Supreme Court dismisses appeal on fraud charges due to inadmissibility of prosecution under new lenient law.

Απόφαση 1885 / 2019 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1885/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Μαγγίνα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (σύμφωνα με την υπ'αριθ. 260/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Γεώργιο Παπαηλιάδη, Ναυσικά Φράγκου, Βασιλική Ηλιοπούλου και Ζωή Κωστόγιαννη-Καλούση, Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Νοεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Δημητρίου Δασούλα (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Μ. Ζ. του Ι., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Λιάπη, για αναίρεση της υπ'αριθ. 3051/2018 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών.

Το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορουμένη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 29.07.2019 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 1206/2019.

Αφού άκουσε 1) τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε: α) να αναβληθεί η συζήτηση προκειμένου να διαπιστωθεί αν το δικαιούμενο προς τούτο Ελληνικό Δημόσιο δηλώσει εντός της νόμιμης προθεσμίας των τεσσάρων μηνών από την έναρξη της ισχύος του νέου Π.Κ (1.7.2019), ότι επιθυμεί την πρόοδο της παρούσας ποινικής διαδικασίας και β) να ορίσει νέα δικάσιμο την 15.11.2019, προκειμένου με μέριμνα της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου να προσκομιστεί η βεβαίωση που αναφέρεται στο σκεπτικό και 2) τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 29.7.2019 αίτηση - δήλωση της Μ. Ζ. του Ι. και της Ε., κατοίκου ..., για αναίρεση της 3051/20.12.2018 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία καταδικάστηκε για την αξιόποινη πράξη της απάτης κατ' εξακολούθηση από υπαίτιο που διαπράττει απάτες κατ' επάγγελμα και το συνολικό όφελος και η συνολική ζημία υπερβαίνουν το ποσό των 30.000 ευρώ, με την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2α' του Π.Κ, σε ποινή φυλάκισης τριών (3) ετών, με τριετή αναστολή, ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, περιέχει δε λόγους αναίρεσης από τo άρθρo 510 παρ. 1 στοιχ.

Δ' και Ε' του Κ.Π.Δ., ήτοι έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Επομένως, είναι παραδεκτή. Από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του κυρωθέντος με το Ν. 4619/2019 και ισχύοντος από 1.7.2019 Π.Κ. (άρθρα 460, 461 του ιδίου Κώδικα), με την οποία ορίζεται ότι "αν από την τέλεση της πράξης έως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου", προκύπτει ότι καθιερώνεται με αυτήν η αρχή της αναδρομικότητας του επιεικέστερου νόμου που ίσχυσε από την τέλεση της πράξης μέχρι του χρόνου της αμετάκλητης εκδίκασης της υπόθεσης, είναι δε επιεικέστερος ο νόμος που στη συγκεκριμένη κάθε φορά περίπτωση και όχι αφηρημένα οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου.

Ως επιεικέστερος νόμος θεωρείται όχι μόνο αυτός που προσδιορίζει το είδος και το ύψος της ποινής, αλλά και κάθε διάταξη, που μπορεί να επηρεάσει την τύχη του κατηγορουμένου. Ως επιεικέστερος νόμος νοείται και εκείνος που θέτει ως όρο της δίωξης την έγκληση του παθόντος για αξιόποινη πράξη διωκόμενη κατά τον προγενέστερο νόμο αυτεπαγγέλτως.

Εξ άλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 514 και 511 εδ. τελευταίο του κυρωθέντος με το Ν. 4620/2019 και ισχύοντος από 1.7.2019 Κ.Π.Δ. (άρθρ 585, 586 και 589 παρ. 3 αυτού) προκύπτει ότι στην περίπτωση που μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης μεταβλήθηκε το νομοθετικό καθεστώς, όσον αφορά τα στοιχεία της αξιόποινης πράξης ή και την προβλεπόμενη ποινή, κύρια ή παρεπόμενη, ο Άρειος Πάγος εφαρμόζει και αυτεπάγγελτα, κατά το άρθρο 2 του Π.Κ.

το νόμο που ίσχυε από την τέλεση της πράξης έως την αμετάκλητη εκδίκασή της και περιέχει τις ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο διατάξεις, εφόσον η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή, ανεξάρτητα από την εμφάνιση ή μη του κατηγορουμένου κατά τη συζήτηση της τελευταίας, ενώ, σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο 511 του ιδίου κώδικα, "Αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν και δεν προτάθηκαν, όλους τους λόγους της αναίρεσης που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 510, εκτός από το προβλεπόμενο στο στοιχείο Β'.

Δεν επιτρέπεται, όμως, να χειροτερεύσει η θέση του κατηγορουμένου.". Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις του άρθρου 386 του Π.Κ., όπως ίσχυε κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης, "Όποιος με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος ή άλλος παράνομο περιουσιακό όφελος βλάπτει ξένη περιουσία πείθοντας κάποιον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών ή την αθέμιτη απόκρυψη ή παρασιώπηση αληθινών γεγονότων τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και αν η ζημία που προξενήθηκε είναι ιδιαίτερα μεγάλη, με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών.

Επιβάλλεται κάθειρξη μέχρι δέκα ετών: α) αν ο υπαίτιος διαπράττει απάτες κατ' επάγγελμα ή κατά συνήθεια και το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνουν το ποσό των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ ή β) αν το περιουσιακό όφελος ή η προξενηθείσα ζημία υπερβαίνει συνολικά το ποσό των εκατό είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ", ενώ με τις διατάξεις της παρ. 1 του ιδίου άρθρου του ισχύοντος από 1.7.2019 Π.Κ., "Όποιος με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών ή την αθέμιτη απόκρυψη ή παρασιώπηση αληθινών γεγονότων βλάπτει ξένη περιουσία πείθοντας κάποιον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή με σκοπό από τη βλάβη αυτής της περιουσίας να αποκομίσει ο ίδιος ή άλλος παράνομο περιουσιακό όφελος τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή.

Αν η ζημία που προκλήθηκε υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή" και κατά την παρ. 2 του ιδίου άρθρου, "Αν η απάτη στρέφεται άμεσα κατά του νομικού προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και η ζημία που προκλήθηκε υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες ημερήσιες μονάδες.

Η πράξη παραγράφεται μετά είκοσι έτη". Οι ως άνω διατάξεις του ισχύοντος από 1.7.2019 Π.Κ. περιέχουν ευμενέστερες για τον κατηγορούμενο διατάξεις από τις αντίστοιχες του προϊσχύσαντος Π.Κ., αφού α) η απάτη τιμωρείται με φυλάκιση και μάλιστα χωρίς την πρόβλεψη ελαχίστου ορίου και χρηματική ποινή, τιμωρείται, δηλαδή, σε βαθμό πλημμελήματος και β) μόνο αν η ζημία που προκλήθηκε υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ ή στρέφεται κατά του νομικού προσώπου του ελληνικού δημοσίου κλπ με την ίδια προκληθείσα ζημία επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη στην πρώτη περίπτωση και κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών στη δεύτερη, τιμωρείται, δηλαδή, σε βαθμό κακουργήματος.

Τέλος, κατά το άρθρο 405 Π.Κ. για την ποινική δίωξη, μεταξύ άλλων αξιοποίνων πράξεων, και του εγκλήματος που προβλέπεται από το άρθρο 386 παρ. 1 του ιδίου Κώδικα, που ενδιαφέρει εν προκειμένω, ήτοι της απάτης, απαιτείται έγκληση και κατά το άρθρο 464 του ιδίου και πάλι Κώδικα "εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες, που έχουν ανοίξει χωρίς την υποβολή εγκλήσεως με αντικείμενο πράξεις για την δίωξη των οποίων απαιτείται έγκληση στον παρόντα Κώδικα, ενώ διώκονταν αυτεπαγγέλτως υπό το προϊσχύσαν δίκαιο, συνεχίζονται, εφόσον ο δικαιούμενος να υποβάλει έγκληση δηλώσει εντός τεσσάρων μηνών από την έναρξη της ισχύος του παρόντος ότι επιθυμεί την πρόοδό τους".

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών, που είναι επιεικέστερες για τον κατηγορούμενο και εφαρμόζονται αυτεπάγγελτα από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 511 Κ.Π.Δ.), προκύπτει ότι η ποινική δίωξη, μεταξύ άλλων και του εγκλήματος της απάτης, που γινόταν κατ` αρχήν αυτεπάγγελτα, γίνεται πλέον μόνο με έγκληση και οι εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες, που έχουν ανοίξει χωρίς την υποβολή έγκλησης, συνεχίζονται, εφόσον ο δικαιούμενος να υποβάλει έγκληση δηλώσει εντός τεσσάρων μηνών από την έναρξη της ισχύος του παρόντος ότι επιθυμεί την πρόοδό τους.

Στην προκείμενη περίπτωση το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, με την προσβαλλόμενη 3051/2018 απόφασή του, καταδίκασε την αναιρεσείουσα για την αξιόποινη πράξη της απάτης κατ' εξακολούθηση από υπαίτιο που διαπράττει απάτες κατ' επάγγελμα και το συνολικό όφελος και η συνολική ζημία υπερβαίνουν το ποσό των 30.000 ευρώ, και πιο συγκεκριμένα για την αξιόποινη πράξη της απάτης τελεσθείσας στην …κατά το χρονικό διάστημα από το μήνα Ιανουάριο 2001 έως και το μήνα Ιούνιο 2012, με παράνομο περιουσιακό όφελος και ισόποση ζημία του ελληνικού δημοσίου συνολικού ποσού 71.440,29 ευρώ, ήτοι για παράβαση του άρθρου 386 παρ. 3α'- 1 του ισχύσαντος κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης Π.Κ..

Η σε βάρος της αναιρεσείουσας ποινική δίωξη ασκήθηκε αυτεπαγγέλτως με αφορμή την αποστολή στις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές του από 24.1.2013 ενημερωτικού σημειώματος της Γενικής Διεύθυνσης Συντάξεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους. Ήδη η αξιόποινη πράξη της απάτης που προβλέπεται και τιμωρείται από το άρθρο 386 παρ.1 του ισχύοντος Π.Κ, διώκεται κατ' έγκληση (άρθρο 405 παρ. 1 του ιδίου Κώδικα) και το δικαιούμενο να υποβάλει έγκληση Ελληνικό Δημόσιο δεν δήλωσε εντός της προθεσμίας των τεσσάρων μηνών από την έναρξη της ισχύος του νέου Π.Κ. (άρθρο 464 του ιδίου κώδικα), ήτοι μέχρι και την 1.11.2019, ότι επιθυμεί την πρόοδο της ποινικής διαδικασίας, όπως τούτο προκύπτει από την από 15.11.2019 υπηρεσιακή βεβαίωση της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου, που υπάρχει στο φάκελο της δικογραφίας, δεδομένου ότι το από 24.1.2013 ενημερωτικό σημείωμα της Γενικής Διεύθυνσης Συντάξεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους δεν επέχει θέση έγκλησης, που να δικαιολογεί τη συνέχιση της εκκρεμούς ποινικής διαδικασίας χωρίς την υποβολή της ανωτέρω δήλωσης κατά το άρθρο 464 Π.Κ.

Μετά ταύτα, πρέπει, ενόψει του ότι εμφανίστηκε η αναιρεσείουσα και είναι παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης, συντρέχει δε νόμιμη περίπτωση αυτεπάγγελτης εφαρμογής από τον Άρειο Πάγο των ως άνω επιεικέστερων για την αναιρεσείουσα - κατηγορούμενη διατάξεων (άρθρο 511 του ισχύοντος από 1.7.2019 Κ.Π.Δ.), να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να κηρυχθεί απαράδεκτη από τον Άρειο Πάγο η ποινική δίωξη για την παραπάνω πράξη, για την οποία καταδικάστηκε η αναιρεσείουσα (άρθρο 517 παρ. 2 σε συνδυασμό με το άρθρο 368 εδ.

γ' περ. 3 α'), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό της παρούσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμό 3051/2018 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών. Και

Κηρύσσει απαράδεκτη την κατά της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Μ. Ζ. του Ι. ασκηθείσα ποινική δίωξη για την αξιόποινη πράξη της απάτης κατ' εξακολούθηση και κατ' επάγγελμα με ζημία άνω των 30.000 ευρώ και πιο συγκεκριμένα για το ότι "Στην ..., κατά το χρονικό διάστημα από μήνα Ιανουάριο 2001 μέχρι και το μήνα Ιούνιο 2012, με περισσότερες πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση του ιδίου εγκλήματος, ενεργώντας με πρόθεση, με σκοπό να αποκομίσει η ίδια παράνομο περιουσιακό όφελος, έβλαψε ξένη περιουσία πείθοντας κάποιον σε πράξη με αθέμιτη παρασιώπηση αληθινών γεγονότων το δε συνολικό περιουσιακό όφελος και η αντίστοιχη προκληθείσα ζημία υπερβαίνουν συνολικά το ποσό των 30.000 ευρώ, ενώ διαπράττει τέτοιες πράξεις κατ' επάγγελμα.

Συγκεκριμένα, κατά το προαναφερόμενο χρονικό διάστημα, προχώρησε διαδοχικά σε ανάληψη του χρηματικού ποσού των 71.457,09 ευρώ από τον υπ' αριθμόν GR ...537 τραπεζικό λογαριασμό της ... (…) στον οποίον ήταν συνδικαιούχος και όπου κατατίθετο η σύνταξη του θανόντος την 19.4.1999 συζύγου της Α. Ζ., ειδικότερα δε στον ως άνω λογαριασμό κατατέθηκε το συνολικό ποσόν των 71.457,09 ευρώ που αντιστοιχεί στο άθροισμα των μηνιαίων συντάξεων του ανωτέρω αποβιώσαντος συζύγου της για την ως άνω χρονική περίοδο, η καταβολή της οποίας ωστόσο θα έπρεπε να είχε διακοπεί με το θάνατό του, γεγονός το οποίο όφειλε αυτή ως κληρονόμος του και συνδικαιούχος του λογαριασμού τούτου, να αναγγείλει στην υπηρεσία συντάξεων του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, εντός έξι μηνών από το θάνατο, όπως είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση με βάση τα συναλλακτικά ήθη και την καλή πίστη.

Έτσι με την ανωτέρω αθέμιτη παρασιώπηση του θανάτου του συζύγου της, δημιούργησε πλάνη στην αρμόδια αρχή σχετικά με τα αληθή γεγονότα, ήτοι τον επισυμβάντα θάνατο, εξ αιτίας της οποίας (πλάνης) συνεχίσθηκε η καταβολή της μηνιαίας σύνταξης, με αποτέλεσμα να αποκομίσει κατ' αυτόν τον τρόπο παράνομο περιουσιακό όφελος, με ισόποση ζημία του ελληνικού δημοσίου που συνίσταται στο ποσόν των 71.440,29 ευρώ, καθώς από το άθροισμα των χρηματικών ποσών των συντάξεων που κατεβλήθησαν αχρεωστήτως, ανερχόμενα στο προαναφερόμενο ποσόν των 71. 457,09 ευρώ, το ελληνικό δημόσιο ανέκτησε μέσω του διατραπεζικού συστήματος "ΔΙΑΣ" μόνο το ποσό των 16,80 ευρώ.

Από την επανειλημμένη τέλεση των ως άνω πράξεων της απάτης, αλλά και την υποδομή που είχε διαμορφώσει με πρόθεση επανειλημμένης τέλεσης της πράξης, προκύπτει σκοπός πορισμού εισοδήματος το δε συνολικό όφελος και η αντίστοιχη ζημία, υπερβαίνουν το ποσόν των 30.000 ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Νοεμβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Νοεμβρίου 2019.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ