Supreme Court allows appeal against appellate court's erroneous acceptance of res judicata regarding child support damages.

Απόφαση 1927 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1927/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας, με την επωνυμία "GROUPAMA ΦΟΙΝΙΞ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" νομίμως εκπροσωπούμενη, που εδρεύει στην …και η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου της Ευάγγελο Παπαλάμπρο, ο οποίος παραστάθηκε κατόπιν δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων:1.Θ. Ρ. Τ., και 2. Ε. χήρας Ρ. Τ., ως αποκλειστικά ασκούσης την κηδεμονία, επιμέλεια και γονική μέριμνα του συνοικούντος μετ' αυτής ανηλίκου τέκνου της Μ. ή Μ. Ρ. Τ., κατοίκων ... οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-2-2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6078/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4285/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26-11-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Δημητρούλα Υφαντή, ανέγνωσε την από 10-3-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως κατά το εις το σκεπτικό μέρος της που αφορά τους αναιρεσίβλητους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες από την αναιρεσείουσα υπ'αριθ. ...'/20-4-2010, .../20-4-2010, .../10-4-2013 και .../10-4-2013 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών …προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης με πράξη κατάθεσης και της χωριστής από 19.1.2013 κλήσης, που κατατέθηκε στο δικαστήριο τούτο, μετά από διαδοχική ματαίωση, αναβολή και ματαίωση της συζήτησης και κλήση προς εμφάνιση κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσίβλητους.

Οι τελευταίοι όμως, όπως προκύπτει από τα πρακτικά, δεν εμφανίσθηκαν, ούτε κατέθεσαν έγγραφη δήλωση, κατά το άρθρο 242 παρ.2, κατά την παραπάνω συνεδρίαση, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά του πινακίου. Επομένως πρέπει, να προχωρήσει η συζήτηση που επισπεύδεται από την αναιρεσείουσα, παρά την απουσία των πιο πάνω αναιρεσιβλήτων (άρθρ.576 παρ.2 Κ.Πολ.Δ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.16 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται ενετός άλλων και όταν το δικαστήριο κατά παράβαση του νόμου δέχτηκε ότι υπάρχει δεδικασμένο. Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 321, 322, 324 και 331 ΚΠολΔ προκύπτει ότι δεν επιτρέπεται να αμφισβητηθεί και να καταστεί αντικείμενο σε νέα δίκη, το δικαίωμα, που κρίθηκε ήδη με τελεσίδικη απόφαση.

Η ύπαρξη της έννομης σχέσης, που καλύπτεται από το δεδικασμένο, αποτελεί στοιχείο του πραγματικού του δικαιώματος που ασκείται με τη δεύτερη αγωγή ή δεύτερο ένδικο μέσο, και, συνεπώς, το δικαστήριο οφείλει να συντονίσει την απόφαση του προς το δεδικασμένο, οφείλει δηλαδή να θέσει αυτό ως βάση στην έρευνα της δεύτερης αγωγής ή του δεύτερου ένδικου μέσου.

Η τελεσίδικη απόφαση του καθύλην αρμοδίου δικαστηρίου αποτελεί, αν συντρέχουν και τα λοιπά στοιχεία του νόμου (ταυτότητα διαδίκων και διαφοράς) δεδικασμένο για την αξίωση που βασίζεται στην κριθείσα έννομη σχέση και αν ακόμη το αντικείμενο της νέας δίκης είναι διαφορετικό από το αντικείμενο της προηγούμενης.

Το δικαστήριο, εξετάζοντας τη δεύτερη αγωγή, ή το δεύτερο ένδικο μέσο, οφείλει να θέσει ως βάση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει η προδικαστική έννομη σχέση, που καλύπτεται από το δεδικασμένο. Το δεδικασμένο, εξάλλου, καλύπτει το δικαίωμα που κρίθηκε, δηλαδή την από την τελεσίδικη απόφαση, διαγνωσθείσα συγκεκριμένη έννομη, συνέπεια ή σχέση που έγινε δεκτό τι υπάρχει ή δεν υπάρχει, με το αντικείμενο αυτής, υλικό ή μη, καθώς και τον νομικό συλλογισμό, όπως διατυπώνεται στην απόφαση, ως ενιαίο σύνολο και έτσι, αν τίθεται στη νέα δίκη, ως κύριο ή προδικαστικό ζήτημα, ο αυτός νομικός συλλογισμός, το δικαστήριο δεσμεύεται από όλα τα στοιχεία αυτού και όχι μόνο από τη νομική συνέπεια που είχε.

Προκειμένου επομένως να εξετασθεί αν υφίσταται από προηγηθείσα τελεσίδικη απόφαση δεδικασμένο, το οποίο κωλύει την έρευνα του ήδη με νέα αγωγή ή ενδίκου μέσου φερόμενου προς κρίση, βάση ορισμένης ιστορικής αιτίας, αιτήματος, θα ληφθούν υπόψη, όχι μόνο τα διαδικαστικά έγγραφα επί της προγενέστερης υπόθεσης αλλά και το διατακτικό αλλά και η αιτιολογία της πρώτης απόφασης που κατέστη τελεσίδικη, όσον αφορά την ιστορική αιτία επί της οποίας εκείνη (πρώτη τελεσίδικη) έκρινε (Ολ.ΑΠ 15/1998 και 1339/1985, ΑΠ 998/2008).

Στην προκειμένη περίπτωση από την κατ'άρθρον 561 παρ.2 ΚΠολΔ επισκόπηση από το δικαστήριο του Αρείου Πάγου των διαδικαστικών εγγράφων της υπόθεσης προκύπτουν τα ακόλουθα επί του ερευνώμενου αναιρετικού λόγου από τον αριθμό 16 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ.

Α. Η δεύτερη αναιρεσίβλητη Ε. χήρα Ρ. Τ., αφενός μεν ενεργούσα ατομικώς και αφετέρου ως ασκούσα την κηδεμονία, επιμέλεια και γονική μέριμνα των συνοικούντων μετ'αυτής ανηλίκων τέκνων της α)Θ. Ρ.Τ. (πρώτου αναιρεσίβλητου) ήδη ενηλικιωθέντος και β)Μ. ή Μ. Ρ.Τ., άσκησε εναντίον (εκτός άλλων) και της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας την από 19-2-2004 με αριθμό καταθέσεως Γενικό 49762/04 και Δικογράφου 2900/04 αγωγή της, με την οποία ζητούσε να της επιδικασθούν τα σε αυτή αναφερόμενα ποσά για τον θανάσιμο τραυματισμό του Ρ. Τ. επελθόντος εκ της προσκρούσεως επί της υπ'αριθμ.... δίκυκλης μοτοσικλέτας, οδηγούμενης από τον ίδιο, του υπ'αρ.... ΙΧΦ αυτοκινήτου, οδηγούμενου από τον Α. Δ. και ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα για τα πιο πάνω ανήλικα τότε τέκνα της για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης και αποζημίωση για στέρηση διατροφής.

Β. Επί της παραπάνω αγωγής εκδόθηκε η υπ'αρ 1684/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (TpYfptr Αυτοκινήτων), με την οποία το πρωτοβάθμιο δικαστήριο: α. Θεώρησε αποκλειστικά υπαίτιο τον οδηγό του ασφαλισμένου φορτηγού αυτοκινήτου, στην αναιρεσείουσα. β. Ως προς την αγωγή της Ε.Τ. ανέβαλε να αποφασίσει για την διατροφή των τέκνων της, μέχρι να προσκομίσει βεβαίωση του ΙΚΑ από την οποία να προκύπτει εάν ο Ρ. Τ. του Λ., ήταν ασφαλισμένος στο ΙΚΑ κατά το χρόνο του θανάτου του (9-10-03) και σε καταφατική περίπτωση, τα ποσά που έλαβαν ή δικαιούνται να λάβουν ως σύνταξη λόγω του θανάτου του τα ανήλικα τέκνα του Θ. και Μ. Τ.. γ. Επιδίκασε τα εκεί αναφερόμενα ποσά, ειδικά καθόσον αφορά την ένδικη υπόθεση 60.000 ευρώ για κάθε ανήλικο για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης.

Γ. Την ανωτέρω απόφαση (πλην της διάταξης επί του αγωγικού αιτήματος αυτής που αφορούσε τη διατροφή των ανηλίκων τέκνων α)Θ. Ρ.Τ. και β)Μ. ή Μ. Ρ.Τ., για το οποίο αναβλήθηκε η έκδοση οριστικής απόφασης) και καθό μέρος αυτή δεν απέρριψε εντελώς την παραπάνω αγωγή εναντίον της η αναιρεσείουσα εξεκάλεσε δια της από 14-4-2006 εφέσεως της ενώπιον του Εφετείου Αθηνών.

Δ. Επί της έφεσης αυτής εκδόθηκε η υπ'αριθμ.3028/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Η παραπάνω υπ'αριθμ.3028/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών ρητώς απέρριψε ως απαράδεκτη την από 28-8-2006 έφεση της αναιρεσείουσας κατά της υπ'αριθμ.1684/2006 απόφασης ακόμα και κατά το μέρος που στρεφόταν κατά της οριστικής διάταξης της παραπάνω απόφασης ως προς το ύψος της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης των παραπάνω ανηλίκων τέκνων, δεδομένου ότι "η εκκαλούμενη δεν είναι οριστική ως προς αυτούς σε σχέση με την παραπάνω αγωγή η συζήτηση της οποίας αναβλήθηκε και κατά της οποίας δεν επιτρέπεται έφεση ούτε κατά των οριστικών διατάξεων της εκκαλουμένης πριν εκδοθεί και ως προς αυτούς οριστική απόφαση στη δίκη".

Συνεπώς, ως εκ του όλου περιεχομένου της (αιτιολογικού και διατακτικού) η υπ'αριθμ.3028/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών δεν παρήγαγε δεδικασμένο ως προς το ύψος της ψυχικής οδύνης των ανήλικων τέκνων της ενάγουσας, Ε. χήρας Ρ. Τ., ήτοι της ανήλικης Μ. ή Μ. Ρ.Τ., και του ήδη ενήλικου Θ. Ρ.Τ. αφενός διότι ουδεμία διάταξη διέλαβε ως προς αυτήν την αξίωση αφετέρου διότι η διάταξη που διέλαβε ως προς την αξίωση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης αφορούσε στους υπόλοιπους ενάγοντες της αγωγής και όχι στο Θ. και στη Μ. ή Μ. Τ..

Ε. Στη συνέχεια μετά την επανασυζήτηση της υπόθεσης ως προς τα ζητήματα στα οποία είχε αναβληθεί η έκδοση οριστικής απόφασης, εκδόθηκε η υπ'αρ.6078/2007 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Τμήμα Αυτοκινήτων), με την οποία επιδικάσθηκαν υπέρ των ίδιων ανηλίκων διάφορα ποσά αποζημίωσης για τη στέρηση της διατροφής τους που απολάμβαναν από τον θανατωθέντα πατέρα τους.

ΣΤ. Με την από 13-2-2008 και με αριθμ.κατάθεσης 1730/2008 έφεση της ενώπιον του Εφετείου Αθηνών, η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία ζητούσε να εξαφανισθεί η υπ'αρ.6078/2007 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Τμήμα Αυτοκινήτων), όσον αφορά στη διατροφή των ανηλίκων τέκνων α)Θ. Ρ.Τ. και β)Μ. ή Μ. Ρ.Τ., για την οποία είχε αναβληθεί η έκδοση οριστικής απόφασης, ως και η υπ'αρ.1684/2006 εν μέρει μη οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (Τμήμα Αυτοκινήτων) ως προς τις οριστικές της διατάξεις όσον αφορά στα λοιπά αγωγικά αιτήματα της Ε. χήρας Ρ. Τ., ως αποκλειστικά ασκούσας την κηδεμονία, επιμέλεια και γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων της α)Θ. Ρ.Τ. και β)Μ. ή Μ. Ρωμ.Τ. που αφορούσαν τα επιδικασθέντα ποσά των 60.000 ευρώ σε κάθε ανήλικο για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης.

Ζ. Επ'αυτής της έφεσης εκδόθηκε η υπ'αριθμ.4285/16-7-2009 απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου (ήδη αναιρεσιβαλλόμενη), με την οποία έγινε η έφεση τυπικά και κατ'ουσία δεκτή και εν τέλει έγινε δεκτή εν μέρει η παραπάνω αγωγή της Ε. χήρας Ρ. Τ. ως προς το κονδύλιο της διατροφής των ανηλίκων. Ωστόσο, ειδικά ως προς το ύψος της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης που ζητούσε η ενάγουσα με την ένδικη αγωγή της και με την παραπάνω ιδιότητα της, το Εφετείο Αθηνών έκρινε με την παραπάνω απόφαση του ότι: "δεν χωρεί επανάκριση στη δίκη του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως διότι έκρινε ήδη με δύναμη δεδικασμένου η υπ'αριθμ.3028/2008 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών". Έτσι το Εφετείο με την προσβαλλόμενη δεν εξέτασε καθόλου το σχετικό (3°) λόγο της έφεσης της αναιρεσείουσας ως προς τον οποίο άλλωστε δεν διέλαβε σχετική διάταξη στο διατακτικό της, με το οποίο εξαφανίστηκε μόνο η εκκαλουμένη υπ'αριθμ.6078/2007 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, παραλείποντας να εξετάσει το κύρος της επίσης εκκαλούμενης με την έφεση και υπ'αριθμ.1684/2006 εν μέρει μη οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά της οριστική της διάταξης του κεφαλαίου της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης υπέρ των ανηλίκων τέκνων του θανατωθέντος, κατά του οποίου εναντιωνόταν με τον τρίτο λόγο εφέσεως.

Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση υπέπεσε στην αναιρετική, πλημμέλεια από τον αριθμό 16 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, που βάσιμα προβάλλεται με τον πρώτο λόγο της ένδικης αίτησης και πρέπει να αναιρεθεί κατά το αντίστοιχο μέρος της που αφορά την εσφαλμένη παραδοχή της για την ύπαρξη δεσμευτικού δεδικασμένου από την προηγηθείσα υπ'αριθ.3028/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, ως προς το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης που δικαιούνται ,ανήλικοι τότε αναιρεσίβλητοι. Η αναιρετική εμβέλεια του λόγου αυτού αναιρέσεως στο σύνολο του πληττομένου δι'αυτής κεφαλαίου της προσβαλλόμενης αποφάσεως της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης των αναιρεσιβλήτων Θ. Τ. και Μ. ή Μ. Τ., της τελευταίας παρισταμένης λόγω της ανηλικότητάς της με την μητέρα της, καθιστά αλυσιτελή την εξέταση του διατυπουμένου δι'αυτής δευτέρου λόγου. Μετά απ'αυτά, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το προαναφερθέν κεφάλαιο αυτής, ακολούθως δε παραπεμφθεί κατά τούτο η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο για περαιτέρω εκδίκαση (άρθρ. 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.) και καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας που κατέθεσε προτάσεις (183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4285/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών κατά το εις το σκεπτικό κεφάλαιο αυτής.

Παραπέμπει κατά τούτο την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας που ορίζει σε τρεις (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Οκτωβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Οκτωβρίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ