1898/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1898 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1898/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Γεώργιο Κοντό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαρτίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον κ. Υπουργό Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και στην προκειμένη περίπτωση από τον κ. Προϊστάμενο της ΔΟΥ Καρύστου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια Ιωάννα Λεμπέση, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης βιοτεχνικής εμπορικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΟΙΜΑ ΕΝΔΥΜΑΤΑ ΚΑΡΥΣΤΟΥ ΑΒΕΕ" και τον διακριτικό τίτλο "CASTELLO ROSSO AE" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Ζέρβα, ο οποίος δήλωσε ότι τελεί υπό εκκαθάριση.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-6-2007ανακοπή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 85/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 120/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά το αναιρεσείον με την από 10-10-2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου, ανέγνωσε την από 18-3-2014 έκθεσή τoυ, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης εταιρείας ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το άρθρο 2 παρ.2 τυ ν. δ. 356/1974 (Κ.Ε.Δ.Ε.) ορίζει τα εξής: "Για την είσπραξη των δημοσίων εσόδων απαιτείται νόμιμος τίτλος. Με την εξαίρεση των φόρων και των λοιπών δημοσίων εσόδων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4174/2013), για τα οποία εφαρμόζονται αποκλειστικά οι διατάξεις του ως άνω Κώδικα, νόμιμο τίτλο αποτελούν:

α) Τα έγγραφα, στα οποία οι αρμόδιες αρχές προσδιορίζουν, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, τον οφειλέτη, το είδος, το ποσό και την αιτία της οφειλής, β) Τα δημόσια ή ιδιωτικά έγγραφα, από τα οποία αποδεικνύεται η οφειλή, γ) Τα δημόσια ή ιδιωτικά έγγραφα, από τα οποία πιθανολογείται η οφειλή, ως προς την ύπαρξη και το ποσό αυτής, κατά την έννοια του άρθρου 347 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Το άρθρο δε 73 παρ. 1,2 και 4 του ν. δ. 356/1974 ορίζει τα εξής: "1. Η προ της ενάρξεως της εκτελέσεως Ανακοπή του οφειλέτου ασκείται: α) κατά της εκδοθείσης ατομικής ειδοποιήσεως, β) κατά του εκδοθέντος και μη εκτελεσθέντος εντάλματος προσωπικής κρατήσεως και γ) κατά του νομίμου τίτλου, εκδικάζεται δε υπό των καθ' ύλην αρμοδίων δικαστηρίων κατά τας διατάξεις των άρθρων 583-585 του Κώδικος Πολιτικής Δικονομίας.

Διά ταύτης επιτρέπεται η προβολή πάσης αντιρρήσεως ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου ως και η αμφισβήτησις του κατ' ουσίαν βασίμου της απαιτήσεως του Δημοσίου εφ' όσον ο προσδιορισμός ταύτης δεν έχει ανατεθή εις δικαστήρια ή εις διοικητικάς επιτροπάς αποφαινομένας μετά δυνάμεως δεδικασμένου. 2. Η κατά της αρξαμένης εκτελέσεως Ανακοπή του οφειλέτου ασκείται ενώπιον πάντοτε του Μονομελούς Πρωτοδικείου του τόπου της εκτελέσεως και διά τους κάτωθι περιοριστικώς αναφερομένους λόγους:

α) Εάν η εκτέλεσις εχώρησε βάσει ακύρου τίτλου προς είσπραξιν. β) Εάν το χρέος απεσβέσθη διά καταβολής ή διά συμψηφισμού κατά τας διατάξεις του άρθρου 83 του παρόντος Ν. Διατάγματος ή συνεπεία διαγραφής, αποδεικνυομένων εγγράφως. γ) Εάν επιγενομένως απεσβέσθη άλλως το χρέος του οφειλέτου, της αποσβέσεως αποδεικνυομένης εγγράφως.

δ) Εάν το χρέος παρεγράφη. ε) Εάν ο διωκόμενος ως διάδοχος του υποχρέου δεν είναι ό νόμω υπόχρεως. στ) Εάν ο διωκόμενος δεν υπόκειται εις προσωπικήν κράτησιν και ζ) Εάν κατά την εκτέλεσιν εχώρησαν παραλείψεις ή ακυρότητες, τηρουμένων των εν άρθρω 75 του παρόντος Ν. Διατάγματος οριζομένων. Αμφισβήτησις άλλη περί της υπάρξεως της οφειλής προς το Δημόσιον είναι απαράδεκτος εν τη διαδικασία ταύτη. 4.

Άμα τη βεβαιώσει ποσού τινός εις το Δημόσιον Ταμείον ως δημοσίου εσόδου ο Διευθυντής του Δημοσίου Ταμείου υποχρεούται να αποστείλει προς τον οφειλέτην ατομικήν ειδοποίησιν περιέχουσαν τα στοιχεία του οφειλέτου, το είδος και το ποσόν του χρέους, το οικονομικόν έτος εις ο ανήκει τούτο, τον αριθμόν και την χρονολογίαν του τριπλοτύπου βεβαιώσεως και την χρονολογίαν πληρωμής του χρέους ή εκάστης δόσεως εις περίπτωσιν καταβολής εις δόσεις".

Περαιτέρω, κατά μεν τη διάταξη του άρθρου 55 του π. δ. 16/1989 "Κανονισμός λειτουργίας Δ.Ο.Υ." για κάθε οικονομικό έτος και έσοδο, συντάσσονται από τις αρμόδιες Αρχές και στέλνονται στις Δ.Ο.Υ. τίτλοι είσπραξης, στους οποίους πρέπει να περιέχονται: α) ..., ε). Το είδος του εσόδου, το οφειλόμενο ποσό αναλυμένο σε κωδικούς αριθμούς εσόδου ή εκτός προϋπολογισμού λογαριασμούς, σε ακέραιες μονάδες, κατά δε το άρθρο 61 του ιδίου π.

δ. η βεβαίωση πραγματοποιείται με την καταχώρηση των στοιχείων του τίτλου είσπραξης στις αντίστοιχες ενδείξεις των στηλών του διπλότυπου βιβλίου παραλαβής και βεβαίωσης εισπρακτέων εσόδων, από το οποίο παίρνει τον αύξοντα αριθμό και τη χρονολογία, η οποία είναι και της βεβαίωσης. Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτουν τα εξής:

Στη δίκη που ανοίγεται με την ανακοπή του άρθρου 73 παρ. 1 ΝΔ 356/1974 "Περί Κώδικος Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων" σε συνδυασμό προς τις διατάξεις των άρθρων 583-585 Κ.Πολ.Δ. -η οποία μπορεί να ασκείται τόσο κατά του "νομίμου τίτλου" όσο και κατά της ταμειακής βεβαίωσης, η οποία και αυτή αποτελεί εκτελεστή διοικητική πράξη.

ο μεν ανακόπτων επέχει κατ' αρχήν θέση εναγομένου, το δε καθού (Δημόσιο) θέση ενάγοντος, και έτσι το τελευταίο βαρύνεται με την επίκληση των γεγονότων, της οποίας το βάρος θα έφερε, αν ασκούσε το δικαίωμά του με αγωγή. Περαιτέρω, κατά την έννοια του άρθρου 2§2 του ΚΕΔΕ νόμιμο τίτλο αποτελεί η πράξη καταλογισμού χρηματικού ποσού εις βάρος διοικουμένου και εντοπίζεται σε δημόσιο έγγραφο το οποίο εκδίδεται από την αρμόδια αρχή και ενσωματώνει την ατομική διοικητική πράξη, από αυτόν δε (τον τίτλο), με την συνδρομή των δημοσίων ή ιδιωτικών εγγράφων που τον συνοδεύουν, αποδεικνύεται ή πιθανολογείται βεβαία και εκκαθαρισμένη απαίτηση.

Στον νόμιμο τίτλο πρέπει να αναφέρεται η ακριβής αιτία της οφειλής, ώστε, σε περίπτωση αμφισβητήσεως, να είναι δυνατός ο δικαστικός έλεγχος. Τούτο δε, διότι με βάση τον "νόμιμο τίτλο" είναι δυνατόν να επισπευσθεί αναγκαστική εκτέλεση, χωρίς να έχει προηγηθεί διαγνωστική δίκη και έκδοση δικαστικής απόφασης, που θα καθιστούσε σαφείς την αιτία ή τις επιμέρους αιτίες του (φερόμενου ως) οφειλόμενου συνολικού χρέους.

Η ανάγκη αυτή καθίσταται εντονότερη, όταν ο ουσιαστικός καθορισμός του χρέους δεν έγινε από το Ελληνικό Δημόσιο (η δράση του οποίου διέπεται από την αρχή και το τεκμήριο της νομιμότητας), αλλά από τρίτο πρόσωπο, όπως είναι ο αρχικός δανειστής, προς τον οποίο το Δημόσιο είχε παράσχει εγγύηση και στη θέση του οποίου αυτό υποκαταστάθηκε, λόγω μη εξοφλήσεως του δανείου από τον οφειλέτη.

Ο νόμιμος τίτλος δεν συμπίπτει με την ταμειακή βεβαίωση, πλην μεταξύ τους υφίσταται στενή αιτιακή σχέση, ώστε σε περίπτωση που η ταμειακή βεβαίωση δεν στηρίζεται σε νόμιμο τίτλο, όπως σε τίτλο στον οποίο δεν προσδιορίζεται επαρκώς το χρέος, να είναι αυτή ακυρωτέα. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε τ' ακόλουθα: "Με την προσαγόμενη με αριθμό ...

ταμειακή βεβαίωση της Δ.Ο.Υ. Καρύστου και την αντίστοιχη κατάσταση της ΑΤΕ βεβαιώθηκε σε βάρος της ανακόπτουσας το ποσό των 32.926.700 δραχμών. Ακολούθως με την 2463/30.8.2000 ταμειακή βεβαίωση της ιδίας Δ.Ο.Υ και τον αντίστοιχο κατάλογο της ΕΤΕ βεβαιώθηκε σε βάρος της ανακόπτουσας το ποσό των 16.313.078 δραχμών. Από την επισκόπηση των ταμειακών βεβαιώσεων και των τριπλοτύπων περιληπτικών καταστάσεων της Δ.Ο.Υ Καρύστου προκύπτει ότι σ' αυτές αναγράφεται μόνο το συνολικό ποσό.

οφειλής, χωρίς περιγραφή αυτής, ήτοι χωρίς αναγραφή της αιτίας αυτής, αλλά και χωρίς να γίνεται διαχωρισμός κατά κεφάλαιο, συμβατικούς τόκους, τόκους υπερημερίας, τυχόν ανατοκισμό τόκων και προσαυξήσεων, όπως και τυχόν άλλων εξόδων, ώστε να είναι εφικτός ο έλεγχος της ύπαρξης και του ύψους της οφειλής από την οφειλέτιδα - εφεσίβλητη, αλλά και από το παρόν δικαστήριο.

Επί πλέον δεν υπήρχαν συνημμένα στις παραπάνω διοικητικές πράξεις έγγραφα σχετικά με τον υπολογισμό της οφειλής, ή η από 1.7.1999 κατάσταση βεβαίωσης ληξιπροθέσμων οφειλών της ΑΤΕ, στην οποία πράγματι αναφέρεται η αιτία της απαίτησης, αναγράφεται το ποσό του δανείου, η ημεροχρονολογία των δόσεων και το ποσό αυτών, σε αντίθεση με τη τριπλότυπη περιληπτική κατάσταση της ΕΤΕ, η οποία είναι ατελής, κατά τα ως άνω.

Από την ατελή, ως άνω, περιγραφή των ενδίκων απαιτήσεων η ανακόπτουσα υφίσταται δικονομική βλάβη, συνιστάμενη στην αδυναμία της να ελέγξει το ακριβές ύψος της οφειλής της και να αποκρούσει αυτή, η δε βλάβη δεν μπορεί να επανορθωθεί με άλλο τρόπο παρά μόνο με τη κήρυξη της ακυρότητας. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που με την εκκαλουμένη έκρινε ομοίως και έκανε δεκτή την ανακοπή, αφού έκρινε ότι οι προσβαλλόμενες ταμειακές βεβαιώσεις και οι αντίστοιχοι χρηματικοί κατάλογοι της ΔΟΥ Καρύστου είναι ατελείς και αόριστες και ότι από την ατελή αυτή περιγραφή των ενδίκων απαιτήσεων η ανακόπτουσα υφίσταται δικονομική βλάβη, συνιστάμενη στην αδυναμία της να ελέγξει το ακριβές ύψος της οφειλής της και να αποκρούσει αυτή, η δε βλάβη δεν μπορεί να επανορθωθεί με άλλο τρόπο παρά μόνο με την κήρυξη της ακυρότητας δεν έσφαλε ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή των ως άνω διατάξεων και ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων, πρέπει δε να απορριφθούν οι συναφείς τρίτος και τέταρτος από τους λόγους της έφεσης".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ότι δηλαδή τα έγγραφα με βάση τα οποία προσδιορίστηκε η οφειλή της ανακόπτουσας και συγκροτούσαν το νόμιμο τίτλο, ήτοι οι καταστάσεις οφειλών από δάνεια που έλαβε η ανακόπτουσα με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, τις οποίες απέστειλαν στη Δ.Ο.Υ. Καρύστου η Α.Τ.Ε. και η Ε.Τ.Ε., δεν ήταν συνημμένα στις ταμειακές βεβαιώσεις και τις τριπλότυπες καταστάσεις της Δ.Ο.Υ.

Καρύστου, ενώ εξ αυτών η (μη συνημμένη) κατάσταση οφειλών της Ε.Τ.Ε. ανέφερε μόνο το συνολικό ποσό της οφειλής, χωρίς προσδιορισμό της αιτίας αυτής και διαχωρισμό του οφειλόμενου ποσού κατά κεφάλαιο, τόκους, προσαυξήσεις και τυχόν έξοδα, σε αντίθεση με την από 1-7-1999 κατάσταση της ΑΤΕ, στην οποία αναφέρεται η αιτία της απαίτησης, αναγράφεται το ποσό του δανείου, η ημεροχρονολογία των δόσεων και το ποσό αυτών, τα παραπάνω δε στοιχεία δεν περιέχονταν ούτε στις ταμειακές βεβαιώσεις, δια των οποίων ολοκληρώνεται ο νόμιμος τίτλος, αφού σ' αυτές αναγράφονταν μόνο το συνολικό ποσό της οφειλής, που καθιστούσε αδύνατο τον υπό της ανακόπτουσας έλεγχο και αμφισβήτηση της οφειλής της:

α) δεν παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή τους κανόνες ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 2 παρ. 2 και 4 του ν. δ. 356/1974 (Κ.Ε.Δ.Ε.) και 61 του π. δ. 16/1989. Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος, κατά το πρώτο σκέλος του, λόγοι της κρινόμενης αιτήσεως, με τους οποίους το αναιρεσείον, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., προσάπτει στο Εφετείο παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 2§§2 και 4 του ν.

δ. 356/1974 (ΚΕΔΕ), και 61 του π. δ. 16/1989, για το λόγο ότι, με την παραδοχή του ότι οι ανακοπτόμενες ταμειακές βεβαιώσεις είναι αόριστες, συγχέει την έννοια του νομίμου τίτλου, που πρέπει να προσδιορίζει επακριβώς την οφειλή, με την έννοια της ταμειακής βεβαίωσης και του χρηματικού καταλόγου, στα οποία δεν απαιτείται ακριβής περιγραφή της απαίτησης, και εσφαλμένα υπολαμβάνει ότι ο νόμιμος τίτλος για εκτέλεση είναι η πράξη ταμειακής βεβαιώσεως και ο χρηματικός κατάλογος, ενώ στην προκειμένη περίπτωση ο νόμιμος τίτλος συγκροτείται από τις συναφθείσες συμβάσεις και πρόσθετες πράξεις, οι οποίες σε εφαρμογή των ΚΥΑ 69836/93, 2035824/94 και 2045909/94 προβλέπουν την υποκατάσταση του Ελληνικού Δημοσίου στα δικαιώματα της ΕΤΕ και της ΑΤΕ αντίστοιχα, μετά την κατάπτωση, της εγγυήσεως, μαζί με τις καταστάσεις αναλυτικής κίνησης των δανείων και όλα τα συνοδευτικά έγγραφα, τα οποία οδήγησαν στη σύνταξη των χρηματικών καταλόγων από τις τράπεζες και προσδιορίζουν αναλυτικά το οφειλόμενο ποσό, είναι αβάσιμοι, ενόψει και του ότι δεν γίνεται επίκληση στο αναιρετήριο ότι είχαν κοινοποιηθεί στην ανακόπτουσα τα έγγραφα που "συγκροτούν" τον ένδικο νόμιμο τίτλο ή ότι έγινε γνωστοποίηση σ' αυτή, με άλλο νόμιμο τρόπο, των επιμέρους στοιχείων του όλου χρέους της, πριν από την άσκηση της κρίσιμης ανακοπής της" 2) διέλαβε στην απόφασή του σχετικώς με τα ουσιώδη ζητήματα αφενός του ορισμένου των προσβαλλόμενων ταμειακών βεβαιώσεων και των χρηματικών καταλόγων ως προς τα στοιχεία της οφειλής και αφετέρου της δικονομικής βλάβης της ανακόπτουσας, επαρκή αιτιολογία, που επιτρέπει τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των αυτών ως άνω κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Οι περί του αντιθέτου δεύτερος, κατά το δεύτερο σκέλος του, και τρίτος από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγοι του αναιρετηρίου είναι αβάσιμοι, κατά το μέρος δε που αυτοί πλήττουν τη μη επιδεκτική αναιρετικού ελέγχου εκτίμηση των αποδείξεων (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ) είναι απαράδεκτοι. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-10-2013 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθ. 120/2011 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών (Μεταβατική έδρα Χαλκίδος).

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Μαΐου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 30 Σεπτεμβρίου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ