1931/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1931 / 2014 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1931/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Σίδερη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Παναγιώτη Ρουμπή, Ερωτόκριτο Καλούδη, Αργύριο Σταυράκη και Ασπασία Μαγιάκου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 7 Mαΐου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Φ. Μ. Ρ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γαβριήλ Ντούγια.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Κ. Π. του Σ., αποβιώσαντος την 1/1/2012 μετά τη συζήτηση και προ της δημοσιεύσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως, 2)Α. Π. του Κ., 3)Β. Π. του Κ., 4)Μ. Π. του Κ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων του Κ. Π., 5)Σ. Π. του Σ. και 6)Δ. Φ. Θ.. Οι 1ος, 2η, 3η, 4η και 5ος δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο και ο 6ος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αλίκη Ιωάννου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15/12/2008 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Φιλιατών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 54/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 70/2012 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 26/4/2013 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ασπασία Μαγιάκου ανέγνωσε την από 31/12/2013 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του παραστάντος αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 62, 73, 313 παρ.1 εδ. β', 286 επ. και 573 πάρ.1 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι, αν ο διάδικος βρίσκεται στη ζωή κατά την έναρξη της δίκης και αποβιώσει μετά το τέλος της προφορικής συζήτησης, ύστερα από την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση, δεν υπάρχει στάδιο εφαρμογής των διατάξεων για διακοπή και επανάληψη της δίκης και, επομένως, τα ασκούμενα κατά της απόφασης αυτής ένδικα μέσα, κατά συνέπεια και η αίτηση αναίρεσης, πρέπει να απευθύνονται, κατ' άρθρο 558 ΚΠολΔ, κατά των καθολικών διαδόχων (κληρονόμων) του αποβιώσαντος, ενώ, αν απευθύνονται κατά του αποβιώσαντος είναι άκυρα, υπό την προϋπόθεση ότι ο αναιρεσείων διάδικος είχε λάβει γνώση του θανάτου του αντιδίκου του με οποιοδήποτε τρόπο, προτού ασκηθεί η αναίρεση, ώστε να διαπιστώσει τους κληρονόμους του και να απευθύνει κατ' αυτών αναίρεση, ώστε να χωρήσει νόμιμα η συζήτηση με αυτούς, οι οποίοι και καλούνται προς τούτο ή εμφανίζονται κατά τη συζήτηση με την ιδιότητα αυτή στη θέση του αποβιώσαντος αναιρεσιβλήτου και προβάλλουν υπεράσπιση επί της ουσίας της διαφοράς (ολ ΑΠ 27/1987).

Η πιο πάνω ακυρότητα ανάγεται στην έλλειψη της κατ' άρθρο 62 εδ.α' ΚΠολΔ διαδικαστικής προϋπόθεσης της ικανότητας να είναι κάποιος διάδικος και λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο (άρθρο 73 ΚΠολΔ), εφόσον από τα προσκομιζόμενα από τους διαδίκους στοιχεία προκύπτουν ο προηγηθείς της άσκησης αναίρεσης θάνατος του αναιρεσίβλητου και κατά την άσκηση αυτής γνώση του γεγονότος τούτου από τον αναιρεσείοντα (ΑΠ 593/1999).

Εξάλλου, από το άρθρο 576 παρ. 1-2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικος του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 226 παρ.4 εδ. γ' και δ' ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη, κατ' άρθρο 575 εδ.β' του ίδιου Κώδικα, αν η συζήτηση αναβληθεί, ο γραμματέας οφείλει αμέσως, μετά το τέλος της συνεδρίασης, να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίσθηκε.

Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη μετ' αναβολή δικάσιμο δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης και τα πρακτικά συνεδρίασης του δικαστηρίου τούτου εισάγεται για συζήτηση, με επίσπευση του παριστάμενου αναιρεσείοντος, η από 22/3/2013 αίτηση για αναίρεση της 70/2012 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας που δίκασε ως Εφετείο, η οποία (αίτηση αναίρεσης) στρέφεται κατά των: 1) Κ.

Π. του Σ., ο οποίος, όπως ο ίδιος ο αναιρεσείων αναφέρει, "αποβίωσε την 1/1/2012, δηλαδή πριν από δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης (31/8/2012) και μετά τη συζήτηση της έφεσης (1/12/2011) του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης απόφασης", 2) Α. Κ. Π., 3) Β. Κ. Π., 4) Μ. Κ. Π., 5) Σ. Π. και 6) Δ. Φ. Θ.. Η εκδίκαση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης ορίσθηκε αρχικά για τη δικάσιμο της 8/1/2014, κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε από το πινάκιο με αίτημα του αναιρεσείοντος για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (7/5/2014), κατά την οποία, όμως, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά του οικείου πινακίου, δεν εμφανίσθηκαν ούτε κατέθεσαν την κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ δήλωση μη παράστασης στο δικαστήριο οι πιο πάνω κληρονόμοι του ήδη αποβιώσαντος πρώτου αναιρεσίβλητου και ο πέμπτος αναιρεσίβλητος Σ.

Π.. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις με αριθμούς ..., ..., ... και ... εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας Α. Τ., που επικαλείται και προσκομίζει ο αναιρεσείων, ακριβές αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση της υπόθεσης κατά την αρχική δικάσιμο της 8/1/2014,επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στις απολειπόμενες κληρονόμους του πρώτου αναιρεσιβλήτου (δεύτερη έως και τέταρτη των αναιρεσιβλήτων), καθώς και στον lo αναιρεσίβλητο.

Επομένως, σύμφωνα και με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, κατά το μέρος που στρέφεται εναντίον του ήδη αποβιώσαντος πρώτου αναιρεσιβλήτου Κ. Π., ενώ η συζήτηση της πρέπει να προχωρήσει παρά την απουσία των απολειπόμενων δεύτερης, τρίτης, τέταρτης και πέμπτου των αναιρεσιβλήτων.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560παρ. 1 ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των Πολυμελών Πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνο: 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου..., 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος..., 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα και 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας. Από την προαναφερόμενη διάταξη προκύπτει, ότι, κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων και κατά των αποφάσεων των Πρωτοδικείων, οι οποίες εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των Ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση για ορισμένους λόγους που αναφέρονται περιοριστικώς στο νόμο, αφού στη διάταξη αυτή ορίζεται ότι αναίρεση επιτρέπεται μόνο για τους αναφερόμενους σ' αυτή λόγους. Οι διατάξεις του άρθρου 560 ΚΠολΔ είναι ειδικές ως προς τους λόγους αναιρέσεως των αναφερομένων στο άρθρο αυτό αποφάσεων και αποκλείουν την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 559 ΚΠολΔ, που αναφέρονται στους λόγους αναιρέσεως των αποφάσεων των υπολοίπων

δικαστηρίων. Άλλες αιτιάσεις, δεν είναι παραδεκτές ως λόγοι προς αναίρεση. Ο ως άνω περιορισμός των επιτρεπτών λόγων δεν επηρεάζεται από τις διατάξεις του άρθρου 561 ΚΠολΔ, με τις οποίες αφενός θεσπίζεται ο κανόνας, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας πραγματικών γεγονότων και ιδιαίτερα του περιεχομένου εγγράφων δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου και αφετέρου ορίζεται, ότι η εκτίμηση του περιεχομένου δικαστικών εγγράφων ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, αφού με τις εν λόγω διατάξεις δεν ιδρύεται ιδιαίτερος λόγος αναιρέσεως.

Η διάταξη αυτή του άρθρου 560 ΚΠολΔ δεν αντίκειται, ως ρυθμίζουσα ουσιωδώς όμοια πράγματα κατ' όμοιο τρόπο, στις διατάξεις των άρθρων 4 και 20 του Συντάγματος, καθόσον η συνταγματικώς κατοχυρωμένη αξίωση κατά της πολιτείας για την παροχή έννομης προστασίας υπό την μορφή εκδόσεως δικαστικών αποφάσεων δεν περιλαμβάνει και αξίωση για καθιέρωση ενδίκων μέσων κατ' αυτών.

Επίσης η ως άνω διάταξη δεν αντίκειται ούτε στο άρθρο 43 παρ. 3 του Συντάγματος, καθόσον με τη διάταξη του τελευταίου αυτού άρθρου δεν επιβάλλεται η δημιουργία ενδίκων μέσων γενικώς για την έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας της δικαστικής αποφάσεως, αλλά υποχρέωση απαντήσεως επί του παραδεκτού και βασίμου των υποβληθέντων αιτημάτων.

Περαιτέρω, η νομική αοριστία της αγωγής, στηρίζει λόγο αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αρ. 1 - 560 αρ. 1 ΚΠολΔ), συντρέχει δε αν το δικαστήριο για τη θεμελίωση της αγωγής στο συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου αρκέστηκε σε στοιχεία λιγότερα ή αξίωσε περισσότερα από εκείνα που ο κανόνας αυτός απαιτεί για τη γένεση του οικείου δικαιώματος, κρίνοντας αντιστοίχως νόμιμη ή μη στηριζόμενη στο νόμο την αγωγή.

Αντίθετα, η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν εκτίθενται στην αγωγή όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, τα πραγματικά, δηλαδή, περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ.8 ή 14 ΚΠολΔ.

Τέτοια περίπτωση ποσοτικής ή ποιοτικής αοριστίας συνιστά και η μη ακριβής περιγραφή ακινήτου επί διεκδικητικής ή (αρνητικής) αναγνωριστικής αγωγής κυριότητας αγωγής, δηλαδή ο μη λεπτομερής προσδιορισμός του επίδικου ακινήτου κατά θέση, έκταση, ιδιότητα και όρια, ώστε να μη γεννάται αμφιβολία ως προς την ταυτότητα του.

Όταν μάλιστα το ακίνητο αυτό φέρεται ως τμήμα μεγαλύτερου ακινήτου, ο ενάγων έχει υποχρέωση, εκτός από την έκταση του διεκδικούμενού αυτού τμήματος, να προσδιορίσει τη θέση του μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο μεν, η δε περιγραφή του μπορεί να γίνει και με την ' αποτύπωση του σε ενσωματωμένο στο δικόγραφο της αγωγής τοπογραφικό διάγραμμα υπό κλίμακα (ΑΠ 326/2012 ΝοΒ 60.1448).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας που δίκασε ως Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, απέρριψε κατ' ουσία την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της 54/2009 απόφασης του Ειρηνοδικείου Φιλιατών, με την οποία είχε απορριφθεί λόγω (ποσοτικής) αοριστίας η από 15/12/2008 αναγνωριστική αγωγή του περί ανυπαρξίας δικαιώματος κυριότητας των αναιρεσιβλήτων στην επίδικη εδαφική λωρίδα, με την παραδοχή ότι δεν προσδιοριζόταν επακριβώς στην αγωγή η θέση αυτής (εδαφικής λωρίδας) μέσα στο μεγαλύτερο ακίνητο του αναιρεσείοντος, του οποίου φέρεται ότι αποτελεί τμήμα.

Με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, κατ' ορθή εκτίμηση του, αποδίδεται στο δίκασαν ως Εφετείο Πολυμελές Πρωτοδικείο η πλημμέλεια από τον αρ. 14 του 559 ΚΠολΔ (και όχι από τον αριθ1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ), ότι παρά το νόμο απέρριψε ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας την ένδικη αγωγή, αναφορικά με τον ακριβή προσδιορισμό της επίδικης εδαφικής λωρίδας, ενώ αυτή είναι (κατά τον αναιρεσείοντα) ορισμένη.

Ο λόγος αυτός είναι αποριπτέος ως απαράδεκτος, διότι δεν ιδρύεται σε αναίρεση κατ' αποφάσεως Πρωτοδικείου που εκδόθηκε σε έφεση κατ' απόφασης Ειρηνοδικείου. Επίσης απαράδεκτος είναι ο δεύτερος λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο ο αναιρεσείων αποδίδει στο Πολυμελές Πρωτοδικείο τις αιτιάσεις: α) από τον αρ.8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο δεν έλαβε υπόψη ουσιώδεις για την έκβαση της δίκης ισχυρισμούς του, ορισμένοι των οποίων περιέχονται σε διαδικαστικά έγγραφα, τα οποία δεν επισκοπήθηκαν, β) από τον αρ.11 γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι δεν λήφθηκαν υπόψη κρίσιμα έγγραφα, γ) από τον αρ.19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 93 παρ.5 του Συντάγματος, για έλλειψη αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς την κατεύθυνση της επίδικης εδαφικής λωρίδας εντός του μεγαλύτερου ακινήτου του, διότι και αυτές (αιτιάσεις) δεν ιδρύουν λόγους αναίρεσης, κατ' αποφάσεως Πολυμελούς Πρωτοδικείου που εκδόθηκε επί εφέσεως κατ' αποφάσεων Ειρηνοδικείου, σύμφωνα με τη μείζονα σκέψη που αναφέρθηκε στην αρχή.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ως αβάσιμη, να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου (άρθρο 495 παρ.4 και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στη δικαστική δαπάνη του παριστάμενου έκτου αναιρεσίβλητου Δήμου, κατά το νόμιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22/3/2013 αίτηση του Φ. Ρ. για αναίρεση της 70/2012 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, που δίκασε ως Εφετείο.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη του έκτου αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Ιουνίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1 Οκτωβρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ