1946/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1946 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1946/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Πέππα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεράσιμου Φουρλάνου), Γεώργιο Λέκκα, Αθανάσιο Καγκάνη, Ιωάννη Μπαλιτσάρη και Αγγελική Τζαβάρα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Απριλίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "... " και το διακριτικό τίτλο "... Ε.Π.Ε." που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Κ. Ζ. του Χ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Νιζάμη και δεν κατέθεσαν προτάσεις, 3) Ν. Β. του Χ., κατοίκου ..., 4) Χ. Σ., κατοίκου ..., 5α) Ι. Σ. του Χ., 5β) Δ. Σ. του Χ., 5γ) Χ. Σ., ενεργούντων ατομικά και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων της αποβιωσάσης αρχικά ανακόπτουσας Ε. συζύγου Χ. Σ., το γένος Γ. Φ., κατοίκων ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο, 6) Σ. συζύγου Κ. Ζ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Νιζάμη και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "... ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της αρχικά καθ’ ης η ανακοπή Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "..." που εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρίνα - Χαριτίνη Μηλιώνη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3/9/1998 ανακοπή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου.

Εκδόθηκε η 231/1999 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου που κήρυξε εαυτόν καθ’ ύλη αναρμόδιο και παρέπεμψε την υπόθεση προς εκδίκαση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Βόλου.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 519/2000 μη οριστική και 112/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 804/2007 του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η ως άνω αναιρεσίβλητη με την από 24/7/2009 αίτησή της επί της οποίας εκδόθηκε η 1352/2011 απόφαση του Αρείου Πάγου που αναίρεσε την 807/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας και παρέπεμψε την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Εκδόθηκε η 163/2014 απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 20/9/2014 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Μπαλιτσάρης ανέγνωσε την από 20/5/2016 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου Αρεοπαγίτη Αλτάνας Κοκκοβού, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των παραστάντων στο ακροατήριο αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 847, 850, 851 επ. ΑΚ και 328 ΚΠολΔ συνάγεται, ότι από δίκη, που έχει διεξαχθεί μεταξύ του δανειστή και είτε του πρωτοφειλέτη είτε του εγγυητή, προκύπτει δεδικασμένο υπέρ του ετέρου μόνο επωφελές και μόνο αν η αγωγή του δανειστή απορρίφθηκε λόγω ανυπαρξίας του χρέους. Από αυτήν την περιορισμένη και συγκυριακή καθ’ υποκείμενο επέκταση του ευμενούς μόνο δεδικασμένου δεν έπεται ότι μεταξύ τους, δηλαδή μεταξύ πρωτοφειλέτου και εγγυητού υπάρχει γενικώς και εκ προοιμίου δεσμός αναγκαστικής ομοδικίας υπό την έννοια του άρθρου 76 παρ. 1 περ.

β’ ΚΠολΔ (επέκταση της ισχύος της εκδιδομένης αποφάσεως και στους δύο). Αντίθετη εκδοχή, θα διεύρυνε κατ’ αποτέλεσμα το άρθρο 328 ΚΠολΔ και θα υπερέτεινε αδικαιολογήτως το γράμμα και τον σκοπό της διατάξεως του άρθρου 76 παρ.1 περ. β’ του ΚΠολΔ, θα ήταν δε και ασυμβίβαστη προς την κατά το ουσιαστικό δίκαιο αυτοτέλεια της άμυνας του καθενός (άρθρο 853 ΑΚ).

Επί πλέον η απόλυτη αυτή άποψη θα κατέληγε συχνά σε διαδικαστικές δυσχέρειες και θα επέφερε εκ προοιμίου και γενικώς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις και απαράδεκτα (ΑΠ 1598/2000, ΑΠ 1223/1995). Εκ τούτων παρέπεται, ότι όταν ασκείται κοινή αγωγή παθητικώς κατά του πρωτοφειλέτου και του εγγυητού υφίσταται αναγκαία ομοδικία μεταξύ τους, καθ’ ο μέρος αντικείμενο της δίκης, ως προς τον καθένα, είναι η ύπαρξη της κύριας οφειλής, όντας αδιάφορο αν η επέκταση του δεδικασμένου είναι περιορισμένη, εξαρτώμενη από την νίκη ή ήττα του διαδίκου, όπως στην περίπτωση κατά την οποία δημιουργείται μόνον επί της ανυπαρξίας του χρέους (ΑΠ 1281/2017, 1280/2017).

Αυτά δε εν όψει και του ότι ο Άρειος Πάγος, όταν ερευνά το παραδεκτό αιτήσεως αναιρέσεως, δεν μπορεί να κρίνει παρεμπιπτόντως το έννομο συμφέρον του απόντος ομοδίκου (ούτε όταν αυτός είναι αναγκαίος και θεωρείται ότι αντιπροσωπεύθηκε στη δίκη από τους αναγκαίους ομοδίκους), να ασκήσει κατά της αποφάσεως που εκδόθηκε ερήμην του ανακοπή ερημοδικίας όταν εξετάζει εάν η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση έχει τελεσιδικήσει (ΟλΑΠ 15/2001, ΑΠ 2146/2013).

Εξάλλου, με την ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής, η οποία υπόκειται και στη ρύθμιση των άρθρων 583 επ. ΚΠολΔ, προβάλλονται λόγοι, είτε κατά του κύρους της διαταγής πληρωμής για έλλειψη διαδικαστικής προϋπόθεσης, είτε κατά της υπάρξεως της απαιτήσεως (ΟλΑΠ 10/1997). Όταν δε με το λόγο της ανακοπής αμφισβητείται η ύπαρξη ή το ύψος της απαιτήσεως, ο λόγος αυτός έχει αρνητικό χαρακτήρα, αφού ο καθού η ανακοπή, ο οποίος επέχει θέση ενάγοντος (ΑΠ 908/2005), έχει το υποκειμενικό βάρος, κατά το γενικό δικονομικό κανόνα του άρθρου 338 παρ. 1 ΚΠολΔ, για την απόδειξη, με δημόσιο ή ιδιωτικό έγγραφο, της υπάρξεως και του ύψους της απαιτήσεως του (ΑΠ 15/2007).

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, εφόσον ο πρωτοφειλέτης και ο εγγυητής του ασκούν ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής, που εκδόθηκε σε βάρος τους με βάση το κατάλοιπο συμβάσεως πιστώσεως με ανοικτό λογαριασμό που καταγγέλθηκε από τον δανειστή, υφίσταται αναγκαία ομοδικία μεταξύ τους καθ’ ο μέρος αντικείμενο της δίκης, ως προς τον καθένα, είναι η ύπαρξη και η έκταση της κύριας σε βάρος τους οφειλής.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρ. 108, 110 παρ. 2, 498 παρ. 1, 568 παρ. 1,2 και 576 παρ. 1-3 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι αν κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν μετάσχει με τον προσήκοντα τρόπο σ’ αυτή κάποιος διάδικος, το δικαστήριο ερευνά αυτεπαγγέλτως ποιος από τους διαδίκους επέσπευσε τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως και αν μεν τη συζήτησή της επέσπευσε εγκύρως ο απολειπόμενος διάδικος κλητεύοντας νόμιμα και εμπρόθεσμα τους λοιπούς ή κλητεύθηκε ο ίδιος νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση άλλο διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, διαφορετικά, αν δηλαδή δεν προκύπτει έγκυρη επίσπευση της συζητήσεώς της ή δεν μπορεί να διαπιστωθεί ποιος διάδικος επέσπευσε τη συζήτησή της, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήση.

Τέλος, κατά την παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου, όπως το εδάφιο β’ προστέθηκε με το άρθρο 62 ν. 4139/2013, "Αν μετέχουν περισσότεροι στη δίκη για την αναίρεση και δεν κλητεύθηκε κάποιος από αυτούς, η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη για όλους. Σε περίπτωση απλής ομοδικίας, αν κάποιος δεν εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο, η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως, ως προς όσους εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο ή έχουν κλητευθεί νομίμως και κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς".

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται, ότι, σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας στη δίκη επί της αιτήσεως αναιρέσεως, εάν δεν κλητεύθηκε κάποιος από τους αναγκαίους ομοδίκους, η συζήτηση της αιτήσεως κηρύσσεται απαράδεκτη για όλους, εάν όμως κλητεύθηκε αυτός είτε από τον αντίδικό του, είτε από αναγκαίο ομόδικό του, τότε η συζήτηση χωρεί νομίμως και ως προς τον απολειπόμενο (ΑΠ 756/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την κρινομένη αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων και κατά την τακτική διαδικασία εκδοθείσα, 163/2014 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Λάρισας, με την οποίαν το Δικαστήριο αυτό, δικάζοντας ως δικαστήριο της παραπομπής, μετά την έκδοση της 1352/2011 απόφασης του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία, κατά παραδοχή αιτήσεως της ήδη αναιρεσίβλητης, αναιρέθηκε η 804/2007 προηγουμένη απόφασή του και παραπέμφθηκε σ’ αυτό (Εφετείο Λάρισας) η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, δέχθηκε κατ’ ουσίαν την από 17-7-2003 έφεση της αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την εκκαλουμένη 112/2003 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Βόλου και, αφού την κράτησε και την δίκασε, απέρριψε ως αβάσιμη κατ’ ουσίαν, την από 3-9-1998 ανακοπή των ήδη αναιρεσειόντων κατά της ...1998 διαταγής πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου, με την οποία υποχρεώθηκαν, να καταβάλουν στην αρχική αντίδικό τους Τράπεζα Μακεδονίας Θράκης, που στη συνέχεια απορροφήθηκε από την ήδη αναιρεσίβλητη, το κατάλοιπο, πλέον τόκων και εξόδων, που προέκυψε μετά την καταγγελία, την 22-7-1998, συμβάσεως πιστώσεως με ανοικτό αλληλόχρεο λογαριασμό, που είχε καταρτισθεί μεταξύ της ανωτέρω Τράπεζας Μακεδονίας Θράκης, ως πιστοδότριας και της πρώτης των αναιρεσειόντων, ως πιστολήπτριας, την καταβολή του οποίου (καταλοίπου) είχαν εγγυηθεί οι εξ αυτών δεύτερος, τρίτος, τέταρτος και έκτη και επίσης η Ε.

συζ. Χ. Σ., στην δικονομική θέση της οποίας, μετά τον επισυμβάντα, μετά την κάταρξη της δίκης, θάνατό της, υπεισήλθαν ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της, οι εξ αυτών (αναιρεσειόντων) Ι. Σ., Δ. Σ. και Χ. Σ.. Επομένως και σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, οι αναιρεσείοντες τυγχάνουν μεταξύ τους αναγκαίοι ομόδικοι, δεδομένου ότι με την ανωτέρω κοινή ανακοπή τους, όπως από την επισκόπησή της προκύπτει, αμφισβήτησαν την ύπαρξη της οφειλής τους προς την αναιρεσίβλητη, προβάλλοντας και κοινή υπεράσπιση προς τούτο.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του πινακίου της δικασίμου της 23-5-2016 του Δικαστηρίου τούτου, κατά την οποία το πρώτον είχε προσδιορισθεί να συζητηθεί στο ακροατήριο η κρινόμενη αίτηση και κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο και αναβλήθηκε, λόγω αποχής των δικηγόρων, με αίτηση της αναιρεσίβλητης, για την δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, πάντες οι αναιρεσείοντες δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξουσίου δικηγόρου, κατά τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Κατά την ανωτέρω δε μετ’ αναβολή δικάσιμο της 3-4-2017, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, οι από τους αναιρεσείοντες Ν. Β., Χ. Σ., Ι. Σ., Δ. Σ. και Χ. Σ., δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν με δήλωση πληρεξουσίου δικηγόρου, κατά τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ. Δοθέντος δε, ότι οι ανωτέρω απολειπόμενοι αναιρεσείοντες ως εγγυητές τυγχάνουν, κατά τα προαναφερόμενα, αναγκαίοι ομόδικοι των λοιπών παραστάντων αναιρεσειόντων, ότι δεν προκύπτει από την επισκόπηση των εγγράφων της δικογραφίας, ποιος από τους διαδίκους επισπεύδει την συζήτηση της αιτήσεως, ούτε ότι οι απολειπόμενοι αυτοί αναιρεσείοντες έχουν κλητευθεί από τους παραστάντες αναγκαίους ομοδίκους τους (λοιπούς αναιρεσείοντες) ή από την αντίδικό τους αναιρεσίβλητη, να παραστούν κατά την αρχική δικάσιμο της 23-5-2016, η, με επισημείωση στο πινάκιο, αναβολή της συζητήσεως της αιτήσεως για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, δεν επέχει θέση κλητεύσεως και ως προς αυτούς (απολειπομένους αναιρεσείοντες).

Επομένως, κατ’ εφαρμογή των όσων σχετικώς προεκτέθησαν, πρέπει η συζήτηση της αιτήσεως να κηρυχθεί απαράδεκτη, ως προς όλους του αναγκαίους αυτούς ομοδίκους αναιρεσείοντες.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 20-92014 αιτήσεως των: α) εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "...", β) Κ. Ζ. του Χ., γ) Ν. Β. του Χ., δ) Χ. Σ., ε) Ι. Σ. του Χ., Δ. Σ. του Χ., Χ. Σ. και στ) Σ. συζ. Κ. Ζ., για αναίρεση της 163/2014 αποφάσεως του Εφετείου Λάρισας.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Σεπτεμβρίου 2017.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και νυν Πρόεδρος Αρείου Πάγου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 29 Νοεμβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ