Supreme Court dismisses divorce appeal where continuous separation exceeds four years, establishing automatic breakdown presumption.

Απόφαση 1921 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1921/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ, η οποία δεν παρέστη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Χαρίκλεια Τζέλλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3 Φεβρουαρίου 2003 αγωγή διαζυγίου του ήδη αναιρεσισλήτου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 29953/2004 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 106/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 30 Φεβρουαρίου 2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Διονύσιος Γιαννακόπουλος, ανέγνωσε την από 1 Οκτωβρίου 2007 έκθεση του κωλυομένου να συμμετέχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτη Χαράλαμπου Δημάδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της ενδίκου αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από τη με αριθμό ..... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης ....., επικυρωμένο αντίγραφο της από 6-12-2007 κλήσεως προς συζήτηση προκοινοποιηθείσας αιτήσεως αναιρέσεως, μαζί με την κάτω από αυτή πράξη προσδιορισμού δικασίμου για τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσας και κλήση προς συζήτηση, επιδόθηκε, με επιμέλεια του αναιρεσιβλήτου, νόμιμα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσείουσα, η οποία δεν εμφανίσθηκε κατά τη πιο πάνω δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από το πινάκιο στη σειρά της. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως, παρά την απουσία της αναιρεσείουσας, σύμφωνα με το άρθρο 567 παρ. 2 ΚΠολΔ.-

Επειδή, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 1439 παρ. 3 ΑΚ "εφόσον οι σύζυγοι βρίσκονται σε διάσταση συνεχώς από τέσσερα τουλάχιστον χρόνια, ο κλονισμός τεκμαίρεται αμάχητα και το διαζύγιο μπορεί να ζητηθεί έστω και αν ο λόγος του κλονισμού αφορά το πρόσωπο του ενάγοντα. Η συμπλήρωση του χρόνου διάστασης δεν εμποδίζεται από μικρές διακοπές, που έγιναν ως προσπάθεια αποκατάστασης των σχέσεων ανάμεσα στους συζύγους".

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, καθένας από τους συζύγους, ανεξάρτητα από το αν προκάλεσε τη διάσταση ή όχι, έχει δικαίωμα να ζητήσει διαζύγιο, όταν η διάσταση διήρκεσε επί μία συναπτή τετραετία, υπολογιζόμενη αναδρομικώς από της αγωγής, και ειδικότερα, από το χρόνο συζητήσεως αυτής, κατά τον οποίο κρίνεται το κεκτημένο του καταγόμενου στη δίκη δικαιώματος.

Από την ίδια διάταξη, που καθιερώνει ως λόγο διαζυγίου τον αντικειμενικό κλονισμό της έγγαμης σχέσεών των συζύγων, προκύπτει, ότι, εφόσον αποδειχθεί η τετραετής διάσταση τεκμαίρεται αμάχητος ο κλονισμός των σχέσεων τους και το Δικαστήριο χωρεί, μετά και τη διαπίστωση της προθέσεως για διάσταση, στη λύση του γάμου.

Ως διάσταση, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, νοείται η φυσική και ψυχική απομάκρυνση μεταξύ των συζύγων, με την πρόθεση τουλάχιστον του ενός εξ αυτών να μην έχουν πλέον κοινωνία βίου. Τη συμπλήρωση του χρόνου δεν εμποδίζουν οι μικρές διακοπές της διαστάσεως, που γίνονται προς επίτευξη της αποκαταστάσεως των σχέσεων των συζύγων, παρά το ότι στην περίπτωση αυτή ελλείπει η πρόθεση διακοπής της συμβιώσεως.

Κατά μείζονα λόγο δεν ελλείπει η διάσταση, όταν παρεμβάλλονται μικρές διακοπές εξ άλλων λόγων (π.χ. κοινωνικών ή χάριν των τέκνων και για την με αυτά επικοινωνία) που δεν αναιρούν την σταθερή πρόθεση διασπάσεως του συζυγικού δεσμού, όπως τυχόν επισκέψεις της οικογενειακής στέγης από μέρους του απομακρυνθέντος από αυτήν συζύγου, προς εκδήλωση ενδιαφέροντος για προβλήματα, που απασχολούν τη σύζυγο και τα διαμένοντα με αυτήν τέκνα.

Εξάλλου, η διάσταση συνοδεύεται, συνήθως, και από τη διακοπή του να κατοικούν ή να διαμένουν οι σύζυγοι στην ίδια οικία. Ωστόσο όμως, είναι νοητή αυτή (διάσταση), έστω και αν συνεχίζουν εκείνοι να κατοικούν ή να διαμένουν στην ίδια οικία, σε διαφορετικούς βέβαια χώρους της (συνοίκηση υπό ευρεία έννοια), οπότε φαινομενικά μεν προκύπτει έγγαμη συμβίωση, στην ουσία όμως έχει διακοπεί η συμβίωση αυτή (ΟλΑΠ 20/1990).

Εξάλλου, κατά την έννοια του εδαφίου 19 άρθρου 559 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νομίμου βάσεως ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι νόμιμοι όροι της ουσιαστικής διατάξεως που εφαρμόστηκε, ή δεν συντρέχουν ώστε να αποκλείεται η εφαρμογή της.

καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ελλιπείς και αντιφατικές ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.ΑΠ 12-13/1995). Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση του, μετ' εκτίμηση των αποδείξεων, δέχτηκε, ανελέγκτως, τα εξής πραγματικά περιστατικά: "Οι διάδικοι - σύζυγοι τέλεσαν νόμιμο γάμο, σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες της Ορθόδοξης του Χριστού Εκκλησίας, στη ....., στις 26.12.1979, από τον οποίο απέκτησαν δύο ενήλικα ήδη τέκνα, την .....

και τον ..... . Η έγγαμη συμβίωση των διαδίκων διακόπηκε από 12 Οκτωβρίου 2000 και η διάσταση αυτή συνεχίσθηκε καθ' όλο το χρονικό διάστημα μέχρι την πρώτη συζήτηση της αγωγής στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, στις 3.11.2004 και διήρκησε για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει την τετραετία και επομένως τεκμαίρεται αμάχητα, ότι η έγγαμη συμβίωση τους κλονίσθηκε σοβαρά. 'Ετσι, όπως έκρινε το Εφετείο δεν στέρησε την απόφαση νομίμου βάσεως λόγω, δήθεν, αντιφατικών και ανεπαρκών αιτιολογιών, αφού διέλαβε στην απόφαση του, χωρίς αντιφάσεις και με πληρότητα και σαφήνεια το από τις αποδείξεις πόρισμα, στο οποίο οδηγήθηκε και τα πραγματικά γεγονότα που ήσαν αναγκαία για την εφαρμογή της ανωτέρω διατάξεως ουσιαστικού δικαίου, την οποία και εφήρμοσε.

Επομένως, ο περί του αντιθέτου από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος και απορριπτέος .

ΙΙ. Επειδή, ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ για λήψη ή μη υπόψη προταθέντος ουσιώδους πράγματος, προϋποθέτει πράγμα παραδεκτώς προταθέν, αφού διαφορετικά το Δικαστήριο της ουσίας δεν επιτρέπεται να το λάβει υπόψη (ΟλΑΠ 2/2001 και 12/2000). "Πράγματα" θεωρούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως θεμελιώνουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως και όχι οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή την εκτίμηση των αποδείξεων. "Πράγμα" επομένως αποτελεί και ο λόγος εφέσεως που περιέχει παράπονο κατά της κρίσεως του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου (ΟλΑΠ 11/1996).

Δεν στοιχειοθετείται, όμως, ο λόγος αυτός αναιρέσεως αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ 25/2003). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο (τελευταίο) λόγο αναιρέσεως προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμ.8.

περ.β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γιατί το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη ειδικό λόγο εφέσεως της αναιρεσειούσης (εκκαλούσης) περί μη συμπληρώσεως συνεχούς τετραετούς διαστάσεως των διαδίκων. Όπως, όμως, προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση το Εφετείο απήντησε στον λόγο αυτό της Εφέσεως, τον οποίο απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμο.

Επομένως, ο ανωτέρω δεύτερος και τελευταίος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 8 περ.β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος και απορριπτέος, συνακόλουθα δε απορριπτέα είναι και η αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της, Ως προς τη δικαστική δαπάνη, αυτή πρέπει να επιβληθεί σε βάρος της αναιρεσείουσας λόγω της ήττας της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-4-2006 αίτηση της Χ για αναίρεση της υπ' αριθμ. 106/2006 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, εκ χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ