Supreme Court allows appeal against theft conviction due to contradictory reasoning on fraud methods.

Απόφαση 1949 / 2010 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ) Αριθμός 1949/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μιχαήλ Θεοχαρίδη Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Νικόλαο Ζαΐρη, Γεώργιο Αδαμόπουλο, Αικατερίνη Βασιλακοπούλου-Κατσαβριά και Κυριακούλα Γεροστάθη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 15 Οκτωβρίου 2010, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ευτέρπης Κουτζαμάνη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Αικατερίνης Φωτοπούλου, για να δικάσει τις αιτήσεις

των αναιρεσειόντων-κατηγορουμένων: 1)Χ1 και 2)Χ2, κατοίκων ..., που εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αλεξάνδρα Μαύρου-Τσάκου, για αναίρεση των υπ'αριθ.536-537/2010 αποφάσεων του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης με τις ως άνω αποφάσεις του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και οι αναιρεσείοντες-κατηγορούμενοι ζητούν την αναίρεση αυτών, για τους λόγους που αναφέρονται στις από 14 Μαΐου 2010 δύο αιτήσεις τους αναιρέσεως, οι οποίες καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 799/2010.

Αφού άκουσε Την πληρεξούσια δικηγόρο των αναιρεσειόντων, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθούν οι προκείμενες αιτήσεις αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Εισάγονται ενώπιον του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου οι από 14-05-2010 αιτήσεις των Χ1 και Χ2, κατοίκων ..., για αναίρεση της 536-537/ 2010 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, οι οποίες πρέπει να συνεκδικαστούν ως συναφείς.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 386 παρ.1 του ΠΚ, όποιος με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος ή άλλος παράνομο περιουσιακό όφελος βλάπτει ξένη περιουσία, πείθοντας κάποιον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών ή την αθέμιτη απόκρυψη ή παρασιώπηση αληθινών γεγονότων τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και αν η ζημία που προξενήθηκε είναι ιδιαίτερα μεγάλη σε φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών.

Από τη διάταξη αυτή συνάγεται ότι στοιχεία του εγκλήματος της απάτης είναι α) σκοπός του δράστη να περιποιήσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος χωρίς να είναι αναγκαία και η πραγμάτωση του οφέλους αυτού, β) η εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθινών ή η αθέμιτη απόκρυψη ή η παρασιώπηση αληθινών γεγονότων από την οποία παραπλανήθηκε κάποιος σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή γ) βλάβη ξένης περιουσίας, η οποία να τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με την απατηλή συμπεριφορά (παραπλανητική ενέργεια ή παράλειψη) του δράστη και την συνεπεία αυτής πλάνη εκείνου που προέβη στην περιουσιακή διάθεση.

Ειδικότερα, ως προς τον τρόπο τελέσεως της πράξεως αυτής, από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι το έγκλημα τούτο τελείται είτε με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών, είτε με την αθέμιτη απόκρυψη αληθινών γεγονότων ή με την παρασιώπηση αυτών. Η δόλια δηλαδή παραπλάνηση πραγματώνεται με τους τρεις αυτούς υπαλλακτικούς τρόπους που διαφέρουν εννοιολογικά μεταξύ τους και συγκεκριμένα οι δύο πρώτοι δηλαδή η παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών και η αθέμιτη απόκρυψη των αληθινών γεγονότων συνιστούν περιπτώσεις θετικής απατηλής συμπεριφοράς, ενώ η αθέμιτη παρασιώπηση αληθινών γεγονότων πραγματώνεται με παράλειψη ανακοινώσεως στον παθόντα αληθινών γεγονότων, τα οποία είχε υποχρέωση ο δράστης να ανακοινώσει σε αυτόν είτε από το νόμο είτε από σύμβαση είτε από προηγούμενη ενέργεια του (άρθρο 15 ΠΚ).

Έτσι, η παραδοχή των δύο ή και των τριών αυτών υπαλλακτικών τρόπων τέλεσης της απάτης δημιουργεί ασάφεια και αντίφαση που καθιστά αδύνατο τον αναιρετικό έλεγχο, στερεί δε την απόφαση νόμιμης βάσης και έτσι επέρχεται εκ πλαγίου παράβαση της ουσιαστικής ποινικής διάταξης του άρθρου 386 του ΠΚ (ΑΠ 575/ 2009, 826/ 2006).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της προσβαλλόμενης 536-537/ 2010 απόφασής του, το Πενταμελές Εφετείο ..., από τα αποδεικτικά μέσα που κατ' είδος προσδιορίζονται σε αυτήν δέχθηκε ανελέγκτως ότι "Οι κατηγορούμενοι και με την ιδιότητά τους των νομίμων εκπροσώπων των Ανωνύμων Εταιρειών με τις επωνυμίες "ΦΛΑΜΕΝΚΟ ΑΕ" και "ΦΛΑΜΕΝΚΟ ΤΕΧΤΙL Α.Β.Ε.Ε." που εδρεύουν στη ..., και κατά το από 30-5-1994 έως 22-1-1998 χρονικό διάστημα με περισσότερες πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση ενός και του αυτού εγκλήματος με σκοπό να αποκομίσουν οι παραπάνω εταιρείες τους παράνομο περιουσιακό όφελος έβλαψαν ξένες περιουσίες πείθοντας κάποιους σε πράξεις με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθινών και δη από κοινού ενεργούντες κατά το ως άνω χρονικό διάστημα εν γνώσει τους παρέστησαν ψευδώς στους υποψήφιους αγοραστές: 1)Σ1, 2)Σ2, 3)Σ3, 4)Σ4, 5)Σ5, 6)Σ6 και Σ7, ότι οι παραπάνω εταιρείες τους ήσαν αληθινές κυρίες των παρακάτω αναφερθησομένων μοτοσυκλετών, ενώ κατ'αλήθειαν αυτές δεν είχαν αποκτήσει την κυριότητα αυτών καθ'οσον οι εν λόγω μοτοσυκλέτες είχαν κλαπεί σε διαφορετικούς χρόνους από τους αληθινούς ιδιοκτήτες τους, κυρίως Γερμανούς υπηκόους, και σε διαφορετικά μέρη της Ελλάδας, και έτσι έπεισαν αυτούς να αγοράσουν αυτές, καταβάλλοντας σε αμφοτέρους τους κατηγορουμένους, ως εκπροσώπους των ως άνω εταιρειών τους, τα παρακάτω χρηματικά ποσά για την αγορά αυτών και δη: 1)ο πρώτος από αυτούς, κατά μήνα Σεπτέμβριο 1997 το ποσό των 1.750.000 δραχμών για την αγορά μιας μοτοσυκλέτας KAWASAKI με αριθμό κυκλοφορίας .., 2)ο δεύτερος από αυτούς στις 30-4-1996 το ποσό των 2.119.000 δραχμών για την αγορά μιας μοτοσυκλέτας KAWASAKI και μιάς άλλης SUZUKI, 3)ο τρίτος στις 2-8-1996 το ποσό των 749.300 δραχμών για την αγορά μιάς μοτοσυκλέτας SUZUKI, 4)ο τέταρτος στις 13-8-1997 το ποσό των 1.650.000 δραχμών για την αγορά μιάς μοτοσυκλέτας HONDA, 5)ο πέμπτος στις 22-1-1998 το ποσό των 1.700.000 δραχμών για την αγορά μιάς μοτοσυκλέτας HONDA, 6)ο έκτος στις 30-5-1994 το ποσό των 500.000 δραχμών για την αγορά μιάς μοτοσυκλέτας YAMAHA και 7)ο έβδομος στις 2-9-1994 το ποσό των 500.000 δραχμών για την αγορά μιας μοτοσυκλέτας HONDA.

Οι εν λόγω αγοραστές εζημιώθηκαν αντιστοίχως κατά τα ως άνω χρηματικά ποσά, που στο σύνολό τους υπερβαίνουν τα 5.000.000 δραχμές, καθόσον οι εν λόγω μοτοσυκλέτες, ως προϊόντα κλοπής, κατασχέθηκαν και αφαιρέθηκαν από την κατοχή τους, ενώ οι παραπάνω εταιρείες των κατηγορουμένων απεκόμισαν παρανόμως αντίστοιχα περιουσιακά οφέλη.

Η γνώση των κατηγορουμένων περί του ότι οι ως άνω μοτοσυκλέτες ήσαν προϊόντα κλοπής προκύπτει από το ότι αυτοί μέσω άλλων εταιρειών τους που έδρευαν στη ... αγόραζαν αυτές αντί ευτελών τιμημάτων και μάλιστα από χώρα στην οποία δεν εδικαιολογείτο η εμπορία τέτοιων πολυτελών μοτοσυκλετών. Από την επανειλημμένη τέλεση των ως άνω πράξεων προκύπτει ότι οι κατηγορούμενοι προέβησαν σ'αυτές προς πορισμό εισοδήματος προς δε ότι έχουν αποκτήσει σταθερή ροπή προς τέλεση του ως άνω αδικήματος ως στοιχείο της προσωπικότητάς τους.

Ως εκ τούτου πρέπει να κηρυχθούν αυτοί ένοχοι της ως άνω πράξης τους ως κατ'εξακολούθηση από κοινού κατ'επάγγελμα και κατά συνήθεια τελεσθείσης." Ακολούθως, το άνω Δικαστήριο κήρυξε ενόχους τους αναιρεσείοντες της αξιόποινης πράξης της απάτης κατά συναυτουργία κατ' εξακολούθηση κατ' επάγγελμα και κατά συνήθεια με το ακόλουθο διατακτικό:

"ΚΗΡΥΣΣΕΙ τους κατηγορούμενους ενόχους του ότι, στη ..., κατά τους παρακάτω αναφερόμενους χρόνους με περισσότερες πράξεις τέλεσαν περισσότερα εγκλήματα, που τιμωρούνται με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές. Ειδικότερα από κοινού ενεργούντες, ήτοι υπό κοινό δόλο τελούντες: Α] με περισσότερες από μία πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση ενός και του ιδίου εγκλήματος, στη ...

και από 30-5-1994 μέχρι και 22-1-98, με σκοπό ν'αποκομίσουν οι ίδιοι και άλλοι παράνομο περιουσιακό όφελος, έβλαψαν ξένες περιουσίες πείθοντας κάποιους σε πράξεις με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθινών και την αθέμιτη απόκρυψη και παρασιώπηση αληθινών γεγονότων. Πρόκειται για υπαίτιους που διαπράττουν απάτες κατ ' επάγγελμα και κατά συνήθεια και το συνολικό όφελος που αποκόμισαν, και η συνολική ζημία που προξένησαν υπερβαίνουν τα 5.000.000 δραχμές.

Ειδικότερα, με σκοπό ν'αποκομίσουν οι ίδιοι και οι εταιρίες τους, εδρεύουσες στη ..., ΦΛΑΜΕΝΚΟ Α.Ε. και ΦΛΑΜΕΝΚΟ ΤΕΧΤΙΛ ΑΒΕΕ, παράνομο περιουσιακό όφελος, που υπερβαίνει τα 5.000.000 δραχμές, έβλαψαν ισόποσα και συνολικά τις περιουσίες των Σ1, Σ2, Σ3, Σ4, Σ5, Σ6, Σ7, πείθοντας τους, αντίστοιχα, τον πρώτο εξ' αυτών να καταβάλει στη ΦΛΑΜΕΝΚΟ Α.Ε. 1.750.000 δρχ.

για την αγορά τον Σεπτέμβριο του 1997 της μοτοσικλέτας KAWASAKI τύπου ΖΖR 1100 και με αριθμό πλαισίου ..., τον δεύτερο να καταβάλει στη ΦΛΑΜΕΝΚΟ Α.Ε. το ποσό του 1.102.000 δρχ. και 1.017.000 δρχ. χωρίς ΦΠΑ για την αγορά, στις 30-4-96, δύο μοτοσικλετών ΚΑWASAKI και SUZUKI, αντίστοιχα, τον τρίτο να καταβάλει την 2-8-96, 749.300 δρχ. στη ΦΛΑΜΕΝΚΟ Α.Ε.

για την αγορά της μοτοσικλέτας SUZUKI με πλαίσιο ..., τον τέταρτο να καταβάλει 1.650.000 δρχ. στις 13-8-97 στη ΦΛΑΜΕΝΚΟ Α.Ε. για την αγορά της μοτοσικλέτας ΗΟΝDΑ ..., τον πέμπτο να καταβάλει 1.700.000 δρχ. την 22-1-98 στη ΦΛΑΜΕΝΚΟ Α.Ε. για την αγορά μοτοσικλέτας ΗΟΝDΑ με πλαίσιο ..., τον έκτο να καταβάλει πάνω από 500.000 δρχ. την 30-5-94 στην ΦΛΑΜΕΝΚΟ ΤΕΧΤΙΛ ΑΒΕΕ για την αγορά μοτοσικλέτας ΥΑΜΑΗΑ με αριθμό πλαισίου ...

και στον έβδομο να καταβάλει την 2-9-9-4 πλέον των 500.000 δρχ. στην ΦΛΑΜΕΝΚΟ, ΤΕΧΤΙΛ ΑΒΕΕ για την αγορά της μοτοσικλέτας ΗΟΝDΑ με πλαίσιο ...παριστάνοντες προς όλους, ενσυνείδητος ψευδώς, ότι αυτοί και οι δύο εταιρίες τους τυγχάνουν νόμιμοι κάτοχοι των μοτοσικλετών, οι οποίες μάλιστα είναι προελεύσεως Γερμανίας και νομίμως εισαχθείσες στη χώρα, παρασιωπώντες αθεμίτως το γεγονός ότι η μοτοσικλέτα ενός εκάστου ήταν προϊον κλοπής που τελέστηκε στην Ελλάδα και περιήλθε στη δική τους κατοχή ως τέτοια και αποκρύπτοντες αθεμίτως από όλους τους ανωτέρω αγοραστές το γεγονός της κλοπιμαίας προέλευσης της κάθε μίας μοτοσικλέτας δια επιδείξεως και παραδόσεως των πιστοποιητικών τελωνισμού που ψευδώς υφήρπαξαν.

Άπασες δε οι περιουσίες των ανωτέρω αγοραστών ζημιώθηκαν κατά το ποσό που κατέβαλε ένας έκαστος ως τίμημα και το οποίο προαναφέρθηκε ήδη, αφού απώλεσαν τις μοτοσικλέτες τους δια των κατασχέσεων αυτών ως προϊόντων κλοπής. Οι δράστες που αποκόμισαν περιουσιακό όφελος συνολικό άνω των 5.000.000 δραχμών διαπράττουν απάτες κατ" επάγγελμα και κατά συνήθεια, αφού από την επανειλημμένη τέλεση απάτης σε βάρος επτά παθόντων και τη διαμορφωθείσα απ' αυτούς υποδομή, δίκτυο επιχειρήσεων στην ...

και στη ... για την επί μακρό διάστημα νομιμοφανή διακίνηση εμπορευμάτων και μοτοσικλετών που ήταν προϊόντα κλοπής και αποδοχής προϊόντων κλοπής με πρόθεση επανειλημμένης τέλεσης απάτης προκύπτει σκοπός τους για πορισμό εισοδήματος και σταθερή ροπή τους διάπραξη απάτης ως στοιχείου της προσωπικότητας τους." Με αυτά που δέχτηκε το άνω δικαστήριο της ουσίας, δεν διέλαβε ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, όπως επιβάλλεται από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ, υπέπεσε δε και στην πλημμέλεια της εκ πλαγίου παραβάσεως, καθόσον κατά τις παραδοχές του σκεπτικού της προβαλλόμενης απόφασης, η απάτη αυτή πραγματώθηκε με τον πρώτο από τους τρεις υπαλλακτικούς μικτούς τρόπους και δη με την εν γνώσει παράσταση των αναφερομένων ψευδών γεγονότων ως αληθινών, ενώ στο διατακτικό της απόφασης αυτής αναφέρεται οτι η απατή τελέστηκε και με τους τρεις αυτούς τρόπους, δηλαδή με την παράσταση των άνω ψευδών γεγονότων ως αληθινών, την αθέμιτη απόκρυψη άλλων αληθινών γεγονότων, αλλά και με την αθέμιτη παρασιώπηση αληθινών γεγονότων με αποτέλεσμα, με την ταυτόχρονη παραδοχή και των δύο τελευταίων τρόπων τέλεσης της απάτης δηλαδή και της απόκρυψης και της παρασιώπησης άλλων αληθινών γεγονότων να ανακύπτει ασάφεια και να δημιουργείται αντίφαση αφού, όπως εκτέθηκε, η απόκρυψη αποτελεί έγκλημα ενέργειας ενώ η παρασιώπηση αποτελεί έγκλημα παραλείψεως που προϋποθέτει πάντοτε ιδιαίτερη υποχρέωση για ανακοίνωση της αλήθειας, οι τρόποι δε αυτοί δεν μπορούν να συνυπάρχουν αλλά ο ένας αποκλείει τον άλλο.

Συνεπώς, οι ταυτόσημοι λόγοι των αιτήσεων αναίρεσης εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ είναι βάσιμοι και πρέπει, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων των αιτήσεων αναίρεσης ως αλυσιτελούς, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και παραπεμφθεί η υπόθεση σε νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθρο 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 536- 537/ 2010 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση σε νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Νοεμβρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Δεκεμβρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ