1916/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1916 / 2007 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1916/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1΄ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αναστάσιο - Φιλητά Περίδη, Αντιπρόεδρο, Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Ειρήνη Αθανασίου, Αλέξανδρο Νικάκη και Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ - ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Αθανάσιο Μητρούση και Ανδρέα Πετρόπουλο, βάσει δηλώσεων του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ. Του αναιρεσιβλήτου: Ψ1, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-12-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 265/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 1145/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 24-5-2006 αίτησή της και τους από 10-7-2006 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μάριος - Φώτιος Χατζηπανταζής, διάβασε την από 3-9-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των δευτέρου και τρίτου λόγων της αναιρέσεως, όπως συμπληρώθηκαν με το δικόγραφο των προσθέτων λόγων της και την απόρριψη του πρώτου λόγου αυτής.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Eπειδή, από τις επικαλούμενες και νομίμως προσκομιζόμενες υπ' αριθ. ...... και ...... εκθέσεις επιδόσεως του αρμόδιου στο Πρωτοδικείο Αθηνών δικαστικού επιμελητή ......... προκύπτει ότι στον αναιρεσίβλητο επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα κυρωμένα αντίγραφα της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως και των από 10-7-2006 προσθέτων λόγων αναιρέσεως με τις οικείες πράξεις κατάθεσης και ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση αυτών κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο. Επομένως, εφόσον ο αναιρεσίβλητος δεν εμφανίσθηκε κατά την εν λόγω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από το πινάκιο στη σειρά της, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση αυτής, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., παρά την απουσία αυτού.

Επειδή, κατά το άρθρο 6 παρ. 1, 2 και 3 του Ν. 1759/1988, οι ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ για τον κλάδο συντάξεων διοικητικοί, τεχνικοί και υπόλοιπο προσωπικό εδάφους της Ολυμπιακής Αεροπορίας και της Ολυμπιακής Αεροπλοΐας αποχωρούν υποχρεωτικά από την υπηρεσία με την έκδοση απλής διαπιστωτικής πράξης και καταβολής της προβλεπόμενης από τις οικείες ΣΣΕ και τα πρακτικά συμφωνίας αποζημίωσης και δικαιούνται πλήρη σύνταξη γήρατος, ανεξάρτητα από ηλικία, αν πραγματοποίησαν 10.500 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες 4.500 τουλάχιστον στην Ολυμπιακή Αεροπορία και στην Ολυμπιακή Αεροπλοΐα.

Επίσης, οι ανωτέρω ασφαλισμένοι αποχωρούν υποχρεωτικά από την υπηρεσία με την έκδοση απλής διαπιστωτικής πράξης και καταβολής της προβλεπόμενης από τις οικείες ΣΣΕ και τα πρακτικά συμφωνίας αποζημίωσης και δικαιούνται πλήρη σύνταξη γήρατος, αν πραγματοποιήσουν 9.000 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες 4.500 τουλάχιστον στην Ολυμπιακή Αεροπορία και στην Ολυμπιακή Αεροπλοΐα και συμπληρώσουν το 57ο έτος της ηλικίας τους.

Οι ίδιοι ασφαλισμένοι έχουν δικαίωμα να αποχωρήσουν προαιρετικά από την υπηρεσία τους με την προαναφερόμενη διαδικασία και εφόσον υποβάλουν σχετική αίτηση προς την εργοδότρια εταιρία και να λάβουν πλήρη σύνταξη γήρατος, ανεξάρτητα από ηλικία, αν έχουν πραγματοποιήσει οι μεν άνδρες 9.000 ημέρες ασφάλισης, οι δε γυναίκες 7.500 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες 4.500 τουλάχιστον στην Ολυμπιακή Αεροπορία και στην Ολυμπιακή Αεροπλοΐα (άνδρες και γυναίκες).

Τέλος, κατά το άρθρο 14 παρ. 4γ του Ν. 2602/1998, όσοι συμπληρώνουν τις καθοριζόμενες από το νόμο προϋποθέσεις συνταξιοδότησης λαμβάνουν την προβλεπόμενη από το Ν. 1759/1988 και τις μέχρι τούδε ισχύουσες επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας (ΟΑ-ΟΣΠΑ) αποζημίωση. Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι για τη βεβαίωση των προϋποθέσεων αποχώρησης των εργαζομένων (υποχρεωτικής και προαιρετικής) εκδίδεται σχετική διαπιστωτική πράξη και απαιτείται επιπλέον η καταβολή της προβλεπόμενης από τις οικείες ΣΣΕ αποζημίωση, η οποία ανερχόταν από 1-1-1997 και εφεξής για όσους υπέβαλαν αίτηση πρόωρης συνταξιοδότησης με βάση το Ν. 1759/1988, κατά τη διάρκεια του έτους, που θεμελίωσαν το δικαίωμα, στο 100% της αποζημίωσης του Ν. 2112/1920 και για όσους υπέβαλαν την αίτηση αυτή μετά την παρέλευση του έτουςθεμελίωσης του εν λόγω δικαιώματος στο 80% της αποζημίωσης του Ν. 2112/1920, σύμφωνα με τα άρθρα 5 παρ. 1 και 6 του Ν. 1759/1988,5 της από 5-3-1992 ειδικής επιχειρησιακής συλλογικής συμβάσεως εργασίας μεταξύ της Ο.Α.

και της Ομοσπονδίας Σωματείων Πολιτικής Αεροπορίας (ΟΣΠΑ) και 4 της από 29.1.1997 ειδικής επιχειρησιακής συλλογικής συμβάσεως εργασίας μεταξύ της Ο.Α. και της ΟΣΠΑ.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 παρ. 2 του Α.Ν. 173/1967, όταν εργοδότης τυγχάνει το Δημόσιο ή ΝΠΔΔ ή τράπεζα ή επιχειρήσεις και οργανισμοί κοινής ωφέλειας ή επιχειρήσεις, που επιχορηγούνται από το Κράτος, η οφειλόμενη από το Ν. 2112/1920, όπως ισχύει ήδη, αποζημίωση δεν μπορεί να υπερβαίνει σε κάθε περίπτωση το ποσό των 240.000 δρχ., καταργουμένης κάθε αντίθετης ειδικής διάταξης νόμου ή συμβάσεως οποιασδήποτε μορφής ή τυχόν υπάρχοντος εθίμου.

Το ανώτατο αυτό όριο καθορίσθηκε με το άρθρο 33 του Ν. 1876/1990 στο ποσό των 1.500.000 δρχ. και με το άρθρο 21 παρ. 13 του Ν. 3144/2003 στο ποσό των 15.000 ευρώ. Εξάλλου, με το άρθρο 1 παρ. 1 και 2 του Ν.Δ. 618/1970 ορίσθηκε ότι το τιθέμενο από τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 2 και 3 του Α.Ν. 173/1967 ανώτατο όριο αποζημιώσεως ισχύει για κάθε περίπτωση αποζημιώσεως, που οφείλεται δυνάμει ειδικής διατάξεως νόμου ή κανονισμού ή συμβάσεως στους αποχωρούντας, απομακρυνόμενους ή απολυόμενους υπαλλήλους και εργάτες του Δημοσίου, των ΟΤΑ, ΝΠΔΔ, τραπεζών, επιχειρήσεων κοινής ωφελείας ή επιχειρήσεων, επιχορηγουμένων από το Κράτος, που συνδέονται με αυτά με οποιαδήποτε σχέση εργασίας, καταργουμένης κάθε αντίθετης γενικής ή ειδικής διατάξεως νόμου, κανονισμού, συμβ΄σεως οποιασδήποτε μορφής και εθίμου.

Με τις διατάξεις αυτές ο νομοθέτης απέβλεψε προδήλως στον περιορισμό, για λόγους γενικότερου συμφέροντος, των ως άνω αποζημιώσεων και την εντεύθεν οικονομική ανακούφιση του Δημοσίου, των ΝΠΔΔ και των ως άνω τραπεζών, επιχειρήσεων και οργανισμών ή επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας, δεδομένου ότι οι σχετικές δαπάνες επιβαρύνουν τελικώς τους φορολογούμενους, στην περίπτωση δε των τραπεζών και των μη επιχορηγουμένων κοινωφελών επιχειρήσεων το κόστος των παρεχομένων απ' αυτές υπηρεσιών.

Έτσι, οι εν λόγω διατάξεις, ως εκ του ως άνω σκοπού της θεσπίσεώς τους, αποτελούν, κατά την έννοια του άρθρου 7 παρ. 3 του Ν. 1876/1990, διατάξεις αναγκαστικού δικαίου με αμφιμερή ενέργεια, αφού τείνουν τελικά σε προστασία και των πολιτών. Περαιτέρω, ο επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, έχοντας εξ ορισμού ως αντικείμενο την εξυπηρέτηση κοινωφελών σκοπών, για τους οποίους πρωτίστως ενδιαφέρεται το Κράτος, αποτελούν κατά κανόνα κατηγορία δημοσίων επιχειρήσεων, που ελέγχονται από το Δημόσιο ή άλλα νομικά πρόσωπα ή οργανισμούς δημοσίου χαρακτήρα.

Αποφασιστικό όμως στοιχείο για το χαρακτηρισμό μιας επιχειρήσεως ως κοινής ωφελείας δεν είναι η νομική μορφή ή ο φορέας της, ούτε το νομικό καθεστώς, που διέπει την ίδρυση και λειτουργία της, αλλ' η φύση των υπηρεσιών της, που πρέπει να είναι ζωτικής σημασίας για την εξυπηρέτηση βασικών αναγκών του κοινωνικού συνόλου.

Υπό την έννοια αυτή η Ολυμπιακή Αεροπορία υπήρξε από τη σύστασή της και εξακολουθεί να είναι, ενόψει των παρεχομένων στο κοινωνικό σύνολο υπηρεσιών της και ανεξαρτήτως του φορέα αυτής, επιχείρηση κοινής ωφέλειας. Εξ αυτών παρέπεται ότι, εφόσον η αναιρεσείουσα "Ολυμπιακή Αεροπορία - Υπηρεσίες Α.Ε.", εξακολούθησε και κατά τον κρίσιμο χρόνο (2-7-2003) να είναι επιχείρηση κοινής ωφέλειας, οι δε διατάξεις του Ν. 1759/1988 και του Ν. 2602/1998 παραπέμπουν για τον καθορισμό της αποζημιώσεως των αποχωρούντων λόγω συνταξιοδοτήσεως στις οικείες ΣΣΕ, χωρίς να αποκλείουν ως προς το ύψος αυτής τις διατάξεις του Α.Ν. 173/1967 και του Ν.Δ. 618/1970, όπως αντίθετα προνοήθηκε με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 4 του Ν. 2271/1994 για τους αποχωρούντας κατ' αυτή εργαζόμενους της εν λόγω εταιρίας, οι προαναφερόμενες διατάξεις έχουν εφαρμογή επί της οφειλόμενης στους αποχωρούντας, κατά τον ανωτέρω χρόνο, λόγω συνταξιοδοτήσεως εργαζομένους της αναιρεσείουσας αποζημιώσεως, το ύψος της οποίας δεν μπορεί να υπερβεί το καθοριζόμενο με αυτές όριο (Ολ.

Α.Π. 20/2006). Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα εξής: Η ανιαρεσείουσα από της ιδρύσεώς της αποτελεί επιχείρηση κοινής ωφέλειας και εξακολουθεί να είναι και μετά την έξοδό της από το δημόσιο τομέα. Η αποζημίωση για τις κατηγορίες των αποχωρούντων υπαλλήλων αυτής λόγω συνταξιοδοτήσεως με βάση το άρθρο 6 του Ν. 1759/-1988 δεν φέρει το χαρακτήρα της αποζημιώσεως για άτακτη καταγγελία του Ν. 2112/1920 και δεν υποβάλλεται στον περιορισμό του Α.Ν. 173/1967 και του Ν.Δ. 618/1970, γιατί αποτελεί το οικονομικό αντάλλαγμα για την πρόωρη αποχώρηση από την υπηρεσία, η δε αναφορά στο Ν. 2112/1920 γίνεται μόνο για τον προσδιορισμό του ύψους της αποζημιώσεως.

Έτσι, η αιτούμενη συμπληρωματική αποζημίωση απολύσεως, λόγω υποχρεωτικής συνταξιοδοτήσεως του αναιρεσιβλήτου, οφείλεται σ' αυτόν, αφού ο νομοθέτης δεν απέβλεπε στον περιορισμό αυτής σύμφωνα με τις ως άνω διατάξεις του Α.Ν. 173/1967 και του Ν.Δ. 618/1970. Κατόπιν αυτών το Εφετείο δέχθηκε κατά ένα μέρος την ένδικη από 12-12-2003 αγωγή του αναιρεσιβλήτου, ως ουσιαστικά βάσιμη.

Με την κρίση του αυτή παραβίασε τούτο τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις. Επομένως, ο δεύτερος και τρίτος λόγοι της αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ., όπως συμπληρώθηκαν με το δικόγραφο των προσθέτων λόγων αυτής, είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ., προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθ. 1145/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων τριακοσίων (1.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 16 Οκτωβρίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 6 Νοεμβρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ