Supreme Court allows appeal on document distortion grounds, remanding case for retrial with new judge.

Απόφαση 1931 / 2024 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1931/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασημίνα Υφαντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βρυσηίδα Θωμάτου, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Ευτύχιο Νικόπουλο και Δέσποινα Βασιλοδημητράκη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 8 Ιανουαρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Π. Κ. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Κόντη και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "Δ.Ε.Υ.-Α. ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ..." που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανάργυρο Ταλαμάγκα και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/7/2019 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο ... . Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 50/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 57/2021 του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 10/3/2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, υπ' αριθμ. 57/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας, που δέχθηκε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθμ. 50/2020 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου ..., με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή του τελευταίου, εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση και αφού κράτησε και δίκασε την αγωγή, την έκανε εν μέρει δεκτή και υποχρέωσε το αναιρεσίβλητο να καταβάλει στον αναιρεσείοντα το ποσό των 54.000 ευρώ με το νόμιμο τόκο υπερημερίας, κατά το οποίο πλούτισε αδικαιολόγητα εξαιτίας της μη καταβολής σ' αυτόν (αναιρεσείοντα) της συμφωνηθείσας αμοιβής του για εργασίες που εκτελέστηκαν στο πλαίσιο της προφορικά καταρτισθείσας μεταξύ τους σύμβασης παροχής υπηρεσιών. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 αριθμ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 20 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου, με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα, προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. Ο προβλεπόμενος από την ως άνω διάταξη λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση εγγράφου ιδρύεται μόνο όταν το δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε ως προς το έγγραφο σε διαγνωστικό λάθος, αναγόμενο στην ανάγνωση αποδεικτικού, κατά την έννοια των άρθρων 339 και 432 επ.

ΚΠολΔ, εγγράφου, (σφάλμα ανάγνωσης), με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προδήλως διαφορετικά από εκείνα που πράγματι περιλαμβάνει και ακολούθως, στηριζόμενο στο συγκεκριμένο έγγραφο ή κυρίως σε αυτό, καταλήγει σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αποδεικτικό πόρισμα, για πράγματα, που έχουν ουσιώδη επιρροή στη δίκη.

Δεν περιλαμβάνεται όμως στο λόγο αυτό και η περίπτωση, που το δικαστήριο, από την εκτίμηση και αξιολόγηση του αληθινού περιεχομένου του εγγράφου, έστω και εσφαλμένως, καταλήγει σε συμπέρασμα αντίθετο από εκείνο που θεωρεί ως ορθό ο αναιρεσείων, γιατί τότε πρόκειται για αιτίαση σχετική με την εκτίμηση πραγμάτων, η οποία δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο.

Η παραμόρφωση του εγγράφου μπορεί να γίνει θετικά, με την εσφαλμένη ανάγνωση του κειμένου του εγγράφου ή αρνητικά, με την παράλειψη ανάγνωσης κρισίμων για το αποδεικτέο γεγονός φράσεων αυτού δηλαδή φράσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετικό αποδεικτικό πόρισμα. Πρέπει δε την παραπάνω επιζήμια για τον αναιρεσείοντα κρίση του, να σχημάτισε το δικαστήριο της ουσίας αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο από το έγγραφο που φέρεται ως παραμορφωμένο, προϋπόθεση η οποία δεν συντρέχει όταν τούτο εκτιμήθηκε μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξαρθεί η σημασία του σε σχέση με το πόρισμα, για την αλήθεια ή αναλήθεια του γεγονότος που αποδείχθηκε, γιατί στην περίπτωση αυτή δεν είναι δυνατή η εξακρίβωση της ιδιαίτερης αποδεικτικής σημασίας του (ΑΠ 1027/2022, ΑΠ 1745/2022, ΑΠ 1093/2020, ΑΠ 272/ 2020, ΑΠ 333/2011, ΑΠ 909/2008).

Με τον δεύτερο λόγο της αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το αληθινό περιεχόμενο των από Φεβρουαρίου, Μαρτίου, Απριλίου και Μαϊου του έτους 2019 βεβαιώσεων καλής εκτέλεσης του έργου με τους συνημμένους σ'αυτές πίνακες εργασιών για τους ανωτέρω μήνες, δεχόμενο εσφαλμένα ότι δεν φέρουν την υπογραφή του υπευθύνου και μέλους του Δ.Σ του αναιρεσίβλητου Ν.

Α. ούτε την επίσημη σφραγίδα του αναιρεσίβλητου παρά μόνο την υπογραφή του αναιρεσείοντος και στηριζόμενο στα συγκεκριμένα έγγραφα κατέληξε στο επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αποδεικτικό πόρισμα ότι δεν αποδείχθηκε η εκτέλεση από αυτόν εργασιών για το χρονικό διάστημα από 1-2-2019 έως και 31-5-2019 με βάση την προφορικά καταρτισθείσα μεταξύ των διαδίκων από 1-2-2019 σύμβαση.

Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε, ως προς το ενδιαφέρον τον ερευνώμενο αναιρετικό λόγο μέρος, τα ακόλουθα: "Ο ενάγων διατηρεί ατομική επιχείρηση με αντικείμενο τις εργασίες καθαρισμού- απόφραξης φρεατίων. Στα πλαίσια της ως άνω δραστηριότητας του παρείχε σχετικές υπηρεσίες αρχικά στο μη διάδικο στην παρούσα δίκη ΝΠΔΔ (ΟΤΑ α' βαθμού) με την επωνυμία "Δήμος ..." και εν συνεχεία στο εναγόμενο.

Συγκεκριμένα, δυνάμει των αριθμ. 30900/27-122017, 31242/28-12-2017 και 31212/28-12-2017 έγγραφων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών που καταρτίστηκαν νόμιμα μεταξύ του ενάγοντος και του Δήμου ..., ο ενάγων ανέλαβε για χρονικό διάστημα τριών μηνών από την υπογραφή εκάστης σύμβασης τις εργασίες καθαρισμού και απόφραξης των φρεατίων των δημοτικών ενοτήτων ... ...

του τελευταίου (Δήμου ...), έναντι αμοιβής 200 ευρώ πλέον ΦΠΑ 24% για κάθε απόφραξη και συνολικής 15.967,74 ευρώ πλέον ΦΠΑ 24% για εκάστη σύμβαση. Ήδη όμως με την αριθμ. 277/14-7-2017 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου ..., η οποία εγκρίθηκε με την αριθμ. 4404/ 117725/ 2017 απόφαση του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας-Στερεάς Ελλάδας, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 3162/Β/12-9-2017, είχε συσταθεί νομότυπα το εναγόμενο- εφεσίβλητο, με την επωνυμία "Δ.Ε.Ύ.-Α.Δ. ... ...", αποτελόν κατά νόμο (άρθρο 1 ν. 1069/1980) ΝΠΙΔ κοινωφελούς χαρακτήρα, διεπόμενο από τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας και λειτουργόν υπό τη μορφή δημοτικής επιχείρησης, ενώ με την αριθμ. 10/16-12018 απόφαση του το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου ...

αποφάσισε τη μεταφορά όλων συμβασιοποιημένων από τακτικούς πόρους του Δήμου υποχρεώσεων και δικαιωμάτων (συμβάσεων έργων, υπηρεσιών και προμηθειών) που αφορούν σε Ύδρευση και Αποχέτευση με ισόποση μεταφορά των χρηματικών διαθεσίμων στο Ταμείο της ΔΕΥΑ Δήμου ... και επίσης ότι στο εξής όλες οι μελλοντικές συμβάσεις οι σχετικές με την ύδρευση και την αποχέτευση του δήμου επρόκειτο να καταρτίζονται με την ως άνω δημοτική επιχείρηση.

Ο ενάγων εκτέλεσε εμπρόθεσμα και προσηκόντως τις συμφωνηθείσες βάσει των ανωτέρω συμβάσεων εργασίες, τις οποίες και αποδέχθηκε το εναγόμενο, στο οποίο πλέον κατά προαναφερθέντα, είχαν περιέλθει οι αρμοδιότητες οι σχετικές με την αποχέτευση του Δήμου (βλ. σχετικές προσκομιζόμενες πιστοποιήσεις καλής εκτέλεσης).

Επίσης, δυνάμει των αριθμ. 1347/22-8-2018 και 1346/22-8-2018 έγγραφων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών που καταρτίσθηκαν νόμιμα μεταξύ των διαδίκων (ενάγοντος και εναγομένου ΝΠΙΔ-ΔΕΥΑ Δήμου ...) ο ενάγων ανέλαβε τις εργασίες απόφραξης- καθαρισμού των φρεατίων των δημοτικών ενοτήτων ... και ... μέχρι τις 31-1-2019 έναντι αμοιβής 200 ευρώ πλέον ΦΠΑ 24% για κάθε απόφραξη και συνολικής 15.967,74 ευρώ πλέον ΦΠΑ 24% για εκάστη σύμβαση, εργασίες τις οποίες επίσης εκτέλεσε εμπρόθεσμα και προσηκόντως.

Για όλες τις βάσει των ανωτέρω τεσσάρων εγγράφων συμβάσεων εργασίες το εναγόμενο κατέβαλε στον ενάγοντα τη συμφωνηθείσα αμοιβή του. Περαιτέρω όμως αποδείχθηκε ότι στα μεταξύ των ανωτέρω συμβάσεων χρονικά διαστήματα, λόγω, ανυπαρξίας πρόβλεψης στον προϋπολογισμό του εναγομένου σχετικών κονδυλίων, αλλά και προκείμενου να αντιμετωπισθούν οι άμεσες ανάγκες εργασιών καθαρισμού απόφραξης των φρεατίων των δημοτικών ενοτήτων του Δήμου ..., καταρτίσθηκαν προφορικά μεταξύ των διαδίκων σχετικές συμβάσεις με ομοειδές αντικείμενο, ήτοι εργασίες απόφραξης-καθαρισμού φρεατίων σε όλες τις δημοτικές ενότητες του Δήμου ....

Ειδικότερα το εναγόμενο κατήρτισε προφορικά με τον ενάγοντα Α) Την 1η-4-2018 σύμβαση, με διάρκεια από τον Απρίλιο έως και τον Αύγουστο του 2018, έναντι αμοιβής ποσού 200 ευρώ πλέον ΦΠΑ 24% για καθεμία απόφραξη-καθαρισμό και Β) Την 1η-2-2019 σύμβαση, με διάρκεια από το Φεβρουάριο μέχρι και το Μάιο του 2019, έναντι αμοιβής της ίδιας ως άνω αμοιβής (200 ευρώ πλέον ΦΠΑ 24% για καθεμία απόφραξη-καθαρισμό).

Σε εκτέλεση της μεν πρώτης (από 1ης-4-2018) ως άνω προφορικής σύμβασης ο ενάγων, κατόπιν υποδείξεων του εναγομένου, προέβη με μηχανήματα και με προσωπικό του σε διακόσιες δέκα οκτώ (218) πράξεις-καθαρισμούς δικτύων αποχέτευσης σε δημοτικές ενότητες του δήμου ... και δη: α) τον Απρίλιο 2018 σε τριάντα εννέα (39), β) το Μάιο 2018 σε σαράντα οκτώ (48), γ) τον Ιούνιο 2018 σε τριάντα εννέα (39), δ) τον Ιούλιο 2018 σε πενήντα δύο (52) και ε) τον Αύγουστο 2018 σε σαράντα (40).

Η εκτέλεση των ως άνω εργασιών αποδεικνύεται από τις νόμιμα προσκομιζόμενες με επίκληση από τον ενάγοντα αντίστοιχες μηνιαίες βεβαιώσεις-πίνακες καλής εκτέλεσης εργασιών, που φέρουν την επίσημη σφραγίδα του εναγομένου, καθώς τις υπογραφές των μελών του ΔΣ του, Ν. Α., πολιτικού μηχανικού και ασκούντα, λόγω της ειδικότητάς του, καθήκοντα οιονεί διευθύνοντα συμβούλου, καθώς και του Ν.

Τ.. Σε εκτέλεση της δε δεύτερης (από 1η-2-2019) ως άνω προφορικής σύμβασης ο ενάγων, κατόπιν υποδείξεων του εναγομένου, προέβη με μηχανήματα και με προσωπικό του σε πενήντα δύο (52) αποφράξεις-καθαρισμούς δικτύων αποχέτευσης σε δημοτικές ενότητες του Δήμου ... και όχι σε διακόσια δύο (202), όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο ενάγων.

Ειδικότερα ο ως άνω αριθμός των εργασιών απόφραξης-καθαρισμού που εκτέλεσε ο ενάγων δυνάμει της ως άνω δεύτερης προφορικά καταρτισθείσας σύμβασης συνομολογείται έμμεσα από το εναγόμενο, αφού επιβεβαιώνεται οπό την ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα ανταπόδειξης Ν. Α., ασκούντα, όπως προαναφέρθηκε, καθήκοντα οιονεί διευθύνοντα συμβούλου του εναγομένου.

Αντίθετα δεν αποδεικνύεται η εκτέλεση από τον ενάγοντα άλλων εργασιών πέραν του ως άνω αριθμού, αφού οι προσκομιζόμενοι από αυτόν μηνιαίοι πίνακες εργασιών για την από 1η-2-2019 σύμβαση, στους οποίους προσπαθεί να θεμελιώσει αποδεικτικά την εκτέλεσή τους δεν φέρουν ούτε την επίσημη σφραγίδα του εναγομένου ούτε την υπογραφή του Ν.

Α., παρά φέρουν μόνο την δική του υπογραφή.....". Περαιτέρω, από την παραδεκτή κατ` άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση των νομίμως επικαλούμενων και προσκομιζόμενων από Φεβρουαρίου, Μαρτίου, Απριλίου και Μαϊου του έτους 2019 βεβαιώσεων καλής εκτέλεσης του έργου με τους συνημμένους πίνακες εργασιών για τους ανωτέρω μήνες, προκύπτει ότι οι βεβαιώσεις αυτές φέρουν την υπογραφή του αναιρεσείοντος, καθώς και την υπογραφή του υπευθύνου του αναιρεσιβλήτου και μέλους του Δ.Σ αυτού, Ν.

Α. και την επίσημη στρογγυλή σφραγίδα του αναιρεσιβλήτου. Συνεπώς, το Εφετείο, δεχόμενο ότι τα ως άνω έγγραφα δεν φέρουν την υπογραφή του υπευθύνου του αναιρεσιβλήτου και μέλους του Δ.Σ αυτού Ν. Α. ούτε την επίσημη στρογγυλή σφραγίδα του αναιρεσιβλήτου, παρά μόνο την υπογραφή του αναιρεσείοντος, εσφαλμένα ανέγνωσε και παραμόρφωσε το περιεχόμενο αυτών με την παραδοχή περιστατικών προδήλως διαφορετικών εκείνων που πράγματι περιλαμβάνουν και στηριζόμενο στα εν λόγω έγγραφα, κατέληξε στο επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αποδεικτικό πόρισμα ότι κατά το χρονικό διάστημα από 1-2-2019 έως και 31-5-2019 δεν αποδείχθηκε η εκτέλεση εργασιών από τον αναιρεσείοντα, με βάση την από 1-2-2019 προφορική σύμβαση.

Επομένως, ο ως άνω αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος, η αναιρετική δε εμβέλεια του λόγου αυτού στο σύνολο της προσβαλλόμενης απόφασης καθιστά αλυσιτελή την εξέταση του λοιπών λόγων από τους αριθμούς 11γ' και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ.

Μετά από αυτά η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που κατέθεσε (άρθρο 495 αρ. 3 του ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 106, 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), μειωμένα, όμως, κατά τα άρθρα 276, 281 παρ. 2 του ν. 3463/2006 "Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων" (ΑΠ 49/2023, ΑΠ 484/2022), όπως ειδικότερα ορίζονται στο διατακτικό της παρούσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμό 57/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλον δικαστή.

Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του κατατεθέντος απ' αυτόν παραβόλου.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Ιουλίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Δεκεμβρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ