189/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 189 / 2011 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)ΑΡΙΘΜΟΣ 189/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Φούκα, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη. Σίδερη και Νικόλαο Λεοντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του στις 6 Δεκεμβρίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Π. Ζ. του Α. και 2. Γ. θυγ. Α. Ζ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μάχο.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι. Ζ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Χατζημιχάλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28 Μαρτίου 2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4164/2007 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 3586/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 5 Ιανουαρίου 2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χρυσικός ανέγνωσε την από 18 Νοεμβρίου 2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου (κατά το τέταρτο μέρος του) και δεύτερου (και κατά τα δύο μέρη του) λόγων της από 5 Ιανουαρίου 2009 αίτησης αναίρεσης, την απόρριψη των λοιπών, και την αναίρεση της υπ' αριθμ. 3586/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, κατά το μέρος της που απέρριψε τους λόγους της έφεσης των αναιρεσειόντων ως προς το πρωτόδικα επιδικασθέν ποσό των 4.641,83 ευρώ σε βάρος καθενός των αναιρεσειόντων, όχι δε και κατά το μέρος της που στη συνέχεια δέχθηκε την ένσταση συμψηφισμού των αναιρεσειόντων που προσβλήθηκε με την ένδικη αίτηση αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 335, και 338 έως 341 του Κ.Πολ.Δ. συνάγεται ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για άμεση και έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη, παρά τη ρητή μνεία τους, να γίνεται και ειδική και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, κατ' αντιδιαστολή προς τα λοιπά έγγραφα και εν γένει προς τα λοιπά έγγραφα και εν γένει προς τα άλλα αποδεικτικά μέσα, τα οποία φέρονται ότι ελήφθησαν υπόψη προς σχηματισμό της κρίσης του. Βέβαια δεν αποκλείεται το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύει και να εξαίρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της κατά την ελεύθερη κρίση του μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν νόμιμα οι διάδικοι. Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει το λόγο της αναίρεσης του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' του Κ.Πολ.Δ. υπό την αποκλειστική προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός που επικαλείται ο διάδικος ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αφού μόνο ένα τέτοιο (ουσιώδες) γεγονός καθίσταται αντικείμενο απόδειξης (Ολ.ΑΠ 14/2005 και 2/2008). Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 794 ΑΚ ο που ορίζει ότι κάθε κοινωνός ενέχεται απέναντι στους λοιπούς, κατά την αναλογία της μερίδας του, για τα έξοδα της συντήρησης, της διοίκησης και της χρησιμοποίησης του κοινού, σε συνδυασμό προς τις διατάξεις των άρθρων 788, 789, 790, 730, 904 επ., 1101-1107 ΑΚ, προκύπτει ότι ο κοινωνός που κατέβαλε έξοδα πέραν της μερίδας του, δικαιούται να αναζητήσει τα επί πλέον καταβληθέντα από τους λοιπούς κοινωνούς, κατ' αναλογία των μερίδων τους. Η υποχρέωση αυτή για τις δαπάνες αποτελεί το αντιστάθμισμα της συμμετοχής του κοινωνού στους καρπούς και τα ωφελήματα του κοινού πράγματος. Η διάταξη αυτή καλύπτει και τα βάρη του κοινού πράγματος με την έννοια του άρθρου 965 ΑΚ π.χ. φόροι, τέλη κλπ., επειδή και τα βάρη του πράγματος αποτελούν με ευρύτερη έννοια έξοδα διοίκησης και χρησιμοποίησης του κοινού πράγματος. Η αναζήτηση των εξόδων γίνεται απ' ευθείας βάση της προπαρατεθείσης διάταξης του άρθρου 794 ΑΚ, εφόσον πρόκειται για έξοδα που έγιναν υπό τις προϋποθέσεις των άρθρων 788-790 ΑΚ, δηλαδή κατόπιν απόφασης όλων των κοινωνών ή της πλειοψηφίας αυτών, ή του δικαστηρίου ή αφορούν μέτρα που ελήφθησαν για την αποτροπή επικείμενου κινδύνου. Εάν όμως δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, τα εν λόγω έξοδα αναζητούνται κατά τις διατάξεις περί διοικήσεως αλλότριων ή του αδικαιολόγητου πλουτισμού (Α.Π. 1465/2006). Στην προκειμένη περίπτωση, με τους πρώτο κατά το τελευταίο (τέταρτο) μέρος του, (κατ' εκτίμηση) και δεύτερο (και κατά τα δύο μέρη του) λόγους αναιρέσεως οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλειες από το άρθρο 559 αριθ. 11γ' ΚΠολΔ., ισχυριζόμενοι ότι το Εφετείο, για την κατάρτιση του αποδεικτικού του πορίσματος με βάση το οποίο έκρινε ότι: "ο αναιρεσίβλητος αδελφός τους κατόπιν συναπόφασης όλων των αντιδίκων κοινωνών αδελφών και στη συνέχεια κατόπιν εντολής του πατέρα τους Α. Ζ., στον οποίο οι αναιρεσείοντες αλλά και ο αναιρεσίβλητος είχαν χορηγήσει την εντολή να διαχειρίζεται τα κοινά ακίνητα τους, κατέβαλε: 1) τις κοινόχρηστες δαπάνες για το διαμέρισμα της οδού … αριθ. 6 στο … από τις οποίες 439,10 Ευρώ βαρύνουν καθένα αναιρεσείοντα, 2) για επισκευαστικές εργασίες του διαμερίσματος που βρίσκεται στην ... επί της οδού … αριθ. 7 στον εργολάβο Ν. Σ. το ποσό των 3.228,17 Ευρώ από το οποίο 1.076,05 Ευρώ βαρύνουν καθένα αναιρεσείοντα και 3) για επισκευαστικές εργασίες της μονοκατοικίας που βρίσκεται στη ... επί της οδού … αριθ. 23 στον ίδιο εργολάβο Ν. Σ. το ποσό των 10.829 Ευρώ, από το οποίο 3.609,68 Ευρώ βαρύνουν καθένα αναιρεσείοντα" δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικό μέσο, το οποίο είχαν επικαλεσθεί και προσκομίσει για ν' αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους αναφορικά με την έλλειψη οποιασδήποτε συμφωνίας για τη διενέργεια των πιο πάνω δαπανών επί των ίδιων κοινών ακινήτων ως προϋποθέσεως που δικαιολογούσε την επιδίκασή τους. Πιο συγκεκριμένα, οι αναιρεσείοντες διατείνονται ότι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν στο Εφετείο την υπ' αριθ. …/6-11-2006 ένορκη βεβαίωση του πατέρα τους Α. Ζ. ενώπιον του Συμ/φου Νέας Ερυθραίας Αττικής Ιωάννη Κουτάκου, που έχει ληφθεί ύστερα από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση του αναιρεσίβλητου, με την οποία ο ενόρκως βεβαιών διευκρίνισε την προηγηθείσα από 20-7-1995 έγγραφη δήλωση-επιστολή του για τη διενέργεια όλων των ενδίκων δαπανών και για τα τρία πιο πάνω κοινά ακίνητα με τη συναίνεση και εντολή του ύστερα από συμφωνία όλων των αντιδίκων κοινωνών αδελφών. Από τις με χρονολογία 7-5-2008 έγγραφες προτάσεις τους που κατέθεσαν εμπροθέσμως στο Εφετείο οι αναιρεσείοντες κατά τη συζήτηση, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, προκύπτει ότι πράγματι επικαλέσθηκαν αυτοί και προσκόμισαν το αποδεικτικό μέσο της ένορκης βεβαίωσης που προαναφέρθηκε, η προσκομιδή δε αυτή βεβαιώνεται ρητά και στην προσβαλλόμενη, στην οποία γίνεται ρητή μνεία της. Περαιτέρω, από την περιλαμβανόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση ρητή βεβαίωση του Εφετείου, ότι στο αποδεικτικό του πόρισμα κατέληξε, αφού έλαβε υπόψη, πλην άλλων αποδεικτικών μέσων, όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που του είχαν επικαλεσθεί και προσκομίσει νομίμως οι διάδικοι και από το όλο περιεχόμενο εκείνης της απόφασης, με την οποία απορρίφθηκε ρητά ο ισχυρισμός των αναιρεσειόντων για έλλειψη ειδικής εντολής τους και συναπόφασής τους για τη διενέργεια των ένδικων δαπανών επί των κοινών ακινήτων καθίσταται αναμφίβολα βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε, μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις, και της πιο πάνω ένορκη βεβαίωση (της οποίας το περιεχόμενο, όπως καθορίζεται στο αναιρετήριο, ρητά αποκρούεται από το Εφετείο με τη συνεκτίμηση των λοιπών αποδεικτικών στοιχείων), για να καταλήξει στο απορριπτικό αποδεικτικό του πόρισμα ο δε σχετικός λόγος αναίρεσης κρίνεται αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.

II. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 449 παρ. 2 και 457 παρ. 4 ΚΠολΔ με εκείνες των άρθρων 435, 444 αρ. 3, 448 παρ. 2, 453 παρ. 1 και 458 ΚΠολΔ προκύπτει ότι μπορούν να ληφθούν υπόψη φωτογραφίες ή φωτοτυπίες εγγράφων για συναγωγή από αυτές δικαστικών τεκμηρίων και αν δεν βεβαιώνεται η ακρίβειά τους από δημόσιο υπάλληλο έχοντα δικαίωμα υπογραφής, αρκεί να μην αμφισβητείται η γνησιότητά τους ή σε περίπτωση αμφισβήτησης η γνησιότητα να έχει αποδειχθεί (ΑΠ 1286/2003). Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 270 παρ. 2 και 524 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, κατά την τακτική, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου, διαδικασία αλλά και σε εκείνη στο Εφετείο που δικάζει έφεση κατά απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη, με την επιφύλαξη των άρθρων 393 και 394 ΚΠολΔ, και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τα έγγραφα, που δεν φέρουν την υπογραφή του εκδότη καθώς και φωτοτυπίες εγγράφων, των οποίων δεν βεβαιώνεται η ακρίβεια τους από αρμόδιο για το σκοπό αυτό πρόσωπο (ΑΠ 1602/2003). Περαιτέρω, λόγος αναίρεσης του αριθ. 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ δίδεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ή λόγου έφεσης, όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις τους, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων αλλά ούτε και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί (Ολ.ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1933/2006). Εξάλλου, δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης όταν το δικαστήριο έλαβε υπόψη προταθέντα ισχυρισμό (πράγμα) και τον απέρριψε ευθέως για οποιοδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ.ΑΠ 12/1997), αλλά και όταν το δικαστήριο αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ των πραγμάτων προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή ως υποδειχθέντων γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν (Ολ.ΑΠ 11/1996). Με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου κατά τα δύο πρώτα μέρη του αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθ. 1 και 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τον ισχυρισμό των αναιρεσειόντων που επαναφέρθηκε και με τον πρώτο λόγο της έφεσής τους ότι ο αναιρεσίβλητος απαραδέκτως επικαλέσθηκε για την απόδειξη του αγωγικού ισχυρισμού του ότι κατέβαλε τις κοινόχρηστες δαπάνες για το ακίνητο στο …, στην οδό … αριθ. 6, ανεπικύρωτες φωτοτυπίες αποδείξεων καταβολής, το δε Εφετείο παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 424, 426 ΑΚ και 432 και 444 του ΚΠολΔ με το να δεχθεί ότι η διενέργεια των ίδιων δαπανών αποδεικνυόταν από τις προσκομισθείσες από τον αναιρεσίβλητο ίδιες πιο πάνω ανεπικύρωτες φωτοτυπίες αποδείξεων καταβολής. Ο λόγος αυτός αναίρεσης και κατά τα δύο ερευνώμενα μέρη του από τους αριθμούς 1 και 8 του αρθρ. 559 του ΚΠολΔ είναι αβάσιμος γιατί στηρίζεται σε εσφαλμένες προϋποθέσεις αφ' ενός μεν γιατί αναφέρεται σε αποδεικτικά μέσα (ανεπικύρωτες φωτοτυπίες εξοφλητικών αποδείξεων), που παραδεκτά συνεκτιμήθηκαν για την απόδειξη του προαναφερθέντος αγωγικού ισχυρισμού του αναιρεσίβλητου, αφ' ετέρου δε γιατί το Εφετείο τον ίδιο ισχυρισμό και τον αντίστοιχο λόγο έφεσης του αναιρεσείοντος δεν τους παρείδε αλλά ρητά τους απέρριψε με τις προαναφερθείσες στη νομική σκέψη της παρούσας παραγράφου αιτιολογίες, με τις οποίες δεν παραβιάστηκαν ευθέως οι διατάξεις των άρθρων 424 και 426 ΑΚ και 432, 444 του ΚΠολΔ. Τέλος το Εφετείο, πριν από την επί της ουσίας παραδοχή του συναφούς λόγου της έφεσης των αναιρεσειόντων, που αφορούσε την επαναφορά της πρωτόδικης εκ μέρους τους προβληθείσας ένστασης συμψηφισμού, και την εν συνεχεία εξαφάνιση της πρωτόδικης απόφασης, που κρίθηκε ότι ορθά επί της ουσίας επιδίκασε και τα τρία αγωγικά κονδύλια σε βάρος καθενός των αναιρεσειόντων συνολικού ποσού 4.641,83 Ευρώ, υιοθέτησε πλήρως την πρωτόδικη απόφαση, που είναι πλήρως αιτιολογημένη, καθόσον αφορούσε την επιδίκαση του αγωγικού κονδυλίου για τις δαπάνες κοινοχρήστων του ακινήτου στην οδό … στο …, και επομένως έχει νόμιμη βάση, και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις και με πληρότητα και σαφήνεια, χωρίς να χρειαζόταν οποιαδήποτε άλλη περαιτέρω παραδοχή, το πραγματικό των εφαρμοστέων εδώ κανόνων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 788-790, 794 του Α. Κ., όπως προαναφέρθηκαν στη νομική σκέψη της προηγούμενης παραγράφου, τις οποίες η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβίασε εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων. Επομένως, τα όσα αντίθετα υποστηρίζουν οι αναιρεσείοντες με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου κατά το τρίτο μέρος του, με το οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρ. 559 του Κ.Πολ.Δ. κρίνονται αβάσιμα.

Μετά τα παραπάνω πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να συμψηφισθεί η μεταξύ των αντιδίκων αδελφών δικαστική δαπάνη του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας (άρθρ. 179 και 183 του Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5 Ιανουαρίου 2009 αίτηση των: 1) Π. Ζ. και 2) Γ. θυγ. Α. Ζ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 3586/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Συμψηφίζει τη μεταξύ των διαδίκων δικαστική δαπάνη του παρόντος βαθμού δικαιοδοσίας.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στη Αθήνα στις 20 Δεκεμβρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια στο ακροατήριο του συνεδρίαση στις 7 Φεβρουαρίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ