέντες υπαλλήλους της Τράπεζας, μαζί με πρόσθετη διαβεβαίωση για την φερεγγυότητα του αγοραστή, ε) τους ζητήθηκε, κατά την ακολουθούμενη τραπεζική τακτική, να υπογράψουν άμεσα το σχετικό συμβολαιογραφικό έγγραφο, κατά τρόπο καταχρηστικό, εφ' όσον δεν είχαν εισπράξει το τίμημα.

στ) έτσι, υπέγραψαν το συμβόλαιο, ενεγράφη προσημείωση στο ακίνητο, αλλά, αιφνιδίως, δεν κατεβλήθη το τίμημα, αφού η αντίδικός τους δεν εκταμίευσε το σχετικό ποσό, δηλώνοντας, για πρώτη φορά, πως είχε κυριαρχικό δικαίωμα να το πράξει, αφού ο υποψήφιος αγοραστής είχε ακάλυπτες επιταγές και είχε καταχωρηθεί στον "ΤΕΙΡΕΣΙΑ".

ζ) μετά δίμηνο, ακυρώθηκε, με άλλο συμβολαιογραφικό έγγραφο, η πρώτη σύμβαση. Αποτέλεσμα της πιο πάνω συμπεριφοράς της αναιρεσείουσας, ήταν να απωλέσουν την κυριότητα του ακινήτου τους επί δίμηνο, χωρίς αντάλλαγμα, αφού η τελευταία εγνώριζε εξ αρχής την αφερεγγυότητα του υποψηφίου αγοραστή, και, σε κάθε περίπτωση, έπρεπε εγκαίρως να λάβει τη σχετική πρόνοια ελέγχου για την φερεγγυότητα τούτου.

Ζήτησαν δε, τα σ' αυτή (αγωγή) χρηματικά ποσά, ως αποζημίωσή τους, για την προβαλλόμενη, από μέρους τους, αδικοπρακτική συμπεριφορά των προστηθέντων υπαλλήλων της εναγόμενης. Η ζημία δε συνίστατο: στα έξοδα συμβολαίων, φόρους μεταβίβασης, διαφυγόντα κέρδη από μη διάθεση του ακινήτου σε άλλους αγοραστές και την διαφορά της προσφερθείσας τιμής, από εκείνη που, πράγματι, επιτεύχθηκε.

Επιπρόσθετα δε χρηματική ικανοποίηση, λόγω της ηθικής βλάβης, την οποία υπέστησαν. Τα ιστορούμενα στην αγωγή ως άνω περιστατικά, αληθή υποτιθέμενα, είναι ικανά, κατά τα δεδομένα της κοινής πείρας, να προκαλέσουν ζημία και ηθική βλάβη στον παθόντα, ήτοι να θεμελιώσουν την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ αυτών και της ζημίας, τα δε αντίθετα υποστηριζόμενα με τον δεύτερο αναιρετικό λόγο (εκ του άρθρου 559 αρθμ. 1 Κ.Πολ.Δ.) δεν είναι βάσιμα. 'Αρα, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Μετά ταύτα πρέπει: α) να γίνει δεκτή, κατά τα προεκτεθέντα, η κρινόμενη αίτηση και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατ' αποδοχή του πρώτου λόγου, β) να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εφ' όσον τούτο είναι εφικτό (άρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ), γ) να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα (άρθρ. 12 παρ. 2 Ν.4055/2012) και δ) να επιβληθεί η δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, σε βάρος των αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 176, 180, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3944/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την απόδοση του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσιβλήτων, τη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας από τρεις χιλιάδες (3.000) Ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Μαΐου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Οκτωβρίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ