Supreme Court dismisses appeal on procedural default and inadmissible legal argument regarding unjust enrichment.

Απόφαση 1922 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1922/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Μαϊου 2009, με την παρουσία και της γραμματέα Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Παραβάντη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ... και 2. ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 28-12-2004 και 22-6-2005 αγωγές των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Άργους και συνεκδικάσθηκαν.

Εκδόθηκε η 73/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 801/2007 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου (δικάσαν ως Εφετείο). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 21-2-2008 αίτησή τους και με τους από 20-4-2009 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 15-5-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων λόγων αυτής. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων καθώς και την καταδίκη των αντιδίκων στην δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ., αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, από τις προσκομιζόμενες υπ' αριθμ. 1962Β και 1961Β/26-5-2008 εκθέσεις του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ναυπλίου ... προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της αποφάσεως δικάσιμο (25-5-2009), επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος, στους αναιρεσίβλητους ... και ..., αντίστοιχα. Επομένως, εφ' όσον αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία τους, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ. Παραδεκτοί είναι, εξάλλου, και οι με αυτοτελές δικόγραφο ασκηθέντες από 20-4-2009 πρόσθετοι λόγοι αναιρέσεως, αντίγραφο των οποίων επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσίβλητους, όπως προκύπτει τούτο από τις υπ' αριθμ. 2532Β και 2533Β/22-4-2009 εκθέσεις επιδόσεως του ίδιου ως άνω δικαστικού επιμελητή.

Σύμφωνα με το άρθρο 560 ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων επιτρέπεται αναίρεση μόνο για τους περιοριστικώς στο άρθρο αυτό αναφερόμενους λόγους, οι οποίοι είναι α) η παραβίαση κανόνων δικαίου στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, β) η μη νόμιμη συγκρότηση του δικαστηρίου, 3)η υπέρβαση από το δικαστήριο της δικαιοδοσίας των πολιτικών δικαστηρίων και δ) ο παράνομος αποκλεισμός της δημοσιότητας της διαδικασίας.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται για κάποια από τις προβλεπόμενες στη διάταξη αυτή εξαιρέσεις. Από την τελευταία αυτή διάταξη, συνάγεται ότι το καθιερούμενο απαράδεκτο αναφέρεται σε όλους τους λόγους αναιρέσεως του άρθρου 559 ΚΠολΔ, από δε το συσχετισμό της με τις διατάξεις των άρθρων 566 παρ. 1 και 118 αριθ. 4 του ίδιου Κώδικα προκύπτει ότι, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως, πρέπει να μνημονεύεται στο αναιρετήριο, αν δεν πρόκειται για τις πιο πάνω εξαιρετικές περιπτώσεις, ότι ο ισχυρισμός στον οποίο εκείνος στηρίζεται έχει προταθεί νόμιμα στο δικαστήριο που έχει εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση (Ολ.

ΑΠ 43/1990), εάν δε προσβάλλεται με την αναίρεση η απόφαση του Εφετείου, δεν αρκεί να έχει προβληθεί ο ισχυρισμός που στηρίζει τον λόγο αναιρέσεως στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αλλά πρέπει να έχει επαναφερθεί νομίμως και στον δεύτερο βαθμό και μάλιστα με λόγο εφέσεως, αν αναιρεσείων είναι ο διάδικος που εξεκάλεσε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση του ως Εφετείου δικάσαντος Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης του Ειρηνοδικείου Άργους, με την οποία, αφ' ενός μεν, έγινε δεκτή κατά ένα μέρος η αγωγή της πρώτης αναιρεσίβλητης εναντίον του, αφ' ετέρου δε, απορρίφθηκε η συνεκδικασθείσα αντίθετη αγωγή του ίδιου κατ' αμφοτέρων των αναιρεσιβλήτων.

Με τους τρεις λόγους της αιτήσεως αναιρέσεως, ο αναιρεσείων, υπό την επίκληση του άρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ, μέμφεται το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου ότι, αντιστοίχως, α) παρεβίασε τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ με την απόρριψη (προφανώς) της εκ της διατάξεως αυτής ενστάσεώς του που είχε προτείνει στον πρώτο βαθμό, β) κατά παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 393 και 394 ΚΠολΔ, την κρίση του, περί πληρωμής από την πρώτη των αναιρεσιβλήτων της εκ 2.700 ευρώ τρίτης δόσεως σ'αυτόν (αναιρεσείοντα), στήριξε στη μαρτυρική κατάθεση της ..., χωρίς να συντρέχει κάποια από τις προβλεπόμενες στη δεύτερη των εν λόγω διατάξεων εξαιρέσεις και γ) επιδίκασε το περί διαφυγόντων κερδών αγωγικό κονδύλιο, καίτοι η αγωγή της πρώτης των αναιρεσιβλήτων δεν είχε κοινοποιηθεί στην αρμόδια Δ.Ο.Υ.

Οι λόγοι αυτοί είναι απαράδεκτοι, οι μεν υπό στοιχεία β' και γ', διότι οι σχετικές αιτιάσεις, αφορώσες σε παραβίασε δικονομικών διατάξεων, δεν ελέγχονται μέσω του αναιρετικού λόγου του αριθμού 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, αλλά μέσω των αναιρετικών λόγων του άρθρου 559 αρ. 11 και 14 ΚΠολΔ, οι οποίοι όμως δεν περιλαμβάνονται στην περιοριστική απαρίθμηση του άρθρου 560 ΚΠολΔ, ο δε υπό στοιχείο α', διότι, όπως προκύπτει από το επισκοπούμενο δικόγραφο της εφέσεως του αναιρεσείοντος, η σχετική ένσταση δεν επαναφέρθηκε στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο με λόγο εφέσεως.

Από τη διάταξη του 686 εδ. β ΑΚ, η οποία ορίζει ότι, όταν υπάρχει υπερημερία εργολάβου, διατηρούνται ακέραια τα δικαιώματα που έχει ο εργοδότης εξαιτίας της, προκύπτει ότι αν έχει παρέλθει ο συμβατικός χρόνος παράδοσης και ο εργολάβος έχει περιέλθει σε υπερημερία, ο εργοδότης έχει τα δικαιώματα των άρθρων 383 ως 385 ΑΚ, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η υπαναχώρηση, αποτέλεσμα της οποίας, κατά το άρθρ. 389 ΑΚ που εφαρμόζεται και επί νόμιμης υπαναχώρησης, σε συνδυασμό με τα άρθ. 904 και 911 ΑΚ, είναι ότι η σύμβαση έργου καταργείται αναδρομικά (ex tunc), αποσβήνεται η υποχρέωση προς παροχή και οι παροχές που δόθηκαν αναζητούνται κατά τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό.

Με τον μοναδικό πρόσθετο λόγο αναιρέσεως, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, αποδίδεται στο Πρωτοδικείο η αιτίαση ότι, με το να δεχθεί "ότι εξαιτίας της αντισυμβατικής συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος η ενάγουσα και ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη δικαιούται να αξιώσει κατά τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό το ποσό των 5.765 ευρώ", παρεβίασε τις διατάξεις των άρθρων 904 έως 913 ΑΚ, διότι η εκ των διατάξεων αυτών αγωγή, λόγω του επικουρικού της χαρακτήρα, δεν μπορούσε να ασκηθεί υπαρχούσης της εκ της συμβάσεως ευθύνης του αναιρεσείοντος, επί της οποίας άλλωστε θεμελιώνετο το σχετικό αγωγικό κονδύλιο.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, ως στηριζόμενος επί της ανακριβούς προϋποθέσεως ότι το Πρωτοδικείο δέχθηκε την αγωγή ως ερειδόμενη στις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού. Όμως, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το ως Εφετείο δικάσαν Πρωτοδικείο δέχθηκε ότι η αναιρεσίβλητη (ενάγουσα), μετά την πάροδο του συμφωνηθέντος χρόνου εκτελέσεως του υπό του αναιρεσείοντος αναληφθέντος έργου τοποθετήσεως των κουφωμάτων της οικίας της και την άρνηση του τελευταίου να προβεί στην ολοκλήρωση των συμφωνηθεισών εργασιών, με την από 1-9-2003 εξώδικη δήλωσή της, του έταξε πενθήμερη προθεσμία εκπληρώσεως του έργου δηλώνοντάς του συγχρόνως ότι μετά την πάροδο αυτής υπαναχωρεί από τη σύμβαση και προτίθεται να αξιώσει την επιστροφή των καταβληθεισών δόσεων, η προθεσμία δε αυτή παρήλθε άπρακτη.

Οι εκτεθείσες παραδοχές ανταποκρινόμενες πλήρως στις προϋποθέσεις εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 681, 683, 686 εδ. β', 516, 383, 387 § 2 και 389 § 2 ΑΚ, η τελευταία εκ των οποίων μάλιστα παραπέμπει, ως προς την επιστροφή των εκατέρωθεν παροχών, στις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, καταφάσκουν τη νομική θεμελίωση της κρίσιμης αγωγής επί των εν λόγω διατάξεων, η παράλειψη αναφοράς των οποίων στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν ιδρύει τον ερευνώμενο λόγο αναιρέσεως, αλλ' ούτε και συνιστά οποιαδήποτε άλλη, αναιρετικώς ελεγχόμενη, πλημμέλεια.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21 Φεβρουαρίου 2008 αίτηση και τους από 20 Απριλίου 2009 προσθέτους λόγους αυτής του ... για αναίρεση της υπ' αριθμ. 801/2007 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Ιουλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ