Supreme Court quashes criminal conviction for reading defendant's criminal record without request, citing absolute procedural nullity.

Απόφαση 1915 / 2019 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1915/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Z' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αγγελική Αλειφεροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Γεώργα, Ερωτόκριτο Ερωτοκρίτου, Μαρία Κουβίδου, Χρυσούλα Φλώρου - Κοντοδήμου Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 13 Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεώργιου Γεράκη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευθυμίας Καλογεροπούλου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Ε. Τ. του Α., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστάθιο Αγοργιανίτη, για αναίρεση της υπ'αριθ.3415/2017 αποφάσεως του Α'Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Αθηνών. Το Α'Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 26 Οκτωβρίου 2017 αίτησή του αναιρέσεως που ασκήθηκε με δήλωση και επιδόθηκε στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 27 Οκτωβρίου 2017 και έλαβε αριθμό πρωτοκόλλου 10101/27.10.2017, και οι από 27 Δεκεμβρίου 2017 πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης, τα οποία καταχωρίστηκαν στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1503/17.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Εισάγονται ενώπιον του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου η από 26-10-2017 αίτηση (ασκηθείσα με δήλωση, που επιδόθηκε στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 27-10-2017) και οι επ' αυτής με ημερομηνία 27-12-2017 πρόσθετοι λόγοι 9 (κατατεθέντες αρμοδίως στις 29-12-2017) του Ε. Τ. του Α., κατοίκου ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. 3415/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Αθηνών, που πρέπει να συνεκδικαστούν, ως συναφείς.

Κατά το άρθρο 590 παρ. 1 εδ. α' του κυρωθέντος, με το Ν. 4620/2019 και ισχύοντος από την 1η-7-2019 (άρθρο δεύτερο του ν. 4620/2019), νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας "υποθέσεις που εκκρεμούν σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας και σε οποιονδήποτε βαθμό συνεχίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα".

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 511 του νέου ΚΠοινΔ, "αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν και δεν προτάθηκαν, όλους τους λόγους της αναίρεσης που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 510, εκτός από τον προβλεπόμενο στο στοιχ. Β. Δεν επιτρέπεται όμως να χειροτερεύσει η θέση του κατηγορουμένου".

Κατά το άρθρο 171 παρ. 1 περ. δ' του ίδιου ως άνω Κώδικα, " απόλυτη ακυρότητα που λαμβάνεται και αυτεπάγγελτα υπόψη από το δικαστήριο σε κάθε στάδιο της διαδικασίας και στον Άρειο Πάγο, υπάρχει και αν δεν τηρηθούν οι διατάξεις που καθορίζουν την εμφάνιση, την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση του κατηγορούμενου και την άσκηση των δικαιωμάτων που του παρέχονται από το νόμο, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα".

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 572 παρ. 2 εδ. α' και β' του ΚΠοινΔ, "το δελτίο ποινικού μητρώου επισυνάπτεται υποχρεωτικά με ευθύνη του αρμόδιου γραμματέα σε κάθε δικογραφία για εγκλήματα αρμοδιότητας τριμελούς πλημμελειοδικείου και άνω, μέσα σε σφραγιστό αδιαφανή φάκελο και αποσφραγίζεται μόνο μετά την απαγγελία της περί ενοχής απόφασης του δικαστηρίου, γενομένης ειδικής μνείας στα πρακτικά.

Σε περίπτωση άσκησης έφεσης κατά της καταδικαστικής απόφασης το δελτίο ποινικού μητρώου σφραγίζεται και πάλι με ευθύνη του γραμματέα της έδρας του εκδόντος την απόφαση δικαστηρίου, σε αδιαφανή φάκελο, εφαρμοζομένων κατά τα λοιπά των διατάξεων του προηγούμενου εδαφίου". Αντίστοιχο ακριβώς περιεχόμενο είχε και το ισχύον κατά το χρόνο εκδίκασης της υπό κρίση υπόθεσης άρθρο 577 παρ.2 εδ.α' και β' του προϊσχύσαντος (μέχρι της 30-6-2019) ΚΠοινΔ.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται, ότι η απαγόρευση πρόσβασης στο περιεχόμενο του δελτίου ποινικού μητρώου μέχρι την κήρυξη του κατηγορουμένου ως ενόχου αποσκοπεί στο σχηματισμό καθαρής δικαστικής πεποίθησης, που θα στηρίζεται στα αποδεικτικά στοιχεία της συγκεκριμένης υπόθεσης και εντάσσεται στις διατάξεις που προστατεύουν τον κατηγορούμενο στην άσκηση των υπερασπιστικών του δικαιωμάτων με την αποφυγή της αποδεικτικής αξιοποίησης σε βάρος του προηγούμενων καταδικαστικών αποφάσεων, έτσι, ώστε, η παραβίαση της ανωτέρω διάταξης του άρθρου 572 παρ. 2 ΚΠοινΔ, με την αποσφράγιση και ανάγνωση του δελτίου ποινικού μητρώου πριν από την περί ενοχής απόφαση του δικαστηρίου, να συνεπάγεται κατ' αρχήν απόλυτη ακυρότητα.

Ο χρόνος αποσφράγισης και ανάγνωσης του δελτίου ποινικού μητρώου πρέπει να καταχωρίζεται στα πρακτικά (για να μπορεί να διακριβώνεται, αν τηρήθηκε ή όχι η σχετική ρύθμιση). Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, οι οποίες εντάσσονται στις διατάξεις που προστατεύουν τον κατηγορούμενο στην άσκηση των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του, απόλυτη ακυρότητα, από την οποία ιδρύεται ο προβλεπόμενος από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.Α' ΚΠοινΔ αναιρετικώς λόγος, επέρχεται μόνο εφόσον, όπως προκύπτει από τα οικεία πρακτικά ή το σκεπτικό της απόφασης, το δελτίο ποινικού μητρώου έχει αναγνωστεί και έχει ληφθεί υπόψη πριν από την απαγγελία της απόφασης για την ενοχή.

Όταν όμως το δελτίο του ποινικού μητρώου δεν αναγνώσθηκε στο ακροατήριο και δεν λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο για το σχηματισμό της κρίσης του για την ενοχή του κατηγορουμένου, δεν υπάρχει ακυρότητα, διότι στην περίπτωση αυτή δεν παραβιάζεται η άνω διάταξη του άρθρου 171 παρ. 1 στοιχ. δ' ΚΠοινΔ. Η απαγόρευση, ωστόσο, του προαναφερόμενου άρθρου 572 παρ. 2 ΚΠοινΔ δεν εμποδίζει τον κατηγορούμενο να ζητήσει ο ίδιος την ανάγνωση του δελτίου ποινικού μητρώου, προκειμένου να αξιοποιήσει υπέρ αυτού την ανυπαρξία προηγούμενων καταδικών του, όπως, για να ζητήσει την αναγνώριση ελαφρυντικής περίστασης, αφού στην περίπτωση αυτή, που ο ίδιος επιθυμεί να γνωστοποιηθεί το περιεχόμενο του ποινικού του μητρώου, η προστατευτική για την υπεράσπισή του λειτουργία της ανωτέρω διάταξης αδρανεί.

Επίσης, αν το δελτίο του ποινικού μητρώου αναγνωσθεί πριν από την απαγγελία της απόφασης περί ενοχής, ουδεμία ακυρότητα της διαδικασίας δημιουργείται και δεν παραβιάζονται τα υπερασπιστικά δικαιώματα του κατηγορουμένου, στην περίπτωση που το ποινικό μητρώο του τελευταίου είναι λευκό, χωρίς καταδίκες και άρα δεν μπορεί να λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο επιβαρυντικά για το σχηματισμό της κρίσης του περί της ενοχής του κατηγορουμένου.

Τέλος, κατά το άρθρο 141 παρ. 3 του ΚΠοινΔ, τα πρακτικά της συνεδρίασης του δικαστηρίου, ωσότου προσβληθούν για πλαστότητα, αποδεικνύουν όλα όσα αναγράφονται σ' αυτά, σύμφωνα με το άρθρο 140 του ίδιου Κώδικα. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει με σαφήνεια, ότι τα συνταχθέντα πρακτικά συνεδρίασης αποτελούν το μόνο επίσημο αποδεικτικό στοιχείο για όσα έλαβαν χώρα κατά τη συνεδρίαση και ασκούν επιρροή, προκειμένου να ελεχθούν οι ενέργειες των διαδίκων και του δικαστηρίου, καθώς και ότι αποτελούν πλήρη απόδειξη ωσότου προσβληθούν για πλαστότητα, τόσο κατά τις θετικές βεβαιώσεις τους, ότι τηρήθηκε κάποια διατύπωση, όσο και ως προς την έλλειψη διατύπωσης, η τήρηση της οποίας δεν βεβαιώνεται σ` αυτά.

Στην προκείμενη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 3415/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Αθηνών, ο κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος, με το ελαφρυντικό των μη ταπεινών αιτίων, για την πράξη της μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης πέντε (5) μηνών, η εκτέλεση της οποίας ανεστάλη επί τριετία.

Από την παραδεκτή, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση των πρακτικών της ως άνω καταδικαστικής απόφασης, τα οποία δεν προσβάλλονται ως πλαστά ούτε προκύπτει ότι διορθώθηκαν, προκύπτει ότι η Πρόεδρος του Δικαστηρίου, πριν από την πρόταση της Εισαγγελέως της έδρας επί της κατηγορίας και πριν την απαγγελία της απόφασης για την ενοχή του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου, ανέγνωσε το ποινικό του μητρώο, χωρίς να ζητηθεί τούτο από τον κατηγορούμενο.

Η ανάγνωση, όμως, του συγκεκριμένου δελτίου ποινικού μητρώου του κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος, κατόπιν αποσφράγισής του, πριν από την περί ενοχής απόφαση του Δικαστηρίου της ουσίας χωρίς να το ζητήσει ο ίδιος, το οποίο, όπως από την επισκόπησή του προκύπτει, δεν είναι λευκό, συνεπάγεται απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στη νομική σκέψη, και ιδρύει βάσιμο λόγο αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Α' του ΚΠοινΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 171 παρ. 1 περίπτωση δ' του ίδιου Κώδικα, αυτεπαγγέλτως ερευνώμενο από το παρόν Δικαστήριο, εφόσον ο αναιρεσείων εμφανίστηκε στην παρούσα δίκη και η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης με τους πρόσθετους λόγους της είναι παραδεκτή. Πρέπει, επομένως, κατά παραδοχή του λόγου αυτού, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της, οπότε παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναίρεσης της κρινόμενης αίτησης και των επ' αυτής πρόσθετων λόγων, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠοινΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ.

Αναιρεί τη με αριθμό 3415/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που τη δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Νοεμβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Δεκεμβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ