1902/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)
Legislator summary
AI generatedΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Μαΐου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ: Στο σημείο αυτό, ο συνήγορος των αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι ο υπό στοιχείο 4 αναιρεσείων (Χ4) απεβίωσε στις 15/10/2007 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου ..., ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού α) Χ4-Α, β) Χ4-Β, γ) Χ4-Γ, δ) Χ4-Δ, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.
Legislator headnote
AI generated1902/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece): Επειδή, μετά την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως, περί αναιρέσεως της 982/2006 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών (15-3-07), απεβίωσε ο τέταρτος των αναιρεσειόντων, Χ4, όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου του Δήμου ... . Επομένως, νομίμως συνεχίζεται η προκειμένη δίκη επ' ονόματι των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του, Χ4-Α, Χ4-Β, Χ4-Γ και Χ4-Δ (συζύγου και τέκνων αυτού), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 287, 290 του Κ.Πολ.Δ.
Keywords
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
Απόφαση 1902 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1902/2009
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Δ' Πολιτικό Τμήμα
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Σοφία Καραχάλιου, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Μαΐου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:
Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, 3) α) Χ3-Α, β) Χ3-Β, γ) Χ3-Γ, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Παπαθανασίου και κατέθεσαν προτάσεις, 4) Χ4, ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο, 5) α) Χ5-Α, β) Χ5-Β, γ) Χ5-Γ, δ) Χ5-Δ, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Παπαθανασίου και κατέθεσαν προτάσεις.
Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κάτοικο Αθηνών και τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Αλέξανδρο Ροϊλό, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.
Στο σημείο αυτό, ο συνήγορος των αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι ο υπό στοιχείο 4 αναιρεσείων (Χ4) απεβίωσε στις 15/10/2007 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου ..., ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού α) Χ4-Α, β) Χ4-Β, γ) Χ4-Γ, δ) Χ4-Δ, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16/11/2005 αίτηση των ήδη αναιρεσειόντων και την από 8/12/2005 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Πατρών και συνεκδικάστηκαν με άλλες αιτήσεις προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη.
Εκδόθηκε η 982/2006 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2/3/2007 αίτησή τους.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Καραχάλιου, ανέγνωσε την από 18/5/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου, τετάρτου, κατά ένα μέρος του τρίτου, των πέμπτου και έκτου λόγων αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών λόγων αυτής.
Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Επειδή, μετά την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως, περί αναιρέσεως της 982/2006 αποφάσεως του Εφετείου Πατρών (15-3-07), απεβίωσε ο τέταρτος των αναιρεσειόντων, Χ4, όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου του Δήμου ... . Επομένως, νομίμως συνεχίζεται η προκειμένη δίκη επ' ονόματι των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του, Χ4-Α, Χ4-Β, Χ4-Γ και Χ4-Δ (συζύγου και τέκνων αυτού), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 287, 290 του Κ.Πολ.Δ.
Επειδή, κατά την διάταξη του άρθρου 17 § 1 του Συντάγματος, η ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Κράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος. Κατά την διάταξη δε του άρθρου 13 § 4 του Ν. 2882/2001 (Kώδικας Aναγκαστικών Aπαλλοτριώσεων Aκινήτων), εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο για την χρήση που προορίζεται, με την απόφαση του προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απαλλοτριούμενο τμήμα προσδιορίζεται και ιδιαίτερη αποζημίωση, για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη, η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο.
Εξ άλλου, κατά το άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της από 4-11-1950 Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε αρχικώς μαζί με την σύμβαση, με τον Ν. 2329/1953 και εκ νέου με το Ν.Δ 53/1974 και έχει αυξημένη ισχύ έναντι των κοινών νόμων, κατ' άρθρο 28 του Συντάγματος, κάθε φυσικό η νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του και κανένας δεν μπορεί να στερηθεί της ιδιοκτησίας του, παρά μόνο για λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους όρους, που προβλέπονται από τον νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου.
Με την διάταξη αυτή προστατεύονται και ενοχικά δικαιώματα του προσώπου, όπως και το δικαίωμα αποζημιώσεως για την προσγενομένη ζημία στην περιουσία του. Έλλειψη δε σεβασμού της περιουσίας του, στην περίπτωση αυτή, υπάρχει όταν η συνεπεία του λόγου της αποζημιώσεως μείωση της περιουσιακής δυναμικότητος του προσώπου δεν απακαθίσταται πλήρως.
Επομένως, στην περίπτωση, κατά την οποία, λόγω απαλλοτριώσεως μέρους του ακινήτου, το απομένον τμήμα αυτού, που εξακολουθεί να αποτελεί στοιχείο της περιουσίας του ιδιοκτήτου, υφίσταται σημαντική υποτίμηση της αξίας του ή καθίσταται άχρηστο για την χρήση για την οποία προορίζεται, το αναγνωριζόμενο, από την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 13 § 4 του Ν. 2882/2001, δικαίωμα αποζημιώσεως ικανοποιείται πλήρως και εντεύθεν διασφαλίζεται ο σεβασμός στην περιουσία του ιδιοκτήτου, όταν η αποζημίωση καλύπτει όχι μόνον την εκ της απομειώσεως και μόνον της εκτάσεως του όλου ακινήτου ζημία, αλλά και εκείνη που επήλθε από την εκτέλεση του έργου, για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση του μέρους του ακινήτου.
Διότι, άλλως, ως προς την τελευταία αυτή ζημία, το παραμένον στον ιδιοκτήτη μέρος του ακινήτου και επομένως η περιουσία του θα παρέμενε χωρίς αποκατάσταση (Ολ. ΑΠ 31/2005). Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 17 § 2 και 3 του Συντάγματος και 1 του, ως άνω, Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, συνάγεται ότι, για τον προσδιορισμό της πλήρους αποζημιώσεως απαλλοτριωθέντος ακινήτου, λαμβάνεται υπ' όψη η αξία τούτου, κατά τον χρόνο της συζητήσεως ενώπιον του δικαστηρίου της αιτήσεως για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημιώσεως ή για τον οριστικό καθορισμό, σε περίπτωση παραλείψεως του προσωρινού.
Ως πλήρης δε αποζημίωση νοείται η αποζημίωση, που παρέχει στον ιδιοκτήτη την δυνατότητα αντικαταστάσεως του απαλλοτριωθέντος με άλλο ισάξιο. Εξ άλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 13 § 1 εδ. τελευταίο του Ν. 2882/2001 (K.Α.Α.Α), όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 9 § 1 του Ν. 3193/2003, "ως κριτήριο, για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου ακινήτου, λαμβάνεται υπ' όψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριουμένου".
Περαιτέρω, έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ.Δ., υπάρχει και όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή δεν αναφέρονται, με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά εκείνα, τα οποία είναι αναγκαία για να κριθεί, αν στην συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι όροι του κανόνα δικαίου, που εφαρμόσθηκε.
Στην παρούσα περίπτωση, με τους πρώτο και τέταρτο λόγους αναιρέσεως, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια της εκ πλαγίου παραβιάσεως των προαναφερομένων ουσιαστικού δικαίου διατάξεων, επειδή το Εφετείο δεν διέλαβε σ' αυτή καθόλου ή δεν διέλαβε επαρκή αιτιολογία: 1) Περί του ζητήματος της πραγματικής αξίας των επικειμένων των υπό αριθμό Κ.Π ..., ...
και ... απαλλοτριωθέντων ακινήτων του πρώτου αναιρεσείοντος Χ1, των υπό αριθμό Κ.Π ... και ... απαλλοτριωθέντων ακινήτων του δευτέρου αναιρεσείοντος, Χ2, και τον υπό αριθμό Κ.Π ... απαλλοτριωθέντος ακινήτου των υπό στοιχ. 5 αναιρεσειόντων (Χ5-Α κ.λπ.). 2) Περί του ζητήματος της μειώσεως της αξίας των απομενόντων, εκτός απαλλοτριώσεως, τμημάτων των απαλλοτριωθεισών ιδιοκτησιών των δύο πρώτων αναιρεσειόντων και της ιδιοκτησίας των υπό στοιχ. 3 αναιρεσειόντων (Χ3-Α κ.λπ.) και επομένως της πλήρους αποζημιώσεως τούτων και 3) Περί του ζητήματος της πραγματικής αξίας των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων (υπ' αριθμ. ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...).
Με την προσβαλλομένη απόφασή του, όπως προκύπτει από αυτή, το Εφετείο δέχθηκε, ανελέγκτως, περί των ανωτέρω ζητημάτων, ως αποδειχθέντα, τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά: "Με την 1099017/10576/0010/20-1-2003 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 54/Δ/5-2-2003 κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για τη βελτίωση της, Ε.Ο ...-...-..., με την κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου Δυτικής Ελλάδος ...
έκτασης συνολικού εμβαδού 1.179.181,2 τ.μ. που βρίσκεται στην περιοχή των Δήμων ..., ... και ... ... εικαζόμενοι ιδιοκτήτες είναι ... που είναι συγχρόνως και ανταιτούντες, καθώς επίσης και εκείνοι που άσκησαν παραδεκτώς παρέμβαση κατά τη συζήτηση. Στο σύνολό της η απαλλοτριούμενη έκταση είναι ποτιστικοί, αγροί, καλλιεργούμενοι με καπνά, σπαράγγια, τριφύλλι κ.λπ., εκτός από δύο (2) κτηματοτεμάχια (ΑΚ 639 και 301), τα οποία στον κτηματολογικό πίνακα χαρακτηρίζονται ως χέρσα.
Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις μέσα στις οποίες εκτός από τα δένδρα (ελιές, αχλαδιές, ροδιές κ.λπ.) υπάρχουν και κτίσματα, όπως υπόστεγα λαμαρινοσκεπή, πλακοσκεπή, κεραμοσκεπή, θερμοκήπια, γεωτρήσεις, πηγάδια κ.λπ., στην πλειονότητά τους έχουν προέλθει από τις προσχώσεις του ποταμού ... και ως εκ τούτου είναι εύφορες, σχεδόν επίπεδες και παρουσιάζουν σχετική ομοιομορφία.
Με βάση τα παραπάνω και σε συνδυασμό με τα λοιπά αποδεικτικά στοιχεία και το πόρισμα της εκτιμητικής επιτροπής, το Δικαστήριο κρίνει ότι κατά την 12 Ιανουαρίου 2006 (χρόνος συζήτησης για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος), που είναι και ο κρίσιμος εν προκειμένω χρόνος για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης κατά τα άρθρα 13 παρ. 1 εδάφ.
Β' του ν. 2882/2001, όπως το εδάφιο β' προστέθηκε με το άρθρο 1 παρ. 4 του Ν. 2985/2002 και 17 παρ.2 του Συντάγματος 2001, αφού από την 24 Ιουνίου 2004 που έλαβε χώρα στο Μονομελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου η συζήτηση για τον καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδος και μέχρι την 12 Ιανουαρίου 2006 παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους, η πραγματική αξία των ακινήτων, που απαλλοτριώθηκαν, με βάση τις κρατούσες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να υπολογίζεται η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμησή τους λόγω της εξαγγελίας ή της κηρύξεως της απαλλοτριώσεως ή της εκτελέσεως του έργου για το οποίο έγινε και κατά συνέπεια η πλήρης αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία μπορούν να αντικατασταθούν τα απαλλοτριούμενα ακίνητα με άλλα ισάξια τους, ανέρχεται στα 4 ευρώ το τ.μ.
για τους ποτιστικούς αγρούς και σε 1 ευρώ το τ.μ. για τους χέρσους, στα ποσά δε αυτά πρέπει να προσδιοριστεί και η οριστική τιμή για τα ακίνητα για να είναι πλήρης η αποζημίωση. Για τα συστατικά και εν γένει επικείμενα που είναι κοινά για όλα τα ακίνητα (δένδρα, συρματόπλεγμα κ.λπ.), αλλά και για εκείνα που για την εξυπηρέτηση της κατά προορισμό χρήσης τους απαντώνται σε ορισμένα μόνο ακίνητα, η οριστική αποζημίωση, με σκοπητέο χρόνο τον ίδιο (12 Ιανουαρίου 2006), ανέρχεται στα ποσά που ειδικώς αναφέρονται στο διατακτικό της παρούσης.
Αποζημίωση πρέπει, επίσης, να καθοριστεί και για επικείμενα τα οποία ... . Όλα τα αιτήματα για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης κατά το άρθρο 13 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 για τα απομένοντα τμήματα εδαφικών εκτάσεων των απαλλοτριωθέντων πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικώς αβάσιμα, συνεκτιμώμενου και του γεγονότος ότι τα απαλλοτριωθέντα από συστάσεως είναι ποτιστικοί αγροί και θα εξακολουθήσουν να έχουν τον προορισμό αυτόν τα τμήματά τους που θα απομείνουν εκτός απαλλοτριώσεως και ως εκ τούτου από την κατάτμησή τους δεν θα επέλθει μείωση της αξίας τους, ούτε θα καταστούν άχρηστα για τη χρήση που αυτά προορίζονταν, ακόμη και αν αποβλέψουμε για την απομειωτική επίδραση και στην εκτέλεση ή την εξαγγελία του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση ...".
Με βάση τις παραδοχές του αυτές, το Εφετείο καθόρισε την αποζημίωση των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων στο ποσό των 4 ευρώ ανά τ.μ. και την αποζημίωση των ανωτέρω αναφερομένων από αυτούς, για τα επικείμενα των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των, στα αναφερόμενα στην προσβαλλόμενη απόφαση ποσά, κατ' αποκοπήν, απέρριψε δε το αίτημα των, ως άνω, αναιρεσειόντων, περί καθορισμού ιδιαιτέρας αποζημιώσεως για τα απομένοντα εκτός απαλλοτριώσεως τμήματα των ιδιοκτησιών των.
Με τις παραδοχές του αυτές, το Εφετείο εστέρησε την απόφασή του νομίμου βάσεως, για έλλειψη σαφούς και πλήρους αιτιολογίας, περί των, ως άνω, ζητημάτων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, εφ' όσον αφορούν στην πλήρη αποζημίωση των αναιρεσειόντων για την απαλλοτρίωση των ιδιοκτησιών των, και κατέστησε ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των αναφερομένων, στη μείζονα πρόταση της παρούσας σκέψεως, διατάξεων ουσιαστικού δικαίου.
Ειδικότερα, ως προς ζήτημα της πραγματικής αξίας των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων, κατά τον χρόνο της συζητήσεως ενώπιον του Εφετείου, που δέχεται ως σκοπητέο χρόνο, δεν διέλαβε σ' αυτή καθόλου πραγματικά περιστατικά, περί των κριτηρίων που έλαβε υπ' όψη για την εκτίμηση της πραγματικής αξίας τούτων (ήτοι πραγματικά περιστατικά αναφερόμενα στην αξία παρακειμένων ομοειδών ακινήτων, στην πρόσοδο τούτων κ.λπ.).
Ω προς την αξία δε των συναπαλλοτριουμένων συστατικών τούτων, δεν διέλαβε καμία αιτιολογία που να στηρίζει την κρίση του, για την καθορισθείσα, για έκαστο εξ αυτών, αποζημίωση των, ως άνω, αναιρεσειόντων και για το αναγκαίο του κατ' αποκοπήν καθορισμού της αποζημιώσεως, για όσα από αυτά εξυπηρετούν την κατά προορισμό χρήση των ακινήτων.
Ακόμη, ως προς την αιτηθείσα ιδιαιτέρα αποζημίωση, για τα απομένοντα, εκτός απαλλοτριώσεως, τμήματα των ιδιοκτησιών των, ως άνω, αναιρεσειόντων και επομένως την πλήρη αποζημίωση τούτων, που απέρριψε, δεν διέλαβε στην προσβαλλομένη απόφασή του, πραγματικά περιστατικά, περί της εκτάσεως του απομένοντος εκτός απαλλοτριώσεως τμήματος εκάστης συγκεκριμένης ιδιοκτησίας καθώς και περί του ενιαίου ή μη αυτού (ήτοι της τυχόν διχοτομήσεώς του σε μικρότερα τμήματα), που επιτρέπει ή μη την κατά προορισμό χρήση του και μετά την απότμηση της απαλλοτριωθείσας εκτάσεως, ενώ δεν αποσαφηνίζει, αν για τον σχηματισμό της κρίσεώς του έλαβε υπ' όψη την επιρροή ή μη της εκτελέσεως του έργου, για το οποίο η απαλλοτρίωση, στην υποτίμηση ή μη της αξίας τούτων.
Επομένως, οι πρώτος και τέταρτος λόγοι αναιρέσεως, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., πρέπει να γίνουν δεκτοί, ως κατ' ουσίαν βάσιμοι.
Επειδή, σε αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου, όταν στο απαλλοτριούμενο ακίνητο υπάρχουν κτίσματα μόνιμης κατασκευής, δένδρα, φυτείες, όπως συστατικά γενικώς του πράγματος, κατά την έννοια των άρθρων 953 επ. του ΑΚ, τα τελευταία απαλλοτριώνονται με το έδαφος του ακινήτου αυτοδικαίως, έστω και αν δεν αναφέρονται στην πράξη της απαλλοτριώσεως.
Έτσι, και γι' αυτά μπορεί να ζητηθεί ο καθορισμός αποζημιώσεως, ακόμη και αν δεν σημειώνονται στον σχετικό κτηματολογικό πίνακα, ως υπάρχοντα στο απαλλοτριούμενο ακίνητο. Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 9 του Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και όταν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη.
Ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται και όταν το δικαστήριο δεν αποφάνθηκε στο διατακτικό ή σε αιτιολογίες με δέσμευση διατακτικού, επί αιτήματος, το οποίο είχε υποβληθεί νομίμως με το εισαγωγικό δικόγραφο. Τέτοιο αίτημα αποτελεί και αυτό για τον προσδιορισμό οριστικής αποζημιώσεως, για την αξία των επικειμένων του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, τα οποία δεν περιλαμβάνονται, ως συστατικά αυτού, στον οικείο κτηματολογικό πίνακα.
Στην παρούσα περίπτωση, όπως προκύπτει από το από 16-11-2005 εισαγωγικό δικόγραφο της αιτήσεως των αναιρεσειόντων, το οποίο επιτρεπτώς επισκοπεί ο Άρειος Πάγος, οι πρώτος και δεύτερος τούτων (Χ1 και Χ2) εζήτησαν με αυτή να καθορισθεί οριστική αποζημίωση, πέραν των αναφερομένων στον οικείο Κτηματολογικό πίνακα συστατικών των απαλλοτριωθέντων ακινήτων (..., ...
και ..., ...), στα οποία λειτουργούν δύο χοιροτροφικές μονάδες, δυναμικότητας 100 χοιρομητέρων, και ποσό 2.820 ευρώ, ανά θέση χοιρομητέρας, για εκάστη των οποίων υπάρχουν επί πλέον σχαρωτά δάπεδα, κλωβοί χοιρομητέρων, κλωβοί τοκετού, κλωβοί παχυνομένων και τα λοιπά αναφερόμενα στο αναιρετήριο συστατικά, τα οποία δεν υπάρχουν στα απλά κτίσματα.
Ακόμη, ο πρώτος τούτων εζήτησε τον καθορισμό οριστικής αποζημιώσεως για παραλειφθέντα κτίσματα, ήτοι: α) μονόροφο αλουμινοσκεπές 712 κ.μ. (178 τ.μ. Χ 4), β) μονόροφο αλουμινοσκεπές 312 κ.μ. (78 τ.μ.Χ 4) και γ) μονόροφο αλουμινοσκεπές 1200 κ.μ. (300 τ.μ.Χ 4) x 200 ευρώ ανά κ.μ., ενώ ο δεύτερος για ένα επί πλέον σιλό (πλέον του αναφερομένου στον Κ.Π), 7 μ.
ύψους και 2 μ. βάθους (συνολικώς και τα δύο 50 τ.μ. και όχι 24, αξίας 40.000 ευρώ). Όμως, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δεν απεφάνθη επί των αιτημάτων αυτών, τα οποία άφησε αδίκαστα. Επομένως, ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, πρέπει να γίνει δεκτός, ως βάσιμος.
Κατ' ακολουθίαν όσων προεξετέθησαν, πρέπει η προσβαλλομένη απόφαση να αναιρεθεί, κατά τα ανωτέρω κεφάλαια, και να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά τα αυτά κεφάλαια, στο ίδιο Εφετείο, εφ' όσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν. Εφ' όσον δε αναιρείται η προσβαλλομένη απόφαση, κατά παραδοχή των ανωτέρω λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως, παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αυτής (από τον αριθμό 11, 8 και 1 εδ. β' του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ.), που αφορούν στα αυτά κεφάλαια της αποφάσεως.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 982/2006 απόφαση του Εφετείου Πατρών, κατά τα κεφάλαια που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας.
Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν.
Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 30 Ιουνίου 2009. Και
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 24 Ιουλίου 2009.
Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ