Insurance company appeal allowed regarding alcohol limit exclusion clause not triggered by 0.61% blood alcohol reading.

Απόφαση 1961 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1961/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Οκτωβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Γενικών Ασφαλειών με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΕΓΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Φλώρα Τριανταφύλλου και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Ανύσιο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28/11/2000 και 20/11/2000 κύριες αγωγές προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη, την από 26/4/2001 κύρια αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και την από 18/4/2001 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 289/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 1611/2004, 1534/2004 προδικαστικές και 3132/2006 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 10/5/2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση, ανέγνωσε την από 1/10/2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αναίρεσης. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων (ΑΚ 361) προκύπτει η δυνατότητα των μερών στη σύμβαση ασφάλισης αστικής ευθύνης από ατυχήματα αυτοκινήτων να συμφωνήσουν περιπτώσεις απαλλαγής του ασφαλιστή, όπως αυτές προβλέπονται από την Κ4/585/1978 ΑΥΕ, αλλά και άλλες που μπορούν να συμφωνηθούν ως απαλλακτικές ρήτρες (όροι).

Κατά το άρθρο 11 παρ. 11 του ν 489/1976, ο ασφαλιστής δεν μπορεί να αντιτάξει στον παθόντα τρίτο ενστάσεις, που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση. Όμως επιτρέπεται να συμφωνηθεί μεταξύ του ασφαλιστή και του αντισυμβαλλομένου, ότι σε τέτοια περίπτωση δικαιούται να στραφεί κατά του αντισυμβαλλομένου και του ασφαλισμένου και να αξιώσει απ' αυτούς να του καταβάλουν κάθε ποσό που θα υποχρεωθεί να καταβάλει στον παθόντα τρίτο.

Η έγκυρη συνομολόγηση τέτοιου όρου παρέχει στον ασφαλιστή δικαίωμα αναγωγής κατά του αντισυμβαλλομένου-ασφαλισμένου, αξιώνοντας απ' αυτόν να του καταβάλει όσα πλήρωσε στον παθόντα τρίτο. Μια από τις περιπτώσεις συμφωνίας για απαλλαγή του ασφαλιστή είναι και η προβλεπόμενη από την παράγραφο 8 του άρθρου 25 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ, όταν η ζημιά προξενείται σε χρόνο που ο οδηγός του αυτοκινήτου τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ΚΟΚ.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 42 παράγραφος 1 του Ν 2696/1999 Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, ο οποίος ίσχυε κατά το χρόνο πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος (19-3-2000), "απαγορεύεται η οδήγηση κάθε οδικού οχήματος σε οδηγό, ο οποίος βρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος, τοξικών ουσιών ή φαρμάκων που σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης τους ενδέχεται να επηρεάσουν την οδηγητική ικανότητα του οδηγού.

Θεωρείται ότι ο ελεγχόμενος οδηγός βρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος όταν το ποσοστό αυτού στον οργανισμό του υπερβαίνει τα 0,5 γραμμάρια ανά λίτρο αίματος (0,5 gr/I). Με κοινές αποφάσεις της παραγράφου 5 του παρόντος μπορεί να ορισθεί και μικρότερο ποσοστό". Η ενεργοποίηση της ρήτρας απαλλαγής του ασφαλιστή κατά το άρθρο 25 παρ. 8 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ επέρχεται όταν διαπιστώνεται οδήγηση υπό την επίδραση οινοπνεύματος και η επίδραση αυτή θεωρείται ότι υπάρχει κατά πρόβλεψη του νόμου, χωρίς να επιτρέπεται ανταπόδειξη, όταν η συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα είναι από 0,50 0/00 και άνω, δηλαδή είναι τουλάχιστον 0,51 0/00.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα σχετικά με την έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης, η οποία απέρριψε την παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας. " Στις 19-3-2000 και περί ώρα 7.30' ο Ψ1 (εναγόμενος στις δύο πρώτες κύριες αγωγές που αναφέρονται στην εκκαλούμενη απόφαση και παρεμπιπτόντως εναγόμενος στην τέταρτη παρεμπίπτουσα αγωγή, ως προς τα κεφάλαια της οποίας και μόνο εκκαλείται η προσβαλλόμενη απόφαση) οδηγούσε το υπ' αριθμ.

κυκλ. ..... ΙΧΕ όχημά του, ιδιοκτησία της συζύγου του Ψ2, πορευόμενος επί της ΕΟ .....-..... με κατεύθυνση προς ..... . Φθάνοντας όμως στο 40ο χιλ της παραπάνω οδού, αφού μείωσε προοδευτικά την ταχύτητά του και άναψε (με σχετική καθυστέρηση) τον αριστερό δείκτη πορείας του, επιχείρησε ανεπίτρεπτη, όμως (υπήρχε η σχετική σήμανση με πινακίδες Π-77 και Ρ-52), αναστροφή στο ρεύμα πορείας προς ..... .

Ενώ, λοιπόν, είχε εισέλθει κατά το ήμισυ του οχήματός του στο τελευταίο αυτό ρεύμα πορείας, επέπεσε επ' αυτού το υπ' αριθμ κυκλ ..... όχημα του Α που τον ακολουθούσε οδηγούμενο απ' αυτόν απρόσεκτα και χωρίς να τηρεί την επιβαλλόμενη απόσταση ασφαλείας. Αποτέλεσμα της σύγκρουσης των παραπάνω οχημάτων ήτο, πλην των υλικών ζημιών αμφοτέρων των οχημάτων, να φονευθεί ο επιβαίνων στο όχημα του Ψ1, Β και να τραυματισθεί ο ίδιος.

Συνυπαίτιοι στην πρόκληση του παραπάνω ατυχήματος ήσαν αμφότεροι οι εμπλακέντες οδηγοί, κατά ποσοστό 60% ο πρώτος και 40% ο δεύτερος. Πάντα τα ανωτέρω εκρίθησαν έτσι από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο έκανε μερικώς δεκτές τις εκατέρωθεν αγωγές, υποχρεώνοντας και την εναγομένη στις κύριες αγωγές ασφαλιστική εταιρία, που είναι παρεμπιπτόντως ενάγουσα στην τέταρτη αγωγή, να καταβάλει τα εις την εκκαλούμενη απόφαση αναφερόμενα αποζημιωτικά ποσά, και οι παραπάνω κρίσεις του δεν αποτελούν κεφάλαια της εκκαλούμενης απόφασης.

Περαιτέρω όμως, και σε σχέση με το κρίσιμο ζήτημα του εάν ο παρεμπιπτόντως εναγόμενος του υπ' αριθμ κυκλ ..... ΙΧΕ ζημιογόνου οχήματος Ψ1, που ήταν ασφαλισμένο στην παρεμπιπτόντως ενάγουσα εταιρία, τελούσε σε κατάσταση μέθης κατά το χρόνο του επίδικου περιστατικού αποδεικνύονται τα εξής: Από την υπ' αριθμ πρωτ .....

έκθεση εξέτασης αίματος για τον προσδιορισμό αλκοόλης προκύπτει περιεκτικότητα αυτής στο αίμα του παραπάνω οδηγού σε ποσοστό 0,61 0/00, ήτοι ποσοστό που από μόνο του δεν μπορεί να οδηγήσει σε συμπέρασμα περί του ότι αυτός διατελούσε σε κατάσταση μέθης, προσαπαιτουμένων έτσι προς εξαγωγή τέτοιου συμπεράσματος και άλλων αποδεικτικών μέσων, κατά τα αναφερόμενα στην παραπάνω μείζονα νομική σκέψη.

Κανένα όμως τέτοιο επιπλέον μέσο από το οποίο να προκύπτει ότι ο παραπάνω οδηγός διατελούσε σε κατάσταση μέθης κατά το χρόνο του ατυχήματος, δεν προσκομίζεται στην προκειμένη περίπτωση. Σε κάθε δε περίπτωση δεν αποδεικνύεται ότι η παραπάνω (οριακή, άλλωστε ως προς τα επιτρεπτά ανώτερα όρια) περιεκτικότητα του αίματός του σε οινόπνευμα κατέστησε τούτον διατελούντα σε κατάσταση μέθης και ότι επηρέασε καθ' οιονδήποτε τρόπο την οδηγική ικανότητά του και εντεύθεν συνετέλεσε στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος.

Κατά συνέπεια ο με τη συνδέουσα του διαδίκους συνομολογηθείς όρος της ασφαλιστικής σύμβασης περί εξαίρεσης της ασφαλιστικής κάλυψης του ζημιογόνου οχήματος σε περίπτωση οδηγήσεώς του από οδηγό τελούντα σε κατάσταση μέθης -κατά τους όρους της ΑΥΕ Κ4/585/1978 άρθρο 25 αρ. 8- δεν συντρέχει στην προκειμένη περίπτωση".

Μετά τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας με την οποία παραπονιόταν για την απόρριψη της παρεμπίπτουσας αγωγής της από το πρωτόδικο δικαστήριο. Έτσι που έκρινε το Εφετείο παραβίασε ευθέως τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 42 του Ν 2696/1999, με την έννοια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής, αφού δέχεται ότι διαπιστώθηκε συγκέντρωση οινοπνεύματος στο αίμα του οδηγού του ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία ζημιογόνου αυτοκινήτου πάνω από 0,50 0/00 (0,61 0/00), πλην όμως έκρινε ότι δεν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής τους, ενώ, κατά τα αναπτυσσόμενα παραπάνω, επέρχεται η ενεργοποίηση της ρήτρας απαλλαγής μετά την ανωτέρω διαπίστωση της ύπαρξης οινοπνεύματος στο αίμα του οδηγού κατά το προαναφερόμενο ποσοστό.

Το Εφετείο κατ' ακολουθίαν υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Ο πρώτος σχετικός λόγος της αναίρεσης, επομένως είναι βάσιμος, παρέλκει δε εντεύθεν η εξέταση του άλλου λόγου αυτής.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση καθόσον αφορά τους εδώ διαδίκους και την απόρριψη της έφεσης της αναιρεσείουσας και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο Θεσσαλονίκης, διότι είναι δυνατή η εκδίκασή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 3132/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, όπως στο σκεπτικό αναφέρεται.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ανωτέρω αναιρούμενο μέρος, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο Θεσσαλονίκης, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει του αναιρεσίβλητους στους δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Νοεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ