Supreme Court dismisses appeal against bank judgment due to withdrawal from second defendant and procedural defects.

Απόφαση 1887 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1887/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Μαϊου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αθανάσιο Κουρέντα, ο οποίος δήλωσε, ότι η αναιρεσείουσα παραιτείται από το δικόγραφο της αίτησης αναίρεσης ως προς τη δεύτερη των αναιρεσιβλήτων.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.... και 2. Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS AE" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Ο πρώτος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Τζεβελέκου, και η δεύτερη δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 1-10-2003 και 10-1-2005 αγωγές των ήδη 1ου αναιρεσιβλήτου και 1ης αναιρεσείουσας, αντίστοιχα, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1287/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 1128/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 5-6-2008 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος, ανέγνωσε την από 14-5-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του 1ου αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο στη σειρά της η αναιρεσείουσα παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αθανάσιο Κουρέντα, ο οποίος δήλωσε ότι η αναιρεσείουσα παραιτείται από το δικόγραφο της αναιρετικής αιτήσεως ως προς τη δεύτερη των αναιρεσιβλήτων ανώνυμη τραπεζική εταιρία, η οποία απολείπεται. Σύμφωνα έτσι με τα άρθρα 295 παρ. 1, 297, 299 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να θεωρηθεί ως μη ασκηθείσα έναντι της δεύτερης των αναιρεσιβλήτων. Με το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ ιδρύονται, αντιστοίχως, λόγοι αναιρέσεως, αν παραβιάσθηκε κανόνάς του ουσιαστικού δικαίου και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Εξάλλου, κατά το άρθρο 505 ΑΚ: "Ο δωρητής έχει το δικαίωμα να ανακαλέσει τη δωρεά, αν ο δωρεοδόχος φάνηκε με βαρύ του παράπτωμα αχάριστος απέναντι στον δωρητή ή στον σύζυγο ή σε στενό συγγενή του, και ιδίως αν αθέτησε την υποχρέωσή του να διατρέφει τον δωρητή".

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, τα ακόλουθα: "Την 23.5.1987 οι διάδικοι τέλεσαν νόμιμο γάμο και εγκαταστάθηκαν στη ..., χωρίς να αποκτήσουν τέκνα ......... Κατά τον χρόνο τελέσεως του γάμου του με την πρώτη εναγομένη, ο ενάγων, μετά από 23 έτη συνεχούς εργασίας, είχε αποταμιεύσει σε τράπεζες της αλλοδαπής ..........πολλά χρήματα σε συνάλλαγμα .......... Από τον Δεκέμβριο του έτους 2000 επήλθε κλονισμός στην αρμονική συμβίωση των διαδίκων. Τον Απρίλιο του έτους 2002 ο ενάγων, σε ένδειξη καλής θελήσεως και με σκοπό να περισώσει τον γάμο του, αποφάσισε να ανοίξει στη δεύτερη εναγομένη τράπεζα τους τρεις επίδικους λογαριασμούς με συνδικαιούχο σ' αυτούς την πρώτη εναγομένη, αφού είχε προηγηθεί σχετική διαβεβαίωση της δεύτερης εναγομένης σε απάντησή της επί της από 28.3.2002 σχετικής επιστολής του. Ειδικότερα, ο ενάγων προέβη στο άνοιγμα των ακόλουθων τριών κοινών λογαριασμών, με συνδικαιούχο την πρώτη εναγομένη σύζυγό του: αα) Την 17.4.2002 άνοιξε λογαριασμό .........με μεταφορά σ' αυτόν ποσού 27.465,48 € από τον ατομικό του λογαριασμό (σύμφωνα με το από 17.4.2002 παραστατικό της δεύτερης εναγομένης). ββ) Την 17.2.2002 επίσης άνοιξε ..........

με μεταφορά σ' αυτόν ποσού 30.261,43 δολλαρίων ΗΠΑ από ατομικό του λογαριασμό (σύμφωνα με το από 17.4.2002 παραστατικό της δεύτερης εναγομένης). γγ) Την 30.4.2002 άνοιξε ..........λογαριασμό με μεταφορά σ' αυτόν ποσού 10.049,84 λιρών Αγγλίας από ατομικό του λογαριασμό (σύμφωνα με το από 30.4.2002 παραστατικό της δεύτερης εναγομένης).

Οι ως άνω μεταφορές των αναγραφόμενων ποσών και η κίνηση των λογαριασμών του ενάγοντος (ημερομηνία ανοίγματος κάθε λογαριασμού, τα ποσά των λογαριασμών, η μεταφορά από τους ατομικούς λογαριασμούς του ενάγοντος στους επίμαχους λογαριασμούς) στη δεύτερη εναγομένη τράπεζα επιβεβαιώνονται από την από 7.2.2003 επιστολή της τελευταίας.

ε) Την 26.6.2002, ενώ η πρώτη εναγομένη δήλωσε στον ενάγοντα ότι θα απουσίαζε για τρεις ημέρες στη ... για επαγγελματικούς λόγους, ο τελευταίος διαπίστωσε την επόμενη ημέρα (27.6.2002) ότι τα βιβλιάρια των κοινών λογαριασμών του είχαν εξαφανισθεί και προβλέποντας τις επόμενες κινήσεις της αντιδίκου του τηλεφώνησε στην αρμόδια υπηρεσία της δεύτερης εναγομένης ζητώντας τη δέσμευση των λογαριασμών του και δηλώνοντας ότι υποπτεύεται για την απώλεια των παραπάνω βιβλιαρίων του τη σύζυγο του.

Την 28.6.2002, η πρώτη εναγομένη εμφανίσθηκε στο Υποκατάστημα της οδού ... της δεύτερης εναγομένης και ζήτησε την είσπραξη του συνόλου των χρημάτων των τριών επίδικων λογαριασμών. Όμως, η είσπραξη αυτή αποφεύχθηκε, επειδή η δεύτερη εναγομένη ειδοποίησε σχετικώς τον ενάγοντα λόγω της προηγηθείσης σ' αυτήν εντολής του, ενώ η αντίδικός του προέβη και αυτή στη δέσμευση των ίδιων λογαριασμών.

Από το χρονικό αυτό σημείο και εφεξής η πρώτη εναγομένη εγκατέλειψε την οικογενειακή στέγη. Ακολούθως, την 30.10.2002 η πρώτη εναγομένη, εκμεταλλευόμενη την απουσία του ενάγοντος από τη συζυγική οικία, αφαίρεσε από αυτήν και μετέφερε σε άγνωστο μέρος ορισμένα σερβίτσια και "Video", τα οποία ανήκαν στον τελευταίο.

Ακόμη, την 27.11.2002 η πρώτη εναγομένη αποπειράθηκε να μεταφέρει με συνεργείο μεταφοράς ολόκληρη την οικοσκευή (έπιπλα, ηλεκτρικά), πλην όμως ο ενάγων ειδοποιούμενος από τους γείτονες κάλεσε την αστυνομία και συνακόλουθα η εν λόγω μεταφορά δεν πραγματοποιήθηκε. Περαιτέρω, με την υπ' αριθμ. 5491/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η πρώτη εναγομένη υποχρεώθηκε να μετοικήσει (από τον Ιούλιο του έτους 2003) από την οικογενειακή στέγη, με τη δε υπ' αριθμ. 3167/2006 απόφαση του Ε' Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων η πρώτη εναγομένη αθωώθηκε από την κατηγορία της υφαιρέσεως μιας πρέσας ατμού μάρκας "...", ενός σίδερου ατμού τύπου "..." και τριών απλών ηλεκτρικών σίδερων, πράξη που φερόταν ότι είχε τελεσθεί την 22/23.11.2002, κατόπιν σχετικής μηνύσεως του πρώτου ενάγοντος.

Από τα ανωτέρω προκύπτουν τα ακόλουθα πραγματικά και νομικά δεδομένα: α) Οι επίδικοι λογαριασμοί είχαν ανοίξει και τροφοδοτούνταν αποκλειστικά με χρήματα του ενάγοντος προερχόμενα, τα μεν ποσά σε αλλοδαπό νόμισμα (δολάρια ΗΠΑ και λίρες Αγγλίας) από εισαγωγή συναλλάγματος που διατηρούσε στην προαναφερόμενη αλλοδαπή τράπεζα από το προϊόν της εργασίας του πριν από τον γάμο του με την πρώτη εναγομένη, το δε ποσό σε ευρώ από αποταμίευση μέρους των μισθών του από την εργασία του κατά τη διάρκεια του έγγαμου βίου του.

Η πρώτη εναγομένη δεν είχε επαρκή εισοδήματα ούτε είχε ανοίξει σε οποιοδήποτε πιστωτικό ίδρυμα ατομικό λογαριασμό, ο οποίος να περιείχε είτε ποσά σε συνάλλαγμα είτε ποσά σε ευρώ. β) Η δήλωση του ενάγοντος προς τη δεύτερη εναγομένη, με την οποία όριζε ως συνδικαιούχο των επίδικων τριών κοινών λογαριασμών και των περιεχομένων σ' αυτούς χρημάτων την πρώτη εναγομένη, έγινε από χαριστική αιτία και συγκεκριμένα χάριν δωρεάς λόγω της ιδιότητάς της ως συζύγου του επί τω σκοπώ διασφαλίσεως αρμονικών σχέσεων με την τελευταία, αναπτύξεως αμοιβαίας εμπιστοσύνης και συνακόλουθα διασώσεως του γάμου του, μετά την προσωρινή αποκατάσταση των σχέσεών τους, που είχαν προηγουμένως διαταραχθεί.

Ενόψει αυτών, η εσωτερική σχέση που συνέδεε τους δύο συνδικαιούχους των επίμαχων κοινών λογαριασμών ήταν η έγκυρη δωρεά εν ζωή για το ήμισυ των χρηματικών καταθέσεων των εν λόγω λογαριασμών, η οποία είχε συσταθεί με τον ορισμό της πρώτης εναγομένης ως συνδικαιούχου και δωρεοδόχου των τριών κοινών λογαριασμών, χωρίς να απαιτείται προς τούτο η τήρηση συμβολαιογραφικού εγγράφου (σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στη μείζονα σκέψη).

γ) Η προπεριγραφόμενη συμπεριφορά της δωρεοδόχου πρώτης εναγομένης συνιστά βαριά αντικοινωνική διαγωγή που καταδεικνύει έλλειψη εκ μέρους της συναισθήματος ευγνωμοσύνης προς τον δωρητή ενάγοντα, αντιβαίνουσα στις κρατούσες στην κοινωνία αντιλήψεις περί ηθικής και ευπρέπειας. Ειδικότερα, μολονότι ο ενάγων κατέστησε την πρώτη εναγομένη σύζυγό του συνδικαιούχο των ως άνω λογαριασμών του, που περιείχαν τα ποσά των 27.425,48 €, 30.261,43 δολαρίων ΗΠΑ και 10.072,45 λιρών Αγγλίας, προϊόντα της προσωπικής του εργασίας, επιδεικνύοντας αίσθημα στοργής προς αυτήν και θέληση διασώσεως του συζυγικού του βίου, αλλά και ένδειξη εμπιστοσύνης προς το πρόσωπο της εν λόγω αντιδίκου του, όμως η τελευταία προέβη σε ενέργειες ένοχες έναντι αυτού, αφενός μη σεβόμενη την εμπιστοσύνη του ενάγοντος προς αυτήν, αφού με ειδικά τεχνάσματα και μεθοδεύσεις προσπάθησε να εισπράξει το σύνολο των χρηματικών ποσών που ήταν κατατεθειμένα στους τρεις επίδικους λογαριασμούς, χωρίς τη συναίνεση του συζύγου της, αφετέρου προσέβαλε αγαθά του δωρητή ενάγοντος, καθόσον (την 27.11.2002) επιχείρησε με οργανωμένο σχέδιο να αφαιρέσει από την οικογενειακή στέγη το σύνολο της οικοσκευής.

Τα ανωτέρω θεμελιώνουν τη νομική έννοια της αχαριστίας (κατά τα προεκτεθέντα στη μείζονα σκέψη), που δικαιολογεί την ανάκληση της δωρεάς. Η ανάκληση αυτή εκ μέρους του ενάγοντος συντελέσθηκε με την κρινόμενη αγωγή, η οποία επιδόθηκε στην εναγομένη την 9.10.2003, ήτοι εντός της ετήσιας αποσβεστικής προθεσμίας του άρθρου 510 ΑΚ, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ως άνω πραγματικά περιστατικά που αποτελούν τον λόγο της αχαριστίας ήταν εξακολουθητικά και διήρκησαν μέχρι την 27.11.2002 (οπότε άρχισε η παραπάνω προθεσμία από την τέλεση της τελευταίας πράξεως).

Τα αντίθετα που υποστηρίζει η πρώτη εναγομένη πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα. δ) Κατόπιν αυτών, η δεύτερη αγωγή πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη και η πρώτη αγωγή να γίνει εν μέρει δεκτή ως ουσία βάσιμη (ως προς το πρώτο κεφάλαιο)".

Υπό τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σχετικώς με την επιδειχθείσα από την αναιρεσείουσα - δωρεοδόχο "αχαριστία" προς τον αναιρεσίβλητο και δωρητή σύζυγό της, τα δε πραγματικά περιστατικά, επί των οποίων στήριξε τη σχετική κρίση του, συγκροτούν όντως "αχαριστία" κατά την έννοια του άρθρου 505 ΑΚ, το οποίο έτσι ούτε ευθέως, ούτε εκ πλαγίου παρεβίασε.

Κατά συνέπεια, ο δεύτερος αναιρετικός λόγος, κατά το πρώτο μέρος του (εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ), με τον οποίο υποστηρίζεται το αντίθετο, είναι αβάσιμος. Αβάσιμοι είναι επίσης ο ίδιος λόγος κατά το δεύτερο μέρος του και ο τρίτος λόγος (ερειδόμενοι και οι δύο στο άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, κατά την εκτίμηση του περιεχομένου τους), με τους οποίους καταλογίζεται στο Εφετείο ότι δεν έλαβε υπόψη την υπ' αριθ. 3167/2006 απόφαση του Ποινικού Εφετείου Αθηνών και την υπ' αριθ. 2254/2006 απόφαση του (Πολιτικού) Εφετείου Αθηνών, τις οποίες η αναιρεσείουσα είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει.

Τούτο δε, διότι από την διαλαμβανόμενη στην απόφαση βεβαίωση του Εφετείου ότι έλαβε υπόψη, για τον σχηματισμό της αποδεικτικής του κρίσης, "τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα" σε συνδυασμό προς το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι συνεξετίμησε, με τις λοιπές αποδείξεις, και τα φερόμενα ως αγνοηθέντα έγγραφα (δικαστικές αποφάσεις), το πρώτο μάλιστα εκ των οποίων μνημονεύεται ρητώς στην απόφαση.

Ο πρώτος αναιρετικός λόγος (εκ του άρθρου 559 αριθ. 11 κατά την εκτίμηση του περιεχομένου του), με τον οποίο ψέγεται το Εφετείο ότι παρά τον νόμο (και δη παρά τη διάταξη του άρθρου 270 παρ. 2 ΚΠολΔ) έλαβε υπόψη ένορκες βεβαιώσεις που είχε προσκομίσει ο αναιρεσίβλητος και ήταν περισσότερες από τρεις, ενέχει αοριστία και είναι, ως τούτου, απαράδεκτος, διότι δεν διευκρινίζεται στο αναιρετήριο ούτε αν η αναιρεσείουσα είχε προβάλει σχετικό αντίλογο στο ουσιαστικό δικαστήριο, ούτε αν οι επίμαχες ένορκες βεβαιώσεις δόθηκαν για να χρησιμοποιηθούν στην συγκεκριμένη δίκη ή είχαν δοθεί στο πλαίσιο άλλων δικών (οπότε επιτρεπτώς θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψιν ως τεκμήρια).

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 559 αριθ. 20 και 561 ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο οριζόμενος από την πρώτη διάταξη λόγος αναιρέσεως για παραμόρφωση εγγράφου ιδρύεται μόνον όταν το δικαστήριο της ουσίασε υποπίπτει σε σφάλμα αναγνώσεως, όταν δηλαδή αποδίδει, σε αποδεικτικό, κατά τα άρθρα 339 και 432 ΚΠολΔ, έγγραφο, διαφορετικό περιεχόμενο από εκείνο που πραγματικά αυτό έχει και ακολούθως καταλήγει, στηριζόμενο στο έγγραφο αυτό ή κυρίως σ' αυτό, σε επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα αποδεικτικό πόρισμα, σε σχέση με πράγματα που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δεν κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα - σχετικά με το άνοιγμα των τριών κοινών τραπεζικών λογαριασμών των διαδίκων δει χρημάτων (μόνον) του αναιρεσιβλήτου - στηριζόμενο αποκλειστικώς ή κυρίως στην ανωτέρω αναφερόμενη, από 7-2-2003, επιστολή της αναιρεσίβλητης τράπεζας, αλλ' απλώς συνεξετίμησε αυτή με τα αναφερόμενα στην απόφασή του υπόλοιπα αποδεικτικά στοιχεία. Κατόπιν τούτων, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Θεωρεί την από 5-6-2008 αίτηση της ... περί αναιρέσεως της 1128/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, ως μη ασκηθείσα έναντι της δεύτερης των αναιρεσιβλήτων ανώνυμης εταιρίας "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS Α.Ε".

Απορρίπτει κατά τα λοιπά την αίτηση αυτή αναιρέσεως. Επιβάλλει στην αναιρεσείουσα τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου ..., τα οποία ορίζει σε χίλια οχτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιουνίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Ιουλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ