Supreme Court dismisses appeal on defamation damages, ruling plaintiff chose remedy freely.

Απόφαση 1896 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1896/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Οκτωβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Χ1, 2. Χ2 και 3. Εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία ".... ΕΠΕ" που εδρεύει στον .... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τα τους Ευστάθιο Γκότση.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-2-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1043/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 1799/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 14-6-2006 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 2-10-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου τους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

-Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ. αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δε λάβει μέρος σ' αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο 'Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη υπ' αριθ. 6979Β/8-6-2007 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών .... προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως μαζί με την κάτω απ' αυτή πράξη προσδιορισμού δικασίμου για τη σημειουμένη στην αρχή της παρούσης και κλήση προς συζήτηση επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια των αναιρεσειόντων, στον αναιρεσίβλητο. Επομένως, εφ' όσον αυτός δεν εμφανίσθηκε κατά την αναφερομένη στην αρχή δικάσιμο, όταν η υπόθεση συζητήθηκε κατά την εκ του οικείου πινακίου σειρά της, πρέπει να δικασθεί σαν να ήταν παρών (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.).

-Κατά την παρ. 1 του άρθρου μόνου του ν. 1178/1981, ο ιδιοκτήτης κάθε εντύπου υποχρεούνται σε πλήρη αποζημίωση για παράνομη περιουσιακή ζημία, ως και σε χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, οι οποίες υπαίτια προξενήθηκαν με δημοσίευμα που θίγει την τιμή και την υπόληψη κάθε ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρο 914 υπαιτιότητα ή η κατά το άρθρο 919 πρόθεση και η κατά το άρθρο 920 γνώση ή υπαίτια άγνοια συντρέχει στο συντάκτη, εφόσον αυτός είναι γνωστός ή αν ο συντάκτης είναι άγνωστος στον εκδότη ή τον διευθυντή σύνταξης του εντύπου.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο που την εξέδωσε δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Η πρώτη εναγόμενη (και ήδη τρίτη αναιρεσείουσα) είναι ιδιοκτήτρια της ημερήσιας αθλητικής εφημερίδας, πανελλήνιας κυκλοφορίας, "....", που εκδίδεται στην ...... Ο δεύτερος εναγόμενος (και ήδη πρώτος αναιρεσείων) είναι εκδότης της εν λόγω εφημερίδας και ο τρίτος εναγόμενος (και ήδη δεύτερος αναιρεσείων) διευθυντής σύνταξης αυτής.

Στο φύλλο της 21ης Δεκεμβρίου 2003 της εφημερίδας αυτής δημοσιεύθηκε άρθρο με τίτλο "Τα σωματεία δεν είναι τυφλά .... ...", το οποίο άρθρο αναφέρεται στον αναιρεσίβλητο με την ιδιότητα του Προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Φίλων Πάλης και στο οποίο εκτίθενται, μεταξύ άλλων, τα εξής : "Δύο ώρες στημένοι έξω από το γραφείο του ....

ήταν την προηγούμενη Τρίτη ο Ζ μαζί με το Ψ. Τον γνωστό Ψ. Αυτόν τον τσίφτη παράγοντα... Με αυτό το φρούτο πήγε ο χρυσός Ζ στον .... για να πάρει την κυβέρνηση του αθλήματος. Να ζητήσει το χρίσμα. Προφανώς κάποιος έπεισε το Ζ ότι με το Ψ, τον άνθρωπο που συνέθλιψε και εξαϋλωσε την πάλη, δίπλα του θα πάρει την ευλογία του ΠΑΣΟΚ..".

Και σε άλλο σημείο "όταν .... μου σέρνεσαι στον ..... με τον καταστροφέα της πάλης τον Ψ, τι να σε κάνουν τα σωματεία; Να σε ακολουθήσουν για να πέσουν στα σκατά, τα οποία τόσο απερίσκεπτα πατάς εσύ;". Έκρινε δε το Εφετείο ότι οι περιεχόμενες στο δημοσίευμα αυτό εκφράσεις "φρούτο", "τσίφτης παράγοντας", "καταστροφέας της πάλης", και η φράση "...για να πέσουν στα σκατά, τα οποία τόσο απερίσκεπτα πατάς εσύ ;", με την οποία υπονοεί τον ενάγοντα, είτε ληφθούν υπόψη μόνες, είτε ενταγμένες στο όλο περιεχόμενο του δημοσιεύματος, ως εκδηλώσεις ανθρώπινης σκέψης που εξωτερικεύουν την αμφισβήτηση του συντάκτη για την ηθική και κοινωνική αξία του ενάγοντα, έχουν κατ' αντικειμενική εκτίμηση έντονο το στοιχείο της καταφρόνησης της προσωπικότητας του ενάγοντα, χρησιμοποιήθηκαν δε με πρόθεση προσβολής της τιμής του, εν γνώσει του ότι το δημοσίευμα τούτο, με τους παραπάνω χαρακτηρισμούς και εκφράσεις, αντικειμενικά προσβάλλει την τιμή του ενάγοντα και εν γνώσει ότι θα γινόταν γνωστό στο ευρύ αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας.

Επίσης έκρινε το Εφετείο ότι οι πιο πάνω εκφράσεις και χαρακτηρισμοί, που είναι μειωτικοί της τιμής του ενάγοντα εκφεύγουν των ορίων οποιασδήποτε ανεκτής αρνητικής ή δυσμενούς κριτικής, δεν ήσαν αντικειμενικώς αναγκαίοι για τη δέουσα απόδοση του περιεχομένου της σκέψης του συντάκτη και την ενημέρωση του κοινού, η δε χρήση τους δεν δικαιολογείται από το δημοσιογραφικό ενδιαφέρον και το δημόσιο συμφέρον και έγιναν με πρόθεση εξύβρισης του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου.

Με τις σκέψεις δε αυτές απέρριψε την κατά το άρθρο 367 § 1 Π.Κ. ένσταση των δύο τελευταίων εναγόμενων περί δικαιολογημένου δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος. Περαιτέρω δέχθηκε το Εφετείο ότι του περιεχομένου του επίμαχου δημοσιεύματος έλαβε γνώση μεγάλος αριθμός αναγνωστών της εφημερίδας "....", με αποτέλεσμα ο αναιρεσίβλητος να υποστεί σημαντική ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας, δικαιούται εύλογη χρηματική ικανοποίηση, την οποία, αφού έλαβε υπόψη τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, το είδος της προσβολής, τη βαρύτητα της, την έκταση της βλάβης, την υπαιτιότητα και το βαθμό της, καθώς και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των διαδίκων, καθόρισε στο ποσό των 30.000 ευρώ.

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο δεν στέρησε την προσβαλλομένη απόφαση νόμιμης βάσης, αφού, με τις ανωτέρω παραδοχές διέλαβε επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες στις οποίες περιέχονται όλα τα απαιτούμενα για την εφαρμογή των άρθρων 57 εδ. α, 59 εδ. α', 914 και 932 ΑΚ, 361, 362 και 363 Π.Κ. και άρθρου μόνου ν. 1178/1981 και τη μη εφαρμογή του άρθρου 367 Π.Κ.

περιστατικά. Δεν ήταν δε αναγκαίο για την αιτιολόγηση της μη εφαρμογής του άρθρου 367 ΠΚ ο προσδιορισμός ειδικά και των φράσεων και εκφράσεως που ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθούν από τους αναιρεσείοντες, αντί των χρησιμοποιηθεισών ανωτέρω εξυβριστικών λέξεων και φράσεων, για να αποδοθεί το νόημα των τελευταίων, χωρίς να θιγεί η τιμή και η υπόληψη του αναιρεσιβλήτου.

Επομένως ο πρώτος από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δικ. λόγος αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος. Επειδή το προβλεπόμενο από την διάταξη του άρθρου 38 α.ν. 1092/1938 (που εξακολουθεί να ισχύει σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου μόνου του Ν. 2243/1994) δικαίωμα του θιγομένου από δημοσίευμα σε έγγραφη απάντηση εντάσσεται στα μέσα προστασίας της προσωπικότητας που προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 57 και 59 Α.Κ., με συνέπεια να απόκειται στη διακριτική ευχέρεια του θιγομένου προσώπου να το επιλέξει, ανάλογα με τις περιστάσεις, ως προσφορότερο από άλλα δικαιώματα που του παρέχονται από τις προαναφερθείσες διατάξεις, για την αποκατάσταση της παράνομης προσβολής της προσωπικότητός του.

Συνακόλουθα δε η παράλειψη υποβολής του παραπάνω αιτήματος επανόρθωσης δεν συνιστά υπαίτια, κατά τις αρχές της υποκειμενικής ή αντικειμενικής ευθύνης, παράλειψη του θιγόμενου και γι' αυτό δεν αποτελεί λόγο ικανό, κατά την έννοια του άρθρου 300 ΑΚ, για τον καταλογισμό ευθύνης σ' αυτόν. Στην προκειμένη περίπτωση, κατά τα εκτιθέμενα στην προσβαλλομένη απόφαση, οι αναιρεσείοντες προέβαλαν α) ένσταση περί καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος του αναιρεσιβλήτου, στηριζόμενη στο ότι αυτός, ενώ όφειλε να έχει προηγουμένως υποβάλει έγγραφη απάντηση στο παραπάνω δημοσίευμα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 38 του αν. 1092/1938, δεν το έπραξε, αλλά εν γνώσει του επέλεξε, ασκώντας την αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, το έσχατο μέσο προστασίας της προσωπικότητας, παραλείποντας ηθελημένα και καθ' υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη, καθώς και ο οικονομικός και κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος, να ασκήσει το ηπιότερο επανορθωτικό μέσο και β) ένσταση περί συντρέχοντος πταίσματος του αναιρεσιβλήτου στην επέλευση της ζημίας και την έκταση αυτής, συνισταμένου στην παράλειψη υποβολής της προαναφερομένης έγγραφης απάντησης στο επίμαχο δημοσίευμα.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, έκρινε ότι είναι απορριπτέες ως μη νόμιμες οι άνω ενστάσεις, για το λόγο που εκτίθεται στην προαναφερθείσα μείζονα σκέψη, ήτοι ότι το δικαίωμα απάντησης που παρέχει το άρθρο 38 ΑΝ 1092/1938, εντάσσεται στα μέσα προστασίας της προσωπικότητας που προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 57 και 59 ΑΚ, το δε θιγόμενο πρόσωπο έχει τη διακριτική ευχέρεια να επιλέξει το μέσο που θεωρεί προσφορότερο για την αποκατάσταση της παράνομης προσβολής της προσωπικότητας του και δεν υπάρχει υποχρέωση να απαντήσει, αλλά δικαιούται να κάνει χρήση αυτού του δικαιώματος, σύμφωνα με τη βούληση του και το συμφέρον του, κρίνοντας ανάλογα με τις περιστάσεις, χωρίς να ενεργεί καταχρηστικώς ή να υπέχει κάποια ευθύνη στην περίπτωση που θα επιλέξει κάποιο άλλο μέσο.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε, σύμφωνα με όσα προεκτέθησαν, τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 281 και 300 ΑΚ και γι αυτό οι από το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δικ. δεύτερος και τρίτος λόγοι αναίρεσης, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμοι. Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Απορρίπτει την από 14 Ιουνίου 2006 αίτηση των 1) Χ1, 2) Χ2 και 3) της εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "..... ΕΠΕ" για αναίρεση της υπ' αριθ. 1799/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Νοεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Δεκεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ