Supreme Court dismisses appeal on non-payment of court fees, ruling failure to notify defendant does not constitute force majeure.

Απόφαση 1892 / 2006 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1892/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 6 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΤΒΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "ΕΤΒΑ ΒΙΠΕ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Στυλιανό Στρατήγη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΙΝΟΙ - ΟΙΝΟΠΝΕΥΜΑΤΑ - ΖΑΧΑΡΩΔΗ ΠΡΟΙΟΝΤΑ Α. ΑΛΙΜΠΡΑΝΤΗΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Βρέλλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμ. καταθέσεως 37933/1996 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 10171/1998 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 1129/2001 του Εφετείου Θεσσαλονίκη, επί της οποίας ασκήθηκε η από 4-4-2003 ανακοπή ερημοδικίας και εκδόθηκε η 769/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 21 Μαΐου 2004 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Ρήγας ανέγνωσε την από 19 Αυγούστου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Εξάλλου, εκ του άρθρου 501 ΚΠολΔ σαφώς προκύπτει ότι ανακοπή ερημοδικίας επιτρέπεται μόνον αν ο ερημοδικασθείς δεν εκλητεύθη νομίμως ή εμπροθέσμως ή αν συντρέχει λόγος ανωτέρας βίας.

Ως ανωτέρα βία νοείται κάθε γεγονός απρόβλεπτο και μη δυνάμενο να αποτραπεί από τον ερημοδικασθέντα διάδικο ούτε με τη λήψη μέτρων άκρας επιμελείας και συνέσεως. Αποτελεί δηλαδή η δικονομική ανωτέρα βία έννοια ταυτιζομένη κατά τον πυρήνα της προς την ομώνυμη έννοια του ουσιαστικού δικαίου, διαφοροποιουμένη έναντι της τελευταίας μόνον κατά τις συνέπειες, ως συνεπαγομένη τη δυνατότητα επαναφοράς των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση, δι' ανατροπής της κυρώσεως εκ της παραβάσεως δικονομικού βάρους, ενώ κατά το ουσιαστικό δίκαιο λειτουργεί ως λόγος απαλλαγής του οφειλέτη, εμφανιζομένη ως στενοτέρα έννοια έναντι του τυχηρού, όπου τούτο δημιουργεί ευθύνη του οφειλέτη.

Κατά το περιεχόμενό της επομένως η δικονομική ανωτέρα βία είναι η κατάσταση της, παρά την καταβολή εξιδιασμένης προσοχής και επιμελείας εκ μέρους του διαδίκου και του πληρεξουσίου του, αδυναμίας ανταποκρίσεως σε δικονομικό βάρος του, συνεπεία της οποίας η διαδικαστική πράξη του πάσχει ακυρότητα ή απαράδεκτο.

Περίπτωση δικονομικής ανωτέρας βίας μπορεί να αποτελεί και η πράξη της δικαστικής αρχής, αλλ' υπό το θετικό της περιεχόμενο και όχι ως παράλειψη ενεργείας, ιδίως όπου η ενέργειά της επιβάλλεται στα πλαίσια της καθοδηγητικής λειτουργίας της, αφού αυτή αποσκοπεί στην κάλυψη της ελλείψεως επιμελείας. Τέτοια περίπτωση καθοδηγητικής του διαδίκου λειτουργίας της δικαστικής αρχής χαράσσει, μεταξύ άλλων και το άρθρο 227 ΚΠολΔ, ορίζον στην § 1 αυτού ότι αν υπάρχουν τυπικές παραλείψεις που μπορούν να αναπληρωθούν, ο πρόεδρος οποιουδήποτε πολυμελούς δικαστηρίου ή ο εισηγητής ή ο δικαστής μονομελούς δικαστηρίου καλεί να τις συμπληρώσει και μετά τη συζήτηση, τον πληρεξούσιο δικηγόρο ή το διάδικο, εφόσον παρίσταται αυτοπροσώπως, τάσσων εύλογη κατά την κρίση του προθεσμία.

Η παραβίαση όμως εκ μέρους του δικαστή του εκ της διατάξεως του άρθρου τούτου καθήκοντός του, αποτελούσα λόγον εφέσεως, αλλ' όχι και αναιρέσεως (έτσι ΑΠ 1526/2001, Μητσόπουλος, ΝοΒ 34 [1986], 764, σημ. 32, Μακρίδου, σε Κεραμέα - Κονδύλη - Νίκα, Ερμηνεία ΚΠολΔ, υπ' άρθρο 227, αρ. 1), δεν είναι δυνατόν να χαρακτηρισθεί, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, ως λόγος ανωτέρας βίας, αφού η εφαρμογή της αποσκοπεί στην αποτροπή των συνεπειών εκ της μη συνιστώσης έκτακτο και απρόβλεπτο γεγονός ελλείψεως επιμελείας του διαδίκου.

Η έλλειψη συνδρομής ανωτέρας βίας δικαιολογείται έτι περαιτέρω, όταν η τυπική παράλειψη του διαδίκου υπήρξε η αιτία απορρίψεως κατά την πρωτοβάθμια δίκη της επιτευκτικής διαδικαστικής πράξεως αυτού, οπότε έχει επιστηθεί η προσοχή του προς αντιμετώπιση του συγκεκριμένου κρισίμου σημείου κατά την έκκλητη δίκη (πρβλ.

και BGH NJW 58, 1590, δεχθέν υπό την ανάλογη § 139 της γερμανικής ΖΡΟ [η παραβίαση της οποίας μπορεί να ελεγχθεί αναιρετικώς ως έλλειψη ακροάσεως, ΒVerfG NJW 91, 2823, 92, 678], ότι δεν απαιτείται επανάληψη της καθοδηγήσεως, όταν προηγείται πρωτόδικη εκείθεν απορριπτική κρίση).

Εν προκειμένω, το Εφετείο απέρριψε με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του, ως απαράδεκτη, ανακοπή ερημοδικίας της ΕΤΒΑ ΑΕ, της οποίας καθολική διάδοχος τυγχάνει η αναιρεσείουσα. Η ανακοπή εστρέφετο κατά της υπ' αρ. 1129/2001 αποφάσεως του ιδίου Εφετείου, με την οποία αφού έγινε δεκτή έφεση της ανακοπτούσης - εναγούσης κατ' αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, εκδοθείσης ερήμην της και απορριψάσης την αγωγή της, λόγω μη καταβολής του δικαστικού ενσήμου, εξηφανίσθη η απόφαση αυτή, εδικάσθη η ανακόπτουσα ερήμην και απερρίφθη η αγωγή της λόγω μη καταβολής, ουδέ προ του εκκλήτου βήματος, του απαιτουμένου δικαστικού ενσήμου.

Βάση της ανακοπής ήταν ότι κατεβλήθη πλέον το δικαστικό ένσημο, η μη καταβολή του οποίου οφείλετο σε ανωτέρα βία, συνισταμένη στο γεγονός ότι δεν ειδοποιήθη η ανακόπτουσα - ενάγουσα από το δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 227 ΚΠολΔ, προς συμπλήρωση της τυπικής παραλείψεώς της. Το Εφετείο επομένως, κρίναν ως ανωτέρω, δεν εκήρυξε με την πληττομένη απόφασή του παρά το νόμο απαράδεκτο, αφού η απορριφθείσα ανακοπή, ούτε ως αναιτιολόγητη είναι παραδεκτή, ούτε η επικαλουμένη ως γεγονός ανωτέρας βίας παράλειψη εκ μέρους του Δικαστηρίου τούτου να ειδοποιήσει την ανακόπτουσα για την (εξακολουθητική μάλιστα) παράλειψή της να καταβάλει το δικαστικό ένσημο, αποτελεί γεγονός απρόβλεπτο και αναπότρεπτο διά μέτρων άκρας επιμελείας.

Κατ' ακολουθίαν, ο αντίθετος, εκ του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, μόνος λόγος της αιτήσεως είναι αβάσιμος και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21.5.2004 αίτηση της ΕΤΒΑ ΒΙΠΕ ΑΕ περί αναιρέσεως της υπ' αρ. 769/2004 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης εκ χιλίων εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Νοεμβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Δεκεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ