191/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 191 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 191/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Γεώργιο Πετράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 1 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των καλούντων - αναιρεσειόντων: (αναφέρονται 13 ονόματα). Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Ραζέλο, πλην των υπό στοιχεία 6 και 7, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν.

Του καθού η κλήση - αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ν. Πολιτικού, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ., χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 14-3-2002, 4-4-2002, 10-4-2002, 22-4-2002, 10-5-2002, 11-5-2002, 10-6-2002, 10-6-2002, 11-6-2002, 12-6-2002, 14-6-2002, 13-6-2002, 17-6-2002, 18-6-2002, 20-9-2002, αιτήσεις προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης επί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, που κατατέθηκαν ενώπιον του Εφετείου Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν.

Εκδόθηκε η 555/2003 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 20 Δεκεμβρίου 2003 αίτησή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η 536/2006 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η υπόθεση εισάγεται εκ νέου για συζήτηση με την από 19 Ιουλίου 2006 κλήση των ήδη αναιρεσειόντων.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όλοι πλην των 6ου και 7ου εκ των αναιρεσειόντων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Μαραμαθά, ανέγνωσε την από 15 Νοεμβρίου 2005 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις προσκομιζόμενες με επίκληση υπ΄ αριθμόν ... και ... εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών .... αποδεικνύεται, ότι οι λοιποί αναιρεσείοντες που επισπεύδουν τη συζήτηση της αναιρέσεως, πλην των παρακάτω αναφερομένων, κλήτευσαν νόμιμα και εμπρόθεσμα για την στην αρχή της παρούσας αναφερομένη δικάσιμο τους μη εμφανισθέντες και παραστάντες κατά τη συζήτηση αυτή κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από την οικεία σειρά του πινακίου αναιρεσείοντος, ήτοι τον ... και τον ... . Η συζήτηση επομένως πρέπει να προχωρήσει παρά την απουσία τους.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθμός 4, 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι στο έγγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας που εξέδωσε την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση. Διαφορετικά ο λόγος αναιρέσεως είναι αόριστος και απορρίπτεται αυτεπαγγέλτως, χωρίς να είναι επιτρεπτή η συμπλήρωση της αοριστίας με παραπομπή σε άλλο διαδικαστικό έγγραφο.

Ειδικότερα για να είναι ορισμένος ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως πρέπει να αναφέρονται στο αναιρετήριο με σαφήνεια : 1) ο φερόμενος ως παραβιασθείς κανόνας ουσιαστικού δικαίου και μάλιστα ενάριθμα 2) οι πραγματικές διαπιστώσεις (παραδοχές της ελάσσονος προτάσεως) που θεμελίωσαν την κρίση του δικαστηρίου για το βάσιμο ή μη της αγωγής ή του ισχυρισμού και η έννομη συνέπεια που βάσει αυτών καταγνώσθηκε και γ) το νομικό σφάλμα δηλαδή που βρίσκεται η παραβίαση κατά την ερμηνεία ή εφαρμογή του κανόνα.

Εξ άλλου ο αναιρετικός λόγος από το άρθρο 559 αριθμός 19 Κ.Πολ.Δ. προϋποθέτει ουσιαστική έρευνα της υποθέσεως και ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας απέρριψε την αγωγή ή την αίτηση ως αόριστη ή μη νόμιμη. Περαιτέρω ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 8 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα" νοούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή ένσταση ή αντένσταση δικαιώματος. Μεταξύ άλλων ως πράγματα νοούνται η κύρια ή επικουρική βάση της αγωγής και τα προς θεμελίωση αυτών και των διαφόρων αιτημάτων περιστατικά. Περαιτέρω κατά την αληθή έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθμός 9 Κ.Πολ.Δ.

για τη θεμελίωση του προβλεπομένου από αυτή λόγου αναιρέσεως απαιτείται η παντελής σιωπή του δικαστηρίου της ουσίας σε αυτοτελή αίτηση των διαδίκων να υπάρχει όχι μόνο στο αιτιολογικό, αλλά και στο διατακτικό. Τέλος στο άρθρο 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 ορίζεται ότι "εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο γιατί η χρήση που προορίζεται, με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απαλλοτριούμενο τμήμα προσδιορίζεται και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη".

Από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 20 παρ. 2 και 5 του αυτού ως άνω νόμου συνάγεται ότι : α) σε περίπτωση αναγκαστικής απαλλοτριώσεως τμήματος ακινήτου εξ αιτίας της οποίας το τμήμα που απέμεινε στον ιδιοκτήτη υφίσταται μείωση ή καθίσταται άχρηστο γιατί η χρήση που προορίζεται ο ιδιοκτήτης του τμήματος αυτού (που απέμεινε) δικαιούται να ζητήσει με αυτοτελή αίτηση ενώπιον του Εφετείου τον καθορισμό οριστικής αποζημιώσεως (για το απαλλοτριωθέν) και την παροχή ιδιαίτερης αποζημιώσεως για το εναπομείναν τμήμα ως και κάθε άλλη αποζημίωση για ζημία, την οποία υφίσταται από την απαλλοτρίωση όπως έξοδα μετεγκαταστάσεως της στο απαλλοτριωθέν ακίνητο υπαρχούσης επιχειρήσεώς του β) εάν ασκηθεί παραδεκτώς αίτηση οριστικού προσδιορισμού ενώπιον του Εφετείου, εκείνος κατά του οποίου απευθύνεται η αίτηση αυτή έχει δικαίωμα να ασκήσει με τις προτάσεις του, που κατατίθενται πέντε (5) τουλάχιστον ημέρες προ της συζητήσεως, αντίθετη αίτηση για τα ίδια ακίνητα για τα οποία ζητείται οριστικός προσδιορισμός (εάν δε η αίτηση αυτή περιέχει και αίτημα για παροχή ιδιαίτερης αποζημιώσεως ο καθ΄ ου δύναται με τις εμπρόθεσμες προτάσεις του να ασκήσει και αντίθετη αίτηση για την αποζημίωση αυτή, ως και τα λοιπά περιεχόμενα στην αίτηση αιτήματα) και γ) όταν όμως στην αίτηση που ασκείται (από οιονδήποτε ενδιαφερόμενο -όπως του υπέρ ου η απαλλοτρίωση) ενώπιον του Εφετείου δεν περιέχεται και αίτημα για επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημιώσεως ή και άλλα αιτήματα όπως για λοιπά επικείμενο για έξοδα μετεγκαταστάσεως της στο απαλλοτριωθέν επιχειρήσεως και αποζημιώσεως για άϋλη εμπορική αξία της επιχειρήσεως δεν μπορεί να ζητηθούν ούτε από τον καθ΄ ου η αίτηση προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως με αντίθετη αίτηση ασκουμένη με τις προτάσεις ακόμη και εκείνες που κατατίθενται προ- πέντε ημερών κατά την πρώτη συζήτηση, εφόσον το κεφάλαιο για τον προσδιορισμό της ιδιαίτερης αυτής αποζημιώσεως, ως και το τοιούτο περί εξόδων μετεγκαταστάσεως, άϋλης εμπορικής αξίας και προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδος για λοιπά μη αναφερόμενα στην αίτηση) επικείμενα είναι διαφορετικά από εκείνο που αναφέρεται στον προσδιορισμό της αποζημιώσεως για το τμήμα που απαλλοτριώθηκε και δεν αφορούν το αντικείμενο της απαλλοτριώσεως το οποίο έχει εισαχθεί παραδεκτώς με την κυρία αίτηση ενώπιον του Εφετείου ούτε είναι παρεπόμενα αυτού.

Στην προκειμένη περίπτωση με τους πρώτο και δεύτερο λόγους της αιτήσεως αναιρέσεως (όπως ο δεύτερος τούτων εκτιμήθηκε) αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμός 8 Κ.Πολ.Δ. για το λόγο ότι το Εφετείο παρά τα προσκομισθέντα και επικληθέντα έγγραφα δεν έλαβε υπόψη ισχυρισμούς που περιείχοντο στην ανταίτηση των ανταιτούντων και ήδη αναιρεσειόντων, οι οποίοι ασκούσαν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και τη τους ακόλουθους : 1) του ....

για λοιπά επικείμενο 2) για μη αυτοαποζημίωση των 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 και 12 εξ αυτών 3) για καθορισμό αποζημιώσεως για το λόγο ότι αυτά καθίστανται άχρηστα των 2, 3, 4, 7, 8, 9, 10, 11, 12 εξ αυτών 4) για καθορισμό των εξόδων μετεγκαταστάσεως των επιχειρήσεων ως και άϋλη εμπορική αξία αυτών των 1 και 13 εξ αυτών και 5) για αγορά και τοποθέτηση συστημάτων ηχομονώσεως του δευτέρου και τρίτου εξ αυτών.

Οι λόγοι αυτοί της αιτήσεως αναιρέσεως πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι αφού άπαντες οι ως άνω ισχυρισμοί των ως άνω αιτούντων που θεμελίωναν και τα αντίστοιχα αιτήματα απερρίφθησαν εκ του πράγματος αφού η ανταίτησή τους έγινε δεκτή μόνο κατά το μέρος που ζητούσε τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους.

Περαιτέρω εφόσον εκτιμηθεί ότι με το δεύτερο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση αιτίαση από τον αριθμό 9 του άρθρου 59 Κ.Πολ.Δ., ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, αφού από το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει, ότι απερρίφθησαν άπαντα τα ως άνω αιτήματα, καίτοι δεν υπάρχει σχετική αιτιολογία για μερικά από αυτά όπως τα έξοδα μετεγκαταστάσεως, άϋλης εμπορικής αξίας και έξοδα αγοράς και τοποθετήσεως συστημάτων ηχομονώσεως, όσον αφορά στους πρώτο, δεύτερη, τρίτο και δέκατο τρίτο των ανταιτούντων και ήδη αναιρεσειόντων.

ΙΙΙ. Με τον τρίτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμός 1 Κ.Πολ.Δ. για το λόγο ότι δεν έλαβε υπόψη το Εφετείο τους αυτούς ως άνω τέσσερεις πρώτους ισχυρισμούς. Ο λόγος αυτός είναι αόριστος και πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος γιατί δεν αναφέρονται οι ουσιαστικού δικαίου διατάξεις που παραβιάσθηκαν, ως και η νομική πλημμέλεια του δικαστηρίου κατά την ερμηνεία ή εφαρμογή αυτών.

IV. Με τον τέταρτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμός 14 Κ.Πολ.Δ. για το λόγο ότι εσφαλμένα απέρριψε ως απαράδεκτα τα αυτά ως άνω αιτήματά τους που υποβλήθηκαν με την ανταίτηση και τις παρεμβάσεις τους ερμηνεύοντας λανθασμένα τις διατάξεις των άρθρων 17 και 20 του Συντάγματος, 6 της ΕΣΔΑ και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής, αφού ερείδεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως ενόψει του ότι όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση το Εφετείο δεν εφάρμοσε τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, τις οποίες και δεν υποχρεούτο να εφαρμόσει.

Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του παραστάντος αναιρεσιβλήτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Απορρίπτει την από 20.12.03 αίτηση των ... κ.λ.π. για αναίρεση της 555/2003 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναριεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου το ποσό της οποίας ορίζει σε εξακόσια πενήντα (650) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Ιανουαρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ