Supreme Court allows appeal against administrative guarantee release, remanding case for further proceedings.

Απόφαση 1903 / 2022 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1903/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Γεώργιο Αυγέρη και Παναγιώτη Βενιζελέα - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Απριλίου 2022, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών και ήδη από 1-1-2017 από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διοικητή αυτής, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και στην προκειμένη περίπτωση και από τον Προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. Αλεξανδρούπολης. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Ευτυχία Τσούντου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ. Του αναιρεσιβλήτου: Αστικού Πιστωτικού Συνεταιρισμού με την επωνυμία "..." και τον διακριτικό τίτλο "...", που εδρεύει στη Δράμα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικού διαδόχου του Αστικού Πιστωτικού Συνεταιρισμού με την επωνυμία "...". Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ανέστη Παπαδόπουλο, ο οποίος δήλωσε στο ακροατήριο ότι η επωνυμία του ανωτέρω συνεταιρισμού τροποποιήθηκε σε "...." και τον διακριτικό τίτλο "...".

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-11-2015 ανακοπή του ήδη αναιρεσιβλήτου, την υπ' αριθ. 603/Τ.Μ./46/2016 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης και την ασκηθείσα στο ακροατήριο του Δικαστηρίου πρόσθετη παρέμβαση, που συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 398/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 53/2020 του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 7-8-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Στο άρθρο 82 εδ. α' και γ' ΚΠολΔ ορίζεται ότι "όποιος προσθέτως παρεμβαίνει έχει δικαίωμα να ενεργήσει όλες τις διαδικαστικές πράξεις, που επιτρέπονται στη δίκη, προς το συμφέρον εκείνου, για την υποστήριξη του οποίου ασκήθηκε η παρέμβαση και έχει υποχρέωση να δεχθεί τη δίκη στη θέση που βρίσκεται κατά τον χρόνο της παρέμβασής του" (εδ.

α') και ότι "αποφάσεις και δικόγραφα που επιδίδονται στους κυρίους διαδίκους πρέπει να επιδίδονται και σ' εκείνον που άσκησε πρόσθετη παρέμβαση"(εδ. γ'). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 81 παρ. 3 ΚΠολΔ "ο παρεμβαίνων καλείται στις επόμενες διαδικαστικές πράξεις από το διάδικο που επισπεύδει τη δίκη, σε περίπτωση δε πρόσθετης παρέμβασης έχει δικαίωμα να προτείνει την έλλειψη της κλήτευσης και ο διάδικος για την υποστήριξη του οποίου ασκήθηκε η παρέμβαση", κατά δε τη διάταξη του άρθρου 110 παρ.2 ΚΠολΔ "οι διάδικοι έχουν δικαίωμα να παρίστανται σε όλες τις συζητήσεις της υπόθεσης, ακόμα και όταν γίνονται κεκλεισμένων των θυρών και πρέπει για το σκοπό αυτό να καλούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου".

Περαιτέρω, από τις ίδιες ως άνω διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 20 παρ. 1 του Συντάγματος, που ορίζει ότι "καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια και μπορεί να αναπτύξει σ` αυτά τις απόψεις του για τα δικαιώματα ή συμφέροντά του, όπως νόμος ορίζει" και τη διάταξη του άρθρου 558 ΚΠολΔ, σαφώς προκύπτει ότι κατά του προσθέτως παρεμβαίνοντος στη δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, δεν απευθύνεται κατ` αρχήν η αναίρεση, διότι αυτός δεν είναι κύριος διάδικος, ο προσθέτως παρεμβάς, όμως, πρέπει να καλείται στη συζήτηση της αναίρεσης.

Η κλήτευση αυτή επιβάλλεται γιατί και ο προσθέτως παρεμβαίνων είναι ανάγκη να ενημερώνεται για την εξέλιξη της δίκης, που ανοίγεται με την άσκηση του ενδίκου μέσου της αναίρεσης και να ασκεί τα νόμιμα δικαιώματά του, καθόσον, χωρίς την κλήτευσή του, παραβιάζεται η αρχή της εκατέρωθεν ακρόασης, ειδική εφαρμογή της οποίας περιέχουν οι προαναφερθείσες διατάξεις, σε αντίθετη δε περίπτωση η συζήτηση της τελευταίας κηρύσσεται απαράδεκτη (ΑΠ 436/2016, ΑΠ 1282/2013), εκτός αν η πρόσθετη παρέμβαση έχει απορριφθεί ως απαράδεκτη, οπότε ο παρεμβάς δεν καλείται στις περαιτέρω διαδικαστικές πράξεις (ΑΠ 1036/2022, ΑΠ 688/2018, ΑΠ 2192/2013), το δε απαράδεκτο της συζήτησης της αίτησης αναίρεσης, ως αναφερόμενο στην προδικασία, λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως από τον Άρειο Πάγο (ΑΠ 813/2020, ΑΠ 447/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, υπ' αριθμ. 53/2020 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, το οποίο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος και επικύρωσε την υπ' αριθμ. 398/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, με την οποία, αφού απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η από 15/3/2017 πρόσθετη παρέμβαση υπέρ του αναιρεσείοντος και κατά του δικαιοπαρόχου του αναιρεσιβλήτου, που άσκησε η ανώνυμη εταιρεία με έδρα την Ορεστιάδα και με την επωνυμία "...", έγινε δεκτή η από 2/11/2015 ανακοπή του δικαιοπαρόχου του αναιρεσιβλήτου Αστικού Πιστωτικού Συνεταιρισμού, με την επωνυμία "...

κατά του αναιρεσείοντος. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1, 3 ΚΠολΔ),δεν απαιτείται δε και επίδοση κλήσης στην προσθέτως παρεμβάσα υπέρ του αναιρεσείοντος εταιρεία, για να παραστεί αυτή στην συζήτηση της αναίρεσης, όπως προαναφέρθηκε, γιατί η πρόσθετη παρέμβαση έχει απορριφθεί ως απαράδεκτη και συνεπώς η προσθέτως παρεμβάσα δεν είναι πλέον διάδικος.

Στα άρθρα 1 παρ. 1 και 11 του Ν. 2322/1995 "Παροχή της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου για τη χορήγηση δανείων και πιστώσεων και άλλες διατάξεις", τα οποία καταργήθηκαν με το άρθρο 106 παρ. 1 Ν.4549/2018, (ο οποίος στα άρθρα 91 επ. αυτού θέσπισε αντίστοιχες διατάξεις) αλλά εφαρμόζονται στην κρινόμενη υπόθεση, λόγω του χρόνου παροχής της επίδικης εγγύησης, ορίζεται, αντίστοιχα, ότι: "1.

Επιτρέπεται στον Υπουργό Οικονομικών να παρέχει με απόφασή του, που εκδίδεται μετά από σύμφωνη γνώμη τριμελούς Διυπουργικής Επιτροπής, που συνιστάται με τις διατάξεις του άρθρου 5 του παρόντος νόμου, την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου σε ημεδαπές ή αλλοδαπές τράπεζες, ημεδαπούς ή αλλοδαπούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ή οίκους, ημεδαπούς ή αλλοδαπούς τεχνικούς οίκους, ημεδαπές ή αλλοδαπές εταιρίες χρηματοδοτικής μίσθωσης και εταιρίες γενικά, στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και Οργανισμούς Δημοσίου Δικαίου, καθώς και σε ξένες Κυβερνήσεις:

α. Για την κάλυψη δανείων, εγγυητικών επιστολών και πιστώσεων, που χορηγούν προς: αα.....ββ. Ομάδες φυσικών προσώπων ή βιώσιμων ιδιωτικών επιχειρήσεων και επαγγελματιών, για την προώθηση τη οικονομικής ανάπτυξης περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, καθώς και για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων κλάδων και δραστηριοτήτων..." (άρθρο 1 παρ.

α' περ. ββ') και ότι "1.Το Ελληνικό Δημόσιο, ως εγγυητής, προβαίνει σε εξόφληση των υποχρεώσεών του, που απορρέουν από την κατάπτωση των εγγυήσεων, που έχει παράσχει, μετά από προηγούμενη βεβαίωση, ως εσόδων του, των σχετικών ποσών στις αρμόδιες Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) και με βάση τα δικαιολογητικά, που καθιστούν δυνατή τη βεβαίωση και την πλήρη υποκατάστασή του στα δικαιώματα του πιστωτικού ιδρύματος ή άλλου φορέα που χορήγησε το δάνειο, την εγγυητική επιστολή ή την πίστωση γενικά, τόσο κατά των πρωτοφειλετών, όσο και κατά των εγγυητών και λοιπών συνυπόχρεων. 2.

Οι ασφάλειες που χορηγούνται από τους πρωτοφειλέτες, τους εγγυητές και άλλους συνυπόχρεους στο όνομα των πιστωτικών ιδρυμάτων και των λοιπών φορέων για την εξασφάλιση των δανείων, εγγυητικών επιστολών ή πιστώσεων, λειτουργούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου από τη βεβαίωση και μόνο ως εσόδων του, των εγγυημένων ανεξόφλητων οφειλών. 3.

Οι ασφάλειες αυτές, σε περιπτώσεις βεβαίωσης στις Δ.Ο.Υ. τμήματος των ανεξόφλητων απαιτήσεων των τραπεζών, λειτουργούν υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου αναλογικά κατά τη σχέση του ποσού των βεβαιωμένων οφειλών χωρίς προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής, προς το συνολικό ποσό ανεξόφλητων οφειλών (βεβαιωμένων και μη). 4.

Αν από υπαιτιότητα του δανειστή ή πιστωτή δεν συνέτρεχαν ή εκ των υστέρων εξέλειπαν οι προϋποθέσεις χορήγησης της εγγύησης, το Δημόσιο ελευθερώνεται και τυχόν εντολές πληρωμής, λόγω κατάπτωσης της εγγύησης ανακαλούνται και εκπίπτονται από τις Δημόσιες Οικονομικές Υπηρεσίες, όπου έχουν βεβαιωθεί τα αντίστοιχα ποσά με μέριμνα της Δ/νσης Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων, Δανείων και Αξιών (Γ.Λ.Κ.-Δ25). 5.

Τα αναγκαία δικαιολογητικά, που καθιστούν δυνατή τη βεβαίωση και την πλήρη υποκατάσταση του Δημοσίου στα δικαιώματα των τραπεζών, ο χρόνος και ο τρόπος βεβαίωσης, οι περιπτώσεις έκπτωσης από την αρμόδια Δ/νση του Υπουργείου Οικονομικών (Γ.Λ.Κ. -Δ25), βεβαιωμένων ήδη οφειλών και κάθε άλλο σχετικό θέμα, καθορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών" (άρθρο 11).

Περαιτέρω, στην έχουσα κανονιστική ισχύ, υπ. αριθμ. ... (ΦΕΚ Β' 579/2006) Απόφαση του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών "Παροχή της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου προς τις Τράπεζες για τη ρύθμιση οφειλών δανείων βιοτεχνικών, βιομηχανικών, μεταλλευτικών, κτηνοτροφικών επιχειρήσεων βιομηχανικού τύπου και ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, που είναι εγκατεστημένες και λειτουργούν στους Νομούς Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου", η οποία εκδόθηκε 1) μετά από νομοθετική εξουσιοδότηση, δοθείσα με τον ανωτέρω Ν. 2322/1995 και 2) μετά σύμφωνη γνώμη, που παρασχέθηκε με την υπ' αριθμ. 25/18-4-2006 απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής, ορίζονται τα ακόλουθα: "Παρέχεται η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου για τη ρύθμιση των υφιστάμενων μέχρι 30.6.2006 ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών, που προέρχονται από δάνεια και πιστώσεις, που χορηγήθηκαν για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης σε βιοτεχνικές, βιομηχανικές, μεταλλευτικές, κτηνοτροφικές επιχειρήσεις βιομηχανικού τύπου και ξενοδοχειακές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες και λειτουργούν, ανεξάρτητα από την έδρα της επιχείρησης, στους Νομούς Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου.

Το προϊόν της ρύθμισης θα αποτελέσει ένα νέο δάνειο, συμπεριλαμβανομένων και των τόκων του Α` εξαμήνου 2006, το οποίο θα εξοφληθεί σε ίσες εξαμηνιαίες τοκοχρεολυτικές δόσεις, με πρώτη καταβλητέα την 30.6.2008 και τελευταία την 31.12.2016. ....Οι όροι και οι προϋποθέσεις για την παροχή της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου είναι οι ακόλουθοι:

Η σύνταξη μελέτης βιωσιμότητας από την εταιρεία, στην οποία πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: α) οι συνολικές υποχρεώσεις της εταιρείας, όπως αυτές θα διαμορφωθούν μετά τη ρύθμιση των οφειλών προς το πιστωτικό σύστημα, τους προμηθευτές της, τα ασφαλιστικά ταμεία, το Δημόσιο και την αγορά γενικότερα, καθώς και οι συμφωνίες - ρυθμίσεις αποπληρωμής των υποχρεώσεων αυτών.

β) Το ταμειακό πρόγραμμα της εταιρείας για μια τριετία. γ) Οι προβλέψεις εσόδων και κερδών της εταιρείας για μία τριετία. δ) Τα κεφάλαια κίνησης, που θα απαιτηθούν για την λειτουργία της εταιρείας και τις πηγές άντλησής τους. ε) Οι υφιστάμενες εξασφαλίσεις, οι τυχόν προτεινόμενες αναδιαρθρώσεις των υφιστάμενων εξασφαλίσεων, που καλύπτουν τις ρυθμιζόμενες οφειλές, καθώς και οι νέες προτεινόμενες εμπράγματες εξασφαλίσεις για τις ρυθμιζόμενες οφειλές.

Η μελέτη βιωσιμότητας η οποία δύναται να περιλαμβάνει και σχέδιο επιχειρηματικής εξυγίανσης μέσω της υπαγωγής της εταιρείας σε συμφωνία πιστωτών του άρθρου 44 του ν. 1892/1990 υποβάλλεται προς τη Δ25/Τμ. Δ', όπου και αξιολογείται και παρέχεται η εγγύηση με βάση τα προβλεπόμενα από την εθνική και κοινοτική νομοθεσία (Άρθρα 87 και 88 της συνθήκης των Ε.Κ.) σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες και τις προτεινόμενες εξασφαλίσεις. .....Σε κάθε περίπτωση το ύψος της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου δεν δύναται να υπερβαίνει το σύνολο των υφιστάμενων μέχρι 30.6.2006 ληξιπρόθεσμων και μη οφειλών από δάνεια για πάγιες εγκαταστάσεις και κεφάλαια κίνησης προς πιστωτικά ιδρύματα και το 80% των συνολικών εγγυημένων από το Ελληνικό Δημόσιο, κατά τα ανωτέρω, οφειλών των εταιρειών προς αυτά.

Α)....... Β) Σε περίπτωση που οι πρωτοφειλέτες δεν εξοφλήσουν δύο ολόκληρες τοκοχρεολυτικές δόσεις, και μέσα σε ένα τρίμηνο από τη λήξη της δεύτερης ανεξόφλητης δόσης οι Τράπεζες, προκειμένου να εξοφληθούν από το Δημόσιο οι εγγυημένες απαιτήσεις τους, θα πρέπει να υποβάλουν τα δικαιολογητικά που ορίζονται στην υπ` αριθμ. 2/478/0025/4.1.2006 ΦΕΚ16/τ.

Β'/13.1.2006) απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών. Το Ελληνικό Δημόσιο, ως εγγυητής, αναλαμβάνει την υποχρέωση εξόφλησης των εγγυημένων απαιτήσεων των Τραπεζών, που θα περιλαμβάνουν το ανεξόφλητο εγγυημένο ποσό κεφαλαίου, τους ανεξόφλητους τόκους (συμβατικούς και υπερημερίας μέχρι ενός τριμήνου) και τέλος, τα έξοδα επίδοσης της αναγγελίας κλεισίματος λογαριασμού".

Περαιτέρω, η διαδικασία βεβαίωσης και διαγραφής των εγγυημένων από το αναιρεσείον οφειλών ρυθμίστηκε από την αναφερόμενη στην ανωτέρω απόφαση, κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 11 παρ. 5 Ν. 2322/1995 εκδοθείσα και έχουσα επίσης κανονιστική ισχύ υπ. αριθμ. 2/478/0025/4-1-2006 (ΦΕΚ Β'16/2006) απόφαση του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, στα άρθρα 6 και 7 της οποίας αναφέρεται ότι: "6.

Στις περιπτώσεις που έστω και εκ των υστέρων κριθεί, ότι, συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου 4, του άρθρου 11, του ν. 2322/1995, δηλαδή διαπιστωθεί, ότι από υπαιτιότητα του δανειστή ή του πιστωτή δεν συνέτρεχαν ή εκ των υστέρων εξέλιπαν οι προϋποθέσεις χορήγησης της εγγύησης, το Δημόσιο ελευθερώνεται και η 25η Διεύθυνση, ανακαλεί την εγγύηση του Ελληνικού δημοσίου, προβαίνει στη σύνταξη ΑΦΕΚ για την διαγραφή της βεβαιωμένης απαίτησης και τυχόν εντολές πληρωμής, λόγω κατάπτωσης της εγγύησης, ανακαλούνται.

H πράξη της ανάκλησης κοινοποιείται και στον πρωτοφειλέτη.7. Η ίδια διαδικασία απαιτείται και σε περίπτωση μερικής ανάκλησης ήδη βεβαιωμένης απαίτησης". Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγονται τα ακόλουθα: 1) Η προβλεπόμενη με το άρθρο 1 Ν. 2322/1995 παροχή εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου προς τις ημεδαπές και αλλοδαπές τράπεζες, τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και τα λοιπά νομικά πρόσωπα, που αναφέρονται στο άρθρο αυτό, για την κάλυψη δανείων, εγγυητικών επιστολών και πιστώσεων, που χορηγούν, μεταξύ άλλων και στις ομάδες φυσικών προσώπων ή βιώσιμων ιδιωτικών επιχειρήσεων και επαγγελματιών για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών με χαμηλό βιοτικό επίπεδο ή για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων κλάδων και δραστηριοτήτων, δίδεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, ύστερα από γνώμη της τριμελούς Διυπουργικής Επιτροπής του άρθρου 5 του νόμου, και σε αυτήν καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις, που πρέπει να τηρηθούν. 2) Με την, κατ' εφαρμογήν των ανωτέρω διατάξεων του Ν. 2322/1995, παροχή της εγγυήσεως του Ελληνικού Δημοσίου γεννάται παρεπόμενη ενοχή, αποτελούσα ιδιωτικού δικαίου διαφορά, για την οποία εφαρμόζονται οι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του Ν. 2332/1995 και των κατ' εξουσιοδότηση αυτού εκδοθεισών Υπουργικών Αποφάσεων και μόνο συμπληρωματικά οι διατάξεις των άρθρων 847-870 Α.Κ., που διέπουν την παροχή της εγγύησης (πρβλ ΑΠ 55/2002). 3) Στο άρθρο 11 παρ. 4 του Ν. 2322/1995 προβλέπεται ειδική, αναγκαστικού δικαίου, διάταξη για την ελευθέρωση του εγγυητή Ελληνικού Δημοσίου από τη δοθείσα εγγύηση, δυναμένου, σε περίπτωση που ενάγεται υπό την ιδιότητά του ως εγγυητή, να προβάλει σχετική ένσταση εφόσον:

α) δεν συνέτρεχαν κατά τον χρόνο που δόθηκε η εγγύηση ή εξέλιπαν εκ των υστέρων οι προϋποθέσεις, υπό τις οποίες χορηγήθηκε αυτή, β) η παράβαση αυτή έγινε από υπαιτιότητα (δόλο ή αμέλεια) είτε του δανειστή είτε του πιστωτή είτε και των δύο και γ) η διαπίστωση της μη τήρησης των όρων γίνει από την αρμόδια κατά την παρ. 5 του Ν. 2322/1995 για τη βεβαίωση της πλήρωσης αυτών και την επακόλουθη πλήρη υποκατάσταση του Ελληνικού Δημοσίου στα έναντι του οφειλέτη πιστωτή δικαιώματα του δανειστή 25η Δ/νση Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων, Δανείων και Αξιών του Υπουργείου Οικονομικών, η οποία αποτελεί την αρμόδια υπηρεσία διαπίστωσης της πλήρωσης ή μη των όρων και προϋποθέσεων, υπό τις οποίες δόθηκε η εγγύηση. 4) Στο άρθρο αυτό (11 παρ. 4) δεν τίθεται ως πρόσθετη προϋπόθεση, για την άσκηση του δικαιώματος του Δημοσίου να επικαλεστεί την ρήτρα ελευθέρωσής του από την εγγυητική του ευθύνη, η ανάκληση της Υπουργικής Απόφασης, με την οποία δόθηκε αυτή καθώς και των ατομικών διοικητικών πράξεων, με τις οποίες υλοποιήθηκε η Υπουργική Απόφαση στη συγκεκριμένη περίπτωση, ούτε και υφίσταται χρονικό όριο για την επίκληση αυτή, η οποία συνεπώς είναι δυνατή, ακόμη και αν το Δημόσιο έχει ήδη προβεί στην πληρωμή του πιστωτικού ιδρύματος.

Αντίθετη εκδοχή δεν μπορεί να συναχθεί από το άρθρο 6 της υπ' αριθ. 2/478/0025 Υπουργικής Απόφασης, που αναφέρει ότι το Δημόσιο, αν διαπιστωθεί η ελευθέρωσή του δια της ανωτέρω 25ης Δ/νσης του Υπουργείου Οικονομικών ανακαλεί την εγγύηση, αφού κατά την σαφή έννοια της διάταξης αυτής ως "ανάκληση της εγγύησης" δεν νοείται η ανάκληση της πράξης, με την οποία αυτή δόθηκε, αλλά η ενεργοποίηση της ρήτρας ελευθερώσεως, εφόσον η 25η Δ/νση διαπιστώσει τη μη τήρηση των τεθέντων όρων και προϋποθέσεων, και η διαγραφή της βεβαιούμενης απαίτησης και των τυχόν εντολών πληρωμής, κοινοποιώντας την πράξη αυτή και στον πρωτοφειλέτη, χωρίς να τίθεται ως προϋπόθεση για τη διαπίστωση της μη τήρησης των όρων και προϋποθέσεων η προηγούμενη ανάκληση της πράξης, με την οποία δόθηκε η εγγύηση.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με εσφαλμένη εφαρμογή (Ολ.ΑΠ 7/2006, Ολ.ΑΠ 4/2005).

Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός πρέπει να καθορίζονται η συγκεκριμένη διάταξη του ουσιαστικού δικαίου, που παραβιάσθηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία και εφαρμογή της (Ολ.ΑΠ 20/2005, Ολ.ΑΠ 32/1996), αλλιώς ο λόγος αυτός είναι αόριστος και γι' αυτό απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Προκειμένου να ιδρυθεί ο λόγος αυτός, πρέπει η παράβαση του δικαστηρίου της ουσίας να αφορά κανόνα ουσιαστικού δικαίου, δηλαδή κανόνα που ρυθμίζει τις βιοτικές σχέσεις, την κτήση των δικαιωμάτων και τη γένεση των υποχρεώσεων και επιβάλλει κυρώσεις, χωρίς να ενδιαφέρει σε ποίο επίπεδο εντάσσεται ο κανόνας από άποψη ιεραρχίας των πηγών του δικαίου (ΑΠ 637/2017, ΑΠ 159/2004).

Η υπουργική απόφαση, κανονιστικού περιεχομένου (ΑΠ 637/2017, ΑΠ 850/2004, ΑΠ 825/2004, ΑΠ 1605/ 1995), η οποία, για τη ρύθμιση των θεμάτων της, εκδίδεται επιτρεπτά στο πλαίσιο νομοθετικής εξουσιοδότησης που παρασχέθηκε νόμιμα, αποτελεί, υπό την προϋπόθεση δημοσίευσής της στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΑΠ 566/1995), κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ελέγχεται μέσω του άρθρου 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ, όταν εσφαλμένα εφαρμόστηκε (ΑΠ 850/2004).

Στην προκειμένη περίπτωση το Μονομελές Εφετείο Θράκης, με την προσβαλλόμενη απόφασή του , δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για τον αναιρετικό έλεγχο, πραγματικά περιστατικά: <<Με την υπ' αριθμ. 1957/29-5-2007 σύμβαση πίστωσης με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό χορηγήθηκε από τον ανακόπτοντα και ήδη εφεσίβλητο αστικό πιστωτικό συνεταιρισμό (για τον οποίο συνεχίζει την δίκη ο καθολικός του διάδοχος ήδη αναιρεσίβλητος συνεταιρισμός) στην ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία ..." με το διακριτικό τίτλο ..." πίστωση ποσού 100.000 ευρώ.

Για την τήρηση από την πιστούχο των υποχρεώσεων, που απέρρεαν από την ως άνω σύμβαση, δόθηκε από το καθού η ανακοπή και ήδη εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο(ήδη αναιρεσείον) εγγύηση δυνάμει της υπ' αριθμ. ... υπουργικής απόφασης και της υπ' αριθμ. ... απόφασης του Δ' Τμήματος της 25ης Διεύθυνσης Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων Δανείων και Αξιών του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους σε ποσοστό 80% του δανείου και υπό την προϋπόθεση εγγραφής ισόποσης προσημείωσης υποθήκης επί των επιχειρηματικών ακινήτων αυτής.

Ωστόσο η πιστούχος δεν εκπλήρωσε τη συμβατική της υποχρέωση περί καταβολής των οφειλομένων και κατέστη υπερήμερη, κατόπιν δε αυτού ο ανακόπτων και ήδη εφεσίβλητος υπέβαλε στο αντίδικο του το υπ' αριθμ. πρωτ. 101/28-2- 2013 αίτημα για την εξόφληση της απαίτησης του συνολικού ποσού 82.662,70 ευρώ. Το καθού η ανακοπή, μετά από διενεργηθέντα έλεγχο, προσδιόρισε τελικά την απαίτηση του ανακόπτοντος στο ποσό των 62.927,97 ευρώ, προέβη σε βεβαίωση του ισόποσου σε βάρος της ως άνω πιστούχου με αριθμό ταμειακής βεβαίωσης ...

της ΔΟΥ Ορεστιάδας και σε ανάληψη υποχρέωσης καταβολής αντίστοιχου ποσού εκδόθηκε το υπ' αριθμ. ... χρηματικό ένταλμα υπέρ του ανακόποντος. Με έγγραφη καταγγελία της πιστούχου προς την 25η Διεύθυνση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, αυτή ζήτησε να ανακληθεί με υπαιτιότητα του ανακόπτοντος η εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, επικαλούμενη ότι συνήψε με τον ανακόπτοντα αστικό πιστωτικό συνεταιρισμό σύμβαση αλληλόχρεου λογαριασμού και όχι δανείου, αλλά και διότι από το εγκριθέν και εκταμιευθέν ποσό των 100.000 ευρώ, ο ανακόπτων παρακράτησε ως ενέχυρο το ποσό των 20.000 ευρώ σε δεσμευμένο λογαριασμό καταθέσεων, καταστρέφοντας με τον τρόπο αυτό το εγκριθέν από το Συμβούλιο Διαχείρισης επιχειρηματικό της σχέδιο.

Με το υπ' αριθμ. πρωτ. οικ. ... έγγραφο του Γ' Τμήματος της 25ης Διεύθυνσης Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων και Δανείων (τ. Δ25), το οποίο κοινοποιήθηκε στον ανακόπτοντα, το Ελληνικό Δημόσιο επικαλούμενο ότι το ενέχυρο σε χρηματική κατάθεση ποσού 20.000 ευρώ, ήτοι στο 20% του συνολικά εγγυημένου χορηγούμενου δανείου, συνιστά νόμιμο λόγο για την ελευθέρωση του από την εγγυητική του ευθύνη κατ' άρθρο 11 §4 ν. 2332/1995, ζήτησε από τον ανακόπτοντα την καταβολή του ποσού των 66.804,68 ευρώ (κεφάλαιο 62.927,97 ευρώ + τόκοι για το χρονικό διάστημα από 5-7- 2015 έως 31-8-2015 ποσού 3.876,71 ευρώ) λόγω αχρεώστητης καταβολής εκ μέρους του μέχρι τις 31-8-2015 στο λογαριασμό του στην Τράπεζα της Ελλάδος, άλλως θα προέβαινε σε βεβαίωση του εν λόγω ποσού εις βάρος του.

Ο ανακόπτων δεν προέβη σε καμία καταβολή και στις 22-9- 2015 ο αρμόδιος υπάλληλος του Γ' τμήματος της 25ης Διεύθυνσης Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων και Δανείων, συνέταξε τον σχετικό υπ' αριθμ. ... χρηματικό κατάλογο οφειλών από δάνεια με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου έτους 2015, τον οποίο ως συνημμένο στην υπό την ίδια ημερομηνία (από 22-9-2015) τριπλότυπη περιληπτική κατάσταση οφειλών από δάνεια με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου έτους 2015, απέστειλε στην ΔΟΥ Αλεξανδρούπολης προκειμένου αυτή να προβεί στην πράξη βεβαίωσης του αναφερομένου σε αυτόν ποσού σε βάρος του ανακόπτοντος ως οφειλέτη.

Ακολούθως η ΔΟΥ Αλεξανδρούπολης με την υπ' αριθμ. ... ταμειακή βεβαίωση του Τμήματος Εσόδων, βεβαίωσε στις 23-10-2015 σε βάρος του ανακόπτοντος το ποσό των 67.069,49 ευρώ κάτω από την τριπλότυπη περιληπτική κατάσταση. Ωστόσο το καθού η ανακοπή Ελληνικό Δημόσιο προέβη στην έκδοση της ανωτέρω ταμειακής βεβαίωσης χωρίς προηγουμένως να ανακαλέσει τις διοικητικές πράξεις, με τις οποίες είχε εγγυηθεί και συγκεκριμένα την υπ' αριθμ. ...

εγκριτική απόφαση του Δ' τμήματος της 25ης Διεύθυνσης Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων και Δανείων και την υπ' αριθμ. ... διευκρινιστική της ανωτέρω απόφασης, περί παροχής εγγύησης υπέρ της πιστούχου και επομένως αυτές ανέπτυσσαν πλήρως τη δεσμευτική τους ενέργεια. Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι η υπ'αριθμ. 2/49412/0025/24-7-2015 επιστολή Γ' τμήματος της 25ης Διεύθυνσης Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων και Δανείων, με την οποία το καθού η ανακοπή Ελληνικό Δημόσιο καλούσε τον ανακόπτοντα να καταβάλει σε αυτό το ποσό των 66.804,68 ευρώ, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ανάκληση των ανωτέρω διοικητικών πράξεων χορήγησης της εγγύησης, καθώς η επιστολή αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί απόφαση με την έννοια της κανονιστικής πράξης της διοίκησης. .....Επομένως, εφόσον στην υπό κρίση περίπτωση δεν ανακλήθηκαν από το καθού η ανακοπή, οι ως άνω διοικητικές πράξεις, με τις οποίες εγγυήθηκε για την πίστωση της ανωτέρω ανώνυμης εταιρίας, αυτές παραμένουν σε ισχύ και η προσβληθείσα ταμειακή βεβαίωση στερείται νομίμου ερείσματος....".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, το οποίο κρίνοντας ομοίως είχε κάνει δεκτό το δεύτερο λόγο της ανακοπής και είχε ακυρώσει τις ανακοπτόμενες, κατά το άρθρο 73 παρ.1 του ΚΕΔΕ πράξεις.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 1 παρ. α', περ. ββ', 11 παρ. 4 και 5 του ν. 2322/1995 και των υπ. αριθμ. 2/19605/0025/19-4-4-2006 (ΦΕΚ Β' 579/2006) και 2/478/0025/4.1.2006 ΦΕΚ Β'16/2006) κανονιστικών αποφάσεων του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, που εκδόθηκαν κατ' εξουσιοδότηση του ως άνω ν. 2322/1995, καθόσον, για την ελευθέρωση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου από την εγγυητική του ευθύνη, λόγω μη τήρησης των όρων και προϋποθέσεων, υπό τις οποίες δόθηκε η εγγύηση αυτού στον ανακόπτοντα και δικαιοπάροχο του αναιρεσίβλητου Αστικό Πιστωτικό Συνεταιρισμό με την επωνυμία "....", απαίτησε την προηγούμενη ανάκληση της υπ' αριθμ. ...

εγκριτικής απόφασης του Δ' τμήματος της 25ης Διεύθυνσης Κίνησης Κεφαλαίων, Εγγυήσεων και Δανείων και της υπ' αριθμ. ... διευκρινιστικής της ανωτέρω απόφασης, δυνάμει των οποίων παρασχέθηκε η εγγύηση του αναιρεσείοντος σε ποσοστό 80% επί του δανείου ποσού 100.000 ευρώ, που έλαβε από τον δικαιοπάροχο του αναιρεσιβλήτου και ανακόπτοντα συνεταιρισμό η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "...

κάνοντας έτσι δεκτό το σχετικό δεύτερο λόγο της ανακοπής και ακυρώνοντας το Χρηματικό Κατάλογο και την Ταμειακή Βεβαίωση, ενώ, σύμφωνα με τη μείζονα σκέψη, η ανάκληση των ανωτέρω διοικητικών πράξεων, που εκδόθηκαν σε εφαρμογή της εκδοθείσας, κατ' εξουσιοδότηση του Ν. 2322/1995, ... κανονιστικής απόφασης του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, που ρύθμισε τους όρους και προϋποθέσεις για την παροχή εγγυήσεως του Ελληνικού Δημοσίου στους νομούς Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου, δεν αποτελεί προαπαιτούμενο για την ελευθέρωση του εγγυητή αναιρεσείοντος από τη δοθείσα εγγύηση κατά το άρθρο 11 παρ. 4 Ν. 2322/1995.

Επομένως ο σχετικός δεύτερος λόγος αναίρεσης, στον οποίο το αναιρεσείον προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ανωτέρω από το άρθρο 559 αρ. 1 (και όχι 559 αρ. 19) ΚΠολΔ πλημμέλεια είναι βάσιμος.

Κατόπιν αυτού, χωρίς να ερευνηθεί ο πρώτος λόγος αναίρεσης, η εξέταση του οποίου παρέλκει γιατί καλύπτεται από την αναιρετική εμβέλεια του λόγου αυτού, που κρίθηκε βάσιμος, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ. Πολ. Δ.) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος Συνεταιρισμός, λόγω της ήττας του, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, που παραστάθηκε, αλλά δεν κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματός του (άρθρα 176, 183, 191 παρ.2 Κ. Πολ. Δ.), μειωμένων όμως κατά την διάταξη του άρθρου 22 παρ. 1 Ν. 3693/1957, η οποία κατά την αρχή της ισότητας, που θεσπίζεται με το άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος, εφαρμόζεται και όταν η δίκη αποβαίνει υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 53/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που εξέδωσε την απόφαση. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή μειωμένων των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Σεπτεμβρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Νοεμβρίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ