1922/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1922 / 2007 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1922/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αναστάσιο - Φιλητά Περίδη, Αντιπρόεδρο, Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Ειρήνη Αθανασίου, Αλέξανδρο Νικάκη και Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρίας με την επωνυμία "ΠΗΓΑΣΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ" (πρώην ΠΗΓΑΣΟΣ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ), που εδρεύει στη Μεταμόρφωση Χαλανδρίου Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ζερδελή.

Του αναιρεσιβλήτου: ....., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Βερβεσό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-12-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1902/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 9482/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 15-2-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μάριος - Φώτιος Χατζηπανταζής, διάβασε την από 10-11-2006 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Εμμανουήλ Καλούδη, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί ο δεύτερος, κατά το δεύτερο μέρος του και να γίνουν δεκτοί οι πρώτος και δεύτερος, κατά το πρώτο και το τρίτο μέρος του, λόγοι της αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, η καταγγελία της συμβάσεως εργασίας αορίστου χρόνου από τον εργοδότη είναι άκυρη ως καταχρηστική (αρθρ. 281 ΑΚ), όταν υπαγορεύεται από ταπεινά ελατήρια, που δεν εξυπηρετούν το σκοπό του δικαιώματος, όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις, που η καταγγελία οφείλεται σε κακότητα, εμπάθεια, μίσος ή έχθρα ή σε λόγους εκδικήσεως, συνεπεία προηγηθείσης νόμιμης, αλλά μη αρεστής στον εργοδότη συμπεριφοράς του εργαζομένου.

Δεν συντρέχει όμως περίπτωση καταχρηστικής καταγγελίας, όταν οι τυχόν επικαλούμενοι από τον εργοδότη λόγοι, που φέρονται ότι αποτέλεσαν την αιτία της καταγγελίας, είναι αναληθείς ή, πολύ περισσότερο, όταν δεν υπάρχει κάποια αιτία, αφού, ενόψει του αναιτιώδους χαρακτήρα της καταγγελίας, για να θεωρηθεί αυτή άκυρη ως καταχρηστική, δεν αρκεί ότι οι λόγοι, που επικαλέστηκε ο εργοδότης ήταν αναληθείς ή ότι δεν υπήρχε καμία εμφανής αιτία, αλλ' απαιτείται η καταγγελία να έγινε για συγκεκριμένους λόγους -που οφείλει να επικαλεσθεί με πληρότητα και να αποδείξει ο εργαζόμενος - εξαιτίας των οποίων η άσκηση του σχετικού δικαιώματος του εργοδότη υπερβαίνει τα όρια, που επιβάλλει το άρθρο 281 ΑΚ.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Ο αναιρεσίβλητος με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου προσλήφθηκε στις 15-2-1985 από την αναιρεσείουσα για να απασχοληθεί, ως εξωτερικός συντάκτης, στην ημερήσια εφημερίδα, που εκδίδει η τελευταία, με τίτλο ".....".

Στη συνέχεια απασχολήθηκε ως εσωτερικός συντάκτης της εν λόγω εφημερίδας στο εκκλησιαστικό ρεπορτάζ. Το έτος 1998 συνήψε και άλλη, παράλληλη, σύμβαση με τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, στην οποία απασχολήθηκε, ως υπεύθυνος τύπου, με τη συναίνεση της αναιρεσείουσας. Στις 4-9-2002, εξαιτίας της καταρρακτώδους βροχής, δημιουργήθηκαν σοβαρά προβλήματα στις περιοχές Μοσχάτου και Νέου Φαλήρου, από την υπερχείλιση του ποταμού Κηφισού, με αποτέλεσμα να πλημμυρίσουν υπόγειες κατοικίες και καταστήματα και να δυσχερανθεί η κυκλοφορία των αυτοκινήτων στις πλησίον του ποταμού οδούς.

Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης ασχολήθηκαν με το θέμα όλα τα ραδιοτηλεοπτικά μέσα και αναζητήθηκαν ευθύνες από τα αρμόδια όργανα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, Το ενδιαφέρον των Μ.Μ.Ε. επικεντρώθηκε στο Γενικό Γραμματέα Σ1, ο οποίος κατά τις ημέρες εκείνες απουσίαζε με ετήσια άδεια αναψυχής στην Πάργα, θεωρώντας αυτόν υπεύθυνο για τη μη λήψη των απαραιτήτων μέτρων προς αποφυγή των προαναφερομένων προβλημάτων.

Ο αναιρεσίβλητος, ως υπεύθυνος τύπου της Γ.Γ.Π.Π., ενημέρωσε τα Μ.Μ.Ε. ότι ο Γενικός Γραμματέας βρισκόταν στην Πάργα με την ετήσια άδεια αναψυχής, μετά από σχετική έγκριση του αμέσου προϊσταμένου του, Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. Μετά από την ενημέρωση αυτή και συγκεκριμένα, την ...., στην εφημερίδα "....", που εκδίδει η αναιρεσείουσα, δημοσιεύθηκε το ακόλουθο ρεπορτάζ: "Η προστασία πήγε στο Σούπερ Παραντάϊζ.

Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις και η Παραντάϊζ. Εκείνη τουλάχιστον διατήρησε το χρυσαφί της χρώμα, το βράδυ της περασμένης Τρίτης, μια και στην αμμουδιά της δεν απολήγει ο Κηφισός ούτε και οι έκτακτες μετεωρολογικές προγνώσεις αφορούσαν την κοσμοπολίτισσα των Κυκλαδονήσων. Το χρώμα του μάλλον το έχασε ο έχων το γενικό πρόσταγμα για την προστασία των Ελλήνων από κάθε είδους φυσική απειλή-βροχές, κεραυνούς, καταποντισμούς, πυρ, πλημμυρίδες- όταν το ίδιο βράδυ της Τρίτης άκουσε τον προϊστάμενό του, πυρ και μανία εναντίον του, να ζητά αυθωρεί και παραχρήμα μια γενναία παραίτηση.

Όπερ και εγένετο. Μα μισή ώρα δεν είχε περάσει από τη λήξη του συναγερμού, που ίσχυε από τα τέλη Αυγούστου και όλα είχαν κανονιστεί -εισιτήρια εννοείται και άνετη διαμονή στη Μύκονο και καλή παρέα για ξέγνοιαστες βόλτες στα σοκάκια της. Ο Σ1 έμεινε να συνεχίσει την ανάπαυσή του στη Μύκονο, η Γ. Γ. Πολιτικής Προστασίας επανήλθε σε κατάσταση πλήρους ετοιμότητας με τους ψηφιακούς χάρτες να ζωηρεύουν χρωματισμούς - σήματα κινδύνου, οι κάτοικοι Μοσχάτου, Ρέντη και λοιπών παραποτάμιων περιχώρων παραμένουν με τα σακκιά -στις πόρτες και με τις προσευχές στον Ύψιστο, μοναδική σταθερή ελπίδα τους.." Υ1.

Ο αναιρεσίβλητος θεώρησε το εν λόγω δημοσίευμα συκοφαντικό για το Σ1 ο οποίος, σημειωτέον, ... παραιτήθηκε αμέσως από τη θέση του γενικού γραμματέα της Γ.Γ.Π.Π. και, προκειμένου να υπερασπισθεί αυτόν, αλλά και την αναιρεσείουσα από τυχόν έγκληση ή αγωγή, που θα υπέβαλε ο πρώτος εναντίον της, αναζήτησε τη συνάδελφο του Υ1 την οποία συνάντησε στις ....

στην αίθουσα, όπου στεγάζονταν οι δημοσιογράφοι του ελεύθερου "ρεπορτάζ" της εφημερίδας "....". Ενώπιον του προϊσταμένου της Π1 άρχισε να παρατηρεί την ανωτέρω δημοσιογράφο σε έντονο ύφος, χαρακτηρίζοντας αυτήν "άσχετη", "απαράδεκτη" και ότι δεν ξέρει να κάνει "ρεπορτάζ". Μεσολάβησε ο προαναφερόμενος προϊστάμενος, ο οποίος προσπάθησε να ρίξει τους τόνους, ο αναιρεσίβλητος όμως, απευθυνόμενος προς αυτόν, χρησιμοποίησε εκφράσεις, όπως "τρώνε ψωμί από τον Σ1", "ο Σ1 έχει δώσει 150 θέματα στο ....

και αυτό είναι το ευχαριστώ" και ότι κρατεί με νύχια και με δόντια τον Σ1 να μη κάνει μήνυση. Ανεξάρτητα από την αλήθεια των γεγονότων, που αναφέρονται στο επίμαχο "ρεπορτάζ", δεδομένου του ενδιαφέροντος του αναιρεσιβλήτου ως υπευθύνου τύπου της Γ.Γ.Π.Π., αλλά και ως δημοσιογράφου εργαζομένου στα έντυπα της αναιρεσείουσας επί δέκα επτά πλέον συναπτά έτη, η αντίδραση αυτού θεωρείται δικαιολογημένη προς τη συνάδελφο του, η οποία ευθέως παρέβη τον Κώδικα Δεοντολογίας Δημοσιογραφικού Επαγγέλματος.

Η έντονη δε αυτή αντίδραση του δεν συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα, προβλεπόμενο και τιμωρούμενο από το Ν. 3789/1957 (Κανονισμός Εργασίας δεν υφίσταται στην αναιρεσείουσα). Σημειώνεται ότι ο Σ1 για το επίμαχο δημοσίευμα άσκησε κατά της αναιρεσείουσας, του εκδότη της εν λόγω εφημερίδας Ε1 και της δημοσιογράφου Υ1 ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών την από 1-7-2003 αγωγή, με την οποία ζητούσε να υποχρεωθούν αυτοί, εις ολόκληρον ο καθένας, να του καταβάλουν το ποσό των 300.000 ευρώ, ως χρηματική του ικανοποίηση για την προσβολή της προσωπικότητας του, που προκάλεσε το επίμαχο δημοσίευμα.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε ήδη η υπ' αριθμ. 5045/2005 οριστική απόφαση του ανωτέρω Δικαστηρίου, με την οποία, αφού έγινε δεκτό ότι το εν λόγω δημοσίευμα συντάχθηκε και δημοσιεύθηκε με σκοπό την προσβολή της υπόληψης και της δημόσιας εικόνας του Σ1, υποχρεώθηκαν οι ως άνω εναγόμενοι να του καταβάλουν, εις ολόκληρον ο καθένας, το ποσό των 50.000 ευρώ.

Περαιτέρω, μετά τις προαναφερόμενες έντονες παρατηρήσεις του αναιρεσιβλήτου προς τη Υ1 ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας "....." .... και ο διευθυντής της ίδιας εφημερίδας Δ1 τον κάλεσαν στα γραφεία τους στις 19-9-2002 και στις 24-9-2002 αντίστοιχα και, αφού τον επέπληξαν για τη συμπεριφορά του προς τη Υ1 τον πίεσαν να ζητήσει δημόσια συγγνώμη απ' αυτή.

Ο αναιρεσίβλητος όμως, επικαλούμενος την αρχαιότητά του και το ότι ενήργησε αποκλειστικά και μόνο προς το συμφέρον της εφημερίδας του και μέσα στα πλαίσια της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, αρνήθηκε να ζητήσει συγγνώμη από τη συνάδελφό του. Μετά την άρνηση του αυτή ο εν λόγω διευθυντής Δ1, χωρίς να έχει αρμοδιότητα ή εξουσιοδότηση του Δ.Σ.

του ανακοίνωσε προφορικά, ότι απολύεται και ότι η απόλυση του θα ισχύσει από το τέλος Σεπτεμβρίου 2002. Την επόμενη, 25-9-2002, ο αναιρεσίβλητος προσέφυγε στην Επιθεώρηση Εργασίας ..., διαμαρτυρόμενος για τη συμπεριφορά του διευθυντή Δ1 απέναντί του και το απόγευμα της ίδιας ημέρας συναντήθηκε με τον πρόεδρο του Δ.Σ.

της αναιρεσείουσας Ε1, από τον οποίο ζήτησε την ανάκληση της απόλυσής του. Στη συνέχεια του απηύθυνε και την από 27-9-2002 επιστολή, στην οποία, αφού εξιστορούσε τα γεγονότα, ζητούσε να παραμείνει στην εφημερίδα. Παρόλα αυτά, τη 1-10-2002 η αναιρεσείουσα κατήγγειλε τη μεταξύ τους υφιστάμενη σύμβαση εργασίας, προσφέροντας στον αναιρεσίβλητο τη νόμιμη αποζημίωση.

Η καταγγελία αυτή υπογράφηκε από τον .... και την ...., οι οποίοι είχαν την εντολή να καταγγέλουν συμβάσεις εργασίας. Η εν λόγω καταγγελία προσκρούει στη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ και, ως εκ τούτου, είναι άκυρη, σύμφωνα με τα άρθρα 174 και 180 ΑΚ, διότι υπαγορεύθηκε από ταπεινά ελατήρια, που δεν εξυπηρετούν το σκοπό του δικαιώματος.

Συγκεκριμένα, οφείλεται σε εμπάθεια των οργάνων της αναιρεσείουσας, συνεπεία της προηγηθείσας νόμιμης -εντός των ορίων, που καθορίζει ο Κώδικας Δεοντολογίας των Δημοσιογράφων- αλλά μη αρεστής σ' αυτή συμπεριφοράς του αναιρεσιβλήτου, δηλαδή στο γεγονός ότι αυτός, επικαλούμενος τόσο το ενδιαφέρον του για τα συμφέροντα της αναιρεσείουσας όσο και την επί δέκα επτά συναπτά έτη άψογη συμπεριφορά του προς τους συναδέλφους και τους προϊσταμένους του, αρνήθηκε να ζητήσει συγγνώμη από τη συνάδελφό του Υ1 για την προς αυτή προηγηθείσα έντονη μεν, αλλά νόμιμη συμπεριφορά του και προσέφυγε προς υπεράσπιση των εργασιακών του συμφερόντων στην Επιθεώρηση Εργασίας .....

Ενόψει αυτών το Εφετείο, αφού έκρινε ότι η καταγγελία της συμβάσεως του αναιρεσιβλήτου είναι άκυρη, δέχθηκε στη συνέχεια την ένδικη από 30-12-2002 αγωγή του αναιρεσιβλήτου, ως ουσιαστικά βάσιμη. Το Εφετείο με τις ανωτέρω παραδοχές του και κρίνοντας κατά τον άνω μνημονευόμενο τρόπο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής του άρθρου 281 του ΑΚ.

Ειδικότερα, α) δέχεται ότι ο αναιρεσίβλητος παρατήρησε σε έντονο ύφος τη δημοσιογράφο Υ1 ενώπιον του προϊσταμένου της Π1 την οποία και εξύβρισε, αφού την αποκάλεσε "άσχετη" και "απαράδεκτη" και ισχυρίσθηκε ότι δεν ξέρει να κάνει "ρεπορτάζ" συγχρόνως δε θεώρησε δικαιολογημένη την εν λόγω συμπεριφορά αυτού και μάλιστα, ανεξάρτητα από την αλήθεια των γεγονότων, που αναφέρονται στο "ρεπορτάζ", λόγω του ενδιαφέροντός του ως υπευθύνου τύπου της Γ.

Γ. Π.Π., δηλαδή άλλου εργοδότη και ως δημοσιογράφου, εργαζομένου στα έντυπα της αναιρεσείουσας επί δέκα επτά συναπτά έτη, χωρίς όμως να δέχεται ότι ο αναιρεσίβλητος είχε αρμοδιότητα να ελέγξει την εν λόγω δημοσιογράφο, β) δέχεται ότι η τελευταία παρέβη τον Κώδικα Δεοντολογίας Δημοσιογραφικού Επαγγέλματος και ότι, αντιθέτως, η συμπεριφορά του αναιρεσιβλήτου ήταν εντός των ορίων, που καθορίζει ο ίδιος Κώδικας, χωρίς να προσδιορίζει τις διατάξεις, που παραβίασε η πρώτη και τα όρια, που θέτει ο ως άνω Κώδικας στην υπηρεσιακή συμπεριφορά των δημοσιογράφων και γ) δέχεται ως αιτία της καταγγελίας της συμβάσεως του αναιρεσιβλήτου την εμπάθεια των οργάνων της αναιρεσείουσας, χωρίς να προσδιορίζει συγκεκριμένα τα εν λόγω όργανα.

Επομένως, ο πρώτος, κατά το δεύτερο μέρος του, λόγος της αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ., προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθ. 9482/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατό (1.100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Οκτωβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 6 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ