Supreme Court annuls appeal court decision for misreading contract clause regarding direct lease obligation.

Απόφαση 1951 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1951/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1. ..., 2. ... και 3. ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χρήστο Τζήμα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Κυριακόπουλο ο οποίος ανακάλεσε την από 20-2-2009 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-10-2000 αγωγή των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 32842/2001 του ίδιου Δικαστηρίου, 1110/2003 μη οριστική και 664/2007 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 6-9-2007 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 17-2-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της απόφασης κατά παραδοχή του τετάρτου λόγου και την απόρριψη των λοιπών λόγων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, ο από το άρθρο 559 αρ.20 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας παραμόρφωσε το περιεχόμενο αποδεικτικού, κατά την έννοια των άρθρων 339 και 432 ΚΠολΔ, εγγράφου, δηλαδή υπέπεσε σε λάθος ως προς την ανάγνωση του κειμένου του εγγράφου με το να αποδώσει σ`αυτό περιεχόμενο καταδήλως διαφορετικό από το αληθινό, στη συνέχεια δε κατέληξε, στηριζόμενο σ`αυτό και μόνον ή κυρίως σ`αυτό, σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα πόρισμα ως προς τους πραγματικούς ισχυρισμούς που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Παραμόρφωση, επίσης, υπάρχει και στην περίπτωση κατά την οποία γίνονται δεκτά γεγονότα που δεν περιέχονται στο έγγραφο, όπως, π.χ όταν γίνεται δεκτό από το δικαστήριο της ουσίας, ότι σε ορισμένο έγγραφο περιέχεται συγκεκριμένος κατά περιεχόμενο όρος, ο οποίος όμως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την αγωγή των αναιρεσειουσών με την οποία αυτές, επικαλούμενες παραβίαση της αναληφθείσας από τον αναιρεσίβλητο συμβατικής υποχρεώσεώς του, απορρέουσας από την από 11-12-1998 συμφωνία (δήλωσή του) με αυτές, ζήτησαν την κατάπτωση της συμφωνηθείσας για την περίπτωση αυτή ποινικής ρήτρας.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα περί της ουσιαστικής αβασιμότητας της αγωγής, δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα περιστατικά: Οι ενάγουσες (ήδη αναιρεσείουσες) ..., ... και ..., είναι μέτοχοι της εδρεύουσας στην ... ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε.- Βιομηχανία Λιπαντικών και Υγραερίων" (εφεξής "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε."), με αντικείμενο την εισαγωγή, εξαγωγή, επεξεργασία, διακίνηση και εμπορία λιπαντικών και υγραερίων όλων των τύπων.

Παράλληλα, οι ίδιες είναι μέτοχοι και μιας άλλης ανώνυμης εταιρίας που εδρεύει επίσης στην ..., συμφερόντων και αυτή της οικογενείας τους, (συμπεριλαμβανομένου δηλαδή και του ...), με την επωνυμία "ΕΒΡΟΙΛ Α.Ε.Β.Ε.Πετρέλαια" (εφεξής "ΕΒΡΟΙΛ Α.Ε.Β.Ε"), η οποία προϋπήρχε της συστάσεως της "ΕΒΡΟΙΛ Α.Ε." και έχει ως αντικείμενο την εμπορία πετρελαιοειδών προϊόντων, είναι δε και αυτή μέτοχος της "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε.".

Η τελευταία εταιρία είναι κυρία ενός αγροτεμαχίου, που βρίσκεται στην "παραλία ..." ..., εκτάσεως 9.634,70 τετρ. μέτρων, επί του οποίου υπάρχουν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, δεξαμενές υγρών καυσίμων, σωλήνωσεις υγρών καυσίμων κ.λ.π. Το ακίνητο αυτό (επίδικο) η "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε." το εκμίσθωσε στην "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε.Β.Ε." με το από 27-8-1997 ιδιωτικό συμφωνητικό επί μία οκταετία, για την εξυπηρέτηση της εμπορικής δραστηριότητας της μισθώτριας, αντί ετησίου μισθώματος 75.000 δραχμών........

Ο εναγόμενος (ήδη αναιρεσίβλητος) ..., ήταν πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της εδρεύουσας στη ... ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΒΙΑΚΕΛ Α. Ε." και με αντικείμενο την εμπορία και εμφιάλωση υγραερίων. Τον Νοέμβριο του 1998 αυτός, ατομικά και ως νόμιμος εκπρόσωπος της παραπάνω εταιρίας, συμφώνησε με τα φυσικά πρόσωπα της οικογένειας ..., που αποτελούσαν και τους αποκλειστικούς μετόχους και νομίμους εκπροσώπους των παραπάνω εταιριών ("ΕΒΡΟΪΛ Α.

Ε." και "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε.Β.Ε."), να αγοράσει μετοχές της εταιρίας "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε", ώστε, με την παράλληλη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της, να αποκτήσει, με την αγορά των μετοχών αυτών (του αυξητικού δηλαδή κεφαλαίου της), την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου της εν λόγω εταιρίας και να του ανατεθεί η διοίκηση αυτής, με την εκλογή του ως προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της, όπως και έγινε στη συνέχεια.

Προς τούτο υπογράφηκαν τα με αριθμ. ... και .... συμβόλαια του Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Δημητρίου Σαργιώτη. Η μεταβίβαση των μετοχών της "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε." στον εναγόμενο και η προαναφερόμενη συμφωνία έλαβαν χώρα συνεπεία των σοβαρών οικονομικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε την περίοδο εκείνη η εταιρία "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε." Για την ολοκλήρωση όλων των παραπάνω συμφωνηθέντων υπογράφηκε αυθημερόν στη Θεσσαλονίκη, όπως συνομολογεί και ο εναγόμενος, η από 11-12-1998 δήλωσή του προς τις εταιρίες "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε.Β.Ε.", "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε." και προς τις ενάγουσες.

Στη συνέχεια το Εφετείο, αφού αναφέρει το περιεχόμενο των κρίσιμων όρων της ανωτέρω δήλωσης, δέχθηκε ότι με τους υπό στοιχείο Α και Γ όρους ο αναιρεσίβλητος δηλώνει ότι έχει λάβει γνώση του προαναφερόμενου από 28-7-1997 μισθωτηρίου μεταξύ της "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε." και της "ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε.Β.Ε." και ότι αναλαμβάνει την υποχρέωση να τηρήσει τους όρους του συμφωνητικού αυτού καθ' όλο το χρονικό διάστημα της μίσθωσης, μέχρι τη λήξη του μισθωτικού χρόνου, αλλά και να δεχθεί με τους ίδιους όρους της μίσθωσης, την παράταση του μισθωτικού χρόνου που αναφέρεται στο μισθωτήριο μέχρι συμπληρώσεως εικοσαετίας από την έναρξή της.

Περαιτέρω, αναφορικά με τον υπό στοιχείο Δ όρο, που αποτελεί και το αντικείμενο του αναιρετικού ελέγχου, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Στον υπό στοιχείο Δ' όρο, που κατά τις ενάγουσες αποτελεί τον πλέον ουσιώδη της επίδικης δήλωσης (συμφωνίας) και επί του οποίου στηρίζουν το αγωγικό τους δικαίωμα, αναφέρεται επί λέξει ότι "Αν για οποιονδήποτε λόγο η ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε.Β.Ε., οποτεδήποτε εφεξής θελήσει να διακόψει τη μισθωτική μετά της ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε.

σχέση, οι συμβαλλόμενοι αναλαμβάνουν την υποχρέωση, ως μέτοχοι της τελευταίας εταιρίας, να ζητήσουν από το Διοικητικό Συμβούλιο αυτής να συμφωνήσει στη σύσταση συμβάσεως χρησιδανείου διάρκειας 20 ετών, με οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο προτείνουν οι υπόλοιποι μέτοχοι της ΕΒΡΟΪΛ Α.Ε., που θα αφορά την χρήση χωρίς αντάλλαγμα του περιγραφομένου οικοπέδου εμβαδού 9.634,70 τ.μ.......Τέλος, με τον υπό στοιχείο Ε' όρο της ίδιας δήλωσης ο εναγόμενος ατομικά και η εκπροσωπούμενη απ' αυτόν εταιρία ("ΕΒΡΟΙΛ Α.Ε,") αναλαμβάνουν την υποχρέωση, να καταβάλουν εφάπαξ και ο καθένας απ' αυτούς ξεχωριστά, σε κάθε μία των εναγουσών, το ποσό των 100.000.000 δραχμών ως ποινική ρήτρα και αναπόδεικτη αποζημίωση τους, αναγνωρίζοντας ρητά και ανεπιφύλακτα ότι η για οποιονδήποτε λόγο υπαναχώρησή τους από την προαναφερόμενη συμφωνία, θα επιφέρει σ' αυτές ισόποση ζημία.

Περαιτέρω, συνεχίζει το Εφετείο, αποδείχθηκε ότι η μισθώτρια του επίδικου ακινήτου "ΕΒΡΟΙΛ Α.Ε.Β.Ε.", έχοντας το δικαίωμα υπεκμίθωσης, γεγονός που δεν αμφισβητείται, προέβη με το από 29-5-1999 ιδιωτικό συμφωνητικό στην υπεκμίσθωση τούτου προς την εδρεύουσα στον Πειραιά, ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "ΑΙΓΑΙΟΝ ΟΙΛ Α.Ε.", με διάρκεια της μίσθωσης έως 26-8-2005 και με μηνιαίο μίσθωμα 200.000 δραχμών, ετησίως αναπροσαρμοζόμενο.

Οι ενάγουσες ισχυρίζονται με την κρινόμενη αγωγή τους ότι ο εναγόμενος παρέβη τον υπό στοιχείο Δ' όρο της ανωτέρω δήλωσης (της επίδικης, δηλαδή, συμφωνίας), διότι, αυτός, με την ιδιότητα του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της Α.Ε. ΕΒΡΟΙΛ, δεν συνεκάλεσε το Διοικητικό Συμβούλιο αυτής, ώστε να ληφθεί απόφαση από αυτό και να συναφθεί σύμβαση μίσθωσης απ' ευθείας μεταξύ της "ΕΒΡΟΙΛ Α.Ε." και της "ΑΙΓΑΙΟΝ ΟΙΛ ΑΕ." και μάλιστα παρά την αποσταλείσα από 20-6-1999 και επιδοθείσα σ' αυτόν την 1-7-1999 εξώδικη δήλωσή τους, με την οποία τον καλούσαν εντός προθεσμίας πέντε ημερών να εκπληρώσει την ανωτέρω υποχρέωσή του.... .

Όμως, όπως σαφώς συνάγεται από τον ως άνω υπό στοιχείο Δ' της επίδικης συμφωνίας όρο, χωρίς να απαιτείται προσφυγή στις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, ο εναγόμενος είχε υποχρέωση να συναινέσει στη σύναψη χρησιδανείου, ή, κατά την εκδοχή των εναγουσών, μίσθωσης, μεταξύ, πάντως, και τούτο είναι το κρίσιμο σημείο, της εταιρείας "ΕΒΡΟΙΛ ΑΕΒΕ" και οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου υποδείκνυαν οι υπόλοιποι μέτοχοι της ΕΒΡΟΙΛ ΑΕ δηλαδή οι ενάγουσες.

Σε καμιά περίπτωση δεν είχε υποχρέωση η ΕΒΡΟΙΛ ΑΕ και συνακόλουθα ο εκκαλών με τις παραπάνω ιδιότητές του να προβεί στην απευθείας μίσθωση του ακινήτου προς την ΑΙΓΑΙΟΝ ΑΕ, διότι δεσμευόταν από τον παραπάνω υπό στοιχείο Δ όρο, με τον οποίο μόνον μεταξύ της Α.Ε.Β.Ε ΕΒΡΟΙΛ και τρίτης εταιρείας, μπορούσε να συναφθεί είτε χρησιδάνειο, είτε μίσθωση είτε υπομίσθωση.

Με βάση, τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, κρίναν ότι ο αναιρεσίβλητος δεν παραβίασε την κύρια συμβατική του υποχρέωση που θα είχε ως συνέπεια την κατάπτωση της συμφωνηθείσας ποινικής ρήτρας, απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την αγωγή των αναιρεσειουσών. Προκειμένου να αχθεί στο ανωτέρω επιζήμιο για τις αναιρεσείουσες πόρισμα, στηρίχθηκε αποκλειστικά στο ανωτέρω από 11-12-1998 ιδιωτικό συμφωνητικό και ειδικότερα στον υπό στοιχείο Δ όρο αυτού, το περιεχόμενο του οποίου όμως παραμόρφωσε, αποδίδοντας σ' αυτό περιεχόμενο καταδήλως διαφορετικό από το αληθινό.

Δηλαδή, με το να κρίνει, χωρίς να διαγνώσει σχετικώς ασάφεια, ότι περιεχόταν στον επίμαχο αυτόν όρο, υποχρέωση του αναιρεσιβλήτου να συναινέσει στη σύναψη σύμβασης χρησιδανείου ή μίσθωσης μεταξύ της εταιρείας ΕΒΡΟΙΛ ΑΒΕΕ και οποιουδήποτε φυσικού ή νομικού προσώπου υποδείκνυαν οι υπόλοιποι μέτοχοι της ΕΒΡΟΙΛ ΑΕ, υποχρέωση η οποία ουδόλως περιέχεται στο ανωτέρω συμφωνητικό, εσφαλμένα ανέγνωσε το έγγραφο αυτό.

Επομένως ο τέταρτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο όμως από δικαστές άλλους από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), ενώ παρέλκει πλέον η έρευνα των λοιπών λόγων της αίτησης αναίρεσης. Τέλος ο αναιρεσίβλητος πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), που κατέθεσαν έγγραφες προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 664/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από δικαστές άλλους από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 24 Ιουνίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 3 Αυγούστου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ