Supreme Court partially allows appeal on contributory negligence and damages due to insufficient reasoning in lower court judgment.

Απόφαση 1959 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1959/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ... η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Πετσάλα.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως υποκατάστατο της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ARGO AAEΓΑΖ", το οποίον εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανασία Χριστοπούλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2 Μαϊου 2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3401/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1675/2004 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20 Μαρτίου 2006 αίτησή της και τους από 11 Σεπτεμβρίου 2006 πρόσθετους λόγους αυτής. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Πετράκης, ανέγνωσε την από 13 Οκτωβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου, κατά τα δύο πρώτα μέρη της αιτήσεως αναιρέσεως και την απόρριψη του ίδιου λόγου κατά τα άλλα μέρη, καθώς και των άλλων λόγων της ίδιας αιτήσεως και του λόγου αναιρέσεως του δικογράφου των προσθέτων λόγων. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των πρόσθετων λόγων αυτής, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή από τα άρθρα 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται, ότι οι έννοιες της αμέλειας και της συνυπαιτιότητας είναι νομικές κι επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι συνυπαιτιότητας του ζημιωθέντος για την επέλευση της ζημίας και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου ως προς το εάν τα περιστατικά, που το δικαστήριο δέχεται ανελέγκτως ως αποδειχθέντα συγκροτούν ή όχι την έννοια της συνυπαιτιότητας και θεμελιώνουν ή όχι την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ αυτής και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει, όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, αναφέρονται αντιφατικώς ή ανεπαρκώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου, που δεν εφαρμόστηκε.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο αναφορικώς με τον τραυματισμό της εναγούσης - αναιρεσειούσης κατά το ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα και τη συνυπαιτιότητά της κατά την επέλευση του τραυματισμού της και την έκταση της εξ αυτού ζημίας της δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, τα ακόλουθα: Το ασφαλισμένο στην ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ARGO AAEΓAΖ" η άδεια λειτουργίας της οποίας ανακλήθηκε και στη θέση της υπεισήλθε το εναγόμενο αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο, αυτοκίνητο οδηγούμενο από τον ...

κατά την πορεία του επί της επαρχιακής οδού Γαλατά-Ναυπλίου με κατεύθυνση προς την τελευταία αυτή πόλη, λόγω υπερβολικής ταχύτητας, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα της οδού και συγκρούσθηκε με το βαίνον επ' αυτού αυτοκίνητο, στο οποίο επέβαινε, στη θέση του συνοδηγού η ενάγουσα, η οποία και τραυματίστηκε. Το ατύχημα τούτο οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του άνω οδηγού ...

Η ενάγουσα μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Νικαίας "ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ" , όπου διαπιστώθηκε, ότι υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, βαρειές κακώσεις σπλαχνικού κρανίου (μετωπιαίου και βρεγματικού λοβού), κατάγματα και θλαστικά τραύματα προσωπικού κρανίου, απώλεια του ημίσεος των οδόντων της, κάταγμα μηριαίου αστραγάλου και γόνατος (ΔΕ), κάταγμα στο αριστερό πόδι, κάταγμα calles αριστεράς χειρός, κάταγμα επί των πλευρών και στέρνου με πνευμονικές κακώσεις.

Επίσης, απώλεσε τον διαρρηχθέντα κατά την σύγκρουση από τους υάλους του θραυσθέντος ανεμοθώρακα, του αυτοκινήτου. αριστερό οφθαλμό, από την απώλεια του οποίου επηρεάστηκε και ο δεξιός οφθαλμός, ο οποίος της παρέχει σκιώδη όραση σε απόσταση δύο (2) μέτρων. Επίσης, παρουσιάζει κώφωση αριστερού ωτός, η οποία επήλθε κατά τον τραυματισμό της στο κεφάλι και έντονα συμπτώματα αμνησίας.

Από 13-4-2001 έως 21-5-2001 παρέμεινε στην εντατική μονάδα του ανωτέρω νοσοκομείου και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη γναθοχειρουργική κλινική του "Ευαγγελισμού". Την 23.5.2001, εισήχθη πάλι στην μονάδα εντατικής θεραπείας του "Ευαγγελισμού" όπου παρέμεινε μέχρι 10.6.2001 και μετά εισήχθη στη γναθοχειρουργική κλινική του ίδιου νοσοκομείου όπου χειρουργήθηκε με γενική αναισθησία στην κάτω γνάθο και της έγινε ανοικτή ανάταξη και ακινητοποίηση του κατάγματος της κάτω γνάθου και ανάταξη του κατάγματος των ρινικών.

Στις 6.7.2001 μεταφέρθηκε στην Α΄ Ορθοπεδική Κλινική του ίδιου νοσοκομείου, όπου και υποβλήθηκε σε οστεοτομία διορθωτική, λόγω του πωρωθέντος σε πλημμελή θέση κατάγματος του μεταταρσίου αριστερού ποδός και σε εγχείριση στο δεξί πόδι και εξήλθε της κλινικής στις 10-7-2001. Η ενάγουσα, κατά το χρόνο της συγκρούσεως των αυτοκινήτων δεν φορούσε ζώνη ασφαλείας, όπως όφειλε και μπορούσε, με συνέπεια να μη συγκρατηθεί το σώμα της και να κτυπήσει με το κεφάλι της στο ταμπλώ του αυτοκινήτου, πράγμα το οποίο θα είχε αποτραπεί ή οι βαρειές σωματικές κακώσεις, που υπέστη, ασφαλώς θα είχαν περιοριστεί, εάν είχε προσδεθεί.

Με την αμελή αυτή συμπεριφορά της συντέλεσε στον τραυματισμό της κατά ποσοστό 40%. Η ενάγουσα από την ανωτέρω αδικοπραξία υπέστη ηθική βλάβη. Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκανε εν μέρει δεκτό το σχετικό αγωγικό αίτημα και επιδίκασε στην ενάγουσα αναιρεσείουσα εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ποσού 40.000 ευρώ, για τον προσδιορισμό του οποίου έλαβε υπόψη, εκτός των άλλων, και τη συνυπαιτιότητα της αναιρεσειούσης στην έκταση του τραυματισμού της κατά ποσοστό 40%.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες σε σχέση με την συγκλίνουσα υπαιτιότητα της αναιρεσειούσης στην έκταση του τραυματισμού της και τη συνδρομή πρόσφορου αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφορά αυτής και του επελθόντος ζημιογόνου αποτελέσματος.

Ειδικότερα, το Εφετείο, ενώ στην αρχή δέχεται ότι η απώλεια του αριστερού οφθαλμού της αναιρεσειούσης, που επηρέασε σε πολύ μεγάλο βαθμό και την όραση του δεξιού οφθαλμού της, οφείλεται στη διάρρηξη του οφθαλμού εκείνου από τους υάλους του θραυσθέντος κατά τη σύγκρουση των οχημάτων ανεμοθώρακα του αυτοκινήτου, στο οποίο εκείνη επέβαινε, στη συνέχεια δέχεται, αντιφατικώς, ότι και η ανωτέρω σωματική βλάβη της επήλθε από το κτύπημα της κεφαλής της στο ταμπλώ του αυτοκινήτου κατά τη σύγκρουση, το οποίο, κτύπημα, θα είχε αποτραπεί ή οι βαρειές σωματικές κακώσεις, θα είχαν περιοριστεί αν η αναιρεσείουσα φορούσε τη ζώνη ασφαλείας του αυτοκινήτου.

Εξάλλου, το ίδιο δικαστήριο, ενώ δέχεται ότι η αναιρεσείουσα κατά την ένδικη σύγκρουση των αυτοκινήτων υπέστη και κατάγματα μηριαίου αστραγάλου και γόνατος (ΔΕ), αριστερού ποδιού, αριστερού χεριού και των πλευρών της και ότι η μη πρόσδεσή της με τη ζώνη ασφαλείας είχε ως συνέπεια να μη συγκρατηθεί το σώμα της και να κτυπήσει το κεφάλι της στο ταμπλώ του αυτοκινήτου, δεν εξηγεί πώς θα είχε αποφευχθεί η πρόσκληση και των πιο πάνω σωματικών κακώσεών της ή αυτές θα είχαν περιοριστεί, αν φορούσε τη ζώνη και δεν προσέκρουε το κεφάλι της στο ταμπλώ του αυτοκινήτου.

Ενόψει δε της ανωτέρω αντιφάσεως και ανεπάρκειας της αιτιολογίας του Εφετείου καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των προεκτεθέντων κανόνων ουσιαστικού δικαίου, ήτοι ως προς τη σωστή ή μη εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών της συνυπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου.

Επομένως, το Εφετείο υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ πλημμέλεια και ο πρώτος λόγος αναιρέσεως του κύριου δικογράφου, κατά τα οικεία δυο πρώτα μέρη του, με τον οποίο του αποδίδεται η πλημμέλεια αυτή, είναι βάσιμος.

ΙΙ. Επειδή όπως συνάγεται από τα άρθρα 335, 338, 339, 340 και 346 του ΚΠολΔ, το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό του πόρισμα αναφορικώς με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και έχουν ανάγκη αποδείξεως, υποχρεούται να λάβει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς πάντων να είναι ανάγκη να γίνεται χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά΄.

Η παραβίαση της υποχρεώσεως αυτής ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ. λόγο αναιρέσεως. Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, σε αυτή ρητώς διαβεβαιώνεται, ότι το Εφετείο, προκειμένου να διαμορφώσει το αποφατικό αποδεικτικό του πόρισμα καθόσον αφορά τη βασιμότητα της αγωγικής απαιτήσεως προς αποζημίωση για την αποθετική ζημία της αναιρεσειούσης από τη στέρηση εισοδήματος κατά το ένδικο χρονικό διάστημα, έλαβε υπόψη και την 2724/2004 ένορκη ενώπιον του Ειρηνοδίκη Αθηνών βεβαίωση της ... , που είχε επικαλεστεί και προσκομίσει η αναιρεσείουσα.

Το αντίθετο δεν προκύπτει εκ του ότι δεν γίνεται χωριστή αξιολόγηση του αναφερομένου στο παραπάνω ουσιώδες ζήτημα περιεχομένου της ένορκης αυτής βεβαιώσεως, ενώ γίνεται τέτοια αξιολόγηση του αντίστοιχου περιεχομένου άλλου αποδεικτικού μέσου (κατάθεση μάρτυρα). Κατά συνέπεια, ο εκ του αριθ. 11 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ τρίτος, κατά το δεύτερο μέρος, λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος.

Επειδή με τα παραπάνω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση εν μέρει και συγκεκριμένα κατά το περί συνυπαιτιότητας της αναιρεσειούσης στην έκταση του τραυματισμού της κατά το ένδικο αυτοκινητικό ατύχημα κεφάλαιό της και κατά το αναγκαίως με αυτό συνεχόμενο άλλο κεφάλαιό της περί χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, παρελκούσης εντεύθεν της ερεύνης των άλλων λόγων αναιρέσεως του κυρίως δικογράφου και του δικογράφου των προσθέτων, που αναφέρονται στο αναιρούμενο άνω μέρος της αποφάσεως. Στη συνέχεια πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το μέρος αυτό για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσειούσης (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1675/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο αυτό μέρος, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσειούσης τα οποία ορίζει σε χίλια εξακόσια σαράντα (1640) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 29 Νοεμβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 15 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ