1955/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1955 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1955/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Γεώργιο Χοϊμέ, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Οκτωβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ - ΕΝΙΑΙΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ (ΙΚΑ - ΕΤΑΜ)" και ήδη ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ (ΕΦΚΑ)", ως οιονεί καθολικού διαδόχου, δυνάμει του ν. 4387/2016, που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Δούκα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος, στην ως άνω από 17-10-2017 δήλωση, καθώς και στις κατατεθείσες από 27-9-2017 προτάσεις του, δήλωσε την ως άνω μεταβολή του αναιρεσείοντος.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ι. Π. του Σ., 2) Ι. Μ. του Σ., κατοίκων ... και 3) Αλληλοασφαλιστικού Συνεταιρισμού Ιδιοκτητών Αυτοκινήτων Δ.Χ. Ταξί Βορείου Ελλάδος, που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Θεοπίστη Σπανού με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τη με αρ. καταθ. .../9-5-2008 αγωγή της Ά. (Α.) Χ. του Θ., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την από 5-1-2009 αγωγή - πλαγιαστική αγωγή του "ΙΚΑ - ΕΤΑΜ".

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 32759/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2255/2010 του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 7-12-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χοϊμές διάβασε την από 6-10-2017 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο μοναδικός λόγος της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 8 περ. α’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, νοούνται οι νόμιμοι, παραδεκτοί, ορισμένοι και λυσιτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και, συνακόλουθα, στηρίζουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης, αντένστασης ή λόγου έφεσης.

Έτσι, "πράγμα" είναι και ο αυτοτελής ισχυρισμός ότι στην επέλευση της ζημίας συνετέλεσε και πταίσμα του παθόντος που θεμελιώνει ένσταση καταλυτική, ολική ή κατά ένα μέρος, της αγωγής, κατ’ άρθρ. 300 ΑΚ (ΑΠ 1781/2009, ΑΠ 1352/2008). Ο λόγος, όμως, αυτός δεν στοιχειοθετείται, αν ο ισχυρισμός δεν είναι νόμιμος (ΑΠ Ολομ. 14/2004) ή δεν προτάθηκε καθόλου ή δεν προτάθηκε παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας, σύμφωνα με το άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ (ΑΠ 161/2017, ΑΠ 128/2008, ΑΠ 66/2008).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 240 ΚΠολΔ, για την επαναφορά ισχυρισμών που προβλήθηκαν σε προηγούμενη συζήτηση στο ίδιο ή ανώτερο δικαστήριο αρκεί η επανυποβολή τους με σύντομη περίληψη και αναφορά στις σελίδες των προτάσεων της προηγούμενης συζήτησης που τους περιέχουν και που προσκομίζονται απαραιτήτως σε επικυρωμένο αντίγραφο.

Κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διάταξης, η επίκληση, με τις προτάσεις που υποβάλλονται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο κατά τη συζήτηση μετά την οποία εκδίδεται η προσβαλλόμενη απόφαση, ισχυρισμών με γενική αναφορά στις πρωτόδικες προτάσεις δεν αρκεί, ούτε είναι νόμιμη, αλλά απαιτείται και σύντομη περίληψη των ισχυρισμών και αναφορά στις σελίδες των πρωτόδικων προτάσεων που τους περιέχουν (ΑΠ 1346/2012, ΑΠ 446/2011, ΑΠ 1154/2002, πρβλ.

Ολομ. ΑΠ, 23/2008, 14/2005, 9/2000). Απαιτείται, δηλαδή, η αναφορά αυτή να είναι σαφής και ορισμένη σε τρόπο ώστε να προκύπτει από αυτή ο εκ νέου επικαλούμενος ισχυρισμός, ο οποίος είχε προβληθεί κατά την προηγούμενη συζήτηση και επαναλαμβάνεται κατά τη νέα με την αναφορά στις προτάσεις της προηγούμενης συζήτησης (ΑΠ 446/2011).

Σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν, η λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας ισχυρισμού που δεν έχει επανυποβληθεί νόμιμα ενώπιον του Εφετείου είναι θεμελιωτική του αναιρετικού λόγου από τον αριθμό 8 εδάφ. α’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ (της λήψης υπόψη "πραγμάτων" που δεν προτάθηκαν) και στους ισχυρισμούς αυτούς υπάγεται και η πιο πάνω ένσταση συνυπαιτιότητας (άρθρ. 300 ΑΚ) στην πρόκληση τροχαίου ατυχήματος, σε περίπτωση αξίωσης αποζημιώσεως κ.λπ.

από αυτό, που, αν ληφθεί υπόψη χωρίς να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις υποβολής του, ιδρύεται ο προαναφερόμενος λόγος αναίρεσης, αφού από τις διατάξεις των άρθρων 522 και 535 παρ. 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι το Εφετείο, και όταν εξαφανίζει την εκκαλούμενη απόφαση και κρατεί την υπόθεση, δικάζει κατ’ ουσίαν τη διαφορά, στο πλαίσιο όμως του μεταβιβαστικού αποτελέσματος, μόνο ως προς τα κεφάλαια που έχουν προσβληθεί με την έφεση.

Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση, κατ’ άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, των σχετικών διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα εξής: Το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την πληττόμενη 2.255/2010 απόφασή του, συνεκδίκασε, κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 666, 667 και 670 έως 676 (681Α) ΚΠολΔ, όπως ίσχυαν τότε, α) την από 26-11-2009 έφεση της ενάγουσας Ά. (Α.) Χ. (μη διαδίκου στην παρούσα αναιρετική δίκη) και β) την από 25-8-2010 έφεση του, επίσης, ενάγοντος, τώρα αναιρεσείοντος "ΙΚΑ - ΕΤΑΜ" και ήδη "ΕΦΚΑ", κατά των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων, που στρέφονταν (και οι δύο) κατά της 32.759/2009 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία είχαν απορριφθεί, ως ουσιαστικά αβάσιμες, οι ένδικες, από 21-12-2007 και 5-1-2009, αντίστοιχα, αγωγές τους, με την αιτιολογία ότι αποκλειστικά υπαίτια του αναφερόμενου τροχαίου ατυχήματος και, συνακόλουθα, του τραυματισμού της που προκλήθηκε απ’ αυτό ήταν η ίδια η παθούσα - ενάγουσα (πεζή) της πρώτης αγωγής, χωρίς, βέβαια, ύστερα απ’ αυτά, να ερευνηθεί η ένσταση των εναγομένων - αναιρεσιβλήτων για συνυπαιτιότητα της παθούσας.

Με τις εν λόγω εφέσεις διατυπώθηκαν παράπονα κατά της κρίσης αυτής του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου για εσφαλμένη εκτίμηση των αποδείξεων, αναφορικά με τις συνθήκες του ατυχήματος και την υπαιτιότητα των προσώπων που είχαν εμπλοκή σε αυτό, ήτοι της παθούσας πεζής και του οδηγού του αυτοκινήτου που την παρέσυρε - πρώτου αναιρεσιβλήτου.

Το Εφετείο, με την απόφασή του, δέχθηκε, ως ουσιαστικά βάσιμες, και τις δύο εφέσεις, αφού έκρινε ότι η παθούσα Ά. Χ. και ο πρώτος αναιρεσίβλητος είναι συνυπαίτιοι για την πρόκληση του ατυχήματος, κατά ποσοστό 50% ο καθένας τους, κατά παραδοχή, όπως, κατά λέξη, αναγράφεται στην απόφαση, "των σχετικών περί συνυπαιτιότητας ενστάσεων των εναγομένων", εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, κράτησε και δίκασε κατ’ ουσίαν τις δύο πιο πάνω αγωγές και τις δέχθηκε, κατά ένα μέρος, ως ουσιαστικά βάσιμες.

Ειδικότερα, κατά το μέρος που ενδιαφέρει στην παρούσα δίκη, δέχθηκε την κύρια αγωγή του αναιρεσείοντος (που υποκαθίσταται από το νόμο κατά το ποσό των ασφαλιστικών παροχών που κατέβαλε στην ασφαλισμένη του παθούσα στην αξίωση της τελευταίας έναντι του ζημιώσαντος) κατά το ποσό των 664,035 ευρώ, δηλαδή κατά το μισό του αιτούμενου με την αγωγή του ποσού των 1.328,07 ευρώ που είχε καταβάλει για τις αναφερόμενες ασφαλιστικές παροχές στην ασφαλισμένη του - παθούσα Ά.

Χ., με βάση και το ποσοστό συνυπαιτιότητάς της που είχε δεχθεί προηγουμένως, και υποχρέωσε τους αναιρεσιβλήτους να του το καταβάλουν, εις ολόκληρο, με τον νόμιμο τόκο. Από την επισκόπηση, όμως, των, από 30-9-2010 (τεσσάρων τον αριθμό), προτάσεων των αναιρεσιβλήτων ενώπιον του Εφετείου προκύπτει ότι αυτοί δεν επανέφεραν προς κρίση την ένσταση συνυπαιτιότητας της παθούσας Ά.

Χ. που είχαν προτείνει στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο. Απλώς με αυτές αναφέρονται, γενικά και αόριστα, στις προτάσεις τους που είχαν υποβάλει ενώπιον του πρωτόδικου δικαστηρίου, τις οποίες ούτε καν ενσωματώνουν στις εφετειακές, και εκθέτουν ότι τις προσκομίζουν. Η γενική, όμως, αυτή αναφορά δεν αρκεί, καθόσον για να είναι παραδεκτή η επαναφορά ισχυρισμών, ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, πρέπει να επανυποβάλλονται με σύντομη περίληψη, αλλά κατά τρόπο σαφή και ορισμένο και, συγκεκριμένα, με αναφορά στις σελίδες των προτάσεων της προηγούμενης συζήτησης, όπως ορίζει και το άρθρ. 240 ΚΠολΔ, σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν στην αρχή της παρούσας.

Με τον τρόπο αυτόν δεν επαναφέρθηκε νόμιμα προς κρίση η ένσταση συνυπαιτιότητας της παθούσας, σε σχέση με την έφεση του αναιρεσείοντος, όπως ήταν απαραίτητο, δεδομένου ότι οι αγωγές δεν απορρίφθηκαν, όπως έχει προαναφερθεί, κατά παραδοχή του αυτοτελούς ισχυρισμού (ένστασης) των εναγομένων-αναιρεσιβλήτων για συνυπαιτιότητα της παθούσας, οπότε, πράγματι, δεν θα υπήρχε ανάγκη επαναφοράς της εν λόγω ένστασης (ΑΠ 979/2003).

Κατόπιν τούτου, το Εφετείο που δέχθηκε ανύπαρκτη ένσταση των αναιρεσιβλήτων κατά του αναιρεσείοντος, υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθμό 8 εδάφ. α’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ (βλ. και ΑΠ 917/2009, ΑΠ 1352/2008). Κατά συνέπεια, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλονται οι αιτιάσεις αυτές, είναι βάσιμος.

Μετά από αυτά, αφού η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης γίνει δεκτή, κατά παραδοχή, ως βάσιμου, του μοναδικού λόγου της, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το κεφάλαιό της που προεκτέθηκε και κατά το μέρος που αναφέρεται στους διαδίκους της παρούσας αναιρετικής δίκης και, ακολούθως, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το αναιρούμενο κεφάλαιό της, στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τέλος, οι αναιρεσίβλητοι που νικήθηκαν πρέπει να καταδικαστούν στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρ. 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), μειωμένων, όμως, κατά τα άρθρα 62 παρ. 3 περ. Θ ν. 4387/2016 (όπως η παράγραφος αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρ. 31 ν. 4445/2016) και 22 παρ. 1 ν.3693/1957 (που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αριθμ. 18 ΕισΝΚΠολΔ), σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 5 παρ. 12 ν. 1738/1987 και αριθμ. 2 της 134423 οικ/8-12-1992 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ 11/Β/20-1-1993), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2255/2010 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως προς το κεφάλαιο που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας και ως προς τους διαδίκους της προκείμενης δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο κεφάλαιό της, για περαιτέρω εκδίκαση στο Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, πλην αυτών που εξέδωσαν την παραπάνω απόφαση.

Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Νοεμβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Νοεμβρίου 2017.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ