Supreme Court annuls lower court for misinterpreting special power of attorney allowing bank to bid on behalf of another bank.

Απόφαση 191 / 2015 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 191/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Νοεμβρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης τραπεζιτικής εταιρίας με την επωνυμία "Τράπεζα EUROBANK ERGASIS Ανώνυμη Εταιρεία" και το διακριτικό τίτλο "ΕUROBANK ERGASIAS" που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Κατηφόρη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.Ι. Φ. του Α., κατοίκου ... και 2. Ανώνυμης τραπεζιτικής εταιρίας με την επωνυμία "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και τον διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα. O πρώτoς εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Γεωργακαράκο, ενώ η δεύτερη δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-2-2008 ανακοπή του ήδη πρώτου αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3560/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 225/2014 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί αναιρεσείουσα με την από 13-5-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωσήφ Τσαλαγανίδης, ανέγνωσε την από 30-10-2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι λόγοι της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του παραστάντος αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την ... έκθεση του δικαστικού επιμελητή Αθηνών Ν. Κ. Α., την οποία προσκομίζει και επικαλείται η αναιρεσείουσα, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης μαζί με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στη δεύτερη αναιρεσίβλητη για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας. Επομένως εφόσον η τελευταία δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως στη σειρά της από το πινάκιο, πρέπει να δικασθεί ερήμην, η συζήτηση όμως θα χωρήσει ως να ήταν και αυτή παρούσα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 2 εδ. γ' ΚΠολΔ.

Σύμφωνα με το άρθρο 559 αρ. 1 περ. α' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή, αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν πρέπει, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολομ. Α.Π. 7/2006, 4/2005). Εξάλλου, με το άρθρο 20 του Ν. 3346/2005 αντικαταστάθηκε η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 1003 ΚΠολΔ, που έχει πλέον ως εξής: "Όποιος υπερθεματίζει για λογαριασμό τρίτου, οφείλει να δηλώσει προηγουμένως στον υπάλληλο του πλειστηριασμού τα πλήρη στοιχεία του τρίτου και να καταθέσει σε αυτόν ειδικό συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, με το οποίο του χορηγείται η σχετική εντολή".

Όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση του Ν. 3346/2005, με την ρύθμιση αυτή επιδιώκεται η αντιμετώπιση του φαινομένου, κάποιος, κατά την διαδικασία του πλειστηριασμού, να υπερθεματίζει αρχικά για λογαριασμό του και μετά την κατακύρωση να δηλώνει το όνομα τρίτου, υπέρ του οποίου πλειοδότησε. Στοχεύει λοιπόν η ρύθμιση να εξαλείψει το φαινόμενο των "επαγγελματιών" υπερθεματιστών, οι οποίοι είχαν την ευχέρεια, να επιλέγουν, μετά την κατακύρωση, εκείνον που προσφέρει περισσότερα μεταξύ περισσοτέρων ενδιαφερομένων ή και να εξεύρουν τον πραγματικό ενδιαφερόμενο.

Έτσι με τη νέα ρύθμιση οι πλειοδοτούντες θα αποκτούν το ακίνητο στο όνομά τους και η περαιτέρω μεταβίβαση θα επισύρει ανάλογες φορολογικές και λοιπές επιβαρύνσεις. Αν ο υπερθεματιστής επιθυμεί να πλειοδοτήσει για λογαριασμό τρίτου, είναι πλέον υποχρεωμένος, πριν την έναρξη της πλειοδοσίας, να δηλώσει στον αρμόδιο υπάλληλο του πλειστηριασμού, τα πλήρη στοιχεία ταυτότητος του τρίτου, όπως αυτά θα προκύπτουν από συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, το οποίο επίσης θα εγχειρίζεται στον αρμόδιο υπάλληλο πριν από την έναρξη της πλειοδοσίας.

Στο συμβολαιογραφικό αυτό πληρεξούσιο θα πρέπει να αναφέρονται τα πλήρη στοιχεία ταυτότητος του εντολέως και του εντελλομένου, καθώς και η ρητή και χωρίς επιφυλάξεις δήλωση του πρώτου, ότι εξουσιοδοτεί τον δεύτερο, όπως λάβει μέρος στον πλειστηριασμό και υπερθεματίσει για λογαριασμό του. Η αναφορά στη νέα διάταξη ότι το συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο πρέπει να είναι "ειδικό", έχει την έννοια ότι η "ειδικότητα" αναφέρεται στα παραπάνω στοιχεία και όχι στο ότι η εντολή πρέπει να αναφέρεται στη συμμετοχή στον πλειστηριασμό συγκεκριμένου ακινήτου ή ακόμη και συγκεκριμένου πλειστηριασμού.

Η αντίθετη ερμηνευτική προσέγγιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστική ανατροπή του δικαιώματος να εκπροσωπείται κάποιος ενδιαφερόμενος στον πλειστηριασμό από τρίτο, αφού σε περίπτωση που η συμμετοχή του στον πλειστηριασμό ήταν ανεπιτυχής, γιατί δεν πλειοδότησε, θα ήταν υποχρεωμένος να εφοδιάζει με νέα συμβολαιογραφικά πληρεξούσια μέχρι που να πλειοδοτήσει σε κάποιον πλειστηριασμό.

Είναι όμως προφανές ότι ο νομοθέτης δεν επιδίωξε την δημιουργία μιας τέτοιας κατάστασης, δεδομένου και του σκοπού που επιδίωκε να επιτύχει με τη νέα ρύθμιση. Εκείνο που είναι αναγκαίο είναι το να γνωρίζει ο υπάλληλος του πλειστηριασμού ότι ο εμφανισθείς ενώπιον του για να υπερθεματίσει, ενεργεί για δικό του λογαριασμό και μόνον αν δηλωθεί από τον ίδιο ότι ενεργεί για λογαριασμό τρίτου και αποδεικνύει τη δήλωσή του, με την κατάθεση του σχετικού συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου, τότε η κατακύρωση σε περίπτωση υπερθεματισμού θα γίνει απ' ευθείας στον τρίτο.

Ο νομοθέτης δηλαδή με τη ρύθμιση αυτή απέβλεψε στην πάταξη του φαινομένου της παρααγοράς και των επιτηδείων, που στερούσαν με τη νομιμοφανή συμπεριφορά τους έσοδα από το Δημόσιο Ταμείο. Τέτοιος κίνδυνος ωστόσο δεν υφίσταται, όταν ο εμφανιζόμενος ενώπιον του υπαλλήλου του πλειστηριασμού τρίτος πλειοδοτεί για λογαριασμό Τράπεζας.

Τυχόν αντίθετη αντιμετώπιση θα προκαλούσε τεράστια προβλήματα στα πιστωτικά ιδρύματα και θα απομάκρυνε τους κατ' εξοχή αξιόπιστους υπερθεματιστές από τους πλειστηριασμούς προς βλάβη της κοινωνικής οικονομίας γενικότερα. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο ως προς το ζήτημα της εγκυρότητας του αναγκαστικού πλειστηριασμού που διενεργήθηκε σε βάρος της ακίνητης περιουσίας του πρώτου αναιρεσίβλητου δέχθηκε τα ακόλουθα: "Με επίσπευση της ...

ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με ... το διακριτικό τίτλο "EUROBANK ERGASIAS" (ήδη αναιρεσείουσας) ... κατασχέθηκαν αναγκαστικά τρεις οριζόντιες ιδιοκτησίες, που ανήκαν στην κυριότητα του ανακόπτοντος (ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου) ... Ακολούθως, ... εκπλειστηριάσθηκαν σύμφωνα με την ... έκθεση αναγκαστικού πλειστηριασμού ακινήτων της συμβολαιογράφου Αθηνών Θηρεσίας Δάλλα - Πολυζώη ...

Σύμφωνα με την ως άνω έκθεση αναγκαστικού πλειστηριασμού, τα ... ακίνητα κατακυρώθηκαν στον τραπεζικό υπάλληλο Ε. Τ., ο οποίος ενεργούσε ως πληρεξούσιος, αντιπρόσωπος και αντίκλητος της ... ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με ... τον διακριτικό τίτλο "ALPHA BANK"(δεύτερης αναιρεσίβλητης) με εντολή και πληρεξουσιότητα που του δόθηκε με το ... ...

πληρεξούσιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Ειρήνης Βασιλάκη. Από το περιεχόμενο αυτού του συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου ... προκύπτει ότι αυτό προβλέπει γενικά και αόριστα τη δυνατότητα του Ε. Τ., όπως και άλλων τραπεζικών υπαλλήλων, "να εμφανίζονται ενώπιον συμβολαιογράφων ... και να συμμετέχουν για λογαριασμό της Τράπεζας σε πλειστηριασμούς ή πλειοδοτικούς διαγωνισμούς πάσης φύσεως, που διενεργούνται οποτεδήποτε, ...

Να πλειοδοτούν για λογαριασμό της εντολέως Τράπεζας ...". ... Το εν λόγω συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο δεν έχει την ιδιότητα του από το άρθρο 1003 παρ. 2 ΚΠολΔ προβλεπόμενου "ειδικού συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου" προς τον Ε. Τ. να υπερθεματίζει υπέρ, για λογαριασμό και στο όνομα της τράπεζας "ALPHA BANK" στο συγκεκριμένο πλειστηριασμό και για το συγκεκριμένο ακίνητο".

Με βάση τις ανωτέρω παραδοχές, το Εφετείο δέχθηκε ως βάσιμο τον πρώτο λόγο ανακοπής του πρώτου αναιρεσίβλητου, που αναφερόταν στην έλλειψη ειδικού πληρεξουσίου του υπερθεματιστή, και αφού εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, που είχε απορρίψει την ανακοπή του στο σύνολό της, ακύρωσε την ...

έκθεση αναγκαστικού πλειστηριασμού ακινήτου και κατακύρωσης της συμβολαιογράφου Αθηνών Θηρεσίας Δάλλα - Πολυζώη. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, εσφαλμένα εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 1003 παρ. 2 ΚΠολΔ, αφού εσφαλμένα δέχθηκε ότι το ως άνω συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο δεν έχει την ιδιότητα του "ειδικού συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου" προς τον εμφανισθέντα κατά τον πλειστηριασμό Ε.

Τ., ώστε να υπερθεματίζει αυτός στη συγκεκριμένη περίπτωση υπέρ, για λογαριασμό και στο όνομα της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε., δεδομένου ότι το συμβολαιογραφικό αυτό πληρεξούσιο είχε την ιδιότητα του "ειδικού", που απαιτεί το άρθρο 1003 παρ. 2 ΚΠολΔ, εφόσον αναφέρονταν σ' αυτό τα πλήρη στοιχεία ταυτότητος της εντολίδος τραπεζικής εταιρείας και του εντελλομένου, καθώς και η ρητή και χωρίς επιφυλάξεις δήλωση της πρώτης, ότι εξουσιοδοτεί τον δεύτερο, όπως λάβει μέρος σε πλειστηριασμούς και υπερθεματίσει για λογαριασμό της.

Κατόπιν τούτου πρέπει, κατά παραδοχή του δευτέρου λόγου της αιτήσεως, κατ' εκτίμηση από το άρθρο 559 παρ. 1 (και όχι 14) ΚΠολΔ να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), παρέλκει δε κατόπιν τούτου η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως.

Εξάλλου, ενόψει του ότι γίνεται δεκτή η υπό κρίση αίτηση, πρέπει να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου στην αναιρεσείουσα, να συμψηφισθεί όμως στο σύνολό της η δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων λόγω του δυσερμήνευτου της νομικής διατάξεως που εφαρμόσθηκε, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 225/2014 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές πλην εκείνων οι οποίοι εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου των τριακοσίων (300) ευρώ, και ειδικότερα των 076321, 076322 και 076323 παραβόλων ΤΑΧΔΙΚ, ποσού 60 ευρώ το καθένα, και των 1638408, 1638409 και 1638410 παραβόλων Δημοσίου, ποσού 40 ευρώ το καθένα, στην αναιρεσείουσα.

Συμψηφίζει στο σύνολό της τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Δεκεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Φεβρουαρίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ