194/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 194 / 2009 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 194/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Θεμέλη, Ειρήνη Αθανασίου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη και Παναγιώτη Κομνηνάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δευτεροβάθμιας Συνεταιριστικής Οργάνωσης με την επωνυμία "Κοινοπραξία Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων Δήμου Κύρρου", που εδρεύει στο Δήμο ...... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αγγελική Λάλουση.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ......, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Θεμιστοκλή Αχτσιόγλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-3-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Γιαννιτσών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 126/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 1129/2007 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20-1-2008 αίτησή της και με τους από 20-1-2008 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Κομνηνάκης διάβασε την από 18-11-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 3 §§ 1, 2 του Ν.2112/1920, 5 § 3 του Ν.3198/1955 και 288 ΑΚ προκύπτει ότι η ελλιπής από τον εργοδότη καταβολή της αποζημιώσεως που δικαιούται ο μισθωτός σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου αυτού δεν συνεπάγεται την ακυρότητα της καταγγελίας εάν είναι δικαιολογημένη κατά την καλή πίστη, όπως όταν οφείλεται σε συγγνωστή πλάνη του εργοδότη ως προς την έκταση των τακτικών αποδοχών του μισθωτού, βάσει των οποίων καθορίζεται το ύψος της αποζημίωσης.

Ο περί συγγνωστής πλάνης πραγματικός ισχυρισμός θεμελιώνει ένσταση του εργοδότη κατά της αγωγής του μισθωτού με την οποία διώκεται η αναγνώριση της ακυρότητας της καταγγελίας εξαιτίας καταβολής ελλιπούς αποζημιώσεως. Εξάλλου, ο από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης δεν στοιχειοθετείται, αν το δικαστήριο που δίκασε έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό, γιατί η απόρριψη αυτή σημαίνει ότι έχει ληφθεί υπόψη ο ισχυρισμός, ανεξάρτητα αν δεν έγινε δεκτός.

Περαιτέρω, η διάταξη του αριθμού 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ καλύπτει περιπτώσεις δικονομικών απαραδέκτων, οι οποίες μπορεί να καλύπτονται και από τη διάταξη του αριθμού 8. Στην προκείμενη περίπτωση, κατά τη συζήτηση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Γιαννιτσών της αγωγής του αναιρεσιβλήτου κατά την βάση αυτής για επιδίκαση μισθών υπερημερίας λόγω ακυρότητας της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του από την αναιρεσείουσα, ένεκα μη καταβολής της νόμιμης αποζημιώσεως, η αναιρεσείουσα προέβαλε με τις προτάσεις τον ισχυρισμό ότι η μη καταβολή της αποζημίωσης δεν οφείλεται σε κακοβουλία της αλλά σε συγγνωστή πλάνη της, εξαιτίας της οποίας δεν κατέβαλε την αποζημίωση, γιατί πίστευε ότι θα συμψηφιζόταν αυτή με τα χρήματα που της όφειλε ο αναιρεσίβλητος από προκαταβολές μισθών που είχε λάβει από αυτήν, ισχυρισμό που επανέφερε και με λόγο έφεσης στο Εφετείο Θεσσαλονίκης.

Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο που δίκασε, σε σχέση με τον ανωτέρω ισχυρισμό της αναιρεσείουσας διέλαβε σ' αυτήν τα ακόλουθα: "Η εναγομένη, όπως συνομολογεί, δεν προσέφερε στον ενάγοντα την αποζημίωση αυτή, με τον ισχυρισμό ότι είχε κατ' αυτού ληξιπρόθεσμη ανταπαίτηση ποσού 6.427,80 ευρώ, από προκαταβολές μηνιαίων μισθών τις οποίες είχε λάβει.

Την ανταπαίτησή της αυτή πρόβαλε σε συμψηφισμό (άρθρο 440 επ. του ΑΚ) πρωτόδικα (άρθρ. 591 παρ. 1 εδ. γ' του ΚΠολΔ). Η αποζημίωση απολύσεως δεν αποτελεί μεν μισθό και συνεπώς δεν απαγορεύεται ο συμψηφισμός με απαίτησή του (ληξιπρόθεσμη) κατά του εργαζομένου, όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, η εναγομένη, εντελώς αόριστα, επικαλείται την ως άνω ένσταση, εφόσον δεν προσδιορίζει καθόλου τις επιμέρους οφειλές του εργαζομένου (ποια χρονικά διαστήματα αφορούν οι επικαλούμενες προκαταβολές που έλαβε κλπ) και από κανένα πειστικό στοιχείο δεν αποδεικνύεται η ανταπαίτησή της ως ουσιαστικά βάσιμη.

Επομένως, ...το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που απορρίπτοντας έστω και σιωπηρά την ένσταση συμψηφισμού, δέχθηκε ότι η καταγγελία της σύμβαση είναι άκυρη...ορθά το νόμο εφάρμοσε και σωστά εκτίμησε τις αποδείξεις". Έτσι, το Εφετείο έλαβε υπόψη τον ανωτέρω ισχυρισμό της αναιρεσείουσας και τον απέρριψε με την προαναφερόμενη αιτιολογία.

Επομένως, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του αναιρετικού λόγου του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και ο αντίθετος πρώτος λόγος αναιρέσεως, κατά το σχετικό μέρος του, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος του από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με το οποίο (κατ' εκτίμηση) προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο παρά το νόμο απέρριψε ως απαράδεκτο λόγω αοριστίας τον ως άνω ισχυρισμό, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, εφόσον, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των πρωτόδικων προτάσεων της αναιρεσείουσας, δεν προσδιορίζει αυτή καθόλου τις επιμέρους οφειλές του αναιρεσιβλήτου, όπως έκρινε και το Εφετείο και δεν απέρριψε αυτό παρά το νόμο τον άνω ισχυρισμό της ως αόριστο.

Περαιτέρω, πρέπει να απορριφθεί και ο πρόσθετος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που συνέχεται με το κεφάλαιο της προσβαλλόμενης απόφασης περί απορρίψεως του ως άνω ισχυρισμού της αναιρεσείουσας, για τη μη λήψη υπόψη αποδεικτικών μέσων που αυτή επικαλέστηκε και προσκόμισε στην κατ' έφεση δίκη, διότι στηρίζεται στην εσφαλμένη προϋπόθεση ότι το Εφετείο ερεύνησε την ουσιαστική βασιμότητα του προαναφερόμενου ισχυρισμού, ενώ τούτο, όπως ανωτέρω εκτίθεται, τον απέρριψε ως αόριστο.

ΙΙ.- Κατά τη διάταξη του άρθρου 527 του ΚΠολΔ είναι απαράδεκτη η προβολή στην κατ' έφεση δίκη πραγματικών ισχυρισμών που δεν προτάθηκαν στην πρωτόδικη δίκη, εκτός αν 1) προτείνονται από τον εφεσίβλητο, ενάγοντα, εναγόμενο ή εκείνον που είχε παρέμβει, ως υπεράσπιση κατά της έφεσης και δεν μεταβάλλεται κατά τους ισχυρισμούς αυτού η βάση της αγωγής ή της παρέμβασης, ή προτείνονται από εκείνον που παρεμβαίνει με κύρια παρέμβαση για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη ή παρεμβαίνει με πρόσθετη παρέμβαση, θεωρείται όμως αναγκαίος ομόδικος του αρχικού διαδίκου, 2) γεννήθηκαν μετά την τελευταία συζήτηση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, 3) συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 269.Το απαράδεκτο λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα κατωτέρω αναφερόμενα διαδικαστικά έγγραφα, η αναιρεσείουσα είχε προβάλει με την έφεσή της για πρώτη φορά στο Εφετείο την εκ του άρθρου 656 εδ. β' ΑΚ ένσταση περί αφαιρέσεως από τους μισθούς υπερημερίας, που ο αναιρεσίβλητος ζητούσε με την ένδικη αγωγή του, της ωφέλειας που αποκόμισε αυτός από την παροχή της εργασίας του αλλού.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση και με την παραδοχή ότι "εντελώς αόριστα και χωρίς να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 527 ΚΠολΔ ισχυρίζεται για πρώτη φορά με την έφεσή της (η αναιρεσείουσα) ότι ο ενάγων κατά το άνω χρονικό διάστημα της υπερημερίας της (Ιανουάριος- Ιούνιος 2005) απασχολήθηκε αλλού...Γι' αυτό και ο ισχυρισμός της αυτός είναι απορριπτέος".

Έτσι κρίνοντας το Εφετείο δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, της μη λήψης δηλαδή υπόψη του άνω ισχυρισμού που έχει έννομη επίδραση στην έκβαση της δίκης, αφού αυτό ερεύνησε και απέρριψε τον ισχυρισμό αυτό με την προαναφερόμενη αιτιολογία. Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, κατά το σχετικό μέρος του, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Ο ίδιος λόγος αναιρέσεως, κατά το μέρος του με το οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση της παραβάσεως του άρθρου 527 ΚΠολΔ, ως αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 αυτού κατά την απόρριψη του προαναφερόμενου ισχυρισμού είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι η διάταξη που φέρεται ότι παραβιάστηκε (με την απόρριψη του ισχυρισμού ως απαραδέκτου) είναι δικονομική και όχι κανόνας ουσιαστικού δικαίου.

ΙΙΙ.- Κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 262 § 1 ΚΠολΔ, η ένσταση πρέπει να περιλαμβάνει ορισμένη αίτηση και σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν. Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσίβλητος με την ένδικη αγωγή του ζήτησε κατά την κύρια βάση της την επιδίκαση μισθών υπερημερίας λόγω ακυρότητας της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του από την αναιρεσείουσα.

Η τελευταία προέβαλε για πρώτη φορά στο Εφετείο τον ισχυρισμό ότι "ο ενάγων απέκρυψε επιμελώς ότι εργαζόταν κανονικά σε βιομηχανία της περιοχής ...... που έχει το ίδιο αντικείμενο με εκείνο της δικής της επιχείρησης από την απόλυσή του και εφεξής και δεν δικαιούται καταβολής μισθών υπερημερίας". Έτσι, όμως, που είναι διατυπωμένος ο άνω ισχυρισμός, δεν ήταν επιδεκτικός εκτιμήσεως ως ένσταση από το άρθρο 656 εδ.

β' ΑΚ, διότι δεν διαλαμβάνονται σ' αυτόν ποιος ήταν ο εργοδότης του αναιρεσιβλήτου, ποιες ήταν οι αποδοχές του από την εργασία του αυτή και αν τις εισέπραξε, ώστε να κριθεί αν ο αναιρεσίβλητος ωφελήθηκε από την εργασία του αλλού κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα. Επομένως, το Εφετείο, κατά νόμο έκρινε απορριπτέο τον ως άνω ισχυρισμό ως απαράδεκτο ένεκα της αοριστίας του.

Κατ' ακολουθία, είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος, ο αντίθετος, από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, δεύτερος λόγος αναιρέσεως κατά το σχετικό μέρος του. Μετά από αυτά πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 20-1-2008 αίτηση της δευτεροβάθμιας συνεταιριστικής οργάνωσης με την επωνυμία "Κοινοπραξία Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων Δήμου Κύρρου" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1129/2007 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1.200 ) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ