Supreme Court dismisses bank's appeal, upholding liability for unilateral removal of joint account holders from bond certificates.

Απόφαση 1894 / 2006 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1894/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 6 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας : Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Λουκία Βαρελά, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων : ....., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Αλεξόπουλο, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-6-1998 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 8577/1999 μη οριστική, 7496/2002 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 2609/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 22 Οκτωβρίου 2004 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 26 Οκτωβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη της αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 1 και 2 εδ. α΄ και β΄ του "περί καταθέσεως εις κοινόν λογαριασμόν" ν.5638/1932, όπως το πρώτο αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 του ν.951/1971, συνδυαζόμενες και με εκείνες των άρθρων 489, 491, 822 και 830 ΑΚ, συνάγεται ότι με τη συναπτόμενη μεταξύ αφενός δύο ή περισσοτέρων ενδιαφερομένων και αφετέρου μιας Τράπεζας σύμβαση καταθέσεως σε κοινό λογαριασμό, εκείνοι καταθέτουν σ΄ αυτήν χρήματα με την παράλληλη συμφωνία της εκ μέρους αυτής τηρήσεως της καταθέσεως στο όνομα εκείνων από κοινού και με τον πρόσθετο όρο ότι καθένας από εκείνους θα μπορεί να κάνει μερική ή ολική χρήση του λογαριασμού, αναλαμβάνοντας από αυτόν χρήματα χωρίς τη σύμπραξη των άλλων.

Ο πρόσθετος δε αυτός όρος είναι απαραίτητος για να προσδώσει στην τραπεζική κατάθεση σε λογαριασμό με δύο ή περισσότερους δικαιούχους το χαρακτηρισμό της ως καταθέσεως σε κοινό λογαριασμό. Με τη σύναψη της συμβάσεως καταθέσεως σε κοινό λογαριασμό δημιουργείται ενεργητική εις ολόκληρον ενοχή, υπό την έννοια ότι ο καθένας από τους δικαιούχους έχει το δικαίωμα να απαιτήσει από την τράπεζα την ανάληψη των χρημάτων του λογαριασμού, η οφειλέτρια όμως Τράπεζα έχει την υποχρέωση να προβεί στην απόδοση των χρημάτων μόνο μια φορά, σε περίπτωση δε που η τελευταία αποδώσει σε εκείνον τα χρήματα, επέρχεται απόσβεση της έναντι αυτής απαιτήσεως ως προς όλους τους δανειστές, δηλαδή και ως προς τον άλλο ή άλλους δικαιούχους (ΑΠ 855/2002 ΕλΔνη 43,1700).

Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 12 παρ. 3 του ν.2198/1994 "Αύξηση αποδοχών δημοσίων υπαλλήλων εν γένει, σύναψη δανείων υπό του Ελληνικού Δημοσίου και δημιουργία στην Τράπεζα της Ελλάδος συστήματος παρακολούθησης συναλλαγών επί τίτλων με λογιστική μορφή (άυλοι τίτλοι) και άλλες διατάξεις" στους τίτλους με λογιστική μορφή (άϋλους τίτλους) εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του ν.5638/1932 "περί καταθέσεως εις κοινόν λογαριασμόν".

Επομένως έντοκα γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου με λογιστική μορφή υπό την έννοια του ν.2198/1994 μπορεί να αποκτηθούν στο όνομα περισσοτέρων προσώπων (συνδικαιούχων) με την συμφωνία ότι καθένα από αυτά μπορεί, κατ΄ εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 1 παρ. 1 του ν.5638/1932, να κάνει χρήση των τίτλων εν όλω ή εν μέρει χωρίς τη σύμπραξη των λοιπών.

Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 7 παρ. 1 εδ. α΄ του ίδιου ν. 2198/1994 "απαγορεύεται στον φορέα η άνευ συναινέσεως του δικαιούχου επενδυτή διάθεση του τίτλου". Με τη συναίνεση του δικαιούχου μπορεί πράγματι ο φορέας να διαθέσει τον τίτλο, είναι όμως αυτονόητο ότι, αν υπάρχουν περισσότεροι δικαιούχοι, απαιτείται η συναίνεση όλων.

Παρέπεται δε ότι δεν επιτρέπεται σε Τράπεζα που μετέχει ως φορέας του συστήματος των ως άνω συναλλαγών να διαγράψει από τα σχετικά νομιμοποιητικά έγγραφα του λογαριασμού, ύστερα από αίτηση ενός μόνο συνδικαιούχου, τα ονόματα των λοιπών και να εγγράψει στη θέση τους άλλα πρόσωπα, καθιστώντας έτσι αδύνατη την άσκηση των δικαιωμάτων των διαγραφομένων.

Τέλος, σε περίπτωση άϋλων τίτλων που αποκτούνται από κοινού στο όνομα περισσοτέρων προσώπων (συνδικαιούχων), με την προαναφερόμενη έννοια, δεν εφαρμόζεται το άρθρο 412 ΑΚ και, επομένως, δεν μπορεί να γίνει λόγος για ανάκληση από μέρους του ενός από τους συνδικαιούχους ως "δέκτη της υποσχέσεως". Η σχετική σύμβαση δεν αποτελεί μορφή συμβάσεως υπέρ τρίτου, αφού οι δικαιούχοι μετέχουν στη σύναψή της και, επομένως, καθίστανται από την αρχή όλοι συμβαλλόμενοι και με την ιδιότητά τους αυτή, αποκτούν και ασκούν τα δικαιώματά τους από τους τίτλους.

Στην προκείμενη περίπτωση η αναιρεσείουσα με τους εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ. τρείς λόγους αναιρέσεως προβάλλει την αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε κανόνες του ουσιαστικού δικαίου και ειδικότερα τις διατάξεις των άρθρων 7 παρ. 1 εδ. α΄ και 12 του ν.2198/1994 σε συνδυασμό με τον ν.5638/1932 και 412 Α.Κ.

Από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι το Εφετείο, απορρίπτοντας την έφεση και επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία έγινε δεκτή η αγωγή των αναιρεσιβλήτων για παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά των προστηθέντων υπαλλήλων της αναιρεσείουσας Τράπεζας, την οποία και υποχρέωσε σε αποζημίωση, δέχθηκε ανελέγκτως ότι οι αναιρεσίβλητοι από κοινού με τον ....., πεθερό του πρώτου και πατέρα της δεύτερης από αυτούς, προέβησαν από το κατάστημα της αναιρεσείουσας Τράπεζας της πλατείας Κυψέλης (Αθηνών) στην αγορά εντόκων γραμματίων του Ελληνικού Δημοσίου με λογιστική μορφή (άϋλων τίτλων), συνολικού κεφαλαίου 9.000.000 δραχμών, που καταχωρίσθηκαν στα σχετικά αποδεικτικά πραγματοποιήσεως της εγγραφής (αγοράς) ως συνδικαιούχοι κατά την έννοια του ν.5638/1932.

Ότι η αναιρεσείουσα στις 20.6.1997 δια των προστηθέντων υπαλλήλων της του ως άνω καταστήματος, ύστερα από αίτηση του συνδικαιούχου ..... και χωρίς τη σύμπραξη των λοιπών συνδικαιούχων αναιρεσιβλήτων, διέγραψε από τα πρωτότυπα των σχετικών αποδεικτικών τα ονόματα των τελευταίων και ανέγραψε το όνομα τρίτου προσώπου ως συνδικαιούχου.

Ότι η συμπεριφορά αυτή της αναιρεσείουσας ως παράνομη και υπαίτια γεννά αξίωση αποκαταστάσεως της ζημίας που υπέστησαν οι αναιρεσίβλητοι λόγω της διαγραφής τους συνισταμένης στα ποσά στα οποία ανέρχεται το κεφάλαιο των ως άνω άϋλων τίτλων, ενώ, περαιτέρω, δέχθηκε ότι δεν συνέτρεχε περίπτωση ανακλήσεως της συμβάσεως κατά το άρθρο 412 Α.Κ.

με τη μονομερή δήλωση του ..... και ότι, κατά συνέπεια, ο σχετικός ισχυρισμός της αναιρεσείουσας ήταν αβάσιμος. Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, δεν παραβίασε τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, και οι εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ. αντίθετοι λόγοι αναιρέσεως είναι αβάσιμοι. Περαιτέρω, κατά ένα μέρος, με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται η πλημμέλεια της περ.8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, δηλ.

ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έλαβε υπόψη της πράγματα, που προτάθηκαν τόσο ενώπιον του πρωτοβάθμιου, όσο και ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου που ασκούσαν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα ότι με την υπογραφείσα σύμβαση δημιουργούνταν ενεργητική εις ολόκληρον ενοχή και ότι ο καθένας από τους συνδικαιούχους του κοινού λογαριασμού των άϋλων τίτλων θα μπορούσε να προβεί σε μεταβολή των προσώπων των λοιπών συνδικαιούχων χωρίς τη συναίνεση των λοιπών.

Τον ως άνω ισχυρισμό της αναιρεσείουσας Τράπεζας το Εφετείο, το οποίο κατέληξε στην τελική κρίση ότι αυτή ευθύνεται σε αποζημίωση για την προαναφερόμενη παράνομη και υπαίτια πράξη, τον έλαβε υπόψη του και τον απέρριψε εκ του πράγματος. Επομένως, ο λόγος αυτός, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-10-2004 αίτηση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος ΑΕ για αναίρεση της 2609/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων πενήντα (650) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Νοεμβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 4 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ