1904/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1904 / 2014 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1904/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη, Νικόλαο Τρούσα και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Οκτωβρίου 2013, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΔΙΑΡΧΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ" και διακριτικό τίτλο "ΔΙΑΡΧΩΝ Α.Τ.Ε.", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Γεώργιο Παπαδημητρίου και Σταύρο Μανούσο και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Γεώργιο Αντωνόπουλο και Δημήτριο Τσικρικά και κατέθεσε προτάσεις, 2) Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3/5/2006 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την ενώπιον του Δικαστηρίου πρόσθετη παρέμβαση του δεύτερου των ήδη αναιρεσίβλητων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 254/2006 μη οριστική και 268/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 6383/2008 μη οριστική και 1193/2012 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 4/9/2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Τρούσας ανέγνωσε την από 7/2/2013 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου, τότε Αρεοπαγίτη και ήδη Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Αντωνίου Αθηναίου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης ως προς το δεύτερο αναιρεσίβλητο και την απόρριψη του μοναδικού λόγου της ως άνω αίτησης αναίρεσης ως προς την πρώτη αναιρεσίβλητη. Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι της παραστάσας αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 570 παρ. 1 ΚΠολΔ "Οι διάδικοι δεν είναι υποχρεωμένοι να καταθέσουν προτάσεις, εκτός αν προβάλλονται ενστάσεις ως προς το παραδεκτό και το εμπρόθεσμο της αίτησης της αναίρεσης και των πρόσθετων λόγων. Οι διάδικοι καταθέτουν τις προτάσεις τους είκοσι τουλάχιστον ημέρες πριν από τη δικάσιμο".

Στην προκείμενη περίπτωση, η αναιρεσίβλητη προβάλλει με τις προτάσεις της την ένσταση του απαραδέκτου της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, ισχυριζόμενη ότι ασκήθηκε εκπροθέσμως, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε σ' αυτήν στις 6-7-2012 και η αίτηση ασκήθηκε στις 4-9-2012. Η ένσταση, όμως, αυτή είναι απαράδεκτη και πρέπει να απορριφθεί, διότι οι ανωτέρω προτάσεις με τις οποίες προτείνεται, κατατέθηκαν εκπρόθεσμα (στις 25-10-2013), δηλαδή μετά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως που έλαβε χώρα στις 22-10-2013.

Ανεξαρτήτως αυτού, το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου, εξετάζοντας και αυτεπαγγέλτως με βάση τα έγγραφα της δικογραφίας το εμπρόθεσμο της άσκησης της αναίρεσης, που είναι προϋπόθεση του παραδεκτού της (άρθρ. 577 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ), διαπιστώνει ότι η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε εμπροθέσμως και είναι παραδεκτή, καθόσον από την επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης (6-7-2012) μέχρι την άσκηση της αιτήσεως (4-9-2012) δεν παρήλθε η προθεσμία αναιρέσεως των 30 ημερών (άρθρ. 564 παρ. 1 ΚΠολΔ), αφού το διάστημα από 1ης μέχρι 31ης Αυγούστου δεν συνυπολογίζεται στην προθεσμία αυτή (άρθρ. 147 παρ. 2 ΚΠολΔ).

Από την προσκομιζόμενη από την αναιρεσείουσα έκθεση επιδόσεως ... του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πειραιώς Η. Δ. Α., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως, με πράξη κατάθεσης και ορισμού ως δικασίμου της 26-2-2013, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, που είχε ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση, τόσο στην πρωτοβάθμια, όσο και στη δευτεροβάθμια δίκη, υπέρ της αναιρεσείουσας, με κλήση να παραστεί κατά τη συζήτηση της υποθέσεως. Το τελευταίο, όμως, κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, η οποία ορίσθηκε μετ' αναβολή εκ της αρχικής δικασίμου της 26-2-2013 και για την οποία δεν ήταν αναγκαία νέα κλήτευσή του (αρθρ. 226 παρ. 4 και 575 Κ.Πολ.Δ.), κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από το πινάκιο στη σειρά της, δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατέθεσε, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, δήλωση παραστάσεως. Επομένως, πρέπει να χωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία του (αρθρ. 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

Από τις διατάξεις των άρθ.74, 80, 81 § 3 , 556 και 558 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η αίτηση αναίρεσης δεν απευθύνεται κατά του προσθέτως παρεμβάντος στην δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, διότι δεν είναι κύριος διάδικος, εκτός εάν κατά την δίκη εκείνη ανέλαβε τον δικαστικό αγώνα και κατέστη κατά τον τρόπο αυτόν κύριος διάδικος ή η αναίρεση αφορά στην πρόσθετη παρέμβαση, σε κάθε όμως περίπτωση ο προσθέτως παρεμβάς καλείται στην συζήτηση της αναίρεσης. Επομένως, η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, καθόσον μέρος στρέφεται κατά του Τεχνικού Επιμελητήριου της Ελλάδος, το οποίο είχε παρέμβει προσθέτως κατά την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια δίκη υπέρ της αναιρεσείουσας, πρέπει ν' απορριφθεί ως απαράδεκτη, διότι το ως άνω προσθέτως παρεμβαίνον, στο πρώτο και στο δεύτερο βαθμό, δεν ανέλαβε τον δικαστικό αγώνα, ούτε ο λόγος αναίρεσης αφορά την παρέμβαση αυτή.

Σύμφωνα με το άρθρο 88 παρ.1εδ. β του ΠΔ 696/1974, η αμοιβή εκάστης μελέτης κτιριακού έργου (αρχιτεκτονική μελέτη, στατική μελέτη, εκάστη μελέτη εγκαταστάσεων), που αφορά προσθήκη, επέκταση ή επισκευή σε υφιστάμενο κτιριακό έργο, προσαυξάνεται κατά 30%. Ομοίως η αμοιβή εκάστης μελέτης που αφορά διαρρύθμιση ή μεταρρύθμιση υφισταμένου κτιριακού έργου, προσαυξάνεται κατά 50%.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 εδ. α' ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας παραβιάζεται, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, είτε με ψευδή ερμηνεία, η ο ποία υπάρχει, όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία συντελείται, όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένα.

Επομένως, σύμφωνα και με τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθ. 4 και 566 παρ.1 ΚΠολΔ, για να είναι ορισμένος ο αναιρετικός αυτός λόγος, δεν αρκεί να εκτίθεται στο αναιρετήριο η διάταξη, που φέρεται ό τι παραβιάστηκε, αλλά πρέπει επιπλέον να εξειδικεύεται και το κατά την εκδοχή του αναιρεσείοντος ερμηνευτικό ή υπαγωγικό σφάλμα και ειδικότερα, στην τελευταία περίπτωση, πού έγκειται ακριβώς το σφάλμα κατά την εφαρμογή του κανόνα.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από τη προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως, μεταξύ των άλλων, σε σχέση με τη σύμβαση που καταρτίσθηκε μεταξύ των διαδίκων, και τα εξής: "Η εναγομένη (ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη) ανώνυμη τραπεζική εταιρία με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", είναι αποκλειστική κυρία κάτοχος και νομέας ενός οικοπέδου επιφανείας 18.702 τ.μ που βρίσκεται στο ..., στο Ο.Τ 573, περικλειόμενο από τις οδούς ... - παράδρομο λεωφόρου ... (...), με το επ' αυτού υφιστάμενο ήδη προ του έτους 2002 τετραώροφο κτίριο (ισόγειο και πρώτος, δεύτερος και τρίτος όροφοι), χωρίς υπόγειο, συνολικής επιφανείας 24. 900 τ.μ περίπου, που ήταν εργοστασιακό - βιομηχανικό κτίριο που δεν λειτουργούσε (πρώην εργοστάσιο επιπλοποιϊας Χρ.

Κ.)..., (και) αποφάσισε την αξιοποίηση του εν λόγω βιομηχανικού κτιρίου της προκειμένου να εγκαταστήσει σ' αυτό τις υπηρεσίες μηχανογράφησης, πληροφορικής, διαφόρων ειδικών λειτουργιών της, ΕΘΝΟDΑTA, Εθνοκάρτας και συστημάτων πληρωμών, καθώς και το εκτυπωτικό της κέντρο. Για την υλοποίηση, όμως, της εν λόγω απόφασης της και την ανάπτυξη περαιτέρω του ακινήτου της έπρεπε να εκδοθεί η σχετική οικοδομική άδεια, που να επιτρέπει την αλλαγή της χρήσης του κτιρίου σε χώρους διοικητικών υπηρεσιών - γραφείων με την παράλληλη προσθήκη υπογείου χώρου, συνολικού εμβαδού 13.540 τ.μ, εκ των οποίων τα 11.100 τ.

μ. θα βρίσκονταν εντός του περιγράμματος, του υφισταμένου κτιρίου ενώ τα υπόλοιπα 2440 τ. μ. εκτός αυτού. Προς τούτο η εναγομένη τραπεζική εταιρία, απευθύνθηκε σε διάφορες τεχνικές εταιρίες, μεταξύ των οποίων και στην ενάγουσα, την οποία τελικά επέλεξε, υπογραφέντος του από 11-3-2002 ιδιωτικού συμφωνητικού, μεταξύ αφενός μεν της Εθνικής Τράπεζας ΑΕ (εναγομένης), εκπροσωπουμένης νόμιμα για την υπογραφή αυτού (συμφωνητικού), δηλαδή με δύο υπογραφές κατ' άρθρο 23 παρ.4 του καταστατικού της από τους εξουσιοδοτηθέντες υπ' αυτής προς τούτο υπαλλήλους της Χ.

Π. Τ. και Γ. Τ. αφ' ετέρου δε των εταιριών: α) της ανώνυμης τεχνικής εταιρίας με την επωνυμία "ΔΙΑΡΧΩΝ ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ, ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΡΓΩΝ" (ενάγουσας), εκπροσωπούμενης νόμιμα από τον Στάθη Τρυφωνόπουλο και β) της ανώνυμης τεχνικής εταιρίας με την επωνυμία "ΤΕΑΜ Μ-Η ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΤΕ" (μη διάδικο), εκπροσωπουμένης νόμιμα από τον Σ.

Λ.. Δυνάμει της παραπάνω συμβάσεως οι διάδικοι συμφώνησαν και αποδέχθηκαν αμοιβαία όπως η ενάγουσα ως μελετητής συντάξει και παραδώσει στον εργοδότη (εναγομένη) τις μελέτες: 1) αρχιτεκτονική μελέτη (σε φάση οριστικής μελέτης), 2) στατική μελέτη, 3) μελέτες των Η/Μ εγκαταστάσεων, 4) μελέτες παθητικής και ενεργητικής πυροπροστασίας και 5) μελέτη περιβάλλοντος χώρου και κάθε άλλη μελέτη μη σαφώς κατονομαζόμενη δια του παρόντος συμφωνητικού, αλλά απαραίτητη για την έκδοση της οικοδομικής άδειας.

Οι εν λόγω μελέτες συμφωνήθηκε να εκπονηθούν σε δύο στάδια (προμελέτη και προχωρημένη οριστική μελέτη) και τις οποίες (μελέτες) στη συνέχεια έτοιμες, σε πλήρη φάκελο, θα υπέβαλε η ενάγουσα μελετητής στο αρμόδιο Πολεοδομικό Γραφείο για την έκδοση της Οικοδομικής Άδειας, αφού βεβαίως η τελευταία ελάμβανε όλες τις απαραίτητες προς τούτο εγκρίσεις από εμπλεκόμενους φορείς ή αρχές ...".

Περαιτέρω, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως, όπως προκύπτει από την ως άνω απόφασή του, και τα εξής σε σχέση με την αμοιβή της ενάγουσας: "Σύμφωνα λοιπόν με τον παραπάνω περιγραφέντα αναλυτικό προϋπολογισμό του επιδίκου έργου, η αμοιβή του ιδιωτικού μελετητή μηχανικού - ενάγουσας για την εκπόνηση των προαναφερθεισών εκ μέρους της μελετών, καθορίζεται βάσει των διατάξεων του ΠΔ 696/1974 σε ποσοστά επί τοις εκατό του προϋπολογισμού αυτού με βάση τον προβλεπόμενο τύπο στο εν λόγω προεδρικό διάταγμα, όπως τροποποιήθηκε, και συνεπώς στην προκειμένη υπόθεση δεν τίθεται θέμα εφαρμογής της με αρ. 81304/8033/ 6-1-1989 απόφασης υπουργού ΠΕΧΩΔΕ, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η εναγομένη με τον τρίτο λόγο της έφεσής της σχετικά με τον υπολογισμό της κατώτατης νόμιμης αμοιβής του μηχανικού για την έκδοση της οικοδομικής άδειας.

Επομένως, η κατώτατη νόμιμη αμοιβή της ενάγου σας για τη σύνταξη της μελέτης της οικοδομικής άδειας (με αρ.2051/2002), ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 1.521.945,35 ευρώ και αφαιρουμένου του ποσού των 279.000 ευρώ που της κατέβαλε η εναγομένη, απομένει οφειλόμενο υπόλοιπο για την αιτία αυτή το ποσό των 1.242.949,35 ευρώ. Ειδικότερα:

Α1) Για την αμοιβή της σχετικής αρχιτεκτονικής μελέτης το ποσό των 1.056.988,363 ευρώ. Δηλαδή: Η αναιρεσείουσα, με το μοναδικό λόγο της αίτησης αναίρεσης, μέμφεται την προσβαλλομένη απόφαση ότι παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 88 παρ.1εδ.β του ΠΔ 696/1974, μη εφαρμόζοντας την, με το να μη συνυπολογίσει στη κατώτατη αμοιβή που της επιδίκασε για τη σύνταξη της αρχιτεκτονικής μελέτης, της μελέτης της φέρουσας κατασκευής και της μελέτης της παθητικής πυροπροστασίας για την έκδοση της οικοδομικής άδειας, και την προσαύξηση σε ποσοστό 50% επί της ως άνω αμοιβής, ενόψει του ότι οι ως άνω μελέτες αφορούσαν την αλλαγή χρήσης ενός υφισταμένου κτιρίου της πρώτης αναιρεσίβλητης, που αποτελούσε βιομηχανικό κτίριο στο οποίο στεγάζονταν εργοστάσιο επίπλων, και τη διαρρύθμιση των εσωτερικών χώρων του, ώστε να μετατραπούν σε χώρους στέγασης διοικητικών υπηρεσιών/γραφείων (μηχανογράφησης, πληροφορικής, ειδικών λειτουργιών, ΕΘΝΟDΑΤΑ, Εθνοκάρτα κ.λ.π).

Πλην ο λόγος αυτός της αναίρεσης (μοναδικός) που στηρίζεται στον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αόριστος, καθόσον, ενόψει και των προδιαληφθεισών παραδοχών της προσβαλλομένης απόφασης, ως προς το αντικείμενο της συμφωνίας των διαδίκων, που αφορούσε τη σύνταξη μελετών για την έκδοση οικοδομικής άδειας προς το σκοπό να αλλάξει η χρήση του ως άνω κτιρίου με τη παράλληλη προσθήκη υπογείου χώρου συνολικού εμβαδού 13.540 τ.μ, δεν διευκρινίζεται, εάν οι προαναφερθείσες μελέτες (αρχιτεκτονική, φέρουσας κατασκευής και παθητικής πυροπροστασίας), αφορούσαν αποκλειστικά και μόνο τη διαρρύθμιση του ανωτέρω χώρου του κτιρίου της πρώτης αναιρεσίβλητης, οπότε θα δικαιούνταν η αναιρεσείουσα να αξιώνει την ως άνω προσαύξηση σε ποσοστό 50% επί της κατώτατης αμοιβής ή συμπεριλάμβαναν αυτές και την προσθήκη του υπογείου χώρου, με αποτέλεσμα η δικαιούμενη προσαύξηση θα ανέρχονταν σε ποσοστό 30%, οπότε θα έπρεπε η αναιρεσείουσα να διευκρινίσει ποιες από αυτές (μελέτες) αφορούσαν τη διαρρύθμιση των χώρων του εκτεθέντος κτιρίου και ποιες τη προσθήκη του υπογείου, ώστε να μπορεί να διακριβωθεί σε ποιες απ' αυτές (μελέτες) θα προσαυξηθεί η αμοιβή κατά ποσοστό 50% και σε ποιες κατά ποσοστό 30% αντίστοιχα.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει ν' απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-9-2012 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΔΙΑΡΧΩΝ Ανώνυμη Τεχνική Εταιρεία Μελετών και Συμβούλων Τεχνικών Έργων" και διακριτικό τίτλο "ΔΙΑΡΧΩΝ ΑΤΕ", για αναίρεση της 1193/2012 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της πρώτης αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Σεπτεμβρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ