188/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 188 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 188/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Ιωάννη Παπανικολάου), Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη, Νικόλαο Λεοντή και Γεώργιο Γεωργέλλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Νοεμβρίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευτύχιο Νικόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου: ... κατοίκου ...Σερβίας και προσωρινώς διαμένοντος στο ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Φαίδωνα Δημόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6 Απριλίου 2006 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας ως και την από 6 Νοεμβρίου 2006 ανταγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 34764/2007 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 1984/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29 Σεπτεμβρίου 2008 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Σίδερης, ανέγνωσε την από 6 Νοεμβρίου 2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των πρώτου, υπ' αριθ. 2, δεύτερου, υπ' αριθ. 1, τέταρτου, υπ' αριθ. 2, και πέμπτου, υπ' αριθ. 2 λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως, την απόρριψη δε των λοιπών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στην δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το αποδεικτικό μέσο των ενόρκων βεβαιώσεων που προβλέπεται στις διατάξεις των άρθρων 270 παρ. 2, 671 παρ. 1 και 681 Β ΚΠολΔ είναι ιδιαίτερο και αυτοτελές αποδεικτικό μέσο, που διακρίνεται από τα έγγραφα και τους μάρτυρες, και για το λόγο αυτό πρέπει στην απόφαση του ουσιαστικού δικαστηρίου να μνημονεύονται ειδικά οι ένορκες βεβαιώσεις που είχαν νόμιμα επικαλεστεί και προσκομίσει οι διάδικοι, η δε παράβαση της υποχρεώσεως του αυτής ιδρύει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθμ. 11 περ.

γ ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως. Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 671 παρ. 1 εδ. δ ΚΠολΔ, με την οποία ορίζεται ότι ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου λαμβάνονται υπόψη μόνο αν έγιναν ύστερα από προηγούμενη κλήτευση του αντιδίκου, πριν από είκοσι τέσσερις τουλάχιστον ώρες, σε συνδυασμό με το άρθρο 270 παρ. 2 γ' ΚΠολΔ με την οποία ορίζεται ότι ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου ή προξένου λαμβάνοντας υπόψη το πολύ τρεις για κάθε πλευρά και από τη διάταξη του άρθρου 591 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα με την οποία ορίζεται ότι τα άρθρα 1 έως 590 εφαρμόζονται και στις ειδικές διαδικασίες, εκτός αν αντιβαίνουν προς τις ειδικές διατάξεις των διαδικασιών αυτών, προκύπτει ότι στις εν λόγω διαδικασίες, στις οποίες εμπίπτει και εκείνη των διαφορών που αφορούν διατροφή και επιμέλεια τέκνων, το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λάβει υπόψη ένορκες βεβαιώσεις των οποίων γίνεται επίκληση και για τη σύνταξη τους έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες από το νόμο διατυπώσεις, έστω και αν αυτές υπερβαίνουν αριθμητικά τις τρεις.

Η γενική διάταξη του άρθρου 270 ΚΠολΔ δεν μπορεί να εφαρμοστεί, διότι στην πιο πάνω ειδική διάταξη του αρθρ. 671 παρ. 1 εδ. δ ορίζεται, για το επίμαχο θέμα, άλλως, με το να μη τίθεται δηλαδή ο κατά τα ανωτέρω αριθμητικός περιορισμός και να μη αποκλείονται, εντεύθεν, οι πέραν των τριώνένορκες βεβαιώσεις (Α.Π 1391/2008, Α.Π. 160/2006, Α.Π 522/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, από τα προσκομιζόμενα διαδικαστικά έγγραφα, προκύπτει ότι η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα, με την ένδικη από 6.4.2006 αγωγή της ζήτησε, να ανατεθεί αποκλειστικώς σ' αυτήν η γονική μέριμνα της ανηλίκου θυγατέρας των διαδίκων. Προς απόδειξη των θεμελιωτικών της αγωγής της πραγματικών περιστατικών η αναιρεσείουσα επικαλέσθηκε με τις από 29.2.2008 έγγραφες προτάσεις της και προσκόμισε, μεταξύ άλλων, στο Εφετείο και την ...

ένορκη βεβαίωση του μαρτυρά της ..., που είχε δοθεί νόμιμα ενώπιον του Ειρηνοδίκη Θεσσαλονίκης μετά από νόμιμη και εμπρόθεσμη κλήτευση του αναιρεσιβλήτου. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, έλαβε υπόψη για τη συναγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος τις ..., ...και ... ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων, τις οποίες επίσης είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει η αναιρεσείουσα, ενώ ουδεμία μνεία, έστω και τυπική, γίνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση σε σχέση με την προσκομισθείσα από την ίδια ανωτέρω ...

ένορκη βεβαίωση, γεγονός που σαφώς υποδηλώνει ότι δεν την έλαβε υπόψη, αφού μάλιστα ούτε και στις αιτιολογίες της προσβαλλόμενης αποφάσεως γίνεται οποιαδήποτε αναφορά σ' αυτή. Τέλος, η μνεία του Εφετείου ότι έλαβε υπόψη "όλα τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από τους διαδίκους έγγραφα" δεν καλύπτει και την έλλειψη ειδικής αναφοράς της ως άνω ένορκης βεβαιώσεως, η οποία, κατά τα προεκτεθέντα, δεν αποτελεί έγγραφο, αλλά ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο.

Κατά συνέπεια, το Εφετείο, που δεν έλαβε υπόψη του την πιο πάνω ένορκη βεβαίωση, την οποία νόμιμα επικαλέστηκε και προσκόμισε η αναιρεσείουσα, έστω και αν ο συνολικός αριθμός των προσκομισθεισών απ' αυτήν ενόρκων βεβαιώσεων υπερέβαιναν τις τρεις, υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθμ. 11 περ. γ ΚΠολΔ πλημμέλεια και γι' αυτό είναι βάσιμος ο περί τούτου δεύτερος, υπ' αριθ. 1, λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως.

Πρέπει λοιπόν, κατά την πλειοψηφούσα γνώμη του Δικαστηρίου, να γίνει δεκτός ο λόγος αυτός της αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη στο σύνολο της. Κατά τη γνώμη όμως του μέλους του Δικαστηρίου Αρεοπαγίτη Νικολάου Λεοντή, ο λόγος αυτός αναιρέσεως ελέγχεται ως αβάσιμος, την κρίση του δε αυτή στηρίζει στις ακόλουθες νομικές παραδοχές.

Ειδικότερα, από τις διατάξεις των άρθρων 592-681Δ ΚΠολΔ προκύπτει ότι, οι δι' αυτών θεσπιζόμενες ειδικές διαδικασίες έχουν, όπως και η τακτική, διαγνωστικό χαρακτήρα και οδηγούν την έκδοση αποφάσεως που τέμνει, κατά κανόνα, με δύναμη δεδικασμένου τη διαφορά. Ο νομοθετικός σκοπός της θεσπίσεως τους συνίσταται κυρίως, για μεν τις διαδικασίες των γαμικών διαφορών και των διαφόρων μεταξύ γονέων και τέκνων, να υπηρετηθεί μέσω των σχετικών ρυθμίσεων αποτελεσματικότερα, για λόγους δημοσίου συμφέροντος η ανεύρεση της ουσιαστικής αλήθειας και να εφαρμοσθεί η διαδικασία προς τον προσωπικό χαρακτήρα των εν λόγω διαφορών, για δε τις λοιπές ειδικές διαδικασίες να εισαχθεί για τις συγκεκριμένες κατηγορίες διαφορών, ταχύτερη και απλούστερη διαδικασία με χαρακτηριστικά την αμεσότητα και την προφορικότητα, πλεονεκτήματα που πάντως υπάρχουν πλέον, κατά το πλείστον, και για τις υποθέσεις που δικάζονται κατά την τακτική διαδικασία ενόψει των ήδη ισχυουσών ρυθμίσεων του άρθρου 270 ΚΠολΔ.

Σύμφωνα με το άρθρο 591 παρ. 1 ΚΠολΔ, όπως η διάταξη αυτή ισχύει μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 19 του ν. 2915/2001 "Τα άρθρα 1 έως 590 εφαρμόζονται και στις ειδικές διαδικασίες, εκτός αν αντιβαίνουν προς τις ειδικές διατάξεις των διαδικασιών αυτών. Αν στις ειδικές αυτές διατάξεις δεν ορίζεται διαφορετικά:

α) ...κ.λ.π. Από το περιεχόμενο της διάταξης αυτής προκύπτει με σαφήνεια, ότι στις ειδικές διαδικασίες έχουν εφαρμογή όλες οι διατάξεις της τακτικής διαδικασίας με εξαίρεση μόνο εκείνες που αντίκεινται στις ειδικές ρυθμίσεις που καθιερώνουν τα άρθρα 592 έως 681 Δ ΚΠολΔ. Δηλαδή, αποκλείεται η εφαρμογή μιας διάταξης της τακτικής διαδικασίας όταν, ή στο μέτρο που το διαδικαστικό ζήτημα το οποίο αυτή ρυθμίζει, ρυθμίζεται διαφορετικά στις ειδικές διαδικασίες.

Στο πλαίσιο αυτό η διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 270 ΚΠολΔ, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν. 2915/2001, κατά το μέρος που ορίζει ότι ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον Ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου ή προξένου λαμβάνονται υπόψη το πολύ τρεις για κάθε πλευρά και μόνον αν έχουν δοθεί ύστερα από κλήτευση του αντιδίκου δύο τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη βεβαίωση και, αν πρόκειται να δοθούν στην αλλοδαπή, οκτώ τουλάχιστον ημέρες πριν από αυτή.

Για την αντίκρουση ενόρκων βεβαιώσεων επιτρέπεται η προσκομιδή, μέσα στην προθεσμία της παρ. 3 του άρθρου 237 πρόσθετων βεβαιώσεων, το πολύ ίσου αριθμού προς τις αντικρουόμενες", έχει εφαρμογή κατά το μέρος που τίθεται όριο στον αριθμό των ενόρκων βεβαιώσεων που κάθε πλευρά μπορεί να χρησιμοποιήσει, ή στον αριθμό την προς αντίκρουση τέτοιων βεβαιώσεων προσκομιζομένων, και στις ειδικές διαδικασίες.

Και τούτο γιατί με τις διατάξεις που τις θεσπίζουν εκτός από τις ρυθμίσεις α) του άρθρου 591 παρ. 1 περ. δ' ΚΠολΔ, που αφορά τον χρόνο προσκόμισης μετά τη συζήτηση αποδεικτικών μέσων, μεταξύ των οποίων και ένορκες βεβαιώσεις, για το σχολιασμό των αποδείξεων και β) των άρθρων 650 παρ. 1 και 671 παρ. 1 ΚΠολΔ που επιβάλλουν την για τη λήψη της ένορκης βεβαίωσης, προηγούμενη κλήτευση του αντιδίκου προ 24 τουλάχιστον ωρών, ουδεμία ειδική ως προς το εν λόγω ζήτημα, ρύθμιση γίνεται.

Η υπόθεση κατόπιν τούτων πρέπει να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Θεσσαλονίκης, το οποίο εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεση του από άλλους δικαστές (αρθρ. 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την ως άνω 1984/2008 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Δεκεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ