Supreme Court allows appeal against lower court ruling on deposit return rights to the depositing entity.

Απόφαση 1922 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1922/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα , το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Σταυρούλα Μπανάκου.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος παρέστη αυτοπροσώπως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19 Νοεμβρίου 2004 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1635/2005 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 5162/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την από 12 Οκτωβρίου 2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης - Σπυρίδων Τέντες, ανέγνωσε την από 4 Ιανουαρίου 2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο αυτοπροσώπως παραστάς αναιρεσίβλητος την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 432 ΑΚ και 18 του π.δ. από 30-12-1926/3-1-1927 που κυρώθηκε με το νόμο 3646/1928 σε περίπτωση δημόσιας καταθέσεως την απόδοση του κατατεθέντος έχει δικαίωμα να ζητήσει ο δικαιούχος, ήτοι ο τρίτος υπέρ του οποίου έγινε η κατάθεση. Εξάλλου η νομιμοποίηση του διαδίκου απορρέει κατά κανόνα αμέσως από το νόμο και κυρίως από διατάξεις του ουσιαστικού ή, ενίοτε, του δικονομικού δικαίου.

Εκείνος που εμφανίζεται κατά το ουσιαστικό δίκαιο δικαιούχος ή υπόχρεος νομιμοποιείται κατ' αρχήν ως ενάγων ή εναγόμενος αντιστοίχως. Επομένως η έλλειψη ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποιήσεως του διαδίκου, όταν αυτή απορρέει από το ουσιαστικό δίκαιο, ελέγχεται αναιρετικώς με το λόγο του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ο οποίος (λόγος), σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 562 παρ. 4 ΚΠολΔ, εξετάζεται κατ' εξαίρεση αυτεπαγγέλτως από τον Αρειο Πάγο, ύστερα όμως από πρόταση του εισηγητή αρεοπαγίτη που έχει περιληφθεί στην έγγραφη εισήγησή του. 1.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, κρίνοντας επί διαφοράς σχετικής με την απόδοση από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων σε δικαιούχο του ποσού που κατατέθηκε από τον υπέρ ου η απαλλοτρίωση κατά τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 8 παρ. 3 του ν. 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων", δέχθηκε ανελέγκτως ότι πιθανολογήθηκαν τα ακόλουθα:

Με την Δ12/0/30843/23-2-98 απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ που δημοσιεύθηκε νόμιμα [ΦΕΚ 143/13-3-98] κηρύχθηκε και επισπεύθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο η απαλλοτρίωση ακινήτων προς διεύρυνση της Ε.Ο. Σταυρού - Ελευσίνας. Με τις 1305/99 και 5432/2000 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και Εφετείου Αθηνών αντίστοιχα καθορίσθηκε η προσωρινή και η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης.

Μετά από αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης του Εφετείου εκδόθηκε η 1525/2001 απόφαση του Αρείου Πάγου, που αναίρεσε την απόφαση ως προς το κεφάλαιο της δικαστικής δαπάνης των δικαιούχων και της αμοιβής των δικηγόρων τους και παρέπεμψε την υπόθεση στο ίδιο Εφετείο. Το τελευταίο εξέδωσε την 4531/2002 απόφασή του, που προσδιόρισε την αμοιβή των δικηγόρων των δικαιούχων σε ποσοστό 3% επί της απαλλοτριωτικής αποζημίωσης.

Μετά την έκδοση της απόφασης το ΥΠΕΧΩΔΕ κατέθεσε στο καθού στις 6-12-2002 με το υπ' αριθμό 7043 γραμμάτιο το ποσό των 40.683,91 ευρώ για δικηγορική αμοιβή του αιτούντος υπέρ των δικαιούχων της αποζημίωσης, ώστε με τη καταβολή της πλήρους αποζημίωσης να συντελεσθεί η απαλλοτρίωση. Στο μεταξύ δημοσιεύθηκε ο ν. 3130/2003, με την περ.

ε' του άρθρου 31 του οποίου αντικαταστάθηκε το πρώτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 18 του ν. 2882/2001 και ορίστηκε, ότι "Η δικαστική δαπάνη μετά της αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση, επιδικάζεται από το Δικαστήριο με την ίδια απόφαση, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά από το νόμο αυτόν και παρακατατίθεται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων (Τ.Π.

κΔ.) υπέρ του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου". Οι διοικητικές υπηρεσίες του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε, αδυνατούσες να ερμηνεύσουν τον παραπάνω νόμο και ειδικότερα ποιες περιπτώσεις απαλλοτρίωσης καταλαμβάνονται από αυτόν υπέβαλαν ερώτημα στον αρμόδιο νομικό Σύμβουλο, ο οποίος με το 6378/Γ.Φ. 16-9-2003 έγγραφό του γνωμοδότησε, ότι οι διατάξεις του νόμου καταλαμβάνουν όλες ανεξαιρέτως τις απαλλοτριώσεις, ανεξαρτήτως του χρόνου κήρυξής τους και του αν αυτές είχαν ή όχι συντελεσθεί μέχρι το χρόνο υποβολής του ερωτήματος. 'Ομοιο περιεχόμενο είχε και το υπ' αριθ.

πρωτ. 931/26-7-2000 έγγραφο του παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Στεφ. Δέτση, που απευθύνθηκε στη Δ/νση Δ8 του Τ.Π.Δ.Δ. Εφαρμόζοντας το παραπάνω έγγραφο το Υπουργείο Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων 'Εργων απέστειλε προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων το υπ' αριθ. πρωτ. Δ12/0/34954/20-7-2004 έγγραφό του, όπου αναφερόμενο στο υπ' αριθ.

Δ12/0/39419/11-12-2002 όμοιο και στο γραμμάτιο Νο 7043/6-12-2002 ποσού 40.683,91 ευρώ, ζήτησε να επιστραφεί αυτό στο λογαριασμό του Υπουργείου 231000000001009 που τηρούνταν στην Τράπεζα της Ελλάδος. Το καθού από την πλευρά του απέστειλε το υπ' αριθ. 199111/4-10-2004 έγγραφό του, με το οποίο ισχυρίστηκε, ότι με το υπ' αριθμό 8588/4-8-2004 γραμμάτιο παρακαταθήκης κατατέθηκε το ίδιο ποσό (40.683,91 ευρώ) υπέρ του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και ειδικότερα είχε κατατεθεί το ίδιο ποσό δικηγορικής αμοιβής δύο φορές.

Στο τελευταίο έγγραφο απάντησε το παραπάνω Υπουργείο με το υπ' αριθ. Δ12/0/37526/9-11-2004 έγγραφό του, με το οποίο, μεταξύ των άλλων, επισήμαινε, ότι έπρεπε να επιστραφεί το κατατεθέν με το υπ' αριθμ. 7043/6-12-2002 γραμμάτιο παρακαταθήκης ποσό και να αποδοθεί το κατατεθέν με το υπ' αριθ. 8588/4-8-2004 γραμμάτιο ίδιο ποσό στο Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, ώστε η δικηγορική αμοιβή να καταβληθεί άπαξ.

Κατ' κολουθίαν αυτών, το Εφετείο, δεχόμενο α) ότι οι δικαιούχοι της αποζημιώσεως είχαν αποζημιωθεί πλήρως β) ότι την 20/7/2004 έγινε ανάκληση της συσταθείσας με το 7043/6-12-2002 γραμμάτιο παρακαταθήκης και δεν υπήρξε τέτοια μέχρι να γίνει εκ νέου παρακατάθεση με το 8588/4.8.2004 γραμμάτιο και γ) ότι το επίδικο χρηματικό ποσό αποτελεί αμοιβή και όχι αποζημίωση, έκρινε ότι η αίτηση του αναιρεσίβλητου, πληρεξούσιου δικηγόρου των δικαιούχων της αποζημιώσεως της ως άνω απαλλοτριώσεως, περί αποδόσεως ("αποστολής") του ποσού του 8588/4.8.2004 γραμματίου στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών, υπέρ του οποίου έγινε η παρακατάθεση, ήταν νόμιμη και βάσιμη.

Κρίνοντας όμως έτσι το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις που αναφέρονται στη σκέψη που προηγήθηκε. Διότι το δικαίωμα να ζητήσει την απόδοση του παρακατατεθέντος ποσού έχει ο υπερ' ού έγινε η κατάθεση Δικηγορικός Σύλλογος και όχι ο, εμμέσως μόνον ωφελούμενος, αιτών - αναιρεσίβλητος.

Επομένως υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠλΔ και ακολούθως πρέπει, κατά παραδοχή του προτεινομένου με την από 4/1/2008 εισήγηση του Εισηγητή Αεροπαγίτη, σύμφωνα με το άρθρο 562 παρ. 4 ΚΠολΔ, σχετικού λόγου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που την εξέδωσε, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 5162/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκ νέου εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ