1952/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1952 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1952/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανωνύμου εταιρίας με την επωνυμία "BIOCHEM Α. ΑΕ-Tεχνολογία Νερού και Ενέργειας" και το διακριτικό τίτλο, "ΒIOCHEM Α. ΑΕ", που εκπροσωπείται νόμιμα η οποία προήλθε εκ μετατροπής της ενταύθα εδρεύουσας εταιρίας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "BIOCHEM ΕΠΕ" η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Αντώνιο Κουδρόγλου, με δήλωση του αρθ. 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Συνεταιρισμού περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "Αστικός παραθεριστικός Οικοδομικός συνεταιρισμός Ιατρών Συν. ΠΕ", που εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Κωτσογιάννη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-3-1997 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1449/1999 μη οριστική, 3536/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 449/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 28-11-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος, ανέγνωσε την από 31-10-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Εισάγεται αίτηση προς αναίρεση απόφασης δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, η οποία έκρινε για απαιτήσεις της αναιρεσείουσας-ενάγουσας (εργοληπτρίας), κατά του ήδη αναιρεσιβλήτου συνεταιρισμού, τις οποίες η ενάγουσα στηρίζει σε σύμβαση έργου, που είχε συναφθεί μεταξύ των διαδίκων.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ως τοιαύτη παράβαση νοείται, τόσο η ψευδής ερμηνεία, όσο και η εσφαλμένη εφαρμογή του, δηλαδή η εσφαλμένη υπαγωγή πραγματικών περιστατικών σε μη εφαρμοστέο κανόνα (Ολ. ΑΠ 7/2006, ΑΠ 704/2008). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 455 ΑΚ, ο δανειστής μπορεί με σύμβαση να μεταβιβάσει σε άλλον την απαίτησή του χωρίς τη συναίνεση του οφειλέτη (εκχώρηση).

Στα άρθρα 460, 461 και 462 ΑΚ ορίζεται, πως ο εκδοχέας δεν αποκτά δικαίωμα• απέναντι στον οφειλέτη και στους τρίτους, πριν ο ίδιος ο εκχωρητής αναγγείλει την εκχώρηση στον οφειλέτη, ο οφειλέτης ελευθερώνεται, αν πριν από την αναγγελία, καταβάλει στον εκχωρητή το χρέος ή συνομολογήσει με αυτόν σύμβαση άφεσης (βλ.

και ΑΠ 501/2003). Ακόμη, ο οφειλέτης έχει προς τον εκδοχέα τις ίδιες υποχρεώσεις, που έχει προς τον εκχωρητή. Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και, ιδίως, αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. (βλ.

και ΑΠ 1821/2008). Δεν έχει εφαρμογή, όμως, ο πιο πάνω λόγος, όταν υφίστανται ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και, ειδικότερα, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί απ' αυτές, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται σαφώς (Ολ. ΑΠ 1/1999, ΑΠ 229/2009, ΑΠ 1300/2008).

Στην ερευνόμενη περίπτωση, η προσβαλλόμενη απόφαση, δέχτηκε τα ακόλουθα: "Με την από 17-7-1987 σύμβαση έργου που καταρτίστηκε εγγράφως μεταξύ των διαδίκων στην Αθήνα και κατόπιν σχετικής αποφάσεως του Δ.Σ. του εναγομένου ... αυτός (εκκαλών συνεταιρισμός) ανέθεσε στην εφεσίβλητη εταιρεία την εκτέλεση του έργου "κατασκευή δικτύου αποχέτευσης ακαθάρτων, με εγκατάσταση μονάδας βιολογικού καθαρισμού και δικτύου διάθεσης καθαρών", στον οικισμό του, που βρίσκεται στη θέση "Κοκκίνη" της Κοινότητας Μαρμαρίου Ευβοίας, σύμφωνα με τους όρους που περιλαμβάνονται στην ως άνω σύμβαση και τα παραρτήματα της και αντί αμοιβής τη συμφωνημένη για κάθε εργασία τιμή ...

Μετά την αποπεράτωση του έργου και την προσωρινή παραλαβή αυτού, η εφεσίβλητη υπέβαλε στον εκκαλούντα τον από 21-11-1989 τελικό λογαριασμό του έργου, τον οποίο ενέκρινε ο επιβλέπων μηχανικός, που έχει ως ακολούθως ... Υπόλοιπο 5.341.405 δραχμές. Εκτός, όμως, από το ποσό αυτό ο εκκαλών συνεταιρισμός έπρεπε να επιστρέψει στην εφεσίβλητη και τις κρατήσεις 10% επί των επιμέρους πληρωμών, ποσού 10.294.845 δραχμών ή 30.212,31 ευρώ, που αφορούσαν πρόσθετη εγγύηση καλής εκτέλεσης του έργου, εφόσον αυτό εγκρίθηκε και παραλήφθηκε από τον εκκαλούντα και είχε εγκριθεί και η επιστροφή του από τον επιβλέποντα μηχανικό.

Επίσης, επιπλέον του ποσού τούτου ο εκκαλών συνεταιρισμός όφειλε στην εφεσίβλητη και το ποσό του 1.200.000 δραχμών άλλως 3.521,64 ευρώ, το οποίο της είχε παρακρατήσει από τις επί μέρους πιστοποιήσεις, ως ρήτρα καθυστέρησης. Εφόσον, όμως και κατόπιν της προσωρινής παραλαβής του έργου κρίθηκε ότι αυτό [έργο] είχε περαιωθεί εμπρόθεσμα, όφειλε να της το επιστρέψει και έτσι το συνολικό οφειλόμενο σ' αυτήν ποσό ανήλθε σε ....16.836.250 δραχμές ή 49.409,39 ευρώ.

Από το ποσό αυτό, ο εκκαλών της κατέβαλε 10.000.000 δραχμές και έτσι το υπόλοιπο οφειλόμενο ποσό από την εκτέλεση του πρώτου έργου ανέρχεται σε 6.836.250 δραχμές ή 20.062,36 ευρώ ... Περαιτέρω, η εφεσίβλητη ισχυρίσθηκε με την αγωγή της, ότι ο εκκαλών, από το έργο αυτό της οφείλει και το ποσό των 4.643.595 δραχμών, διότι από τις αναγραφόμενες στον τελικό λογαριασμό καταβολές αυτού (εκκαλούντος], το ποσό αυτό έγινε συμψηφιστικά με ισόποσης αξίας μπετόν, το οποίο ανέλαβε ο ίδιος να της παραδώσει κατά τη διάρκεια των εργασιών και το οποίο τελικά δεν της παρέδωσε από υπαιτιότητά του, διότι, όπως της δήλωσε, η εταιρεία, από την οποία με δική του επιλογή και ευθύνη το είχε παραγγείλει, είχε πτωχεύσει, με συνέπεια την ίδια αυτή ποσότητα μπετόν να την πληρώσει αυτή (εφεσίβλητη) στον εκκαλούντα, διότι η αξία της θεωρήθηκε καταβολή προς αυτήν, αναγκασθείσα να την αγοράσει και να την πληρώσει πάλι για τις ανάγκες του έργου, από την εταιρεία ....

για την οποία εκδόθηκαν τα με αριθμούς 402,403,424,461,492,001 και 019 τιμολόγια εκδόσεως της εταιρείας αυτής, στο όνομά της, αξίας 4.643.595 δραχμών και τέλος ότι κατά την τελική εκκαθάριση του έργου ο εκκαλών αναγνώρισε ότι της οφείλει το ποσό αυτό και συμφωνήθηκε να της το καταβάλει με τις υπόλοιπες απαιτήσεις της, κατά τη διενέργεια των εργασιών του δευτέρου έργου που στη συνέχεια ανέλαβε να εκτελέσει η εφεσίβλητη, όπως θα αναφερθεί πιο κάτω.

Όμως, όπως προέκυψε, ο ως άνω ισχυρισμός της εφεσίβλητης δεν είναι βάσιμος. Ειδικότερα, προέκυψε, ότι ο εκκαλών κατά τη διάρκεια του έργου, προμηθευόταν υλικά, η αξία των οποίων όμως κατά την συμφωνία τους, βάρυνε την εφεσίβλητη - εργολάβο, τα οποία και της παρέδιδε για τις ανάγκες του έργου, η δε αξία των υλικών αυτών αναγραφόταν στους λογαριασμούς ως καταβολές εκ μέρους του εκκαλούντος συνεταιρισμού προς την εφεσίβλητη.

Έτσι η τελευταία είχε προβεί για λογαριασμό του εκκαλούντος, στην προαγορά 1.500 κ.μ. έτοιμου σκυροδέματος από την εταιρεία .... αξίας 11.448.000 δραχμών, ποσό το οποίο είχε καταβάλει αυτός (εκκαλών), πλην όμως, η ως άνω εταιρεία .... παρέδωσε στην εφεσίβλητη μόνο 795,5 κ.μ. σκυροδέματος, αρνούμενη να παραδώσει την λοιπή ποσότητα των 704,5 κ.μ.

αξίας 5.376.744 δραχμών. Για το λόγο αυτό η εφεσίβλητη -εργολάβος πράγματι προμηθεύτηκε με δική της δαπάνη σκυρόδεμα από άλλη εταιρεία, ποσού 4.643.595 δραχμών. Όμως, με την από 14-12-1989 επιστολή της που απέστειλε προς τον εκκαλούντα, προς τακτοποίηση της εμφανιζόμενης εκκρεμότητας, δέχθηκε όπως το ποσό των 5.376.744 δραχμών που όφειλε η εταιρεία πώλησης σκυροδέματος, θεωρηθεί επιστρεφόμενο από την πωλήτρια του μπετόν εταιρεία προς αυτόν (εκκαλούντα) και εισπραχθέν από την ίδια (εφεσίβλητη) έναντι της οφειλής του εκκαλούντος προς αυτήν, ζητούσε δε τη συνδρομή του τελευταίου κατά τη διαδικασία ικανοποίησης της απαιτήσεως της εφεσίβλητης κατά της πωλήτριας εταιρείας ....

Ενόψει των παραπάνω και λαμβανομένου υπόψη και ότι την σχετική παραγγελία του σκυροδέματος έκανε η εφεσίβλητη .... αλλά και ότι ανέλαβε την υποχρέωση να επιδιώξει η ίδια την είσπραξη του οφειλόμενου από την πωλήτρια του σκυροδέματος εταιρεία ποσού, δεχόμενη αυτό να θεωρηθεί ως εισπραχθέν από την ίδια, δεν δικαιούται να απαιτήσει το ποσό αυτό από τον εκκαλούντα συνεταιρισμό.

Περαιτέρω, δεν αποδείχθηκε κατά την κρίση του δικαστηρίου και το απ' αυτήν υποστηριζόμενο, ότι δηλαδή ο εκκαλών αναγνώρισε κατά την τελική εκκαθάριση του έργου ότι οφείλει και το παραπάνω ποσό των 4.643.595 δραχμών στην εφεσίβλητη. Επομένως, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλούμενη απόφασή του δέχθηκε ότι ο εκκαλών οφείλει να καταβάλει στην εφεσίβλητη το ως άνω ποσό το οποίο και της επεδίκασε, εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις και είναι βάσιμος στην ουσία του ο σχετικός όγδοος λόγος της έφεσης....

Σύμφωνα με τις πιο πάνω παραδοχές της, η πληττόμενη απόφαση, έχει επαρκή, σαφή και μηδόλως αντιφατική αιτιολογία, η οποία στηρίζει πλήρως το διατακτικό της. Η αναιρεσείουσα, με τον πρώτο λόγο της αναίρεσής της προβάλλει, ότι, υπάρχει παραβίαση των προπαρατεθεισών διατάξεων και ελλιπής αιτιολογία, διότι:

α) "ποιος από τους περισσότερους τρόπους απόσβεσης των ενοχών ... συναντάται εν προκειμένω ... δεν αιτιολόγησε, γιατί θεωρήθηκε, ότι πληρούνται οι κάθε φορά τασσόμενες προϋποθέσεις ...", ακόμη δε πως ".. το πιο πιθανό είναι να θεώρησε σιωπηρώς ότι υπήρξε εκχώρηση της απαιτήσεως του αντιδίκου έναντι της "Κ. Π.

Χ Γ. Ο.Ε." ...". 'Όμως: 1) οι ουσιαστικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας δεν είναι, ούτε ελλιπείς ούτε αντιφατικές. 2) άλλωστε, μόνον τι αποδείχτηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται με πληρότητα και σαφήνεια και όχι γιατί αποδείχτηκε, πώς αποδείχτηκε, και με βάση ποιό συγκεκριμένο τρόπο, ήχθη το Εφετείο, στο αποδεικτικό του πόρισμα (σχ.

ΑΠ 1852/2007, ΑΠ 2068/2007). 3) αρκεί δε, όταν υπάρχει και γίνεται δεκτός ισχυρισμός απόσβεσης ενοχής, να αναφέρεται το ποσό που απέσβεσε την ενοχή, και ο τρόπος καταβολής του ή η συμφωνία, που οδήγησε στην απόσβεση (βλ. σχετ. για την καταβολή ΑΠ 318/2010, ΑΠ 2081/2009), πράγμα που συνέβη εν προκειμένω με την συμφωνία που το Εφετείο δέχθηκε, ότι υπήρξε μεταξύ των διαδίκων για το επίμαχο ποσό των 4.643.595 δραχμών.

Κατά ταύτα, το Εφετείο ορθώς έκρινε εν προκειμένω και δεν υπήρξε παραβίαση των πιο πάνω διατάξεων. Άρα, ο πρώτος λόγος της αναίρεσης (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ) με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, προβάλλεται αβασίμως.

ΙΙΙ. Περαιτέρω, με επίκληση του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ. προβάλλεται η παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 421 και 455 ΑΚ, αφού το Εφετείο δεν διευκρίνισε (όπως εκτιμάται το περιεχόμενο του δεύτερου λόγου της αναίρεσης) στο ίδιο ως άνω θέμα (που αφορά το ποσό των 4.643.595 δραχμών), αν "η εκχώρηση έγινε αντί καταβολής ή χάριν καταβολής ..", ενώ, ταυτόχρονα, χωρίς αιτιολογία, δέχτηκε, κατά παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 440, 441 και 442 ΑΚ συμψηφισμό "...αξιώσεως του αντιδίκου προς εμένα με δική μου ισόποση αξίωση έναντι αυτού ...". Αυτά όμως δεν είναι βάσιμα, ενόψει του ότι - όπως προεξετέθη - στο Εφετείο ρητώς δέχθηκε ως αποδεδειγμένο, ότι επί του συγκεκριμένου ζητήματος υπήρξε συμφωνία μεταξύ των διαδίκων.

Συνεπώς και ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, είναι αβάσιμος. Μετά ταύτα, πρέπει ν' απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του καταβληθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρ. 12 παρ. 2 Ν. 4055/2012) και να επιβληθεί η δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου σε βάρος της αναιρεσείουσας (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 28-11-2012 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "BIOCHEM Α. ΑΕ-Tεχνολογία Νερού και Ενέργειας" προς αναίρεση της 449/2010 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Επιβάλλει σε βάρος της αναιρεσείουσας τη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου από δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Οκτωβρίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ