1934/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1934 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1934/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο, Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Γεώργιο Πετράκη, Παναγιώτη Παρτσιλίβα και Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ1, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Νούσια, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ........, 2. .........., 3. ............, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κυριάκο Τριανταφυλλίδη και 4. αλληλασφαλιστικού οργανισμού ΚΤΕΛ Νομού Θεσσαλονίκης, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος δεν εκπροσωπήθηκε.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29 Φεβρουαρίου 2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 34626/2001 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 2486/2003 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά ο αναιρεσείων με την από 20 Ιουλίου 2006 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας ανέγνωσε την από 26 Σεπτεμβρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

΄Οπως προκύπτει από την επικαλούμενη και νόμιμα προσκομιζόμενη από τον αναιρεσείοντα υπ΄ αριθ. ......... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης .........., ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 20.7.2006 αίτησης αναίρεσης με τις κάτω από αυτή πράξεις κατάθεσης και ορισμού δικασίμου καθώς και κλήση για συζήτηση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον τέταρτο των αναιρεσιβλήτων. Επομένως πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως, σύμφωνα με το άρθρο 576 ΚΠολΔ, παρότι ο αναιρεσίβλητος αυτός δεν εμφανίσθηκε κατά την ανωτέρω δικάσιμο κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα

που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" δε κατά την έννοια του νόμου θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση (και συνεπώς θεμελιώνουν το αίτημα) αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως, όχι όμως και οι αρνητικοί της αγωγής ή της οικείας ένστασης ισχυρισμοί, τα απλά επιχειρήματα των διαδίκων και τα πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από τις αποδείξεις και τείνουν σε ενίσχυση ή αποδυνάμωση της βάσεως της αγωγής ή της ενστάσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης προσάπτεται αιτίαση εκ του άρθρου 559 αριθ. 8, εκ του ότι το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη, δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κατά τον προσδιορισμό της κατά την ΑΚ 932 χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης που υπέστη ο αναιρεσείων συνεπεία του τραυματισμού του, ήτοι τη μόνιμη αναπηρία του και τη βαρύτητα και την έκταση των εγκεφαλικών παθήσεων και διανοητικών διαταραχών, που υπέστη συνεπεία της βαρύτατης εγκεφαλικής βλάβης.

οι οποίες συνίστανται σε διαταραχές συμπεριφοράς και μνήμης, σε έντονα ψυχολογικά και διανοητικά προβλήματα με απώλεια μνήμης και έντονες διαταραχές συμπεριφοράς, αισθήματα κατωτερότητας, που θα τον επηρεάσουν δυσμενώς την υπόλοιπη ζωή του. Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε ότι συνεπεία της κατά την 18.8.1998 σύγκρουσης του υπ' αριθ.

κυκλ. ....... ΔΧΕ λεωφορείου, ιδιοκτησίας των δευτέρου και τρίτου των αναιρεσιβλήτων, που ήταν ασφαλισμένο στον τέταρτο αυτών και οδηγούσε ο πρώτος, με το υπ' αριθ. κυκλ. ........ δίκυκλο μοτοποδήλατο, που οδηγούσε ο αναιρεσείων, αυτός (αναιρεσείων) υπέστη βαρεία κρανιοεγκεφαλική κάκωση με αιμορραγία στα βασικά αριστερά γάγγλια και ελάχιστου μεγέθους αιμορραγική εστία στο σώμα της δεξιάς πλάγιας κοιλίας, θλάση θώρακος, με μεσοπνευμόνιο εγκεκυστωμενο υγρό στις βάσεις με σημαντικές ατελεκτασίες των κάτω λοβών και πολλαπλές διάσπαρτες βρογχοπνευμονικές εστίες αμφοτερόπλευρα, αποτέλεσμα θλάσης πνεύμονα, κάταγμα δεξιάς ωμοπλάτης και ανοικτό κάταγμα δεξιάς ποδοκνημικής επιπλεγμένο.

Εξαιτίας της σοβαρότητας της καταστάσεως της υγείας του διακομίσθηκε με ασθενοφόρο αμέσως μετά το ατύχημα στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης και εισήχθη στη μονάδα εντατικής θεραπείας, όπου αμέσως συνεδέθη στο μηχανικό αερισμό με ελεγχόμενες συνθήκες (καταστολή και αναλγησία), ετέθη παροχέτευση πνεύμονα και έγινε οστεοσύνθεση του κατάγματος.

Λόγω της σοβαρότητας της καταστάσεως του ανέπτυξε λοίμωξη αναπνευστικού με υψηλό πυρετό παρέμεινε δε νοσηλευόμενος στη μονάδα εντατικής θεραπείας μέχρι 9-9-1998 και του έγινε αποδέσμευση από τον αναπνευστήρα και τραχειοστομία την 7-9-1998. Ακολούθως διεκομίσθη στην Α' χειρουργική κλινική του ίδιου νοσοκομείου, όπου παρέμεινε νοσηλευόμενος μέχρι την 5-10-1998 οπότε και εξήλθε με βελτίωση.

Και μετά την έξοδο του από το νοσοκομείο, λόγω της βαρείας κρανιοεγκεφαλικής κακώσεως, η υγεία του δεν αποκαταστάθηκε, εξακολουθεί δε να εμφανίζει μονίμως ημιπάρεση δεξιά, τόσο του δεξιού άνω όσο και του δεξιού κάτω άκρου ποδός, με συνεπεία χωλότητα βάδισης καθώς και διαταραχές συμπεριφοράς και μνήμης, παθήσεις που τον καθιστούν ανίκανο για εργασία.

Και ότι εξαιτίας του τραυματισμού του ο αναιρεσείων υπέστη ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούται χρηματικής ικανοποιήσεως, το εύλογο ποσό της οποίας, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών του ατυχήματος, του βαθμού υπαιτιότητας του πρώτου εφεσίβλητου και της συνυπαιτιότητας του αναιρεσείοντος, του είδους και της εκτάσεως των σωματικών βλαβών και της κοινωνικής και οικονομικής καταστάσεως των μερών, εκτός του τετάρτου,αναιρεσίβλητου, του οποίου η ευθύνη είναι εγγυητική,ανέρχεται σε 14.674 ευρώ (5.000.000 δρχ.).

Επομένως, τοΕφετείο έλαβε υπόψη τους ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος, που αναφέρονται στο είδος και την έκταση των σωματικών βλαβών του με το να δεχθεί ότι λόγω της βαρείας κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης η υγεία του δεν αποκαταστάθηκε, εξακολουθεί δε να εμφανίζει μονίμως ημιπάρεση δεξιά τόσο του δεξιού άνω όσο και του δεξιού κάτω άκρου ποδός, με συνέπεια χωλότητα βάδισης καθώς και διαταραχές συμπεριφοράς και μνήμης, παθήσεις που τον καθιστούν ανίκανο για εργασία, παραδοχή εκ της οποίας συνάγεται ότι τους λοιπούς άνω ισχυρισμούς τους απέκρουσε εκ του πράγματος με το να μη δεχθεί και αυτούς.

Επομένως, ο άνω (πρώτος) λόγος της αίτησης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, με την οποία ορίζεται ότι επιτρέπεται αναίρεση, αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα τα οποία οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, προκύπτει ότι θεμελιώνεται ο λόγος αυτός της αναίρεσης στην περίπτωση κατά την οποία το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη στα πλαίσια των άρθρων 335 και 338 έως 341 του ίδιου Κώδικα και τα έγγραφα τα οποία προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι, αλλά και όταν υπάρχουν αμφιβολίες περί του αν έχουν ληφθεί υπόψη από το δικαστήριο τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν με επίκληση ή παρά την περί αυτού βεβαίωση, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, από το περιεχόμενο της απόφασης, ότι έχουν ληφθεί υπόψη όλα ή ορισμένα από τα εν λόγω έγγραφα. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλομένης, κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, αφού έλαβε υπόψη "....., τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα έγγραφα

". Από τη διαβεβαίωση αυτή του Εφετείου, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι τούτο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις, για τη διαμόρφωση του πορίσματος του, και τα στο αναιρετήριο αναφερόμενα έγγραφα, που ο αναιρεσείων επικαλέστηκε και προσκόμισε, ήτοι α) την από ....... ιατρική γνωμάτευση του ορθοπεδικού χειρουργού ιατρού ....... και β) το από ......... έγγραφο του Κεντρικού Νοσοκομείου Στρατού του Υπουργείου Άμυνας της Αλβανικής Δημοκρατίας.

Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται η αιτίαση, από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, για το λόγο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα πιο πάνω έγγραφα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, που οφείλεται στο δικαιούχο βάσει της Α.Κ. 932, αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας. Η κρίση αυτή σχηματίζεται από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε κάποια νομική έννοια, ώστε να μπορεί να νοηθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου είτε ευθέως (αριθμός 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ) είτε εκ πλαγίου (αριθμός 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ) είτε παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας.

Επομένως η σχετική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας στον καθορισμό του ύψους της οφειλόμενης χρηματικής ικανοποιήσεως δεν υπόκειται στον έλεγχο του Ακυρωτικού. Και ορίζεται μεν από το άρθρο 25 του ισχύοντος Συντάγματος ότι: "Τα δικαιώματα του ανθρώπου ως ατόμου και ως μέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους.....Οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επιβληθούν στα δικαιώματα αυτά πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας".

Όμως η αρχή της αναλογικότητας οριοθετεί τον περιοριστικό του δικαιώματος νόμο. Ακολουθεί εντεύθεν ότι η τήρηση της εναπόκειται στο νομοθέτη. Η διοίκηση και ο δικαστής μπορούν και οφείλουν να ελέγχουν μόνον αν η αρχή αυτή έχει τηρηθεί και σε αρνητική περίπτωση να αρνούνται την εφαρμογή νόμου που ενέχει δυσανάλογο περιορισμό του ατομικού δικαιώματος.

Η αρχή της αναλογικότητας δεν εφαρμόζεται απ' ευθείας από τα δικαστήρια παρά μόνο για τον έλεγχο συνταγματικότητας νόμων που περιορίζουν δικαιώματα του ανθρώπου. Αυτό σημαίνει, ότι, όταν το δικαστήριο καλείται να προβεί σε προσδιορισμό εύλογης χρηματικής ικανοποιήσεως της ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης στα πλαίσια της Α Κ 932, δεν εφαρμόζει την αρχή της αναλογικότητας, αλλά τη σχετική νομοθετική διάταξη.

Επομένως δικαστική απόφαση που δεν προβαίνει σε καθορισμό εύλογης ως προς το ύψος του επιδικαζόμενου ποσού χρηματικής ικανοποιήσεως δεν είναι αντίθετη στην αρχή της αναλογικότητας, αλλά υπόκειται σε έλεγχο με τα εκάστοτε επιτρεπόμενα ένδικα μέσα και μέσα στα πλαίσια που αυτά παρέχουν. Το καθορισθέν από το δικαστήριο της ουσίας ποσό χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης δεν ελέγχεται ως προς το ύψος του επικασθέντος σχετικώς ποσού για ευθεία ή εκ πλαγίου παραβίαση της διατάξεως του άρθρου 932 ΑΚ.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τους τρίτο και τέταρτο (τελευταίο) λόγους της αίτησης αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου ότι με το να επιδικάσει το άνω ποσό των 14.674 ευρώ στον αναιρεσείοντα, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης για τον κατά τα άνω τραυματισμό του, από συγκλίνουσα αμέλεια των άνω οδηγών, πρώτου των αναιρεσιβλήτων και αναιρεσείοντος, κατά ποσοστό 70% και 30%, αντίστοιχα, ευθέως παραβίασε, κατά τον προσδιορισμό της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης του, το άρθρο 932 ΑΚ και την αρχή της αναλογικότητας, που ισχύει με βάση το άρθρο 25 του Συντάγματος για το άρθρο 932 ΑΚ και έτσι, που εσφαλμένα προσδιόρισε το ύψος της χρηματικής ικανοποίησής του λόγω ηθικής βλάβης, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ.

και τούτο γιατί αν το Εφετείο εφάρμοσε ορθά εν προκειμένω την αρχή της αναλογικότητας έπρεπε να δεχθεί το σχετικό αγωγικό αίτημα ποσού δρχ. 50.000.000. Όμως, κατ΄ ακολουθίαν των όσων προεκτέθηκαν, οι λόγοι αυτοί της αίτησης πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτοι γιατί το καθορισθέν με την προσβαλλόμενη απόφαση του Εφετείου ποσό δεν υπόκειται απευθείας σε αναιρετικό έλεγχο, όσον αφορά το ύψος του επιδικασθέντος σχετικώς ποσού.

Κατά το μέρος τους που οι αυτοί λόγοι πλήττουν την αναιρετικά ανέλεγκτη περί πραγμάτων ουσιαστική κρίση του Εφετείου, είναι απαράδεκτοι (Κ.Πολ.Δ.561 παρ.1). Κατόπιν αυτών πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη των τριών πρώτων των αναιρεσιβλήτων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20.7.2006 αίτηση του Χ1 για αναίρεση της 2486/2003 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη των τριών πρώτων αναιρεσιβλήτων την οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 24 Οκτωβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 7 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ