Supreme Court allows appeal against criminal conviction for tax evasion due to lack of reasoned judgment on defendant's arguments.

Απόφαση 1927 / 2019 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1927/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αβροκόμη Θούα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αρτεμισία Παναγιώτου - Εισηγήτρια, Γεώργιο Αναστασάκο, Ευφροσύνη Καλογεράτου - Ευαγγέλου και Πηνελόπη Παρτσαλίδου - Κομνηνού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 12 Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Αναστασίας Δημητριάδου (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Ά. - Λ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Αλαφοστέργιο, για αναίρεση της υπ'αριθ.2250/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης.

Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορούμενη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ'αριθμ.πρωτ. 61122/8-5-2019 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 872/19.

Αφού άκουσε Την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 27-5-2019 και με αριθμό γενικού πρωτ. 6112/28-5- 2019 αίτηση-δήλωση της Ά. - Λ. Κ. του Κ. για αναίρεση της υπ'αριθμ. 2250/2018 καταδικαστικής απόφασης του Α' Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα. Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω.

Η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη κατά τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ΚΠΔ, λόγο αναιρέσεως, όταν αναφέρονται σ' αυτήν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για την συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού της αποφάσεως με το διατακτικό της, που αποτελούν ενιαίο σύνολο, τα δε αποδεικτικά μέσα αρκεί να αναφέρονται γενικώς κατά το είδος τους και δεν απαιτείται αναλυτική παράθεσή τους και μνεία του τι προκύπτει χωριστά από το καθένα, ούτε είναι απαραίτητη η αξιολογική συσχέτιση και σύγκριση μεταξύ τους ή να προσδιορίζεται η αποδεικτική βαρύτητα εκάστου, ενώ το γεγονός ότι εξαίρονται ορισμένα αποδεικτικά μέσα, δεν υποδηλώνει ότι δεν λήφθηκαν υπόψη τα άλλα.

Η ύπαρξη του δόλου δεν είναι αναγκαίο να αιτιολογείται ιδιαίτερα, αφού αυτή ενυπάρχει στην θέληση παραγωγής των πραγματικών περιστατικών που συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος και προκύπτει από τις ειδικότερες συνθήκες τελέσεώς του, διαλαμβάνεται δε περί αυτού (δόλου) αιτιολογία, στην κυρία αιτιολογία για την ενοχή, εκτός αν αξιώνονται από το νόμο πρόσθετα στοιχεία, για την υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, όπως η εν γνώσει ορισμένου περιστατικού τέλεση της πράξεως (άμεσος δόλος) ή ορισμένος περαιτέρω σκοπός (εγκλήματα με υπερχειλή υποκειμενική υπόσταση).

Εξάλλου, με τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για τα δικαιώματα του ανθρώπου, που επικυρώθηκε με το Ν.Δ/μα 53/19/20-9-1974, ορίζεται ότι "παν πρόσωπο έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσίς του δικασθή δικαίως, δημοσία και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερολήπτου δικαστηρίου, νομίμως λειτουργούντος, το οποίον θα αποφασίσει είτε επί των αμφισβητήσεων επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικής φύσεως, είτε επί του βασίμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως".

Κατ' αυτό, η πολιτεία, μέσω των οργάνων της οφείλει να απαντά σε όλα τα επιχειρήματα του κατηγορουμένου και να εξετάζονται αυτά κατά τρόπο πραγματικό από το Δικαστήριο, δηλαδή το Δικαστήριο να προβαίνει σε αποτελεσματική εξέταση των παρατηρήσεων, επιχειρημάτων και αποδείξεων που επικαλούνται οι διάδικοι.

Παραβίαση της ως άνω αρχής πέραν της αναιρέσεως για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας επάγεται απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας και ιδρύεται και ο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α' σε συνδ. με το άρθρο 171 παρ. 1 στοιχ. δ' του ΚΠΔ λόγος αναιρέσεως (ΑΠ 101/2018, ΑΠ 1821/2016).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από το σκεπτικό της προσβαλλόμενης υπ'αριθμ. 2250/2018 απόφασης, το Τριμελές Εφετείο (Πλημ/των) Θεσσαλονίκης, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, μετά από συνεκτίμηση όλων των αποδεικτικών μέσων, που προσδιορίζονται ως προς το είδος τους σ' αυτή (πρακτικά πρωτοβάθμιας δίκης, αναγνωσθέντα έγγραφα και απολογία κατηγορουμένης), δέχτηκε κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του ότι αποδείχτηκαν τα ακόλουθα: "η κατηγορουμένη στη ...., κατά το χρονικό διάστημα από 1-4-2013 έως και 29-3-2015, καθυστέρησε την καταβολή των βεβαιωμένων στις δημόσιες οικονομικές υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ) και τα τελωνεία προς το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων μηνών, το συνολικό δε ποσό από κάθε αιτία συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων και προσαυξήσεων μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του πίνακα χρεών (20-4-2015), ο οποίος περιλαμβάνεται στο παρόν κατηγορητήριο, υπερβαίνει το ποσό των 150.000 Ευρώ.

Ειδικότερα, η κατηγορούμενη δεν προέβη, ως όφειλε, στην καταβολή ατομικών ληξιπρόθεσμων χρεών προς το Δημόσιο, τα οποία έχουν βεβαιωθεί από τη ΔΟΥ ..., όπως αναλυτικά εμφανίζονται στον συνημμένο πίνακα χρεών που περιλαμβάνει τον αριθμό, την ημερομηνία βεβαίωσης, το οικονομικό έτος, το είδος φόρου, την ανάλυση του ποσού, τον τρόπο πληρωμής, την ημερομηνία λήξης της εφάπαξ καταβλητέας δόσης και το οποίο, συμπεριλαμβανομένων των νομίμων κάθε είδους τόκων και προσαυξήσεων, ανέρχεται στο ποσό των 405.895,19 Ευρώ.

Περαιτέρω, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 του ΠΚ, στην περίπτωση της κατάστασης ανάγκης, ως λόγος για τον αποκλεισμό του αδίκου χαρακτήρα της πράξης, απαιτείται να υπάρχει, πέρα από τις άλλες προϋποθέσεις και κίνδυνος παρών και αναπότρεπτος κατά άλλο τρόπο, παρά μόνο με την προσβολή του ξένου αγαθού.

Εάν στην συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει άλλος τρόπος για την σωτηρία του εννόμου αγαθού, χωρίς την προσβολή του ξένου αγαθού, δεν υφίσταται κατάσταση ανάγκης ως λόγος άρσεως του καταλογισμού, ενώ συμπληρωματικά, το προσβαλλόμενο με την πράξη έννομο αγαθό πρέπει να είναι μικρότερης κατ' είδος και σπουδαιότητα αξίας σε σύγκριση με το απειλούμενο. (ΑΠ 1566/ 2013 ΤΝΠ Νόμος) Στην προκειμένη περίπτωση το επικαλούμενο από την κατηγορουμένη "ότι εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, δεν υπάρχει αγοραστικό ενδιαφέρον και τα εισοδήματα του κατηγορουμένου δεν επαρκούν για την εξόφληση του ποσού, παρά τις προσπάθειες που έκανε για την αποπληρωμή της οφειλής της", αλυσιτελώς προβάλλεται, προς υποστήριξη του εκ του άρθρου 25 ΠΚ αυτοτελούς ισχυρισμού ως λόγος άρσεως του καταλογισμού, αφού δεν διαλαμβάνεται σ' αυτόν ότι η μη πληρωμή των ληξιπροθέσμων χρεών οφείλεται στην αποτροπή κινδύνου αναπότρεπτου για το πρόσωπο και περιουσία άλλου, ούτε έγινε για την αποτροπή άδικης επίθεσης κατά της κατηγορουμένης.

Επομένως, ο παραπάνω ισχυρισμός πρέπει ν'απορριφθεί. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, εφόσον αποδείχθηκε ότι η κατηγορούμενη καθυστέρησε να καταβάλει τα ως άνω βεβαιωμένα στις Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ) χρέη προς το Δημόσιο, συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων και προσαυξήσεων, όπως κατηγορείται, πρέπει να κηρυχθεί ένοχη των παραπάνω πράξεων που αποδίδονται σ'αυτήν".

Ακολούθως το Τριμελές Εφετείο κήρυξε ένοχη την κατηγορουμένη - αναιρεσείουσα με το ελαφρυντικό του άρθρου 84 παρ. 2β ΠΚ και την καταδίκασε σε ποινή φυλάκισης οκτώ (8) μηνών με τριετή αναστολή για το ότι: "Στη ..., κατά το χρονικό διάστημα από 01-03-2013 έως και 29-03-2015, καθυστέρησε την καταβολή των βεβαιωμένων στις δημόσιες οικονομικές υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) και τα τελωνεία χρεών προς το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς του ευρύτερου δημόσιου τομέα για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων μηνών, το συνολικό δε ποσό από κάθε αιτία συμπεριλαμβανομένων των κάθε είδους τόκων και προσαυξήσεων μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του πίνακα χρεών (20-04-2015), ο οποίος περιλαμβάνεται στο παρόν κατηγορητήριο, υπερβαίνει το ποσό των 150.000 Ευρώ.

Ειδικότερα, η κατηγορούμενη δεν προέβη, ως όφειλε, στην καταβολή ατομικών ληξιπρόθεσμων χρεών προς το Δημόσιο, τα οποία έχουν βεβαιωθεί από τη ΔΟΥ ..., όπως αναλυτικά εμφανίζονται στον συνημμένο πίνακα χρεών που περιλαμβάνει τον αριθμό, την ημερομηνία βεβαίωσης, το οικονομικό έτος, το είδος φόρου, την ανάλυση του ποσού, τον τρόπο πληρωμής, την ημερομηνία λήξης της εφάπαξ καταβλητέας δόσης και το οποίο, συμπεριλαμβανομένων των νομίμων κάθε είδους τόκων και προσαυξήσεων, ανέρχεται στο ποσό των 405.895,19 Ευρώ.

Με αυτά που δέχθηκε το Δικαστήριο της ουσίας δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την, από ης διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Π.Δ., απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν εκτίθεται παντελώς η θέση αυτού (Δικαστηρίου) επί του αρνητικού της κατηγορίας ισχυρισμού, που προτάθηκε στο ακροατήριο, τόσο από την ίδια την κατηγορουμένη όσο και από το συνήγορο της, ότι η μη καταβολή του οφειλομένου προς το Δημόσιο ένδικου ποσού δεν οφείλεται σε δόλο αυτής αλλά στο γεγονός ότι το τελευταίο δεν προέβη στις αναγκαίες ενέργειες επίσπευσης πλειστηριασμού κατασχεθέντος ακινήτου της, από τον οποίο θα μπορούσε να εισπράξει την ένδικη οφειλή της προς αυτό, ισχυρισμό για την υποστήριξη του οποίου προσκόμισε την αναγνωσθείσα από 23-5- 2016 εξώδικη πρόσκληση δήλωση αυτής προς τον προϊστάμενο της ....Δ.Ο.Υ ....

Συνεπώς, ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Α' του ΚΠΔ, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας αλλά και διότι (κατ'εκτίμηση) εκ της ως άνω μη απαντήσεως επί των ισχυρισμών της, στέρησε την αναιρεσείουσα-κατηγορούμενη του δικαιώματος για δίκαιη δίκη, που παρέχεται από το υπερνομοθετικής ισχύος άρθρο 6 παρ. 1 της Ε.Σ.Δ.Α., είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολο της και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η σύνθεση είναι δυνατή από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που τη δίκασαν προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθμ. 2250/2018 απόφαση του Α' Τριμελούς Εφετείου Πλημ/των Θεσσαλονίκης. Και

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Νοεμβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Δεκεμβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ