1886/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1886 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1886/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Γεώργιο Κοντό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Τoυ αναιρεσείοντος: Χ. Μ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Σφακιωτάκη.

Της αναιρεσιβλήτου : Πιστωτικού Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΣΥΝ.ΠΕ" που εδρεύει στο … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-9-2002 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 289/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 603/2007 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 29-4-2008 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 1548/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της υπόθεσης. Την υπόθεση επαναφέρει ήδη ο καλών με την από 22-11-2013 κλήση του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Κοντός, ανέγνωσε την από 4-12-2009 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Χαράλαμπου Ζώη, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις προσκομιζόμενες από τον αναιρεσείοντα υπ' αριθμ. 1492Β'/10-11-2009 και 4827β'/18-12-2013 εκθέσεις των δικαστικών επιμελητών Ηρακλείου Κρήτης Γ. Μ. και Κ. Σ. αντιστοίχως, προκύπτει η προς τον αναιρεσίβλητο νόμιμη επίδοση της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως και η προς τον ίδιον νόμιμη και εμπρόθεσμη επίδοση της από 22-11-2013 κλήσεως προς συζήτηση αυτής κατά την αναφερομένη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο (άρθρο 568 παρ. 2, 3 και 4, 126 παρ.1 Κ.Πολ.Δ.). Επομένως, εφόσον ο αναιρεσίβλητος δεν εμφανίσθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, κατά την εκ του πινακίου εκφώνηση της υποθέσεως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση χωρίς την παρουσία του (άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Επειδή ο ήδη αναιρεσείων με την ένδικη ανακοπή εζήτησε να αναγνωρισθεί η ακυρότητα , άλλως να ακυρωθεί για τους λόγους που αναφέρονται σ' αυτήν, η εκδοθείσα με βάση το κατάλοιπο αλληλοχρέου λογαριασμού υπ' αριθμ. 227/2002 διαταγή πληρωμής του Δικαστού του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων και η συνημμένη στο κοινοποιηθέν σ' αυτόν αντίγραφο εξ απογράφου επιταγή προς πληρωμή.

Με την πρωτόδικη απόφαση, η ανακοπή απερρίφθη ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, η ασκηθείσα δε κατ' αυτής έφεση απερρίφθη επίσης ως αβάσιμη με την προσβαλλομένη απόφαση. Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 623, 624, 847, 848 του Α.Κ. προκύπτει ότι διαταγή πληρωμής μπορεί να εκδοθεί εις βάρος του πρωτοφειλέτου και του εγγυητού και για το κατάλοιπο κλεισθέντος αλληλοχρέου λογαριασμού, εφόσον αποδεικνύονται εγγράφως η σύμβαση του αλληλόχρεου λογαριασμού και της εγγυήσεως, η κίνηση, το κλείσιμο και το κατάλοιπο αυτού, στην πληρωμή του οποίου, με τις νόμιμες επιβαρύνσεις, υποχρεούται και ο εγγυητής, εκτός αν από την έγγραφη σύμβαση εγγυήσεως προκύπτει σχετικός περιορισμός της υποχρεώσεως αυτού.

Η περιλαμβανομένη στη σύμβαση παροχής πιστώσεως με ανοικτό (αλληλόχρεο) λογαριασμό ειδική συμφωνία ότι η οφειλή του πιστούχου προς την πιστώτρια Τράπεζα, που θα προκύψει από το οριστικό κλείσιμο της πιστώσεως, θα αποδεικνύεται από το απόσπασμα των εμπορικών βιβλίων της Τραπέζης, είναι, ως δικονομική σύμβαση, έγκυρη, διότι δεν προσκρούει στη δημοσία τάξη, και μπορεί να αποτελέσει γενικό όρο συναλλαγών (Γ.Ο.Σ.), κατά την έννοια του άρθρου 2 ν.2251/1994, μονομερώς προδιατυπωμένο από την πιστώτρια τράπεζα στη σύμβαση, αφού με τον όρο αυτό δεν αποκλείεται ούτε περιορίζεται η δυνατότητα του οφειλέτου να αμφισβητήσει τα επί μέρους κονδύλια του λογαριασμού, οπότε με την απόδειξη της ακριβείας αυτών και του προκύπτοντος από την σύγκριση αυτών καταλοίπου υποχρεούται η πιστώτρια (Α.Π. 15/07,330/2012).

Εξ άλλου, από το άρθρο 8 παρ. 6 του ν. 1083/1980, τη 289/1980 απόφαση της Νομισματικής Επιτροπής, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του ως άνω νόμου, το άρθρο 296 ΑΚ και τα άρθρα 110, 111 και 112 ΕισΝΑΚ συνάγεται, ότι ο ανατοκισμός των οφειλομένων σε τραπεζικούς ή άλλους πιστωτικούς οργανισμούς και ληξιπρόθεσμων τόκων, δικαιοπρακτικών ή νομίμων , δεδουλευμένων ή μη, ακόμη δε και τοιούτων επί οριστικού καταλοίπου αλληλόχρεου λογαριασμού, μπορεί να γίνει από την πρώτη ημέρα της καθυστερήσεως χωρίς οποιοδήποτε χρονικό ή άλλο περιορισμό, όχι όμως αυτοδικαίως ή με σχετική μονομερή δήλωση του δανειστού, αλλά με σχετική συμφωνία μεταξύ δανειστή και οφειλέτη (Ολ.

Α.Π. 8 και 9/1998). Ωστόσο, αλλαγές στην ως άνω ρύθμιση επέφερε ο ν. 2601/1998, που ισχύει από την 15-4-1998. Ειδικότερα, από το άρθρο 12 παρ. 1, 2 εδ. α' και β', 3 και 4 περ. α' του ως άνω νόμου συνάγονται τα εξής: Οι τυχόν υφιστάμενες κατά την έναρξη ισχύος του νόμου τούτου συμφωνίες περί ανατοκισμού για συμβάσεις δανείου ή πιστώσεως, εξυπηρετουμένης από αλληλόχρεο λογαριασμό, με χορηγό του δανείου ή της πιστώσεως τραπεζικό ή άλλο πιστωτικό ίδρυμα, εξακολουθούν να ισχύουν.

Εάν δεν υπάρχει τέτοια συμφωνία, γίνεται αυτοδικαίως ανατοκισμός ανά εξάμηνο κατ' ελάχιστο όριο. Οι ως άνω διατάξεις εφαρμόζονται και στις οφειλές για καθυστερουμένους τόκους από συμβάσεις δανείων και πιστώσεων, εφόσον οι συμβάσεις αυτές έχουν καταγγελθεί ή οι προς εξυπηρέτηση των πιστώσεων αλληλόχρεοι λογαριασμοί έχουν κλείσει στο χρονικό διάστημα από την έναρξη ισχύος του προαναφερόμενου ν. 1083/1980 έως την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού.

Οι ίδιες διατάξεις δεν επηρεάζουν όσα σχετικά με τον αντίστοιχο ανατοκισμό κρίθηκαν από τα δικαστήρια τελεσιδίκως. Από τις διατάξεις αυτές και ιδίως της παρ. 3 σε συνδυασμό με την παρ. 2 προκύπτει, ότι επί προϋφισταμένων του ν. 2601/1998 συμβάσεων δανείων ή πιστώσεων, εξυπηρετουμένων με αλληλόχρεο λογαριασμό, με χορηγό του δανείου ή της πιστώσεως τράπεζα ή άλλο πιστωτικό ίδρυμα, στις οποίες προβλέπεται συμβατικώς ανατοκισμός των τόκων, συμβατικών ή υπερημερίας, καθ' ορισμένα τακτά χρονικά διαστήματα,, εξακολουθούν να ισχύουν και ο ανατοκισμός των οφειλομένων τόκων γίνεται κατά τα συμφωνηθέντα, με τους περιορισμούς όμως και τις προϋποθέσεις, ως προς το ύψος της συνολικής οφειλής, που ορίζονται με τις διατάξεις του άρθρου 30 παρ.1 ν.2789/2000, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 47 ν. 2873/2000, άρθρο 42 ν.2912/2001 και άρθρο 39 ν.3259/2004.

Τέλος από τις διατάξεις των άρθρων 854 και 857 του Α.Κ. προκύπτει, ότι ο εγγυητής μπορεί να παραιτηθεί από την ένσταση της διζήσεως. Εκ των ανωτέρω παρέπεται, ότι η σχετική συμφωνία μεταξύ πιστούχου και πιστώτριας τράπεζας, για ανατοκισμό των οφειλομένων τόκων, καθ' ορισμένα χρονικά διαστήματα και ορισμένο επιτόκιο, και αν ακόμη έχει διατυπωθεί ως Γ.Ο.Σ., κατά την άνω έννοια του άρθρου 2 παρ.6 του ν. 2251/94, είναι έγκυρη, όπως επίσης έγκυρη είναι και η μεταξύ του εγγυητή και της πιστώτριας συμφωνία πως ο πρώτος παραιτείται του δικαιώματος της διζήσεως, αφού με τις συμφωνίες αυτές, οι οποίες δεν απαγορεύονται από τον νόμο, στα πλαίσια της από το άρθρο 361 Α.Κ.

συμβατικής ελευθερίας, αποδέχθηκαν συμβατικώς τη δυσμενή επιβάρυνσή τους με το προκύπτον από τον ανατοκισμό ποσό των τόκων, ο δε εγγυητής αποδέχθηκε να καταβάλει την απαίτηση, της οποίας την καταβολή εγγυήθηκε και πριν ο δανειστής επιχειρήσει αναγκαστική εκτέλεση εναντίον του πρωτοφειλέτου.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε κατά το ενδιαφέρον την προκειμένη αναιρετική διαδικασία μέρος των τα εξής: "Με την υπ' αριθμ..../9.10.97 σύμβαση πίστωσης με ανοικτό λογαριασμό, μεταξύ της καθ' ης η ανακοπή Τράπεζας, ήδη αναιρεσιβλήτου και του Κων/νου. Παναγιωτάκη, χορηγήθηκε στον τελευταίο πίστωση μέχρι του ποσού των 10.000.000 δρχ., αυξηθείσα με την με αριθμ..../1/1.1.99 πρόσθετη πράξη...στο συνολικό ποσό των 30.000.000 δρχ.

αριθμ... Τις ανωτέρω συμβάσεις εγγυήθηκε ο ανακόπτων ως αυτοφειλέτης με την, με αρ..../2/15-1-01 σύμβαση παροχής εγγύησης επί της αρχικής σύμβασης και της πρόσθετης πράξης αυτής. Στα πλαίσια της παρασχεθείσας ως άνω πίστωσης, ανοίχτηκε ο με αριθμ. ... λογαριασμός, του οποίου έκανε χρήση ο πιστούχος...Εξάλλου, οι συμβαλλόμενοι συμφώνησαν μεταξύ άλλων:

Α) ότι ο πιστούχος θα πρέπει να καλύπτει με επιταγές τρίτων το ποσό της πίστωσης, β) ότι ύστερα από το περιοδικό κλείσιμο του λογαριασμού, σε περίπτωση μη πληρωμής του χρεωστικού υπολοίπου, αυτό θα χρεώνεται αυτοδικαίως στο λογαριασμό της πίστωσης και θα ανατοκίζεται ανά τρίμηνο, γ) ότι το επιτόκιο θα ανέρχεται σε 16,75%, δ) ότι η δανείστρια Τράπεζα έχει πάντοτε το απόλυτο δικαίωμα να καταγγέλλει τη σύμβαση και να κλείνει κατά την κρίση της και οποιαδήποτε χρονική στιγμή την πίστωση αυτή, ειδοποιώντας σχετικά τον πιστούχο για το κλείσιμο του λογαριασμού και για το προκύπτον σε βάρος του κατάλοιπο και ότι στην περίπτωση αυτή, το υπόλοιπο του λογαριασμού της πίστωσης από κεφάλαιο τόκους, ανατοκισμούς, προμήθειες και κάθε έξοδο, θα γίνεται απαιτητό από την ημέρα της ειδοποίησης με το νόμιμο τόκο υπερημερίας.

Συμφωνήθηκε ακόμη, ότι οι οφειλέτες (πιστούχος και εγγυητής) αναγνωρίζουν ότι τα αποσπάσματα των εμπορικών βιβλίων της Τράπεζας, θα αποτελούν πλήρη απόδειξη της απαίτησης της δανείστριας κατ' αυτών και ότι δεν θα έχουν δικαίωμα αμφισβητήσεως αυτών. Ο ανακόπτων, δήλωσε, επίσης, ρητά, ότι εγγυάται την πλήρη και εμπρόθεσμη εξόφληση κάθε χρεωστικού υπολοίπου που θα προκύψει από την εν λόγω σύμβαση πίστωσης και την πρόσθετη πράξη αυτής, ευθυνόμενος εις ολόκληρον με τον πρωτοφειλέτη πιστούχο καθώς και ότι παραιτείται από το δικαίωμα δίζησης και τα σχετικά δικαιώματα -ενστάσεις των άρθ. 862 επ.

Α.Κ.". Περαιτέρω το Εφετείο δέχθηκε ότι, λόγω μη εξυπηρετήσεως της πιστώσεως από τον πρωτοφειλέτη και τον εγγυητή, η πιστώτρια κατήγγειλε τη σύμβαση και έκλεισε τον σχετικό λογαριασμό, ο οποίος ενεφάνισε χρεωστικό κατάλοιπο 44.896 ευρώ, με εξώδικη δε δήλωση-πρόσκληση προς τον πιστούχο και τον εγγυητή γνωστοποίησε το κλείσιμο του λογαριασμού και το κατάλοιπο αυτού, το οποίο αυτοί δεν κατέβαλαν και έτσι, μετά από αίτησής της εξεδόθη, με βάση τις ως άνω έγγραφες συμβάσεις και τις σχετικές εγγραφές στα βιβλία της, η ανακοπτομένη διαταγή πληρωμής, με την οποία υποχρεώθηκαν να καταβάλουν το ανωτέρω ποσό του καταλοίπου.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε με την προσβαλλομένη απόφαση, τους επανεισαχθέντες ενώπιον του με λόγους εφέσεως λόγους ανακοπής κατά της διαταγής πληρωμής του ήδη αναιρεσείοντος ότι: α) η με τη σύμβαση εγγυήσεως παραίτηση του ανακόπτοντος εγγυητού από την ένσταση της διζήσεως είναι καταχρηστική, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ.6 του ν.2251/94, β) είναι άκυρος, για τον αυτό λόγο, ο όρος της ιδίας συμβάσεως ότι το κατάλοιπο του λογαριασμού θα αποδεικνύεται από απόσπασμα των βιβλίων της πιστώτριας, γ)είναι επίσης άκυρος, για τον ίδιο λόγο, ο όρος της συμβάσεως για ανατοκισμό ανά τρίμηνο του οφειλομένου ποσού των τόκων και δ) είναι άκυρος ο όρος με τον οποίο συμφωνήθηκε επιτόκιο ανατοκισμού 16,75%, διότι ο ανακόπτων δεν ενημερώθηκε ως προς το ύψος αυτό του επιτοκίου ανατοκισμού, δεχόμενο ότι ο ανακόπτων εγγυητής, κατά την σύναψη της συμβάσεως εγγυήσεως ενημερώθηκε και έλαβε πλήρη γνώση του περιεχομένου και των όρων αυτής, τους οποίους και απεδέχθη, είναι δε σαφείς οι όροι αυτοί της συμβάσεως, και μάλιστα εκείνος που επιτρέπει τον ανατοκισμό των οφειλομένων τόκων ανά τρίμηνο και με το άνω συνομολογηθέν επιτόκιο.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο ορθώς ερμήνευσε και εφήρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 2 παρ.6 και 7 του ν.2251/94 , διέλαβε δε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, και, επομένως, οι περί του αντιθέτου δεύτερος , τρίτος και τέταρτος λόγοι αναιρέσεως, με τους οποίους προσάπτονται αντιστοίχως στην προσβαλλομένη απόφαση οι εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1, 19 και 1 Κ.Πολ.Δ.

πλημμέλειες ως προς την απόρριψη των ως άνω λόγων ανακοπής τυγχάνουν αβάσιμοι.

Επειδή, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνος δικαίου για την επέλευση της εννόμου συνεπείας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Το κατά νόμον αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος προτάσεως προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της αποφάσεως στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (Ολ.Α.Π. 1/1999). Εξάλλου, ως "ζητήματα" των οποίων η μη αιτιολόγηση ή η αιτιολόγηση κατά τρόπο ανεπαρκή ή αντιφατικό στερεί την απόφαση από τη νόμιμη βάση της, νοούνται μόνον οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη, δηλαδή εκείνοι που τείνουν στη θεμελίωση ή την κατάλυση δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο, όχι όμως και τα απλά πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα, που συνέχονται με την αξιολόγηση και στάθμιση των αποδείξεων, για τα οποία η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας δεν ιδρύει λόγο αναιρέσεως (Α.Π. 614/2009).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 862 ΑΚ, ο εγγυητής ελευθερώνεται, εφόσον από πταίσμα του δανειστή έγινε αδύνατη η ικανοποίηση του από τον οφειλέτη. Με την διάταξη αυτή, τίθεται ο κανόνας της ελευθερώσεως του εγγυητού, εάν από πταίσμα (δόλο ή αμέλεια, έστω και ελαφρά) του δανειστού κατέστη αδύνατη η ικανοποίησή του από τον οφειλέτη, ενώ η εφαρμογή της εν λόγω διατάξεως δεν αποκλείεται, από ενδεχομένη παραίτηση του εκ των προτέρων από του κατ' άρθρο,855 Α.Κ.

δικαιώματος διζήσεως. Λόγω του ενδοτικού χαρακτήρος της ανωτέρω ρυθμίσεως, ο εγγυητής μπορεί να παραιτηθεί εκ των προτέρων του θεσπιζομένου με αυτή ευεργετήματος (ελευθερώσεως), όχι όμως και για την περίπτωση κατά την οποία η ικανοποίηση του δανειστού θα καταστεί αδύνατη από δόλο ή βαρεία αμέλεια του τελευταίου, δοθέντος ότι κατά την διάταξη του άρθρου 332 εδ.1 Α.Κ.

είναι άκυρη (Α.Κ. 174) κάθε εκ των προτέρων συμφωνία με την οποία αποκλείεται ή περιορίζεται η ευθύνη από δόλο ή βαρεία αμέλεια ( Ολ.Α.Π. 6/2000). Πταίσμα του δανειστού περί την είσπραξη της απαιτήσεως εκδηλώνεται είτε με ενέργειες-πράξεις είτε με παραλείψεις, ένεκα των οποίων γίνεται αδύνατη η ικανοποίησή του από τον πρωτοφειλέτη.

Στην εγγύηση αορίστου χρόνου ειδικότερα, θεωρείται ότι υπάρχει πταίσμα του δανειστού (και) όταν αυτός αμελεί για ικανό χρόνο να καταδιώξει τον πρωτοφειλέτη, που έπειτα γίνεται αναξιόχρεος (και αν ακόμη ο εγγυητής δεν έκαμε χρήση των δικαιωμάτων που του παρέχουν οι διατάξεις των άρθρων 867-868 Α.Κ.) ή υπαιτίως δεν αποδέχεται την εγκύρως προσφερομένη κυρία οφειλή ή δεν αναγγέλλεται στην πτώχευση του πρωτοφειλέτου ή αμελεί τη διεξαγωγή της δίκης ή αναγκαστικής εκτελέσεως εναντίον του πρωτοφειλέτου ή παρατείνει την προθεσμία εξοφλήσεως, εν αγνοία του εγγυητού, καθίσταται δε μετά ταύτα αναξιόχρεος ή αν ο δανειστής, μολονότι μπορούσε να διενεργήσει ταμειακό έλεγχο από τον οποίο ήταν δυνατόν να αποδειχθεί αύξηση της οφειλής, παρέλειψε να προβεί σ' αυτόν.

Την υπαίτια αυτή συμπεριφορά του δανειστού οφείλει να επικαλεσθεί και αποδείξει ο εγγυητής ο οποίος για την απαλλαγή του προβάλλει ισχυρισμό ελευθερώσεώς του. Τέλος, εφόσον στον Αστικό Κώδικα δεν έχει περιληφθεί ορισμός της βαρείας αμέλειας, στο δικαστήριο εναπόκειται να κρίνει, εκτιμώντας τις περιστάσεις, πότε η αμέλεια φέρει τη μορφή εκείνης της βαρείας, αξιολογική κρίση η οποία υπόκειται στον αναιρετικό έλεγχο, με βάση τα γενόμενα ανελέγκτως δεκτά πραγματικά περιστατικά. (Α.Π.419/2013, 48/2001).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, εν συνεχεία των προεκτεθέντων, δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του και τα εξής : " Αποδείχθηκε επίσης , ότι κατά τον χρόνο της κατάρτισης των παραπάνω συμβάσεων, ο πιστούχος-πρωτοφειλέτης ήταν φερέγγυος και ότι ο εν λόγω λογαριασμός ο οποίος εξασφαλίστηκε με την ενεχυρίαση των επιταγών της πελατείας του πιστούχου, εκινείτο ομαλά.

Κατά το τέλος Δεκεμβρίου του 2001, άρχισαν να διαφαίνονται οικονομικές δυσχέρειες του πιστούχου, καθόσον 8 τραπεζικές επιταγές έκδοσής του δεν πληρώθηκαν κατά τη νόμιμη εμφάνισή τους στις πληρώτριες τράπεζες, λόγω έλλειψης διαθεσίμων κεφαλαίων...Τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο του 2002, ένας μεγάλος αριθμός τραπεζικών επιταγών έκδοσης του ίδιου δεν πληρώθηκε κατά τη νόμιμη εμφάνισή τους στις πληρώτριες τράπεζες, για τον ίδιο λόγο, με αποτέλεσμα να εκδοθούν επίσης διαταγές πληρωμής.

Δεδομένου ότι κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, οι περισσότερες τραπεζικές επιταγές που ενεχυριάστηκαν για την εξασφάλιση της πίστωσης, πληρώθηκαν κατά την εμφάνιση τους (ορισμένες έστω και μεταγενέστερα), ο τελευταίος (πιστούχος) συνέχισε να κάνει χρήση της χορηγηθείσας πίστωσης μέχρι τις 15-7-02, οπότε η δανείστρια Τράπεζα κατήγγειλε και έκλεισε τον εν λόγω λογαριασμό, με χρεωστικό κατάλοιπο σε βάρος του το ποσό των 44.896 €.

Κατόπιν αυτού, με την από 16-7-02 εξώδικη δήλωση-καταγγελία-πρόσκληση, η δανείστρια Τράπεζα γνωστοποίησε στον πιστούχο και τον εγγυητή την καταγγελία της σύμβασης, το κλείσιμο του λογαριασμού και το κατάλοιπο αυτού, καλώντας τους ταυτόχρονα να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Το παραπάνω ποσό έγινε αμέσως απαιτητό και οι τελευταίοι κατέστησαν υπερήμεροι χωρίς άλλη όχληση και με βάση τα επικυρωμένα αποσπάσματα των εμπορικών βιβλίων της καθής και εκδόθηκε η...

επίδικη διαταγή πληρωμής...με την οποία επιτάχθηκαν να καταβάλουν πλέον τόκων και εξόδων, συνολικά 44.896 €... ο εκκαλών-ανακόπτων ισχυρίζεται ότι η εκκαλουμένη έσφαλε κατά την εκτίμηση των αποδείξεων και απέρριψε τον λόγο της ανακοπής του περί ελευθερώσεώς του ως εγγυητή κατ' αρθρ. 862 Α.Κ., λόγω πταίσματος της δανείστριας Τράπεζας, η οποία δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για την ικανοποίηση της απαίτησης από τον πρωτοφειλέτη και συγκεκριμένα ότι αμέλησε επί μακρόν να επιδιώξει την είσπραξη της απαίτησης της, με αποτέλεσμα να επέλθει αδυναμία του πρωτοφειλέτη να καταβάλει την οφειλή του.

Ο σχετικός ισχυρισμός όμως ο οποίος είναι νόμιμος στηριζόμενος στο αρθρ. 862 Α.Κ., δεν είναι βάσιμος και ως εκ τούτου απορριπτέος αφού δεν οφείλεται σε δόλο ή βαριά αμέλεια της Πιστούχου Τράπεζας, διότι κατά τον χρόνο κατάρτισης των συμβάσεων, ο πιστούχος-πρωτοφειλέτης ήταν φερέγγυος και ο λογαριασμός, ο οποίος εξασφαλίστηκε με την ενεχυρίαση επιταγών πελατείας του πιστούχου, εκινείτο ομαλά, ανεξάρτητα αν στην πορεία (από Δεκέμβριο 2001 μέχρι και Απρίλιο 2002), μεγάλος αριθμός τραπεζικών επιταγών, έκδοσης του ίδιου, δεν πληρώθηκαν κατά τη νόμιμη εμφάνισή τους στις πληρώτριες Τράπεζες, λόγω έλλειψης διαθεσίμων κεφαλαίων.

Άλλωστε, η Τράπεζα εν τέλει, λόγω του ότι ο πρωτοφειλέτης συνέχισε να κάνει χρήση της χορηγηθείσας πίστωσης, παρά τις καταβολές που εγένοντο εκ μέρος του, στις 15-7-02 κατήγγειλε και έκλεισε τον λογαριασμό..." Έτσι κρίνοντας Εφετείο ως προς την απόρριψη του συγκεκριμένου λόγου ανακοπής κατά της διαταγής πληρωμής, εστέρησε την απόφαση του νομίμου βάσεως εξ αιτίας ανεπαρκών και ενδοιαστικών αιτιολογιών, ως προς την συνδρομή των νομίμων όρων και προϋποθέσεων εφαρμογής της ουσιαστικού δικαίου διατάξεως του άρθρου 862 Α.Κ., και τούτο α) διότι, χωρίς να δέχεται ότι ο ανακόπτων εγγυητής παραιτήθηκε από την ένσταση ελευθερώσεως, για την περίπτωση αδυναμίας ικανοποιήσεως της πιστώτριας από τον πρωτοφειλέτη, λόγω ελαφράς αμελείας αυτής, απέρριψε τον σχετικό λόγο ανακοπής, χωρίς να αιτιολογεί αν, υπό τα γενόμενα δεκτά ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, συντρέχει ελαφρά αμέλεια της πιστώτριας β) διότι, μολονότι δέχεται πως κατά τη σύμβαση πιστώσεως ο πρωτοφειλέτης ήταν υποχρεωμένος να καλύπτει το ποσό της πιστώσεως με επιταγές πελατών του, και πως από του μηνός Δεκεμβρίου 2001 άρχισαν να εμφανίζονται οικονομικές δυσχέρειες του πιστούχου, καθόσον οκτώ τραπεζικές επιταγές εκδόσεώς του δεν πληρώθηκαν και εκδόθηκε εις βάρος του η υπ' αριθμ. 101/2002 διαταγή πληρωμής, από δε του μηνός Μαρτίου 2002 μεγάλος αριθμός τραπεζικών επιταγών εκδόσεως του πιστούχου δεν πληρώθηκαν και εκδόθηκαν εναντίον του διαταγές πληρωμής, καθώς και ότι επιταγές που ενεχυριάστηκαν από τον πιστούχο στην πιστώτρια, προς εξασφάλιση της πιστώσεως πληρώθηκαν καθυστερημένα, δεν αιτιολογεί επαρκώς την κρίση της περί μη υπάρξεως αμελείας του πιστωτού-αναιρεσιβλήτου, ο οποίος δεν κατήγγειλε τη σύμβαση αλλά συνέχισε να χορηγεί ποσά της πιστώσεως μέχρι και το κλείσιμο του λογαριασμού κατά τον μήνα Ιούλιο του 2002.

Με τα δεδομένα αυτά, ο εκ του άρθρου 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ. πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλομένη απόφαση η αιτίαση, ότι δι' ανεπαρκών και αντιφατικών αιτιολογιών ήχθη στην απόρριψη του προειρημένου λόγου ανακοπής περί ελευθερώσεως του αναιρεσείοντος-εγγυητού συνεπεία πταίσματος της αναιρεσιβλήτου να ικανοποιήσει την απαίτησή της, τυγχάνει βάσιμος.

Επομένως, πρέπει, κατά παραδοχήν της αιτήσεως ως προς τον βάσιμο ως άνω λόγο της, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το μέρος της που αφορά την ρηθείσα ένσταση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές κατά την παράγραφο 3 του άρθρ. 580 Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύει, να καταδικασθεί δε ο αναιρεσίβλητος, ως ηττώμενος (άρθρα 176 , 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δέχεται την αίτηση.

Αναιρεί μερικώς την υπ' αριθ.603/2007 απόφαση του Εφετείου Κρήτης, κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 6η Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε δημοσία συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα την 30η Σεπτεμβρίου 2014

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ