Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds regarding evidence weight and statute of limitations in labor compensation case.

Απόφαση 1959 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1959/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Λάζαρο Παυλίδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, 2) Ψ2, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεοχάρη Μέγα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, 3) Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου, που εδρεύει στην Αθήνα, με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", ως ειδικού διαδόχου της αρχικά αναιρεσιβλήτου ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "LE MONDE A.A.E." (πρώην "ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΛΟΫΝΤ Α.Ε." και στη συνέχεια "LEMANS ASSURANCES"), νόμιμα εκπροσωπουμένου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη ο οποίος ανακάλεσε την από 12/9/2008 δήλωση για παράσταση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, παραστάθηκε αυτοπροσώπως και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/9/1999 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17888/2000 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 1952/2002 προδικαστική και 2269/2005 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28/11/2005 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 6/2/2007 έκθεση του αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτου Αντωνίου Παπαθεοδώρου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του παραστάντος αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Ο από το άρθρο 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται "αν το δικαστήριο της ουσίας παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό". Ως έγγραφα, κατά την έννοια της ως άνω διατάξεως, η παραμόρφωση των οποίων δημιουργεί τον επώνυμο λόγο αναίρεσης, νοούνται τα κατά τις διατάξεις των άρθρων 432 ως 465 ΚΠολΔ αποδεικτικά έγγραφα.

Αντίθετα δεν αποτελούν έγγραφα, κατά την παραπάνω έννοια, εκείνα στα οποία αποτυπώνεται άλλο αποδεικτικό μέσο, όπως είναι η έκθεση πραγματογνωμοσύνης. Παραμόρφωση, κατά την έννοια της πιο πάνω διατάξεως, υπάρχει, όταν το Δικαστήριο κάνει διαγνωστικό λάθος (εσφαλμένη ανάγνωση) και αποδίδει στο αποδεικτικό έγγραφο περιεχόμενο διαφορετικό, εξαιτίας του οποίου καταλήγει σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα πόρισμα ως προς τα πράγματα, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Δεν υπάρχει όμως παραμόρφωση με την πιο πάνω έννοια, όταν το δικαστήριο από εκτίμηση και αξιολόγηση του αληθινού περιεχομένου του εγγράφου, έστω και εσφαλμένα, καταλήγει σε συμπέρασμα αντίθετο από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό, διότι τότε πρόκειται για αιτίαση σχετική με την εκτίμηση πραγμάτων, η οποία δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο.

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, κατά το πρώτο μέρος, η αναιρεσείουσα αποδίδει στο Εφετείο την από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, ότι παραμόρφωσε το περιεχόμενο των από 5-1-1996, 9-1-1996 και 16-10-2002 ιατρικών πραγματογνωμοσυνών των ....., ορθοπεδικού - χειρουργού, ....., πλαστικού χειρουργού και ....., ορθοπεδικού - χειρουργού, αντίστοιχα, που διατάχθηκαν με την 45/1995 μη οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης οι δύο πρώτες και με την 1952/2002 μη οριστική απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης η τρίτη, και έτσι απέρριψε κατ' ουσία το αίτημα της από 22-9-1999 αγωγής της, περί επιδικάσεως πρόσθετης χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ηθικής βλάβης, για απρόβλεπτη επιδείνωση, σε μεταγενέστερο χρόνο, των συνεπειών της αδικοπραξίας, που δεν μπορούσαν να προβλεφθούν, όταν το δικαστήριο, με βάση την αδικοπραξία, τις εκ ταύτης συνέπειες και όσες μπορούσαν από την αρχή να προβλεφθούν, με την 20.044/1997 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που εκδόθηκε επί της προγενέστερης, από 17-6-1991, αγωγής της, προσδιόρισε σε ορισμένο ποσό τη χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης.

Ο λόγος αυτός της αναιρέσεως α) κατά το μέρος που αφορά την τελευταία από 15-10-2002 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του ....., η οποία διατάχθηκε στα πλαίσια της ένδικης αγωγής, είναι απαράδεκτος, διότι, κατά τα εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη, η ως άνω γνωμοδότηση του πραγματογνώμονα δεν αποτελεί "έγγραφο" κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 20 ΚΠολΔ, β) κατά το μέρος δε, που αφορά τις άλλες δύο, από 5-1 και 9-1-1996 εκθέσεις ιατρικών πραγματογνωμοσυνών, που διενεργήθηκαν στα πλαίσια προηγούμενης δίκης (μεταξύ των ιδίων διαδίκων), είναι επίσης απαράδεκτος, πρωτίστως λόγω αοριστίας, διότι δεν εκτίθενται στο αναιρετήριο συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, που συνιστούν παραμόρφωση του περιεχομένου των εγγράφων αυτών, υπό την εκτεθείσα έννοια της διατάξεως του αριθμού 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, σε κάθε δε περίπτωση, διότι με βάση τα γενόμενα δεκτά από την προσβαλλόμενη απόφαση, όπως αυτά από την επισκόπησή της προκύπτουν (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), το Δικαστήριο, μετά από αξιολόγηση του αληθινού περιεχομένου των ως άνω εγγράφων και συνεκτίμηση αυτών με τις άλλες αποδείξεις, κατέληξε στο μη ορθό, κατά την άποψη της αναιρεσείουσας, αποδεικτικό πόρισμα κι' επομένως η σχετική αιτίαση ανάγεται στην ανέλεγκτη αναιρετικώς εκτίμηση των αποδείξεων.

II. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως ιδρύεται και όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα", κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, αποτελούν οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που θεμελιώνουν ή καταλύουν τη βάση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ενώ αντίθετα δεν αποτελούν "πράγματα" τα αποδεικτικά μέσα.

Για αυτά ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αρ. 11 περίπτωση γ' ΚΠολΔ, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Εξάλλου, κατά την έννοια του πιο πάνω εδαφίου, για την ίδρυση του λόγου αυτού αναιρέσεως αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 341 και 346 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 2/2008).

Στην προκείμενη περίπτωση, με ίδιο πρώτο λόγο, κατά το δεύτερο μέρος της αναιρέσεως, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Εφετείο την πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 περ. β ΚΠολΔ, συνιστάμενη στο ότι παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν παραδεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, και συγκεκριμένα? α) τις αναφερόμενες στον προηγούμενο λόγο αναιρέσεως τρεις ιατρικές πραγματογνωμοσύνες, β) την από 3.3.2000 ιατρική γνωμάτευση του ....., ορθοπεδικού - χειρουργού και γ) το με αριθ.

πρωτ. ..... πιστοποιητικό του Περιφερειακού Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ, διότι διαφορετικά θα κατέληγε στην κρίση περί μεταγενέστερης απρόβλεπτης επιδείνωσης των επιζήμιων συνεπειών της υγείας της από το ατύχημα. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως, κατ' εκτίμηση, συνιστά πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 11 περ.

γ ΚΠολΔ και όχι πλημμέλεια του αριθ. 8 περ. β, του ιδίου άρθρου, όπως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, διότι τα επικαλούμενα αποδεικτικά μέσα δεν αποτελούν "πράγματα", σύμφωνα με τη νομική σκέψη που προηγήθηκε, αλλά αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι καθόσον αφορά τις υπό στοιχείο α' δύο εκθέσεις προηγούμενων ιατρικών πραγματογνωμοσυνών και την έκθεση δικαστικής ιατρικής πραγματογνωμογνωμοσύνης της παρούσας δίκης, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, ρητά μνημονεύει όλες αυτές τις εκθέσεις μεταξύ των αποδεικτικών μέσων, που έλαβε υπόψη για το σχηματισμό της ουσιαστικής του κρίσης, καθόσον δε αφορά τα υπό στοιχεία β' και γ' έγγραφα, από τη γενική διαβεβαίωση που περιλαμβάνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι έχουν ληφθεί υπόψη, μεταξύ των άλλων αποδεικτικών μέσων, και όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι προσκόμισαν, σε συνδυασμό προς τις αιτιολογίες της, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι, το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα παραπάνω έγγραφα.

Περαιτέρω, η αναιρεσείουσα με το δεύτερο αναιρετικό λόγο προσάπτει, κατ' ορθή εκτίμηση του περιεχομένου του αναιρετηρίου, την πλημμέλεια του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκεκριμένα ότι οι ένδικες αξιώσεις αποζημιώσεώς της για αποθετική ζημία εξαιτίας της απώλειας των εισοδημάτων της κατά το χρονικό διάστημα από το έτος 1994 έως και το έτος 1998 και για αμοιβή οικιακής βοηθού από 1-1-1994 και για μία 35ετία δεν έχουν υποκύψει στη διετή και πενταετή παραγραφή (όσον αφορά την αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία και τους άλλους αναιρεσίβλητους αντίστοιχα), διότι δεν ήταν προβλεπτές εξ υπαρχής κι' έτσι ο χρόνος της παραγραφής μετά την έκδοση της προηγούμενης 20.044/1997 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης επιμηκύνθηκε σε 20 έτη.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη του τον ισχυρισμό αυτόν και τον απέρριψε ως κατ' ουσία αβάσιμο.

III. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 13 ΚΠολΔ, ως εσφαλμένη εφαρμογή των ορισμών του νόμου για το βάρος της απόδειξης, που θεμελιώνει λόγο αναίρεσης, νοείται η παρά τους ορισμούς του άρθρου 338 ΚΠολΔ κατανομή του (υποκειμενικού) βάρους απόδειξης, που προϋποθέτει την έκδοση παρεμπίπτουσας απόφασης περί αποδείξεων. Τέτοια, όμως, απόφαση δεν εκδίδεται επί διαφορών για ζημιές από αυτοκίνητο, που εκδικάζονται, σύμφωνα με το άρθρο 681Α ΚΠολΔ, κατά τη διαδικασία των εργατικών διαφορών, κατά την οποία, σύμφωνα με τα άρθρα 670 και 674 παρ. 2 ΚΠολΔ, οι διάδικοι έως το τέλος της συζήτησης στο ακροατήριο, προσάγουν όλα τα αποδεικτικά μέσα.

Συνεπώς, ο, κατ' εκτίμηση, από τον αριθμό 13 του άρθρου 559 ΚΠολΔ τρίτος λόγος αναίρεσης κατά το πρώτο μέρος του για εσφαλμένη εφαρμογή των ορισμών του νόμου ως προς το βάρος της απόδειξης και εξαιτίας τούτου κήρυξη των αξιώσεών της παραγεγραμμένων από την προσβαλλόμενη εφετειακή απόφαση, που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία των εργατικών διαφορών, είναι, προεχόντως, απαράδεκτος. Ο ίδιος λόγος, κατά το δεύτερο μέρος, που αναφέρεται στο με λόγο εφέσεως (της αναιρεσείουσας) προταθέντα ισχυρισμό, ότι διακόπηκε η παραγραφή των αξιώσεών της με την αναγνώρισή τους δια της καταβολής του χρηματικού ποσού που επιδίκασε η προηγούμενη 20.044/1997 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, την οποία, καταβολή, αν και δέχθηκε το Εφετείο, "θεώρησε, ότι δεν συνέτρεξε κανένα γεγονός διακοπής της παραγραφής", δεν περιέχει συγκεκριμένη αιτίαση, που να συγκροτεί κάποια ορισμένη αναιρετική πλημμέλεια κι' επομένως είναι απορριπτέος προεχόντως ως αόριστος.

IV. Mετά τα παραπάνω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176 και 183 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-11-2005 αίτηση της Χ για αναίρεση της 2269/2005 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων , τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ για τους δύο πρώτους αναιρεσιβλήτους, που παρέστησαν με τον ίδιο δικηγόρο και σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ για την τρίτη αναιρεσίβλητη, που παρέστη με άλλο δικηγόρο.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Οκτωβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ