Supreme Court dismisses appeal on eminent domain compensation, rejecting claims of value reduction and procedural defects.

Απόφαση 1904 / 2024 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1904/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο και Ερασμία Λιούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Φεβρουαρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδας, που κατοικοεδρεύει στη Λάρισα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Βασιλική Παπαγιαννοπούλου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: Α. 1) Α. συζ. Ν. Τ., κατοίκου ..., 2) Π. χας Η. Ν., κατοίκου ..., 3) Γ. Π. του Β., κατοίκου ..., 4) Β. συζ. Α. Τ., κατοίκου ..., 5) Β. Α. του Δ., κατοίκου ..., 6) Α. Κ. του Δ., κατοίκου ..., 7) Ζ. Ζ. του Θ., κατοίκου ..., 8) Β. Ζ. του Μ., συζ. Θ. Κ., κατοίκου ..., 9) Σ. Ζ. του Α., κατοίκου ..., 10) Κ. Ν. του Χ., κατοίκου ..., 11) Σ. Ν. του Χ., κατοίκου ..., 12) Σ. Δ. του Π., κατοίκου ..., 13) Β. Σ. του Κ., κατοίκου ..., 14) Β. Α. του Α., κατοίκου ... και 15) Κ. Α. του Α., κατοίκου .... Β. 1) Θ. Ζ. του Χ., κατοίκου ..., 2) Κ. Ζ. του Κ., κατοίκου ... και 3) Χ. Ζ. του Κ., κατοίκου ....

Οι 1η, 3ος, 4η, 5ος, 6η, 7η, 8η, 12ος, 13ος, 14ος και 15ος των υπό στοιχ. Α αναιρεσιβλήτων εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Απόστολο Σιαμπαλιώτη.

Οι λοιποί των αναιρεσιβλήτων δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από ...-2016 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης των ήδη υπό στοιχ. Α αναιρεσιβλήτων (μετά την έκδοση της .../2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Τριμελές Εφετείο Λάρισας και συνεκδικάστηκε με την από ...-2017 αίτηση των ήδη υπό στοιχ. Β αναιρεσιβλήτων, καθώς και με τις διά των προτάσεων ανταιτήσεις του ήδη αναιρεσείοντος.

Εκδόθηκε η .../2020 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από ...-2021 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ερασμία Λιούλη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως, αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα πρακτικά συνεδρίασης του δικαστηρίου αυτού, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας (2-2-2024), κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, εμφανίστηκαν και παραστάθηκαν το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο και εκ των αναιρεσίβλητων μόνον οι 1ος, 3ος, 4η, 5ος, 6η, 7η, 8η, 12ος, 13ος 14ος και 15ος, οι οποίοι επισπεύδουν τη συζήτηση της υπόθεσης, όπως προκύπτει από τις ...-2023 και ...-2023 εκθέσεις επίδοσης των δικαστικών επιμελητριών των Εφετείων Αθηνών και Λάρισας Ε.

Α. και Χ. Μ., εκπροσωπούμενοι νομίμως από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Απόστολο Σαμπαλιώτη. Αντίθετα, δεν εμφανίστηκαν οι λοιποί 2η,9η, 10ος και 11ος εκ των αναιρεσίβλητων, ομοίως επισπεύδοντες τη συζήτηση. Επομένως, κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 576 παρ. 1 ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

Με την παρ. 1 του άρθρου 74 του Ν. 4690/2020 ορίζεται ότι: "Το χρονικό διάστημα της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων και των εισαγγελιών της Χώρας (13.3.2020 - 31.5.2020) δεν υπολογίζεται στις νόμιμες και δικαστικές προθεσμίες για τη διενέργεια διαδικαστικών και εξώδικων πράξεων, καθώς και άλλων ενεργειών ενώπιον των δικαστηρίων, συμβολαιογράφων ως υπαλλήλων του πλειστηριασμού, υποθηκοφυλακείων, κτηματολογικών γραφείων και άλλων τρίτων προσώπων.

Μετά τη λήξη της παραπάνω αναστολής οι προθεσμίες αυτές τρέχουν για όσο χρονικό διάστημα υπολείπεται για να συμπληρωθεί η αντίστοιχη προβλεπόμενη από τον νόμο προθεσμία...". Περαιτέρω, σύμφωνα με την παρ.1 του άρθρου 83 του Ν. 4790/2021 (Α` 48) το χρονικό διάστημα από τις 7.11.2020 έως και την ημερομηνία λήξης της επιβολής του εν λόγω μέτρου προσωρινής αναστολής, δυνάμει της κοινής υπουργικής απόφασης του άρθρου 11 της από 11.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α` 55), που κυρώθηκε με το άρθρο 2 του Ν. 4682/2020 (Α 76), δεν υπολογίζεται στις νόμιμες και δικαστικές προθεσμίες για τη διενέργεια διαδικαστικών και εξώδικων πράξεων, καθώς και στις προθεσμίες παραγραφής των συναφών αξιώσεων.

Οι κατά τα άνω ανασταλείσες προθεσμίες, δεν συμπληρώνονται, πριν παρέλθουν επιπλέον δέκα (10) ημέρες από την προβλεπόμενη λήξη τους. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι το χρονικό διάστημα της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων της χώρας από 13.3.2020 - 31.5.2020 και από 7.11.2020 έως 5.4.2021, δεν υπολογίζεται, μεταξύ των άλλων προθεσμιών και στις προθεσμίες του άρθρου 22 παρ. 1 του ν. 2882/2001, μετά δε τη λήξη του ανωτέρω τελευταίου χρονικού διαστήματος αναστολής, η προθεσμία αυτή τρέχει για όσο χρονικό διάστημα υπολείπεται για να συμπληρωθεί το χρονικό διάστημα της εν λόγω ενιαύσιας προθεσμίας, ενώ η καταχρηστική αυτή προθεσμία, που ανεστάλη, κατά τις προαναφερόμενες διατάξεις, δεν συμπληρώνεται, εάν δεν παρέλθουν επιπλέον δέκα (10) ημέρες από την προβλεπόμενη λήξη της (ΑΠ 1338 /2023).

Η υπό κρίση από 13.4.2021 και με αρ. κατ. ....2021 αίτηση, για αναίρεση της υπ' αριθμ. .../2020 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), έχει ασκηθεί νομότυπα με την κατάθεση του δικογράφου αυτής στη γραμματεία του ως άνω Δικαστηρίου (22 παρ. 1 του ν. 2882/2001), ήτοι εντός της ενιαύσιας προθεσμίας από τη δημοσίευση της προσβαλλομένης απόφασης του Εφετείου, στις 23.3.2020, αφαιρουμένου του χρονικού διαστήματος της κατά τα προαναφερόμενα αναστολής αυτής, δεδομένου ότι από τα στοιχεία της δικογραφίας δεν προκύπτει, ούτε οι διάδικοι επικαλούνται ότι έλαβε χώρα επίδοση αυτής.

Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρα 552, 553, 556, 558, 566 παρ. 1, 557 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει, να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ) Κατά το άρθρο 17 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος του 1975, όπως ισχύει μετά την αναθεώρησή του: "1. Η ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Κράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος. 2.

Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης.

Αν ζητηθεί απευθείας ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της σχετικής συζήτησης στο δικαστήριο. 3. Η ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης απαλλοτρίωσης, και μόνο εξαιτίας της, δεν λαμβάνεται υπόψη". Με την αναθεώρηση των συνταγματικών διατάξεων, που έγινε με το από 6.4.2001 Ψήφισμα της Ζ` Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων, στην παραπάνω παράγραφο 2 του άρθρου 17 προστέθηκε τρίτο εδάφιο, το οποίο ορίζει ότι "αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό".

Από τις προαναφερόμενες ρυθμίσεις, συνδυαζόμενες με τις διατάξεις των άρθρων 111, 223, 224 και 281 του ΚΠολΔ, συνάγεται ότι, σε περίπτωση παρέλευσης έτους από τη συζήτηση της αίτησης περί προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης ή επί ασκήσεως απευθείας ενώπιον του εφετείου αίτησης για τον οριστικό προσδιορισμό, ως κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό της αξίας του απαλλοτριούμενου ακινήτου νοείται ο χρόνος της συζήτησης κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση και άρχισε η εκδίκασή της, ανεξάρτητα αν το εφετείο άρχισε ή όχι να εξετάζει την ουσία της.

Και τούτο, διότι κατά τη συζήτηση αυτή παγιοποιείται το αντικείμενο της αποδεικτικής διαδικασίας και της δικαστικής έρευνας (Ολ.ΑΠ 14/2011, ΑΠ 882/2021, ΑΠ 965/2021, ΑΠ 49/2016). Ως πλήρης αποζημίωση νοείται η αποζημίωση, που παρέχει στον ιδιοκτήτη τη δυνατότητα αντικατάστασης του απαλλοτριωθέντος με άλλο ισάξιο (ΑΠ 781/2022, ΑΠ 481/2021, ΑΠ 895/2020, ΑΠ 682/2020).

Τα ίδια ορίζονται και στο άρθρο 13 παρ. 1 εδ. α` και β` του ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.), στο οποίο περαιτέρω ορίζεται, στο εδάφιο γ', ότι κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου αποτελεί, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας αυτών, που συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το Δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριούμενου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται, στην περίπτωση που το Δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Το Δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Ως κριτήριο διαφοροποίησης και στοιχείο αξιολόγησης αποτελεί, προκειμένου για αγροτικό ακίνητο, αν τούτο είναι γόνιμο ή άγονο, ξηρικό ή ποτιστικό, φυτεία ή χέρσο (ΑΠ 40/2019, ΑΠ 1424/2018, ΑΠ 328/2016, ΑΠ 326/2016).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 15 παρ. 6 εδ. δ` ιδίου νόμου, που προστέθηκε με την παρ. 8 του άρθρου 76 του ν. 4146/2013 (ΦΕΚ Α` 90/18.4.2013) και εφαρμόζεται και στις κηρυχθείσες απαλλοτριώσεις για τις οποίες δεν έχει συζητηθεί η αίτηση καθορισμού προσωρινής ή οριστικής αποζημίωσης (άρθρο 76 παρ. 8 του ν. 4146/2013) "Το δικαστήριο υποχρεούται να αιτιολογεί ειδικά την τυχόν απόκλιση της προσδιοριζομένης από το ίδιο αξίας του ακινήτου τόσο από την προκύπτουσα κατά το αντικειμενικό σύστημα αξία του, όσο και από την προκύπτουσα από την έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής της παραγράφου 1 του παρόντος ή του ανεξάρτητου εκτιμητή της παρούσας παραγράφου".

Τέλος, με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (Ε.Σ.Δ.Α.), που κυρώθηκε (μαζί με τη Σύμβαση) αρχικά με το ν. 2329/1953 και εκ νέου με το ν.δ. 53/1974 και έχει αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ σύμφωνα με το άρθρο 28 του Συντάγματος, ορίζεται ότι "κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του.

Κανένας δεν μπορεί να στερηθεί της περιουσίας του, ειμή δια λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους από το νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου όρους. Οι προαναφερόμενες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε κράτους να θέσει σε ισχύ νόμους τους οποίους ήθελε κρίνει αναγκαίους για ρύθμιση της χρήσεως αγαθών σύμφωνα με το δημόσιο συμφέρον ή για εξασφάλιση της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων".

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι για τον υπολογισμό της αξίας των απαλλοτριωμένων ακινήτων λαμβάνεται υπόψη η αξία αυτών κατά τον χρόνο συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό στο Εφετείο, αν η συζήτηση αυτή διεξαχθεί μετά από ένα έτος από την συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης και ότι τα δικαστήρια, κατά τον καθορισμό τιμής μονάδας αποζημίωσης ακινήτου, που εμπίπτει στο ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη και την αντικειμενική αξία αυτού, καθώς και των ομόρων και ομοειδών προς αυτό ακινήτων, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ως ασφαλές και αντικειμενικό μέτρο κρίσεως για την εξεύρεση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου, η οποία πάντως σε καμιά περίπτωση δεν δεσμεύει την δικαστική κρίση για την πραγματική αξία του (ΑΠ 809/2023, ΑΠ 125/2021, ΑΠ 1138/2021).

Περαιτέρω κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 σε συνδ. και με την ως άνω διάταξη του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της από 4-11-1950 Ευρωπαϊκής Σύμβασης, για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (Ε.Σ.Δ.Α), με την οποία προστατεύονται και τα ενοχικά περιουσιακά δικαιώματα του προσώπου, όπως και το δικαίωμα αποζημίωσης για την προσγενόμενη ζημία στην περιουσία του, στην περίπτωση που, λόγω απαλλοτρίωσης μέρους του ακινήτου, το απομένον τμήμα αυτού, που εξακολουθεί να αποτελεί στοιχείο της περιουσίας του ιδιοκτήτη υφίσταται σημαντική υποτίμηση της αξίας του ή καθίσταται άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται, το αναγνωριζόμενο από την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 δικαίωμα αποζημίωσης ικανοποιείται πλήρως και εντεύθεν διασφαλίζεται ο σεβασμός στην περιουσία του ιδιοκτήτη, όταν η αποζημίωση καλύπτει όχι μόνο την εκ της απομειώσεως και μόνο της έκτασης του όλου ακινήτου ζημία, αλλά και εκείνη που επήλθε από την εκτέλεση του Έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση του μέρους του ακινήτου.

Διότι, άλλως, κατά την τελευταία αυτή ζημία το παραμένον στον ιδιοκτήτη μέρος του ακινήτου και, επομένως, η περιουσία του, θα παρέμενε χωρίς αποκατάσταση. Ανεξαρτήτως δε του ότι το περιεχόμενο αυτό της αποζημίωσης είναι απότοκο της εφαρμογής της άνω υπερνομοθετικής ισχύος διάταξης του άρθρου 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Σύμβασης της Ρώμης, είναι αδιάφορη στην περίπτωση αυτή η διάταξη της παρ. 2 εδ.

α' του άρθρου 13 του ν. 2882/2001, που ορίζει ότι, ενδεχόμενη μεταβολή του απαλλοτριούμενου μετά τη δημοσίευση της πράξης της απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας της δεν λαμβάνεται υπόψη. Και τούτο διότι η διάταξη αυτή αφορά την αύξηση ή μείωση του απαλλοτριούμενου μέρους, που το, κατά το Σύνταγμα, πλήρες της αξίας του κρίνεται κατά το χρόνο της απαλλοτρίωσης και όχι μετά την εκτέλεση του έργου.

Ενώ, αντιθέτως, η αποζημίωση για την υποτίμηση κατά την παρ. 4 του άρθρου 13 ν. 2882/2001 αφορά το απομένον στον ιδιοκτήτη μέρος, που εξακολουθεί να αποτελεί περιουσία του και μετά την εκτέλεση του έργου για το οποίο η απαλλοτρίωση (Ολ.ΑΠ 31/2005, ΑΠ 95/2022, ΑΠ 926/2015, ΑΠ 1782/2008). Για τον προσδιορισμό της ιδιαίτερης αποζημίωσης λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο, ιδίως η κατάσταση του ακινήτου πριν και μετά την απαλλοτρίωση, η σημαντική επιδείνωση των γεωμετρικών στοιχείων και της εμπορικής και οικονομικής εκμετάλλευσης αυτού, όπως επίσης ότι η ζημία του εναπομένοντος θα επέλθει με βεβαιότητα μετά την απότμηση του απαλλοτριούμενου τμήματος.

Έτσι, η αιτιολογία της δικαστικής απόφασης για την επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης θεωρείται ανεπαρκής αν: α) δεν ενέχει προσδιορισμό των τμημάτων που εναπέμειναν, ήτοι αναφορά για το εμβαδόν τους και τα λοιπά προσδιοριστικά τους στοιχεία και β) δεν αναφέρει την κατά προορισμό χρήση των τμημάτων που απομένουν, καθώς και τη, μετά την αναγκαστική απαλλοτρίωση, δυνατότητα ή μη της πραγματοποίησης της χρήσης αυτής και με ποιες προϋποθέσεις (ΑΠ 1430//2022, ΑΠ 1481/2022, ΑΠ 171/2020, ΑΠ 210/2019, ΑΠ 205/2017, ΑΠ 1279/2015, ΑΠ 1619/2010).

Με την προαναφερόμενη τροποποίηση επαναφέρθηκε η έννοια της "σημαντικής" μείωσης της αξίας του ακινήτου που απομένει μετά την απαλλοτρίωση, όπως ίσχυε στο ν.δ. 797/1971. Η κρίση του Εφετείου ότι επήλθε μείωση της αξίας του ακινήτου αυτού ανάγεται σε πράγματα και δεν υπόκειται σε έλεγχο του Αρείου Πάγου. Ο όρος, όμως, "σημαντική", ως αόριστη νομική έννοια, υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, ενώ το δικαστήριο οφείλει να αιτιολογεί ειδικά τον τρόπο υπολογισμού της μείωσης και του ποσοστού της (ΑΠ 1481/2022, ΑΠ 121/2020, AΠ 210/2019, ΑΠ 96/2015).

Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται όταν ο κανόνας δικαίου δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 2/2021, Ολ.ΑΠ 3/2020, ΑΠ 38/2020). Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, γιατί δεν έχει καθόλου ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ο από αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν, από το αιτιολογικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, δεν προκύπτουν, σαφώς και επαρκώς, τα πραγματικά εκείνα περιστατικά που είναι, κατά το νόμο, αναγκαία για την εφαρμογή, στην συγκεκριμένη περίπτωση, του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε, όπως και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με συνέπεια να μην είναι δυνατός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή όχι εφαρμογής του κανόνα αυτού του ουσιαστικού δικαίου (Ολ.ΑΠ 1/2020, Ολ.ΑΠ 2/2019, ΑΠ 2/2022).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναίρεσης, ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ (ΑΠ 509/2020).

Αντίθετα, δεν ιδρύεται λόγος αναίρεσης κατά τη διάταξη αυτή, όταν οι ελλείψεις της απόφασης ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση και στάθμισή τους και στην αιτιολόγηση του εξαγομένου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατά την διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος (Ολ.ΑΠ 2/2022, ΑΠ 1096/2021, ΑΠ 521/2021, ΑΠ 464/2020).

Ως ζητήματα, των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί από την απόφαση τη νόμιμη βάση, νοούνται μόνο οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, που τείνουν, δηλαδή, στη θεμελίωση ή την κατάλυση του δικαιώματος που ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και η επιχειρηματολογία των διαδίκων ή του δικαστηρίου, ούτε η εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή διατυπώνεται σαφώς (Ολ.ΑΠ 24/1992, Ολ.ΑΠ 1/1999, ΑΠ 122/2020, 1373/2019, ΑΠ 918/2019, ΑΠ 564/2018).

Το πόρισμα, δηλαδή το συμπέρασμα που προκύπτει από τις αποδείξεις, είναι σαφές, όταν αναφέρεται στην απόφαση χωρίς ενδοιασμούς (με βεβαιότητα) ότι αποδείχθηκε συγκεκριμένο γεγονός και δεν χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο εκφράσεις που κλονίζουν το πόρισμα, ως προϊόν πλήρους δικανικής πεποιθήσεως (ΑΠ 805/2021, ΑΠ 1397/2019, ΑΠ 1653/2018, ΑΠ 1206/2018).

Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες, αφού αναγκαίο να εκτίθεται σαφώς στην απόφαση είναι μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε και όχι ο λόγος για τον οποίο αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 809/2023, ΑΠ 1388/2021, ΑΠ 145/2021, ΑΠ 605/2020, ΑΠ 30/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τις από 25.2.2014 από 30.7.2015 αιτήσεις ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας κατά των εικαζομένων δικαιούχων και ήδη αναιρεσιβλήτων το ήδη αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο ζήτησε τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης των ακινήτων, που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά με την Δ12α/Φ3ΑΚΑΡ/ο/6343/02-10-2012 Υπουργική Απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, που δημοσιεύθηκε νόμιμα στο Φ.Ε.Κ. 318/11.10.2012, τεύχος Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων και Πολεοδομικών Θεμάτων, με την οποία κηρύχθηκε συμπληρωματική αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας υπέρ και με δαπάνες του καθού Ελληνικού Δημοσίου και ειδικότερα για την κατασκευή του Άξονα Κεντρικής Ελάδος (Ε65) στο τμήμα από χ.θ. 77+723 έως χ.θ. 92+ 225, συνολικής έκτασης 15.134,48 τ.μ.

που βρίσκεται στους δήμους Κάμπου και Καρδίτσας του Νομού Καρδίτσας. Κατά συζήτηση των ανωτέρω αιτήσεων, καθώς και της από 15-10-2014 αίτησης που άσκησαν και οι ήδη αναιρεσίβλητοι Θ. Ζ., Κ. Ζ. και Χ. Ζ. κατά του αναιρεσείοντος Δημοσίου, περί καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδος αποζημίωσης, καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης και αναγνώρισης δικαιούχων, το Δημόσιο με τις προτάσεις- ανταιτήσεις του διόρθωσε και συμπλήρωσε παραδεκτά τα αρχικά δικόγραφα των αιτήσεών του, όσον αφορά στην αξία των απαλλοτριούμενων ακινήτων και ζήτησε να καθοριστεί η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης στα ποσά που, κατά το χρόνο συζήτησης των ανωτέρω αιτήσεών του, ανέρχονταν η πραγματική αξία των απαλλοτριούμενων ακινήτων, όπως υπολογίστηκε με την από 27.11.2015 επικαιροποιημένη έκθεση εκτίμησης του Σώματος Εκτίμησης Ορκωτών Εκτιμητών (ΣΟΕ).

Επί των ανωτέρω αιτήσεων, οι οποίες συνεκδικάσθηκαν λόγω συνάφειας, εκδόθηκε η με αριθμό .../2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης των απαλλοτριωθέντων ακινήτων. Στη συνέχεια επί των: α) από 15.12.2016 με στοιχείο Α. (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης ....2016) αίτησης των καθ'ων και ήδη αναιρεσιβλήτων, β) από 03.01.2017 με στοιχείο Β (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης ....2017) αίτησης των καθ'ων και ήδη αναιρεσιβλήτων και γ) από 18.10.2018 ανταίτησης -προτάσεων του ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη με αριθμό .../2020 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας, με την οποία, έγιναν εν μέρει δεκτές κατ' ουσίαν οι αιτήσεις, καθορίστηκε αφενός οριστική τιμή μονάδας της αποζημίωσης και ιδιαίτερη αποζημίωση για τα εναπομείναντα τμήματα των επιδίκων ακινήτων και των επικειμένων τους, ειδικότερα, το Δικαστήριο, προκειμένου να προβεί στον οριστικό καθορισμό της τιμής μονάδας αποζημίωσης των επιδίκων ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά, καθώς και στον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης των εδαφικών τμημάτων, που απέμειναν μετά την απαλλοτρίωση, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "......Στο άνω τμήμα (χιλιομετρική θέση χ.θ.77 + 723 έως χ.θ.92 + 225) έχει προηγηθεί η κύρια απαλλοτρίωση για τη διάνοιξη της οδού (ΚΥΑ 1078535/5118/0010/31-07-2008 που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 379 τεύχος Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων και Πολεοδομικών Θεμάτων /26-08-2008).

Η παρούσα συμπληρωματική απαλλοτρίωση αποτελεί νέα διάνοιξη και πραγματοποιείται μέσα στα όρια της κύριας απαλλοτρίωσης σε τέσσερα (4) διακριτά σημεία για λόγους εξασφάλισης του απαραίτητου χώρου που απαιτείται για τις τροποποιήσεις της οριστικής μελέτης οδοποιίας και της αντίστοιχης υδραυλικής μελέτης.

Αφορά συγκεκριμένα 1) τη χ.θ. 78+400 με εμπλεκόμενες ιδιοκτησίες τις ΑΚΠ 008001 και 008002 (μη επίδικες) 2) τη χ.θ. 78+400 (Κόμβος Καρδίτσας) με εμπλεκόμενες ιδιοκτησίες τις ΑΚΠ 008004 (μη επίδικη), ..., ..., ..., ..., ... (επίδικες) και 008011 (μη επίδικη), 3) τη χ.θ. 84+200 με εμπλεκόμενες ιδιοκτησίες τις ΑΚΠ 125012 και 104013 (μη επίδικες) και 4) τη χ.θ. 88+00 έως 88+400 (γέφυρα πάνω από το δρόμο ...) με εμπλεκόμενες ιδιοκτησίες τις ΑΚΠ ..., ..., ..., ..., ...

και ... (επίδικες). Η αρχή της κύριας απαλλοτρίωσης απέχει επτά (7) .χιλιόμετρα από τον πολεοδομικό ιστό της πόλης της Καρδίτσας και τρία (3) χιλιόμετρα από τη θέση "...", όπου συμβάλλουν οι ΕΟ προς Αθήνα, Λάρισα και Καρδίτσα-Τρίκαλα, πλησίον του οικισμού ... Η άνω οδός διέρχεται ανατολικά των οικισμών ..., ... και ...

και καταλήγει σε απόσταση τριών (3) χιλιόμετρων βορειοδυτικά του οικισμού ... Τα απαλλοτριούμενα βρίσκονται σε περιοχή εκτός σχεδίου πόλεως και εκτός των οικισμών ... (ΑΚΠ ..., ..., ..., ..., ... και ...) και ... (ΑΚΠ ..., ..., ..., ..., ... και ...). Η περιοχή πολεοδομικά δεν είναι χωροθετημένη και έχει όλες τις δυνατές εκτός σχεδίου χρήσεις.....

Οικιστική ανάπτυξη παρατηρείται μόνο εντός των οικισμών. Στο τμήμα "...", όπου όπως ήδη αναφέρθηκε, συμβάλλουν οι ΕΟ προς Αθήνα, Λάρισα και Καρδίτσα - Τρίκαλα, παρουσιάζεται κάποια ανάπτυξη επιχειρήσεων, η οποία είναι περιορισμένη, πλην όμως δεν αφορά τα επίδικα ακίνητα, που απέχουν κατ' ελάχιστο 4,5 χιλιόμετρα από την περιοχή αυτή.

Τα απαλλοτριούμενα είναι αγροτεμάχια, αρδευόμενα υψηλής παραγωγικότητας με μονοετείς καλλιέργειες σιτηρών, καλαμποκιού, κριθαριού, βαμβακιού και με πρόσοψη είτε σε αγροτικούς δρόμους είτε σε επαρχιακές οδούς είτε στην ΕΟ Καρδίτσας - Βόλου - Λάρισας. Η κύρια, επομένως, κατά προορισμό χρήση τους είναι εκείνη της αγροτικής εκμετάλλευσης και όχι της οικιστικής ή εμπορικής αξιοποίησης, γι' αυτό και δεν μπορούν να χαρακτηριστούν πρωτευόντως ως αγροί με οικοπεδική αξία, αποβάλλοντας τον αγροτικό τους χαρακτήρα.

Για την εκτίμηση της αξίας των απαλλοτριούμενων ακινήτων προσκομίζεται η ...-2013 έκθεση εκτίμησης των ορκωτών εκτιμητών Ι. Α., μηχανολόγου μηχανικού και Ά. Μ., αρχιτέκτονα, που συντάχθηκε με εντολή της "Εγνατία ΑΕ" με ημερομηνία εκτίμησης την 22-05-2013, η οποία λαμβάνοντας υπόψη τις αντικειμενικές αξίες γης και το γεγονός ότι κατά το χρόνο εκείνο δεν σημειώνονταν αγοραπωλησίες στην επίδικη περιοχή, στοιχείο το οποίο θα προσέδιδε πρόσφορα συγκριτικά στοιχείο για την εκτίμηση της εμπορικής αξίας των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν με την επίδικη απαλλοτρίωση, χαρακτήρισε όλες τις εκτάσεις αγρούς ποτιστικούς και εκτίμησε την εμπορική αξία αυτών ως εξής:

για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... στο ποσό των 5,94 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 11,88 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 11,88 ευρώ ανά τ.μ. ΑΚΠ ... στο ποσό των 11,88 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 8,31 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 8,31 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 1,54 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 1,54 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ...

στο ποσό των 1,54 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 1,54 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 1,30 ευρώ ανά τ.μ., και ΑΚΠ ... στο ποσό των 1,54 ευρώ ανά τ.μ. Επίσης προσκομίζεται η ...-2015 έκθεση εκτίμησης της πιστοποιημένης ορκωτής εκτιμήτριας Ά. Μ., αρχιτέκτονα μηχανικού, σχετικά με την αξία των απαλλοτριωμένων ακινήτων, με χρόνο εκτίμησης την 27-11-2015, που συντάχθηκε με εντολή του καθ'ου, ελληνικού δημοσίου.

Στην εν λόγω έκθεση αναφέρεται ότι η προαναφερόμενη ...-2013 έκθεση εκτίμησης της ιδίας και του Ι. Α., μηχανολόγου μηχανικού δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη διότι το διαρρεύσαν διάστημα μεταξύ των δύο ημερομηνιών εκτίμησης των άνω εκθέσεων (δηλαδή 22-05-2013 έως 27-11-2015) υπερβαίνει τη διετία. Πλην όμως, το επιχείρημα αυτό και μόνο, δηλαδή η πάροδος της διετίας, χωρίς την αναφορά επιπρόσθετων στοιχείων σχετικά με την κίνηση της κτηματαγοράς ή την παράθεση συγκριτικών στοιχείων που να καταδεικνύουν την πτωτική τάση των τιμών στις αγοραπωλησίες των ακινήτων της περιοχής, δεν δικαιολογεί την μείωση της αξίας των απαλλοτριούμενων ακινήτων.

Παρόλα αυτά η εν λόγω έκθεση, λαμβάνοντας ομοίως υπόψη τις αντικειμενικές αξίες γης, που παρέμειναν παρά την πάροδο της διετίας αμετάβλητες και το γεγονός ότι και κατά το χρόνο εκείνο δεν σημειώνονταν αγοραπωλησίες στην επίδικη περιοχή, στοιχείο το οποίο θα προσέδιδε πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία για την εκτίμηση της εμπορικής αξίας των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν με την επίδικη απαλλοτρίωση, χαρακτήρισε όλες τις εκτάσεις αγρούς ποτιστικούς και εκτίμησε την εμπορική αξία αυτών ως εξής:

για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... στο ποσό των 1,08 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 5,5 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 4,95 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 5,5 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 5,1425 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 4,4 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 1,2 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 0,96 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ...

στο ποσό των 0,96 ευρώ ανά τ.μ., ΑΚΠ ... στο ποσό των 0,96 ευρώ ανά τ.μ ΑΚΠ ... στο ποσό των ευρώ ανά τ.μ., και ΑΚΠ ... στο ποσό των 1,197 ευρώ ανά τ.μ. Οι ως άνω ιδιαίτερα χαμηλές, ως εκτιμώμενες με την άνω έκθεση, εμπορικές αξίες των ιδιοκτησιών συμπίπτουν με τα ποσά στα οποία ζητά με τις ανταιτήσεις του το καθ' ου, ελληνικό δημόσιο, να καθοριστεί η οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης των ακινήτων αυτών.

Τις ίδιες τιμές αναφέρει ως εμπορικές αξίες και η ...-2018 τεχνική έκθεση του Ν. Δ., πολιτικού μηχανικού, Προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής Συγκοινωνιακών Έργων με Σύμβαση Παραχώρησης, εκτός από την ΑΚΠ ... ιδιοκτησία, για την οποία έχει παραληφθεί η εκτίμηση της εμπορικής της αξίας.

Η εν λόγω εκτίμηση, η οποία αναφέρει τις απόψεις της άνω υπηρεσίας του ελληνικού δημοσίου και απέχει χρονικά περί τα τρία (3) έτη περίπου από την προηγούμενη έκθεση εκθέτει ότι ελήφθησαν υπόψη πληροφορίες της τοπικής κτηματαγοράς περί των γενικών αξιών των αγρών και συγκριτικά στοιχεία, όπου στάθηκε δυνατό, χωρίς όμως παράθεση συγκεκριμένων στοιχείων από τα οποία να προκύπτει το αμετάβλητο των εμπορικών αξιών των ακινήτων μεταξύ των ετών 2015-2018.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Ελληνικού Δημοσίου οι ως αναφερόμενες τιμές αποτελούν την αγοραία αξία των επίδικων ακινήτων. Οι αιτούντες, φερόμενοι ιδιοκτήτες των απαλλοτριούμενων ακινήτων, υποστηρίζουν ότι αυτά είναι περιαστικά, αρδευόμενα, υψηλής γεωργικής παραγωγικότητας (καλλιέργειες βαμβακιού, σίτου, καλαμποκιού, τριφυλλιού κ.α.), με δυνατότητες περαιτέρω οικιστικής αξιοποίησης και χρήσης, επειδή βρίσκονται κοντά σε οικισμούς και σημαντικά αστικά κέντρα (Καρδίτσα και Σοφάδες), με εύκολη και ασφαλή πρόσβαση και κατά συνέπεια έχουν οικοπεδική αξία, χαρακτηριζόμενα ως οικοπεδαγροί.

Επίσης υποστηρίζουν ότι βρίσκονται στην περιοχή των ... (περιοχή "..."), όπου έχουν εγκατασταθεί και λειτουργούν πολλές επιχειρήσεις, βιοτεχνίες, καταστήματα, λόγω της οδικής σύνδεσης με τους κύριους οδικούς άξονες προς Λάρισα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Οι αιτούντες ισχυριζόμενοι περαιτέρω ότι μερικά εξ αυτών εφάπτονται της οδού αναβιβάζουν την αξία τους σε κατά πολύ μεγαλύτερα ποσά, τα οποία προσδιορίζουν για τις εφαπτόμενες ιδιοκτησίες και συγκεκριμένα σε 100 ευρώ το τ.μ.

για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και για τις ιδιοκτησίες με ΑΚΠ ..., ..., ..., ... και ... στο ποσό των 60 ευρώ το τ.μ. και για τις μη εφαπτόμενες και συγκεκριμένα για τις ιδιοκτησίες με ΑΚΠ ..., ..., ..., ..., ..., και ... στο ποσό των 30 ευρώ το τ.μ. Όπως παρατηρείται η απόκλιση μεταξύ των αιτουμένων τιμών από τους διαδίκους είναι ιδιαίτερα μεγάλη.

Πλην όμως, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, τα επίδικα ακίνητα απέχουν περί τα 4,5 χιλιόμετρα από την περιοχή "..." και για να έχουν οικοπεδική αξία δεν αρκεί μόνο να πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια της οικοδομησιμότητας, όπως αυτά ανωτέρω αναφέρθηκαν, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να βρίσκονται και σε περιοχή στην οποία η αφηρημένη λόγω μεγέθους του ακινήτου δυνατότητα ανοικοδόμησης συνέχεται με τέτοια δραστηριότητα (εμπορική, βιοτεχνική ή οικιστική), στοιχεία που δεν συντρέχουν εν προκειμένω, απορριπτομένου ως ουσιαστικά αβάσιμου του ισχυρισμού τους.

Το γεγονός ότι ένα ακίνητο έχει το μέγεθος, δηλαδή την απαραίτητη έκταση για να οικοδομηθεί σε εκτός σχεδίου περιοχή (όπως εν προκειμένω συμβαίνει με πολλά από τα επίδικα ακίνητα και θα αναφερθεί παρακάτω), δεν το αναβιβάζει αυτόματα σε αγρό με οικοπεδική αξία, αφού για να συμβεί αυτό απαιτείται επιπρόσθετα το ακίνητο να βρίσκεται και σε περιοχή που παρουσιάζει στοιχεία που μαρτυρούν την ύπαρξη εμπορικής δραστηριότητας.

Εξάλλου το γεγονός ότι τα επίδικα ακίνητα είναι καλλιεργούμενοι αγροί με μονοετείς καλλιέργειες, χωρίς την ύπαρξη κτισμάτων μέχρι την επίδικη απαλλοτρίωση ενισχύει τα άνω αναφερόμενα. Επομένως ο ισχυρισμός περί περιαστικών ακινήτων οικοπεδικής αξίας πρέπει ν' απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος. Οι αιτούντες και θιγόμενοι από την απαλλοτρίωση προς επίρρωση των όσων αναφέρουν σχετικά με την αξία των ακινήτων τους, επικαλούνται τα εξής συγκριτικά στοιχεία:

α) την .../2014 απόφαση του Εφετείου Λάρισας με κρίσιμο χρόνο την 21-03-2014 που αφορά τη βασική απαλλοτρίωση του έτους 2008 (ΚΥΑ 1078535/5118/0010/31-07-2008), με την οποία καθορίστηκε η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης για τα επίδικα ακίνητα ως εξής: 1) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ 79 και ήδη στην παρούσα απαλλοτρίωση με ΑΚΠ ... σε 11 ευρώ το τ.μ. 2) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ...

και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 15 ευρώ το τ.μ., 3) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 15 ευρώ το τ.μ., 4) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 15 ευρώ το τ.μ., 5) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 12 ευρώ το τ.μ., 6) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ...

και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 12 ευρώ το τ.μ., 7) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 3,50 ευρώ το τ.μ., 8) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 3,50 ευρώ το τ.μ., 9) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 1,69 ευρώ το τ.μ., 10) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ...

και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 1,78 ευρώ το τ.μ., 11) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 3 ευρώ το τ.μ. και 12) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... και ήδη στην παρούσα με ΑΚΠ ... σε 3 ευρώ το τ.μ.. Το εν λόγω συγκριτικό στοιχείο είναι πράγματι το προσφορότερο γιατί αφορά τα ίδια ακίνητα και ο κρίσιμος χρόνος (21-03-2014) αν και απέχει από τον παρόντα ως κρίσιμο χρόνο για την εκτίμηση της αξίας των ακινήτων (26-10-2018) περί τα τέσσερα και πλέον έτη, εντούτοις οι αξίες των ακινήτων δεν έχουν σημειώσει πτώση, λαμβανομένου υπόψη ότι η .../2014 απόφαση του Εφετείου Λάρισας δημοσιεύθηκε μεσούσης της οικονομικής κρίσης βίωσε και συνεχίζει να βιώνει η χώρα και οι τιμές των ακινήτων δεν έχουν μέχρι σήμερα μεταβληθεί, β) Την .../2010 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καρδίτσας με κρίσιμο χρόνο την 21-04-2010 που αφορά τη βασική απαλλοτρίωση του έτους 2008 (ΚΥΑ 1078535/5118/0010/31-07-2008), με την οποία καθορίστηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης για τα επίδικα ακίνητα σε τιμές μεγαλύτερες από τις άνω οριστικές ως εξής:... (Ακολουθεί παράθεση καθορισθείσης οριστικής τιμής μονάδος ανά ιδιοκτησία).

Οι λοιπές δικαστικές αποφάσεις που επικαλούνται οι αιτούντες της δεύτερης αίτησης για να υποστηρίξουν το ύψος της αποζημίωσης που ζητούν σχετική μόνο αποδεικτική αξία έχουν και δεν ανατρέπουν όσα κατωτέρω αναφέρονται διότι τα ακίνητα στα οποία αναφέρονται αφορούν ακίνητα που βρίσκονται σε διαφορετική κτηματική περιοχή και ανάγονται σε ιδιαίτερα απομακρυσμένο χρονικά σημείο από το χρόνο της παρούσας συζήτησης (2007, 2010).

Με την ...-2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας η αγοραία αξία και συνεπώς η καταβλητέα αποζημίωση καθορίστηκε προσωρινά, με χρόνο εκτίμησης την 08-01-2016, ως εξής: ......(Ακολουθεί παράθεση καθορισθείσης προσωρινής τιμής μονάδος ανά ιδιοκτησία). Όπως καθίσταται πρόδηλο με την άνω απόφαση το Δικαστήριο υιοθέτησε απόλυτα τις τιμές που αναφέρονται στην ...-2015 έκθεση εκτίμησης της πιστοποιημένης ορκωτής εκτιμήτριας Ά.

Μ., αρχιτέκτονα μηχανικού, σχετικά με την αξία των απαλλοτριωμένων ακινήτων, με χρόνο εκτίμησης την 27-11-2015. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι το ελληνικό δημόσιο άσκησε κατά των αιτούντων την ...-2017 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος (από την οποία παραιτήθηκε σύμφωνα με όσα αναφέρει στις προτάσεις που κατέθεσε ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου την 19.10.2018 ζητώντας τα εξής ποσά ως οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για τις επίδικες ιδιοκτησίες:.........Από τα ανωτέρω αναφερόμενα, καθίσταται ομοίως πρόδηλο ότι το ελληνικό δημόσιο με την άνω αίτησή του υιοθέτησε απόλυτα τις τιμές που αναφέρονται στην προγενέστερη χρονικά ...-2013 έκθεση εκτίμησης των ορκωτών εκτιμητών Ι.

Α., μηχανολόγου μηχανικού και Ά. Μ., αρχιτέκτονα, που συντάχθηκε με εντολή της "Εγνατία ΑΕ" με ημερομηνία εκτίμησης την 22-05-2013. Από τα κτηματολογικά στοιχεία (κτηματολογικός πίνακας και διαγράμματα) της προκείμενης απαλλοτρίωσης σε συνδυασμό με την επισκόπηση των προσκομιζόμενων από το καθού -ανταιτούν ελληνικό δημόσιο και των αιτούντων της δεύτερης αίτησης φωτογραφίες των οποίων η γνησιότητα δεν αμφισβητήθηκε προκύπτουν ότι οι ΑΚΠ ιδιοκτησίες ..., ..., ..., ...

και ... έχουν πρόσοψη είτε επί επαρχιακής οδού είτε στην ΕΟ Καρδίτσας - Λάρισας-Βόλου, ενώ όλα τα επίδικα εξυπηρετούνται από το υφιστάμενο επαρχιακό οδικό δίκτυο και η προσπέλασή τους γίνεται κυρίως (σ.σ. από) χωματόδρομους, ενώ υπάρχουν και ιδιοκτησίες που εξυπηρετούνται από ασφαλτοστρωμένους δρόμους........

Συνεπώς με βάση σ) τις επικαλούμενες από κάθε διάδικο αξίες των απαλλοτριωθέντων ακινήτων, σε συνδυασμό με τα συγκριτικά και άλλα αποδεικτικά στοιχεία που καθένας από αυτούς προσκομίζει και επικαλείται, β) τις εκτιμήσεις των αρμοδίων κατά νόμο προεκτιμητικών επιτροπών και γ) τα τεκμήρια που συνάγονται από την ...-2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας που καθόρισε την προσωρινή αποζημίωση, κατά τον κρίσιμο χρόνο (26-10-2018), με βάση τις υπάρχουσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς όμως να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμηση τους μετά τη δημοσίευση της πράξεως απαλλοτριώσεως και μόνο εξ αιτίας αυτής, η σημερινή αξία των επίδικων ακινήτων διαμορφώνεται στα αναφερόμενα πιο κάτω ποσά, στα οποία πρέπει να καθορισθεί και η οριστική αποζημίωση τους.

Η αποζημίωση αυτή είναι πλήρης, αφού με αυτή οι ιδιοκτήτες μπορούν να αντικαταστήσουν τις ιδιοκτησίες τους με άλλες ισάξιες....Κρίσιμος χρόνος εκτιμήσεως είναι ο χρόνος της συζητήσεως ενώπιον του δικαστηρίου αυτού διότι από το χρόνο συζητήσεως ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας της αίτησης για την προσωρινή αποζημίωση μέχρι τη συζήτηση της αίτησης για την οριστική αποζημίωση παρήλθε έτος.

Με βάση τα προαναφερόμενα η σημερινή αξία των επίδικων ακινήτων διαμορφώνεται ως εξής: 1) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 7 ευρώ το τ.μ. 2) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 13 ευρώ το τ.μ., 3) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 13 ευρώ το τ.μ., 4) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 13 ευρώ το τ.μ., 5) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε ;9 ευρώ το τ.μ., 6) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ...

σε 9 ευρώ το τ.μ., 7) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 8) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 9) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 10) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 2,50 ευρώ το τ.μ., 11) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 2 ευρώ το τ.μ. και 12) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ... σε 2 ευρώ το τ.μ.. και 12) για την ιδιοκτησία με ΑΚΠ ...

σε 2 ευρώ το τ.μ. Περαιτέρω, η αξία των επικειμένων.....(Ακολουθεί παράθεση της αξίας των επικειμένων). Εξάλλου από τα ίδια αποδεικτικά στοιχεία αναφορικά με τα εκτός απαλλοτριώσεως τμήματα και το αν οι εικαζόμενοι ιδιοκτήτες δικαιούνται ιδιαίτερη αποζημίωση ανάλογη με το ποσοστό υποτιμήσεως της αξίας των ακινήτων τους αποζημίωση, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: 1) ......2) Η ΑΚΠ ...

ιδιοκτησία προέρχεται από αναδασμό και είναι αγρός ποτιστικός με μονοετή καλλιέργεια. Μετά την επίδικη απαλλοτρίωση έκτασης εμβαδού 2.280,97 τ.μ. απέμεινε από εμβαδόν 3.290,32 τ.μ.. Πριν την απαλλοτρίωση ήταν άρτια και οικοδομήσιμη, ενώ μετά απ' αυτή χάνει την αρτιότητά της λόγω των αποστάσεων από τη νέα οδό, αλλάζουν τα γεωμετρικά στοιχεία του ακινήτου και δυσχεραίνεται η καλλιέργεια του αγρού.

Στην ...-2018 έκθεση του Ν. Δ., πολιτικού μηχανικού, Προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής Συγκοινωνιακών Έργων με Σύμβαση Παραχώρησης, διαπιστώνεται μείωση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος κατά ποσοστό 50%. Τα όσα αναφέρει ο Ε. Μ. τοπογράφος μηχανικός στην από 23-09-2009 τεχνική του έκθεση αφορούν την κύρια απαλλοτρίωση του έτους 2008 και όχι την επίδικη.

Κατά συνέπεια η αξία του ως άνω εναπομένοντος τμήματος υποτιμάται κατά ποσοστό 50% και όχι 90%, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η δεύτερη αιτούσα της πρώτης συνεκδικαζόμενης αίτησης. 3) Η ΑΚΠ ... ιδιοκτησία προέρχεται από αναδασμό και είναι αγρός ποτιστικός με μονοετή καλλιέργεια. Μετά την επίδικη απαλλοτρίωση έκτασης εμβαδού 1.842,85 τ.μ.

απέμεινε ανά εμβαδόν 9.098,50 τ.μ.. Στο εν λόγω εναπομένον τμήμα αλλάζουν τα γεωμετρικά στοιχεία του ακινήτου και δυσχεραίνεται η καλλιέργεια του αγρού. Στην ...-2018 τεχνική έκθεση του Ν. Δ., πολιτικού μηχανικού, Προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής Συγκοινωνιακών Έργων με Σύμβαση Παραχώρησης, διαπιστώνεται μείωση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος κατά ποσοστό 40%, λόγω της άνω μεταβολής στην δυνατότητα της αγροτικής εκμετάλλευσης και κατ' επέκταση στην αποδοτικότητα της καλλιέργειας, ενώ δεν μεταβάλλεται η προσβασιμότητα σ' αυτή.

Τα όσα αναφέρει ο Ε. Μ. τοπογράφος μηχανικός στην από 15-09-2009 τεχνική του έκθεση αφορούν την κύρια απαλλοτρίωση του έτους 2008 και όχι την επίδικη. Κατά συνέπεια η αξία του ως άνω εναπομένοντος τμήματος υποτιμάται κατά ποσοστό 40% και όχι 70%, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο αιτών της πρώτης συνεκδικαζόμενης αίτησης. 4) Η ΑΚΠ ...

ιδιοκτησία προέρχεται από αναδασμό και είναι αγρός ποτιστικός με μονοετή καλλιέργεια. Μετά την επίδικη απαλλοτρίωση έκτασης εμβαδού 82,65 τ.μ. απέμεινε με εμβαδόν 4.903,83 τ.μ.. Στο εν λόγω εναπομένον τμήμα, παρά την απαλλοτρίωση έκτασης 82,65 τ.μ., αλλάζουν τα γεωμετρικά στοιχεία του ακινήτου και δυσχεραίνεται η καλλιέργεια του αγρού.

Στην ...-2018 τεχνική έκθεση του Ν. Δ., πολιτικού μηχανικού, Προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής Συγκοινωνιακών Έργων με Σύμβαση Παραχώρησης, διαπιστώνεται μείωση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος κατά ποσοστό 40%, λόγω της άνω μεταβολής στην δυνατότητα της αγροτικής εκμετάλλευσης και κατ' επέκταση στην αποδοτικότητα της καλλιέργειας, ενώ δεν μεταβάλλεται η προσβασιμότητα σ' αυτή.

Τα όσα αναφέρει ο Ε. Μ. τοπογράφος μηχανικός στην από 20-01-2010 τεχνική του έκθεση αφορούν την κύρια απαλλοτρίωση του έτους 2008 και όχι την επίδικη. Κατά συνέπεια η αξία του ως άνω εναπομένοντος τμήματος υποτιμάται κατά ποσοστό 40% και όχι 80%, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η τέταρτη αιτούσα της πρώτης συνεκδικαζόμενης αίτησης. 5) Η ΑΚΠ ..., ιδιοκτησία προέρχεται από αναδασμό και είναι αγρός ποτιστικός με μονοετή καλλιέργεια.

Μετά την επίδικη απαλλοτρίωση έκτασης εμβαδού 935,09 τ.μ. απέμεινε εμβαδόν 220,55 τ.μ., το οποίο καθίσταται άχρηστο και δεν μπορεί να οικοδομηθεί ούτε να καλλιεργηθεί. Κατά συνέπεια η αξία του ως άνω εναπομένοντος τμήματος υποτιμάται κατά ποσοστό 90% και όχι 100%, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται οι πέμπτος και έκτη των αιτούντων της πρώτης συνεκδικαζόμενης αίτησης......7) Η ΑΚΠ ...

ιδιοκτησία προέρχεται από αναδασμό και είναι αγρός ποτιστικός με μονοετή καλλιέργεια. Μετά την επίδικη απαλλοτρίωση έκτασης εμβαδού 778,40 τ.μ. απέμεινε εμβαδόν 4.313,40 τ.μ.. Στο εν λόγω εναπομένον τμήμα αλλάζουν τα γεωμετρικά στοιχεία του ακινήτου και δυσχεραίνεται η καλλιέργεια του αγρού. Στην ...-2018 τεχνική έκθεση του Ν.

Δ., πολιτικού μηχανικού, Προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής Συγκοινωνιακών Έργων με Σύμβαση Παραχώρησης, διαπιστώνεται μείωση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος κατά ποσοστό 40%, λόγω της άνω μεταβολής στην δυνατότητα της αγροτικής εκμετάλλευσης και κατ' επέκταση στην αποδοτικότητα της καλλιέργειας, ενώ δεν μεταβάλλεται η προσβασιμότητα σ' αυτή.

Κατά συνέπεια η αξία του ως άνω εναπομένοντος τμήματος υποτιμάται κατά ποσοστό 40% και όχι 80%, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η όγδοη αιτούσα της πρώτης συνεκδικαζόμενης αίτησης. 8) Η ΑΚΠ ... ιδιοκτησία προέρχεται από αναδασμό και είναι αγρός ποτιστικός μέ μονοετή καλλιέργεια. Μετά την επίδικη απαλλοτρίωση έκτασης εμβαδού 272,15 τ.μ.

απέμεινε εμβαδόν 3.009,23 τ.μ.. Στο εν λόγω εναπομένον τμήμα αλλάζουν τα γεωμετρικά στοιχεία του ακινήτου και δυσχεραίνεται η καλλιέργεια του αγρού. Στην ...-2018 τεχνική έκθεση του Ν. Δ., πολιτικού μηχανικού, Προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής Συγκοινωνιακών Έργων με Σύμβαση Παραχώρησης, διαπιστώνεται μείωση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος κατά ποσοστό 15%, λόγω της άνω μεταβολής στην δυνατότητα της αγροτικής εκμετάλλευσης και κατ' επέκταση στην αποδοτικότητα της καλλιέργειας, ενώ δεν μεταβάλλεται η προσβασιμότητα σ' αυτή.

Κατά συνέπεια η αξία του ως άνω εναπομένοντος τμήματος υποτιμάται κατά ποσοστό 15% και όχι 80%, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο 13ος αιτών της πρώτης συνεκδικαζόμενης αίτησης. 9) Η ΑΚΠ ... ιδιοκτησία προέρχεται από αναδασμό και είναι αγρός ποτιστικός με μονοετή καλλιέργεια. Μετά την επίδικη απαλλοτρίωση έκτασης εμβαδού 107,53 τ.μ.

απέμεινε ... εμβαδόν 2.528,44 τ.μ.. Στο εν λόγω εναπομένον τμήμα αλλάζουν τα γεωμετρικά στοιχεία του ακινήτου και δυσχεραίνεται η καλλιέργεια του αγρού. Στην ...-2018 τεχνική έκθεση του Ν. Δ., πολιτικού μηχανικού, Προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής Συγκοινωνιακών Έργων με Σύμβαση Παραχώρησης, διαπιστώνεται μείωση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος κατά ποσοστό 50%, λόγω της άνω μεταβολής στην δυνατότητα της αγροτικής εκμετάλλευσης και κατ' επέκταση στην αποδοτικότητα της καλλιέργειας, ενώ δεν μεταβάλλεται η προσβασιμότητα σ' αυτή.

Κατά συνέπεια η αξία του ως άνω εναπομένοντος τμήματος υποτιμάται κατά ποσοστό 50% και όχι 80%, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο δέκατος τρίτος αιτών της πρώτης εκδικαζόμενης αίτησης....".

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε την ανωτέρω μνημονευόμενη ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 και 4 του ν. 2882/2001, καθώς και αυτή του άρθρου 17 του Συντάγματος περί προστασίας της ιδιοκτησίας, του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου και του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, σύμφωνα με τις οποίες ορθά προσδιόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και των επικειμένων τους, συνεκτιμώντας όλα τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη του, τις οποίες δεν παραβίασε ευθέως, αλλά ούτε εκ πλαγίου με ελλιπείς αιτιολογίες και δεν υπέπεσε στις από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 του ΚΠολΔ πλημμέλειες, όπως διατείνεται το αναιρεσείον με τους λόγους αναίρεσης.

Ειδικότερα το Εφετείο δέχεται ότι τα απαλλοτριούμενα με τη συμπληρωματική αναγκαστική απαλλοτρίωση επίδικα ακίνητα βρίσκονται στους Δήμους Κάμπου και Καρδίτσας, εντός της Κτηματικής Περιφέρειας των δημοτικών διαμερισμάτων ... και ..., είναι αγροτεμάχια, αρδευόμενα, υψηλής παραγωγικότητας με μονοετείς καλλιέργειες σιτηρών κλπ, και με πρόσοψη είτε σε αγροτικούς δρόμους, είτε σε επαρχιακές οδούς είτε στην ΕΟ Καρδίτσας - Βόλου -Λάρισας, περιγράφεται πλήρως η απαλλοτριούμενη έκταση εκάστου ακινήτου, καθώς και το εναπομένον εκτός της απαλλοτρίωσης τμήμα αυτών, η χιλιομετρική θέση τους σε σχέση με τον οδικό άξονα Ε65, ήτοι τον "Αυτοκινητόδρομο Κεντρικής Ελλάδος", Έργο για το οποίο είχε προηγηθεί η κύρια απαλλοτρίωση για τη διάνοιξη της οδού, επισημαίνεται επαρκώς η κύρια, μη αμφισβητούμενη από άλλα στοιχεία, κατά προορισμό χρήση εκάστης ιδιοκτησίας, που είναι εκείνη της αγροτικής εκμετάλλευσης, ως ποτιστικών αγρών, για δε την εκτίμηση της αξίας αυτών, ελήφθησαν υπόψη και σχολιάστηκαν λεπτομερώς όλες οι εκθέσεις των ορκωτών εκτιμητών Ά.

Μ. και Ι. Α., καθώς και η ...-2018 τεχνική έκθεση του Ν. Δ., πολιτικού μηχανικού, Προϊσταμένου της Ειδικής Υπηρεσίας Δημοσίων Έργων Κατασκευής Συγκοινωνιακών Έργων με Σύμβαση Παραχώρησης, υπογραμ-μίζοντας, ότι και αυτή η έκθεση παραθέτει, ως εμπορικές αξίες, τις ίδιες τιμές με αυτές που αναφέρονται στην έκθεση ....2013 των ως άνω ορκωτών εκτιμητών και ότι αυτή αναφέρει τις απόψεις της άνω υπηρεσίας του ελληνικού δημοσίου, απέχει δε χρονικά περί τα τρία (3) έτη περίπου από την προηγούμενη έκθεση και συντάχθηκε με βάση πληροφορίες της τοπικής κτηματαγοράς περί των γενικών αξιών των αγρών και συγκριτικά στοιχεία, όπου στάθηκε δυνατό, χωρίς όμως παράθεση συγκεκριμένων στοιχείων από τα οποία να προκύπτει το αμετάβλητο των εμπορικών αξιών των ακινήτων μεταξύ των ετών 2015-2018.

Επισημαίνει, ακόμη, η προσβαλλόμενη ότι το επιχείρημα του αναιρεσείοντος, ότι η προαναφερόμενη έκθεση εκτίμησης του έτους 2018 δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη, επειδή το διαρρεύσαν διάστημα μεταξύ των δύο ημερομηνιών εκτίμησης των άνω εκθέσεων (22-05-2013 έως 27-11-2015) υπερβαίνει τη διετία, δεν ευσταθεί, διότι προβάλλει τούτο χωρίς αναφορά επιπρόσθετων στοιχείων σχετικά με την κίνηση της κτηματαγοράς ή παράθεση συγκριτικών στοιχείων, που να καταδεικνύουν πτωτική τάση των τιμών στις αγοραπωλησίες των ακινήτων της περιοχής.

Περαιτέρω, η προσβαλλομένη αιτιολογεί με απόλυτη σαφήνεια ότι το προσφορότερο συγκριτικό στοιχείο, που αφορά στα ίδια ακίνητα, είναι η δημοσιευθείσα, μεσούσης της οικονομικής κρίσης της Χώρας υπ' αριθμ. ....2014 απόφαση του Εφετείου Λάρισας και ο κρίσιμος εν προκειμένω χρόνος (26-10-2018) για την εκτίμηση της αξίας των ακινήτων, αν και απέχει περί τα τέσσερα και πλέον έτη από το χρόνο της ως άνω δημοσίευσής της, εντούτοις οι αξίες των ακινήτων δεν έχουν σημειώσει πτώση, μέχρι σήμερα, αναφέρεται δε και στην .../2010 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καρδίτσας με κρίσιμο χρόνο την 21-04-2010 που αφορά τη βασική απαλλοτρίωση του έτους 2008 (ΚΥΑ 1078535/5118/0010/ 31-07-2008) ως κρίσιμο συγκριτικό στοιχείο.

Συνεπώς, οι αιτιάσεις που προβάλλει το αναιρεσείον με τον πρώτο και δεύτερο λόγο της υπό κρίση αιτήσεως αναίρεσης, με τους οποίους προσάπτει στην προσβαλλομένη παραβίαση των αριθμών 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, επικαλούμενο: 1) ότι καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας των επιδίκων ακινήτων με απόκλιση των αξιών τους υπερδιπλάσια από αυτές που αναφέρονται στην με αριθμό ....2015 έκθεση εκτίμησης της πιστοποιημένης ορκωτής εκτιμήτριας Ά.

Μ., με χρόνο εκτίμησης την 27.11.2015 και στην από 19.10.2018 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Ν. Δ., χωρίς ειδική αιτιολογία σχετικά με το πώς και με ποια κριτήρια διαμορφώνεται αυτή και 2) ότι ως προς τον προσδιορισμό της αποζημίωσης για τα εναπομείναντα τμήματα, δεν αναφέρει ειδικότερα εάν εξακολουθεί ή όχι η δυνατότητα πραγματοποίησης της χρήσης αυτών, ή εάν η χρήση αυτή περιορίζεται και πώς, μετά την απαλλοτρίωση και δεν διευκρινίζει ειδικότερα σχετικά:

α) με τί είδους καλλιέργεια γινόταν η εκμετάλλευσή τους (πολυετή, μονοετή, είδος κλπ), β) εάν και σε τί ακριβώς συνίσταται η δυσχέρεια στην καλλιέργειά τους και γενικά στην εκμετάλλευσή τους ως αγρών εξαιτίας της μείωσης του εμβαδού τους και της αλλαγής των γεωμετρικών στοιχείων, ενώ δέχεται επιπρόσθετα ότι δεν μεταβάλλεται η προσβασιμότητα σ' αυτή, γ) τι σχήμα θα έχουν μετά την απαλλοτρίωση, δ) ποιες είναι οι επιπτώσεις της απαλλοτρίωσης και του κατασκευασθέντος έργου στις δυνατότητες χρήσης της ένδικης ιδιοκτησίας, ε) σε τι συνίσταται η "σημαντική μείωση της αξίας" κατά την διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 στ) τον τρόπο υπολογισμού της μείωσης της αξίας του απομένοντος και του ποσοστού της, είναι αβάσιμες.

Συγκεκριμένα με βάση τα προεκτεθέντα, τα κριτήρια για την εκτίμηση της αξίας των απαλλοτριουμένων ακινήτων παρατίθενται σαφώς, και προσδιορίζεται αυτή, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα αποδεικτικά στοιχεία, καθώς τις ανωτέρω προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις που αφορούν σε άλλα ακίνητα της επίδικης περιοχής, βάσει δε όλων αυτών προσδιόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και των επικειμένων τους, καθώς και την ιδιαίτερη αποζημίωση, καταλήγοντας στο προαναφερθέν, πλήρως αιτιολογημένο και σαφές, πόρισμα της.

Επομένως, όσα αντίθετα υποστηρίζει το αναιρεσείον για τις ερευνώμενες ως άνω ιδιοκτησίες των αναιρεσιβλήτων, ως προς τον καθορισμό της οριστικής μονάδος αποζημίωσης και ως προς την απομείωση της αξίας των εναπομεινάντων εκτός απαλλοτρίωσης τμημάτων των ακινήτων, πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμα, άλλως ως απαράδεκτα, διότι οι φερόμενες ως ελλείψεις στην αιτιολογία της πληττόμενης απόφασης ανάγονται στην πληρέστερη, κατά την άποψή του (αναιρεσείοντος), ανάλυση και στάθμιση του αποδεικτικού υλικού και στην αιτιολόγηση του εξαγόμενου ως άνω αποδεικτικού πορίσματος, αναφορικά με την αξία των απαλλοτριούμενων ακινήτων και την απομείωση της αξίας των εναπομεινάντων εκτός απαλλοτρίωσης τμημάτων αυτών, οι οποίες πάντως (αξία και απομείωση), όπως προαναφέρθηκε, εκτίθενται με σαφήνεια, συνακόλουθα δε το αναιρεσείον, υπό την επίφαση των αναιρετικών πλημμελειών εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 του ΚΠολΔ, επιχειρεί να πλήξει την ανέλεγκτη αναιρετικά εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού από το Δικαστήριο της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ).

Μετά ταύτα, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί το αναιρεσείον, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα των παριστάμενων αναιρεσιβλήτων, μειωμένα όμως σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 του ν. 3693/1957 (που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 αριθμ. 18 του Εισ.Ν.ΚΠολΔ) σε συνδυασμό με αυτές του άρθρου 5 παρ. 12 ν. 1738/1987 και άρθρ. 2 της 134423 οικ./8-12-1992 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ 11/Β'/20-1-1993) που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ. 12 ν. 1738/1987, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

Όσον αφορά τους μη παρασταθέντες αναιρεσίβλητους δικαστικά έξοδα δεν καθορίζονται διότι λόγω της ερημοδικίας τους δεν υποβλήθηκαν σε έξοδα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 13.4.2021 και με αρ. κατ. ....2021 αίτηση, για αναίρεση της υπ' αριθμ. .../2020 τελεσίδικης απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας.

Και, Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα των παρισταμένων αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Ιουνίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία καθώς και της αρχαιοτέρας Αρεοπαγίτου ο β'αρχαιότερος της Συνθέσεως Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Δεκεμβρίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ