Supreme Court allows appeal against cross-claim dismissal, remands case for trial on merits while rejecting third appeal ground.

Απόφαση 1940 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1940/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γρηγόριο Λαπατά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης, νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου που εδρεύει στην Αθήνα, όπως νόμιμα εκπροσωπείται, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Μιλτιάδη Κορδά, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Λ. του Ι., κατοίκου ... ο οποίος δεν παραστάθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 6-9-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Μεσολογγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 22/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 13/2011. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί τo αναιρεσείον με την από 28-2-2013 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γρηγόριος Λαπατάς, ανέγνωσε την από 11-9-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι πρώτος και δεύτερος λόγος και να απορριφθεί ο τρίτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ'αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκείμενη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη με επίκληση από το αναιρεσείον υπ'αριθμόν .../15.4.2013 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Μεσολογγίου …προκυπτει ακριβές αντίγραφο της από 28.2.2013 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 2/6.3.2013 ένδικης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο Ν. Λ. του Ι. Επομένως, εφόσον αυτός δεν εμφανίστηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση, παρά την απουσία του, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ.2 του ΚΠολΔ.

ΙΙ. Σύμφωνα με το άρθρο 27 παρ. 1 εδ. 1 του ν.489/1976 το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης διακανονίζει ζημίες και καταβάλλει αποζημιώσεις για λογαριασμό αλλοδαπών γραφείων διεθνούς ασφάλισης μέσα στα όρια του νομού αυτού εξαιτίας ατυχημάτων που προκαλούνται από την κυκλοφορία στην Ελλάδα αυτοκίνητων, που έχουν τόπο συνήθους στάθμευσης σε χώρες μετά των αντίστοιχων γραφείων των οποίων έχει καταρτίσει συμβάσεις κατά το άρθρο 30 παρ. 1 του νόμου αυτού και εφ' όσον τα αυτοκίνητα αυτά είναι εφοδιασμένα με πιστοποιητικό διεθνούς ασφάλισης που ισχύει (εξαιρέσει των αυτοκινήτων που αναφέρονται στο εδ. 2 της παραγράφου αυτής).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 31 παρ. 4 του ίδιου νόμου "με τις προϋποθέσεις αυτές (των παραγρ. 1 - 3 του άρθρου αυτού) το γραφείο (διεθνούς ασφάλισης) είναι αντίκλητος του αλλοδαπού ασφαλιστή. Το πρόσωπο που ζημιώθηκε από αυτοκίνητο που έχει τόπο συνήθους στάθμευσης εκτός της Ελληνικής Επικράτειας από ατύχημα που συνέβη στην Ελλάδα έχει ευθεία αγωγή κατά του Γραφείου διεθνούς Ασφάλισης στην Ελλάδα, εφόσον ως προς το αυτοκίνητο αυτό πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται από το άρθρο αυτό, επιφυλασσομένου του δικαιώματος αναγωγής υπέρ του γραφείου που κατέβαλε".

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι η ευθύνη του ΓΔΑ έναντι του παθόντος διαπλάσσετε από το νόμο εφ' όσον συντρέξουν οι οριζόμενες απ' αυτόν προϋποθέσεις. Η ευθύνη του ΓΔΑ εισάγεται από το νόμο χάριυ του παθόντος. Ο νόμος δεν χορηγεί στον κύριο ή τον οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου αξίωση κατά του ΓΔΑ για να τον καλύψει σε περίπτωση ατυχήματος όπως τούτο συμβαίνει στις σχέσεις ασφαλιστή και ασφαλισμένου.

Αυτό σημαίνει ότι αν παρεγράφη η αγωγή του παθόντος κατά του ΓΔΑ, δεν υπάρχει δυνατότητα πλαγιαστικής ασκήσεως κατά τη διάταξη του άρθρου 72 του Κ.Πολ.Δ. από τον παθόντα της αξιώσεως αποζημιώσεως του υπόχρεου για το ατύχημα (οδηγού, κυρίου) κατά του ΓΔΑ, αφού τέτοια αξίωση δεν υφίσταται κατά νόμο Εξάλλου συμφωνά με τα εκτιθέμενα το Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης είναι αντίκλητος του αλλοδαπού ασφαλιστή' Δεν είναι όμως και αντιπρόσωπος του ούτε ταυτίζεται με αυτόν.

Γι' αυτό και η εκ μέρους του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου κατοχή και κατάθεση στο οικείο αστυνομικό τμήμα της πράσινης κάρτας στην οποία διατυπώνεται η βούληση σωρευτικής αναδοχής χρέους με την οποία ο αλλοδαπός ασφαλιστής αναλαμβάνει την υποχρέωση, σε περίπτωση ατυχήματος που συνέβη στην Ελλάδα από αλλοδαπό αυτοκίνητο που είναι εφοδιασμένο με πράσινη κάρτα, να καταβάλει το ασφαλιστικό ποσό για το οποίο έχει ασφαλίσει το ζημιογόνο αυτοκίνητο (γεγονός που θα έχει ως συνέπεια η κατ' αυτού αξίωση, αν έχει ως βάση την αδικοπραξία να υπόκειται σε πενταετή (ΑΚ 937) παραγραφή και όχι σε διετή (αρθρ. 10 ν.489/1976) αφορά τούτον και όχι το ΓΔΑ το οποίο δεν αποτελεί αντιπρόσωπο του στην Ελλάδα (ΑΠ 1518/2006).

Και ναι μεν στο Ν.489/1976 ελλείπει εδική ρύθμιση του θέματος της παραγραφής της αξιώσεως του παθόντος κατά του ΓΔΑ. Όμως, λαμβανομένου υπόψη ότι το ΓΔΑ επιτελεί στην ουσία λειτουργία ασφαλιστή, πρέπει να ισχύσει και εδώ η προβλεπόμενη από το νόμο διετής παραγραφή του άρθρου 10 παρ.2 του Ν.489/1976 (ΑΠ 763/2007 ΝΟΜΟΣ).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου, που δίκασε ως Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του (13/2011), όπως απ'αυτήν προκύπτει, δέχτηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: "...Περαιτέρω, με το δεύτερο λόγο της ένδικης εφέσεως οι εκκαλούντες - εναγόμενοι προέβαλαν τον ισχυρισμό περί απαράδεκτης ασκήσεως της σωρευόμενης με την κύρια πλαγιαστικής αγωγής σε βάρος του εναγομένου ν.π.ι.δ., διότι αυτό δεν επέχει τη θέση του δικονομικού εγγυητή του πρώτου εναγομένου, διότι δεν αποτελεί ασφαλιστική εταιρία.

Ο ανωτέρω λόγος της εφέσεως απαραδέκτως προβάλλεται εκ μέρους του πρώτου εκκαλούντος - εναγομένου, αφού αυτός δεν νομιμοποιείται ενεργητικά για την προβολή του ανωτέρω ισχυρισμού και επομένως, ως προς αυτόν εκκαλούντα, ο σχετικός λόγος της ένδικης εφέσεως είναι απορριπτέος. Αντίθετα ο σχετικός λόγος παραδεκτά προβάλλεται από το δεύτερο εναγόμενο ν.π.ι.δ.-εκκαλούν, πλην όμως κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι το Γραφείο Διεθνούς Ασφαλίσεως επιτελεί κατ' ουσία λειτουργία ασφαλιστή και ως εκ τούτου η νομική του θέση προσομοιάζει με εκείνη του ασφαλιστή (βλ.

Αθαν. Κρητικό, "Αποζημίωση από Αυτοκινητικά Ατυχήματα", έκδ. 4η, 2008, αριθ. 35, 37, σελ. 812). Ακολούθως, με τον τρίτο λόγο της ένδικης εφέσεως οι εκκαλούντες εκθέτουν ότι η πλαγιαστική αγωγή έχει υποπέσει στην τριετή παραγραφή που προβλέπεται από το άρθρο 195 του ΕΝ, αφού από το χρόνο τελέσεως του ατυχήματος (15-8-2004) μέχρι και το χρόνο επιδόσεως της αγωγής στο δεύτερο εναγόμενο ν.π.ι.δ.

παρήλθε χρονικό διάστημα 3 ετών και 1,5 μηνός. Ο ανωτέρω λόγος είναι νόμω αβάσιμος και ως εκ τούτου απορριπτέος, διότι, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη της παρούσας, τα δικαιώματα τα οποία έχει ο ασφαλισμένος κατά του ασφαλιστή του, δηλαδή να τον καλύψει σε περίπτωση ατυχήματος υπόκεινται στην προβλεπόμενη από το άρθρο 10 του Ν. 2496/1997 παραγραφή των τεσσάρων ετών που αρχίζει από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο γεννήθηκε η αξίωση, δηλαδή επήλθε η ασφαλιστική περίπτωση , η δε επέλευση αυτή τοποθετείται χρονικά στην επίδοση της αγωγής αποζημιώσεως από τον ζημιωθέντα τρίτο στον ασφαλισμένο.

Εφόσον δε, εγερθεί η εν λόγω αγωγή, οι σχέσεις ασφαλιστή και ζημιωθέντος τρίτου διαμορφώνονται σε συμβατικό επίπεδο, δηλαδή σαν να εγείρεται η αγωγή με την οποία επιδιώκεται η ασφαλιστική αποζημίωση από τον ίδιο τον ασφαλισμένο και υπόχρεο σε αποζημίωση. Επομένως εν προκειμένω με την έγερση της πλαγιαστικής αγωγής από τον ενάγοντα-ζημιωθέντα τρίτο είναι σαν να εγείρεται η αγωγή για την κάλυψη της ασφαλιστικής αποζημίωσης από τον ίδιο τον πρώτο εναγόμενο - ασφαλισμένο και ως εκ τούτου υπόκειται στην τετραετή παραγραφή , η οποία όμως δεν έχει συμπληρωθεί στην προκείμενη περίπτωση, αφού από το σημείο έναρξης αυτής που αποτελεί το τέλος του έτους μέσα στο οποίο γεννήθηκε η σχετική αξίωση (ήτοι στις 31-12-2004) μέχρι και το χρόνο επίδοσης της αγωγής από τον ενάγοντα στον πρώτο εναγόμενο-ασφαλισμένο (1-10-2007), δεν διέδραμε ο ανωτέρω χρόνος των τεσσάρων (4) ετών...".

Με τις παραδοχές του αυτές, το δικάσαν, ως Εφετείο, Πολυμελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου, σε σχέση με τη δυνατότητα πλαγιαστικής ασκήσεως, κατά τη διάταξη του άρθρου 72 του ΚΠολΔ, από τον παθόντα της αξιώσεως αποζημιώσεως του υποχρέου για το ατύχημα (οδηγού, κυρίου) κατά του "Γραφείου Διεθνούς Ασφάλισης" (Γ.Δ.Α.-αναιρεσείοντος) παρέβη τις ως άνω αναφερόμενες διατάξεις, που διαχωρίζουν σαφώς την ευθύνη του Γ.Δ.Α.

από την ευθύνη του αντιπροσώπου της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας στην Ελλάδα. Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος αυτής, το οποίο ερεύνησε και αξιολόγησε θετικά από νομική και ουσιαστική άποψη την ασκηθείσα από τον παθόντα - ενάγοντα (ήδη αναιρεσίβλητο) πλαγιαστική αγωγή κατά του δευτέρου εναγομένου ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (ήδη αναιρεσείοντος) και υποχρέωσε το τελευταίο να καταβάλει στον πρώτο εναγόμενο (μη όντα διάδικο στην παρούσα δίκη) ό,τι εκείνος (πρώτος εναγόμενος) καταβάλει στον ενάγοντα, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 560 αριθ.1 ΚΠολΔ, η οποία προσάπτεται, κατ'ορθή υπαγωγή, με τον σχετικό πρώτο λόγο κατά το πρώτο σκέλος αυτού της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως, που τυγχάνει βάσιμος και πρέπει να γίνουν δεκτός.

Η αναιρετική εμβέλεια του λόγου αυτού αναιρέσεως στο σύνολο του πληττόμενου κεφαλαίου της προσβαλλόμενης αποφάσεως καθιστά αλυσιτελή την εξέταση των λοιπών λόγων.

IV. Έπειτα, λοιπόν, από όλα τα παραπάνω κατά παραδοχή των πρώτου λόγου κατά το πρώτο σκέλος αυτού, της υπό κρίση αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη δι'αυτής 13/2011 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, κατά το μέρος αυτής που δέχθηκε την προαναφερόμενη πλαγιαστική αγωγή, χωρίς περαιτέρω παραπομπή της υποθέσεως στο Δικαστήριο της ουσίας, δοθέντος ότι δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, εφόσον η ίδια (πλαγιαστική αγωγή) αξιολογείται, σύμφωνα με τη νομική σκέψη της παραπάνω (με στοιχείο

ΙΙ) παραγράφου της παρούσας, ως μη νόμιμη, κατ'εφαρμογή του άρθρου 580 παρ.3 εδαφ.1 του ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να διακρατηθεί η υπόθεση και να ερευνηθεί κατ'ουσίαν, μόνο κατά το ως άνω μέρος της και, αφού γίνει τυπικά και κατ'ουσίαν δεκτή η νομοτύπως και εμπροθέσμως ασκηθείσα έφεση του αναιρεσείοντος, α)να εξαφανισθεί η υπ'αριθμόν 22/2009 απόφαση του Ειρηνοδικείου Μεσολογγίου, κατά τις διατάξεις αυτής που αφορούν την ασκηθείσα πλαγιαστική αγωγή από τον αναιρεσίβλητο κατά του αναιρεσείοντος, β)να απορριφθεί η αμέσως προηγούμενη πλαγιαστική αγωγή, και γ)να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας και της αναιρετικής δίκης (άρθρα 183 και 176 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό της παρούσας. Τέλος, κατ'εφαρμογή του άρθρου 495 παρ.4 εδαφ.ε'ΚΠολΔ, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, ποσού τριακοσίων (300) ευρώ, στον καταθέσαντα τα με αριθμούς 518637 - 518638 και 518639 "διπλότυπα - παράβολα" του Ελληνικού Δημοσίου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 13/2011 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, κατά το κεφάλαιό της που αναφέρεται στην πλαγιαστική αγωγή.

Διακρατεί και δικάζει κατά τούτο κατ'ουσίαν την υπόθεση.

Δέχεται τυπικά και κατ'ουσίαν την από 11.1.2010 (αριθμός έκθεσης κατάθεσης ΤΠ 9/15.1.2010) έφεση, κατά το μέρος που ασκήθηκε από το εδρεύον στην Αθήνα ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ".

Εξαφανίζει την 22/2009 απόφαση του Ειρηνοδικείου Μεσολογγίου, κατά το κεφάλαιο αυτής που αφορά την ως άνω πλαγιαστική αγωγή.

Διακρατεί και δικάζει κατά τούτο κατ'ουσίαν την υπόθεση.

Απορρίπτει την πλαγιαστική αγωγή.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο εφεσίβλητο πλαγιαστικός ενάγοντα στα δικαστικά έξοδα αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας και της αναιρετικής δίκης του αναιρεσείοντος εκκαλούντος πλαγιαστικώς εναγομένου με τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3500) ευρώ. Και

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου, ποσού τριακοσίων (300) ευρώ, στο αναιρεσείον με αριθμούς 518637-518638 και 518639 "διπλότυπα - παράβολα" του Ελληνικού Δημοσίου.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 1 Νοεμβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ