Supreme Court allows appeal, quashing conviction for forgery due to statute of limitations expiration.

Απόφαση 1936 / 2019 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1936/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Διονυσία Μπιτζούνη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, (σύμφωνα με την υπ' αριθ. 193/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Γεώργιο Παπαηλιάδη, Ναυσικά Φράγκου, Βασιλική Ηλιοπούλου - Εισηγήτρια και Γρηγόριο Κουτσοκώστα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του στις 11 Οκτωβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Δημητρίου Παπαγεωργίου, (κωλυομένης της Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Ι. Α. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Παπαδόγιαννη, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 468/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Ανατολικής Κρήτης.

Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Ανατολικής Κρήτης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ' αρ. 1/1.2.2019 αίτησή του, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 199/2019.

Αφού άκουσε Τον Εισαγγελέα ο οποίος πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναιρέσεως και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Η υπό κρίση υπ' αρ. 1/1-2-2019 αίτηση αναίρεσης της 468/2018 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Ανατολικής Κρήτης, με την οποία ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για τις πλημμεληματικές πράξεις της πλαστογραφίας με χρήση και της απάτης ιδιαίτερα μεγάλης αξίας και καταδικάσθηκε σε συνολική ποινή φυλάκισης 8 μηνών, είναι παραδεκτή, καθόσον ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και περιέχει παραδεκτούς λόγους αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ.1 Ε' ΚΠΔ. (άρθρα 473 παρ. 1, 3, 474 παρ. 1 και 2 του προϊσχύσαντος ΚΠΔ, κατ' άρθρο 589 παρ.3 νέου ΚΠΔ).

II. i) Κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του κυρωθέντος με το ν.4619/2019 και ισχύοντος από 1-7-2019 (άρθρο δεύτερο του ν.4619/19 ) Ποινικού Κώδικα "Αν από την τέλεση της πράξης ως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου". Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, επιεικέστερος είναι ο νόμος που στη συγκεκριμένη κάθε φορά περίπτωση και όχι αφηρημένα οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου, αυτό δε που ενδιαφέρει δεν είναι εάν ο νόμος στο σύνολο του είναι επιεικέστερος για τον κατηγορούμενο αλλά εάν περιέχει διατάξεις που είναι επιεικέστερες γι' αυτόν και δεν αποκλείεται στη συγκεκριμένη περίπτωση να εφαρμοσθεί εν μέρει ο προηγούμενος νόμος και εν μέρει ο νεότερος νόμος, με επιλογή των ευμενέστεροι διατάξεων καθενός από αυτούς.

Ως επιεικέστερος νόμος νοείται και εκείνος, ο οποίος για την άσκηση ποινικής δίωξης απαιτεί την υπό του παθόντος υποβολή έγκλησης για αξιόποινη πράξη, η οποία κατά τον προγενέστερο νόμο, διωκόταν αυτεπαγγέλτως.

ii) Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 514 και 511 εδ. τελ. ΚΠΔ προκύπτει ότι στην περίπτωση που μετά την δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης μεταβλήθηκε το νομοθετικό καθεστώς ο Άρειος Πάγος εφαρμόζει και αυτεπάγγελτα, κατ' άρθρο 2 παρ. 1 του ΠΚ, το νόμο που ίσχυε από την τέλεση της πράξης έως την αμετάκλητη εκδίκαση της και περιέχει τις ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο διατάξεις, εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή, ανεξάρτητα από την εμφάνιση ή μη του κατηγορουμένου κατά τη συζήτηση της τελευταίας( ΑΠ 130/2017).

iii) Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 405 παρ.1 του ισχύοντος από 1-7-2019 ποινικού κώδικα (ν.4619/2019), για την ποινική δίωξη του εγκλήματος της κατ' άρθρο 386 παρ.1 εδ.α' του άνω ΠΚ πλημμεληματικής απάτης, απαιτείται πλέον έγκληση, ενώ με βάση τις διατάξεις του προγένεστερου ΠΚ το έγκλημα αυτό διωκόταν αυτεπαγγέλτως.

Συνεπώς, συντρέχει περίπτωση εφαρμογής αυτεπαγγέλτως, κατά το άρθρα 2 παρ. 1 ΠΚ και 511 εδ. γ' ΚΠΔ, της ευμενέστερης ως άνω διάταξης του άρθρου 405 ΠΚ.

iv) Σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 464 του νέου ποινικού κώδικα "Εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες, που έχουν ανοίξει χωρίς την υποβολή εγκλήσεως με αντικείμενο πράξεις για την δίωξη των οποίων απαιτείται έγκληση στον παρόντα Κώδικα, ενώ διώκονταν αυτεπαγγέλτως υπό το προσχύσαν δίκαιο, συνεχίζονται, εφόσον ο δικαιούμενος να υποβάλει έγκληση δηλώσει εντός τεσσάρων μηνών από την έναρξη της ισχύος του παρόντος ότι επιθυμεί την πρόοδο τους."

III. Κατά τις διατάξεις των άρθρων 111, 112 και 113 του ΠΚ, όπως αυτός ισχύει από 1- 7-2019 (Ν.4619/2019), το αξιόποινο εξαλείφεται με την παραγραφή, η οποία προκειμένου για πλημμελήματα είναι πέντε έτη και αρχίζει από τότε που τελέσθηκε η αξιόποινη πράξη. Η προθεσμία αναστέλλεται για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, πάντως όχι πέραν των τριών ετών για πλημμελήματα. Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 311 παρ. 1, 368 εδ. ά περ. β' και 511 ΚΠΔ, όπως αυτός ισχύει από 1-7-2019(4620/2019), προκύπτει ότι η παραγραφή ο)ς θεσμός δημόσιας τάξης εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της ποινικής διαδικασίας ακόμη και από τον Άρειο Πάγο, ο οποίος, διαπιστώνοντας τη συμπλήρωση της παραγραφής μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης και μετά την άσκηση της αναίρεσης, οφείλει να αναιρέσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη λόγω παραγραφής, εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι τυπικά παραδεκτή, δηλ. ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και περιέχεται σ' αυτή ένας τουλάχιστον παραδεκτός λόγος αναίρεσης, από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 510 του ΚΓΙΔ, χωρίς να απαιτείται να κριθεί αυτός και βάσιμος (άρθρο 511 ΚΠΔ ).

IV. Στην προκείμενη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Ανατολικής Κρήτης, με την προσβαλλόμενη υπ' αρ. 393/2017 απόφασή του, κήρυξε τον κατηγορούμενο και ήδη αναιρεσείοντα ένοχο του ότι: "Στο ..., στις 04- 11-2011, τέλεσε τα ακόλουθα εγκλήματα, που τιμωρούνται κατά το νόμο με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές:

Α) Κατήρτισε πλαστό έγγραφο με σκοπό με τη χρήση του να παραπλανήσει άλλον σχετικά με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες, Συγκεκριμένα, στην υπ' αριθμ. ...90-6 τραπεζική επιταγή της ..., έθεσε ως τόπο έκδοσης την ... και ημερομηνία έκδοσης την 15- 04-2012, ποσό 40.000 ευρώ, το όνομα εις διαταγήν του οποίου εκδόθηκε η επιταγή, ήτοι "...

ΑΕ", το όνομα και την υπογραφή του εκδότη Σ. Β.. κατ' απομίμιση της γνήσιας υπογραφής αυτού. Η προαναφερόμενη, όμως, επιταγή ήταν πλαστή ως προς τα ανωτέρω στοιχεία της, τα οποία συμπλήρωσε ο κατηγορούμενος εν αγνοία και χωρίς τη θέληση του εκδότη, γεγονός που μπορούσε να έχει έννομες συνέπειες, Στη συνέχεια δε, έκανε χρήση της προαναφερόμενης πλαστής επιταγής μεταβιβάζοντας την ως αξία λόγω ενεχύρου στην ....

Β) με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος παράνομο περιουσιακό όφελος έβλαψε ξένη περιουσία πείθοντας κάποιον σε πράξη με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών, και συγκεκριμένα, μεταβίβασε στην ... ως αξία λόγω ενεχύρου την ως άνω (υπό στοιχ, Α) πλαστή επιταγή, παριστάνοντας στους νομίμους εκπροσώπους και υπαλλήλους της εν λόγω τράπεζας, ότι η εν λόγω επιταγή είναι γνήσια ως προς όλα τα στοιχεία της παρότι αυτή ήταν πλαστή.

Στην πράξη του αυτή προέβη ο κατηγορούμενος με μοναδικό σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος παράνομο περιουσιακό όφελος, χωρίς νόμιμο προς τούτο δικαίωμα, με τον τρόπο δε αυτό παραπλάνησε τους νομίμους εκπροσώπους και υπαλλήλους της ανωτέρω τράπεζας, οι οποίοι πείσθηκαν για την αλήθεια των παραπάνω ψευδών παραστάσεων και δέχτηκαν να ενεχυριάσουν αυτή και να προβούν σε πίστωση του λογαριασμού του κατηγορουμένου ποσού 40.000 ευρώ, με αποτέλεσμα να ζημιωθεί η τράπεζα, κατά το ανωτέρω ποσό, καθόσον όταν εμφανίστηκε η εν λόγω επιταγή προς πληρωμή στις 17-04-2012, αυτή δεν πληρώθηκε και σφραγίσθηκε λόγω έλλειψης επαρκώς διαθεσίμων, η δε ζημία που προκλήθηκε στην ανωτέρω τράπεζα, είναι ιδιαίτερα μεγάλη".

IV. Αναφορικά με την πράξη της απάτης (386 παρ.1 εδ α' νέου ΠΚ), η οποία, όπως προαναφέρθηκε (σκ. II, iii), διώκεται πλέον με έγκληση (405 παρ.1 του νέου ΠΚ), από την επισκόπηση των εγγράφων της δικογραφίας προκύπτει ότι δεν έχει υποβληθεί έγκληση εκ μέρους της παθούσας τράπεζας αλλά η ποινική δίωξη ασκήθηκε αυτεπαγγέλτως. Για την πράξη αυτή, η αμέσως παθούσα από αυτή και δικαιούμενη σε έγκληση (115 ΠΚ) δεν υπέβαλε μέχρι 1-11-2019, δηλ. εντός της οριζόμενης στο άρθρο 464 του νέου ΠΚ τετράμηνης προθεσμίας, δήλωση για συνέχιση της ποινικής διαδικασίας που άνοιξε χωρίς την υποβολή εκ μέρους της έγκλησης.

Συνεπώς, εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή κατά τα προαναφερθέντα (σκ. I) πρέπει, αναιρουμένης της προσβαλλόμενης απόφασης κατ' αυτεπάγγελτη εφαρμογή της άνω επιεικέστερης διάταξης (405 παρ.1 του νέου ΠΚ), να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη για την πράξη της απάτης λόγω εξάλειψης του αξιοποίνου 114 παρ. 1 ΠΚ).

V. Αναφορικά με την πράξη της αποδοθείσας στον αναιρεσείοντα πλημμεληματικής πλαστογραφίας, έχει εξαλειφθεί το αξιόποινο αυτής, αφού από το φερόμενο χρόνο τέλεσης αυτής, στις 4-11-2011, μέχρι τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης συμπληρώθηκε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του προβλεπόμενου κατά τα άρθρα 111, 112 και 113 του ΠΚ χρόνου παραγραφής, η οποία παραγραφή, εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή κατά τα προαναφερθέντα, λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως(511 εδ.γ'ΚΠΔ), χωρίς να απαιτείται να κριθεί και βάσιμος κάποιος λόγος αναίρεσης.

Συνεπώς, πρέπει, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και ως προς την πράξη της πλαστογραφίας και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 468/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Ανατολικής Κρήτης.

Παύει οριστικά την ποινική δίωξη κατά του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Ι. Α. του Κ. για το ότι: "Στο ..., στις 4-11-2011, τέλεσε τα ακόλουθα εγκλήματα που τιμωρούνται κατά το νόμο με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές: Α) Κατήρτισε πλαστό έγγραφο με σκοπό με τη χρήση του να παραπλανήσει άλλον σχετικά με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες.

Συγκεκριμένα, στην υπ' αριθμ. ...90-6 τραπεζική επιταγή της ..., έθεσε ως τόπο έκδοσης την ... και ημερομηνία έκδοσης την 15- 04-2012, ποσό 40.000 ευρώ, το όνομα εις διαταγήν του οποίου εκδόθηκε η επιταγή, ήτοι "... ΑΕ", το όνομα και την υπογραφή του εκδότη Σ. Β., κατ' απομίμιση της γνήσιας υπογραφής αυτού. Η προαναφερόμενη, όμως, επιταγή ήταν πλαστή ως προς τα ανωτέρω στοιχεία της, τα οποία συμπλήρωσε ο κατηγορούμενος εν αγνοία και χωρίς τη θέληση του εκδότη, γεγονός που μπορούσε να έχει έννομες συνέπειες, Στη συνέχεια δε, έκανε χρήση της προαναφερόμενης πλαστής επιταγής μεταβιβάζοντας την ως αξία λόγω ενεχύρου στην ....

Β) με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος παράνομο περιουσιακό όφελος έβλαψε ξένη περιουσία πείθοντας κάποιον σε πράξη με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών, και συγκεκριμένα, μεταβίβασε στην ... ως αξία λόγω ενεχύρου την ως άνω (υπό στοιχ, Α) πλαστή επιταγή, παριστάνοντας στους νομίμους εκπροσώπους και υπαλλήλους της εν λόγω τράπεζας, ότι η εν λόγω επιταγή είναι γνήσια ως προς όλα τα στοιχεία της παρότι αυτή ήταν πλαστή.

Στην πράξη του αυτή προέβη ο κατηγορούμενος με μοναδικό σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος παράνομο περιουσιακό όφελος, χωρίς νόμιμο προς τούτο δικαίωμα, με τον τρόπο δε αυτό παραπλάνησε τους νομίμους εκπροσώπους και υπαλλήλους της ανωτέρω τράπεζας, οι οποίοι πείσθηκαν για την αλήθεια των παραπάνω ψευδών παραστάσεων και δέχτηκαν να ενεχυριάσουν αυτή και να προβούν σε πίστωση του λογαριασμού του κατηγορουμένου ποσού 40.000 ευρώ, με αποτέλεσμα να ζημιωθεί η τράπεζα, κατά το ανωτέρω ποσό, καθόσον όταν εμφανίστηκε η εν λόγω επιταγή προς πληρωμή στις 17-04-2012, αυτή δεν πληρώθηκε και σφραγίσθηκε λόγω έλλειψης επαρκώς διαθεσίμων, η δε ζημία που προκλήθηκε στην ανωτέρω τράπεζα, είναι ιδιαίτερα μεγάλη".

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Νοεμβρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Δεκεμβρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ